Varaha Purana

Adhyaya 1

Praise of Varāha and Pṛthivī’s Foundational Questions

અધ્યાય મંગલાચરણથી શરૂ થઈ વરાહની વિસ્તૃત સ્તુતિ કરે છે—જે સમુદ્રના ગર્ભમાંથી પૃથ્વીને ઉઠાવી જગતનો ઉદ્ધાર કરે છે. સૂત સ્મૃ

Adhyaya 2

Cosmogony and the Ninefold Creation: Rudra’s Origin and the Prelude to the Sāvitrī–Veda Narrative

આ અધ્યાયમાં પૃથ્વીના પ્રશ્નના ઉત્તરરૂપે વરાહભગવાન પુરાણનાં પાંચ લક્ષણો—સર્ગ, પ્રતિસર્ગ, વંશ, મન્વંતર અને વંશાનુચરિત—સમજા

Adhyaya 3

Nārada’s Account of a Former Birth and a Hymn to Nārāyaṇa

વરાહ–પૃથ્વી સંવાદના પરિપ્રેક્ષ્યમાં આ અધ્યાયમાં પ્રિયવ્રત નારદને તેમના પૂર્વજન્મના આચરણ વિષે પૂછે છે. નારદ આત્મકથા કહે છ

Adhyaya 4

On Nārāyaṇa’s Ten Avatāras and Eightfold Manifestations, and the Account of King Aśvaśirā

સંવાદમાં પૃથ્વી વરાહને પૂછે છે—નારાયણ સર્વ રીતે વર્ણનીય છે કે અંતે ‘નેતિ-નેતિ’થી પર છે? વરાહ સાધકો માટે સોપાનરૂપે દશાવતા

Adhyaya 5

Reconciliation of Action and Knowledge: Offering All Acts to Nārāyaṇa and the Hymn to the Yajña-Puruṣa

વરાહ–પૃથ્વીના ઉપદેશપ્રસંગમાં આ અધ્યાયમાં રાજા અશ્વશિરા કપિલ પાસે જઈને પૂછે છે કે મોક્ષ કર્મથી મળે કે જ્ઞાનથી. કપિલ પૂર્વ

Adhyaya 6

The Puṇḍarīkākṣapāraka Hymn and Puṣkara Tīrtha: The Account of King Vasu’s Release from Sin

પૃથિવી વરાહને પૂછે છે—રૈભ્ય અને અંગિરસ સંબંધિત સંશય-નિવારક ઉપદેશ મળ્યા પછી રાજા વસુએ શું કર્યું? વરાહ કહે છે કે વસુએ રાજ

Adhyaya 7

The Sanctity of Gayā: Raibhya’s Encounter and Hymn to Viṣṇu (Gadādhara)

સિદ્ધ વસુની વાત સાંભળીને પૃથ્વી, ઋષિ રૈભ્યના આચરણ વિષે વરાહને પૂછે છે. વરાહ કહે છે—રૈભ્ય પિતૃ-તીર્થ ગયામાં જઈ ભક્તિપૂર્વ

Adhyaya 8

Dialogue on the Ethical Limits of Subsistence and the Five Great Sacrifices (Dharmavyādha, Mātaṅga, and Prasanna)

આ અધ્યાયમાં વરાહ પૃથ્વીને ધર્મવ્યાધનું ચરિત્ર કહે છે. તે લાંબા સમય સુધી શિકારી-વૃત્તિથી જીવતો હોવા છતાં માત્ર નિર્વાહ મા

Adhyaya 9

The Sequence of Creation, the Emergence of the Praṇava, and the Fish Incarnation’s Retrieval of the Vedas

ધરણી વરાહને પૂછે છે—કૃતયુગના આરંભે નારાયણે શું કર્યું અને સૃષ્ટિ કેવી રીતે પ્રગટ થઈ? વરાહ સૃષ્ટિક્રમ કહે છે—આદિમાં માત્ર

Adhyaya 10

The Threefold Division by the Guṇas, the Deities’ Attainment of Worship, and the Opening of the Durjaya Episode

સૃષ્ટિ વિસ્તરે પછી પ્રાચીન દેવગણ દ્વીપો અને વિવિધ પ્રદેશોમાં નારાયણ માટે મહાયજ્ઞો કરે છે. ત્યારે હરિ પ્રગટ થઈ તેમને ‘પૂજ

Adhyaya 11

Hospitality at Gauramukha’s Hermitage and the Power of the Wish-Fulfilling Jewel

વરાહ પૃથ્વીને કહે છે—રાજા દુર્જય ગૌરમુખ ઋષિના આશ્રમમાં આવે છે અને વિધિપૂર્વક আতિથ્ય-સત્કાર પામે છે. વિશાળ સેનાને ભોજન આપ

Adhyaya 12

Supratīka’s Hymn to Rāma and the Granting of a Boon through Divine Manifestation

વરાહ પૃથ્વીને રાજા સુપ્રતીકનો પ્રસંગ કહે છે. રથાંગ-અગ્નિ (ચક્રની અગ્નિ)થી પુત્ર દગ્ધ થયો છે એવું સાંભળીને તે શોક-વિમર્શમ

Adhyaya 13

The Genealogy of the Pitṛs and the Determination of Śrāddha Times

આ અધ્યાયમાં પૃથ્વી વરાહને ગૌરમુખ ઋષિનો પ્રસંગ, હરિના ઝડપી કાર્યને જોઈ તેની પ્રતિક્રિયા, તથા રત્નસમાન વરપ્રાપ્તિનું ‘ફળ’

Adhyaya 14

Ritual Procedure for Śrāddha: Sequence, Eligibility, and Offerings to Ancestors

આ અધ્યાયમાં વરાહ–પૃથ્વી સંવાદમાં ઋષિપરંપરાથી પ્રાપ્ત શ્રાદ્ધવિધિનો ક્રમવાર નિર્દેશ છે. વેદવિદ્, નિયમશીલ તપસ્વી અને સદાચા

Adhyaya 15

Gauramukha’s Recollection and the Hymn to Hari at Prabhāsa

પૃથ્વી સાથેના સંવાદમાં વરાહ શ્રાદ્ધકથા આગળ વધારતાં કહે છે કે માર્કંડેયે વિધિ શીખવ્યા પછી શું બન્યું. પૃથ્વી પૂછે છે—ગૌરમ

Adhyaya 16

The Account of Saramā: Indra’s Restoration after Loss of Sovereignty

પૃથ્વી વરાહને પૂછે છે—દુર્વાસાના શાપથી ઇન્દ્ર મર્ત્યલોકમાં વસ્યા પછી ઇન્દ્ર અને દેવતાઓએ શું કર્યું, તથા વિદ્યુત્ અને સુવ

Adhyaya 17

King Prajāpāla’s Visit to Sage Mahātapā’s Hermitage and the Doctrinal Praise of Nārāyaṇa

પૃથ્વી વરાહને પૂછે છે—ત્રેતાયુગમાં ‘મણિજ’ કહેવાતા પુરુષોની ઉત્પત્તિ શું, પછી તેમની ભૂમિકા શું, તેમના કર્મો અને વિશિષ્ટ ન

Adhyaya 18

The Origin of Fire and the Liturgical Names of Agni

આ અધ્યાયમાં દેહ અને બ્રહ્માંડ સાથે સંબંધિત અનેક દેવતાઓ—અગ્નિ, અશ્વિનૌ, ગણપતિ, નાગ વગેરે—ની ઉત્પત્તિ, મૂર્ત સ્વરૂપો, યજ્ઞ

Adhyaya 19

The Glory of Lunar Days: The Pratipadā Observance and the Merit of Hearing Agni’s Origin

વરાહ–પૃથ્વી સંવાદના પ્રસંગમાં મહાતપા રાજાને વિષ્ણુની વિભૂતિ પછી તિથિઓનું માહાત્મ્ય સમજાવે છે। બ્રહ્માના ક્રોધમાંથી અગ્નિ

Adhyaya 20

The Birth of the Aśvins: Solar Lineage, Saṃjñā and Chāyā, and the Granting of a Hymn and Boons

આ અધ્યાયમાં વરાહ–પૃથ્વી સંવાદરૂપે સમજાવવામાં આવે છે કે પ્રાણ અને અપાન કેવી રીતે દેહ ધારણ કરીને દિવ્ય અશ્વિનીકુમારો બને છ

Adhyaya 21

The Disruption of Dakṣa’s Sacrifice, the Hari–Hara Conflict, and the Establishment of Rudra’s Sacrificial Share

વરાહ–પૃથ્વી સંવાદમાં વર્ણન છે કે પ્રજાપતિ બ્રહ્માને સૃષ્ટિ ઉત્પન્ન કરવામાં શરૂઆતમાં અડચણ પડી; ત્યારે ક્રોધમાંથી રુદ્ર પ્

Adhyaya 22

Gaurī’s Rebirth, Umā’s Austerities, Rudra’s Test, and the Himalayan Wedding

વરાહ–પૃથ્વી સંવાદમાં આ અધ્યાય ગૌરી–ઉમા કથાથી ધર્મનિશ્ચય, તપસ્યાથી દેહસંયમ અને સમાજનિયંત્રિત લગ્નવિધિઓને જગતની સ્થિરતા મા

Adhyaya 23

The Birth of Gaṇapati, the Emergence of the Vināyakas, and the Significance of the Fourth Lunar Day

આ અધ્યાયમાં વરાહ–પૃથ્વી સંવાદમાં સમજાવવામાં આવે છે કે લોકકાર્યોમાં વ્યવસ્થા ટકાવવા માટે વિધિ-નિયંત્રિત ‘વિઘ્ન’ જરૂરી છે,

Adhyaya 24

The Birth of the Nāgas, Brahmā’s Curse, and the Pañcamī Observance

પૃથ્વીના પ્રશ્નના સંદર્ભે વરાહ કહે છે કે સંસર્ગ અને કર્મવાસનાઓને કારણે મહાબળી સત્તાઓ પણ દેહ ધારણ કરીને નાગરૂપે જન્મે છે.

Adhyaya 25

The Birth of Ahaṅkāra as Guha/Skanda and His Appointment as Divine Commander

આ અધ્યાયમાં વરાહ અને પૃથ્વીનો ઉપદેશાત્મક સંવાદ છે, જેમાં અહંકારની ઉત્પત્તિ અને તે ગુહ/સ્કંદ રૂપે દેવસેનાપતિ બન્યો તે વર્

Adhyaya 26

The Sun’s Assumption of Form and the Gods’ Hymn of Pacification

આ અધ્યાયમાં વરાહપુરાણના સંવાદમાં પ્રજાપાલ મહાતપા ઋષિને પૂછે છે—નિરાકાર જ્યોતિ કેવી રીતે મૂર્તિ ધારણ કરે? મહાતપા કહે છે ક

Adhyaya 27

The Slaying of Andhaka and the Manifestation of the Eight Mother-Goddesses from Divine Afflictions

વરાહ–પૃથ્વી સંવાદમાં આ અધ્યાયમાં અંધક દ્વારા દેવતાઓ પર અત્યાચાર, તેમનું મેરુ પર પલાયન અને બ્રહ્મા પાસે શરણાગતિ વર્ણવાય છ

Adhyaya 28

The Manifestation of Māyā as Durgā/Kātyāyanī and the Slaying of Vaitrāsura

વરાહ–પૃથ્વી સંવાદમાં પૃથ્વી પૂછે છે—આદિક્ષેત્રમાં સૂક્ષ્મ માયા કેવી રીતે અલગ દેહ ધારણ કરીને શુભા દુર્ગા/કાત્યાયની રૂપે પ

Adhyaya 29

The Birth and Marriages of the Direction-Goddesses and the Daśamī Observance

આ અધ્યાયમાં મહાતપા રાજાને કહે છે કે બ્રહ્માની આદિસૃષ્ટિમાં સર્જિત જીવોને ક્યાં વસાવવાના તે અંગે ચિંતા ઊભી થઈ. બ્રહ્માના

Adhyaya 30

The Origin of Dhanada (Kubera) from Vāyu and the Observance of the Ekādaśī Vow

વરાહ–પૃથ્વી સંવાદમાં મહાતપા ઋષિ ધનદ (કુબેર)ની પવિત્ર ઉત્પત્તિ વર્ણવે છે. આદિમાં પ્રચંડ, હિંસક વાયુ-શક્તિને બ્રહ્માએ નિયમ

Adhyaya 31

The Manifestation of Viṣṇu’s Form for Cosmic Governance (the Vaiṣṇava Creation Narrative)

આ અધ્યાયમાં વરાહ ભગવાન પૃથ્વીને ઉપદેશરૂપે વૈષ્ણવ-સર્ગનું કારણ સમજાવે છે. મહાતપા કહે છે કે નારાયણે સૃષ્ટિ અને પાલનનું ચિં

Adhyaya 32

Dharma as the Bull-Form: Soma’s Transgression and the Institution of the Thirteenth Lunar Day Observance

વરાહ–પૃથ્વી સંવાદમાં સૃષ્ટિ-રક્ષણ માટે બ્રહ્મા ધર્મને વૃષ (બળદ) સ્વરૂપે ચાર ‘પાદ’ સાથે પ્રગટ કરે છે; કૃતથી કલિ યુગ સુધી

Adhyaya 33

The Origin of Rudra, the Disruption of Dakṣa’s Sacrifice, and the Establishment of Paśupati

આ અધ્યાયમાં વરાહ પૃથ્વીને રુદ્રની આદ્ય ઉત્પત્તિ અને તેના યજ્ઞસંબંધિત પરિણામો વર્ણવે છે. તપોબળથી યુક્ત તેજસ્વી સત્તા પ્રગ

Adhyaya 34

Account of the Origin of the Ancestors (Pitṛs) and the Regulations for Śrāddha Offerings

આ અધ્યાયમાં વરાહ ભગવાન પૃથ્વીને પિતૃઓની ઉત્પત્તિ અને શ્રાદ્ધવિધિ સમજાવે છે. સૃષ્ટિ માટે બ્રહ્મા ધ્યાનસ્થ થતાં તેમના દેહમ

Adhyaya 35

The Account of Soma’s Decline and Restoration, and the Paurṇamāsī Observance

વરાહ–પૃથ્વી સંવાદમાં આ અધ્યાય ચંદ્રના ક્ષય‑પુનઃવર્ધનનું કારણકથન અને પૌર્ણમાસી વ્રતનું વિધાન આપે છે. અત્રિ વંશમાં સોમનો જ

Adhyaya 36

Account of the Maṇija Kings and a Hymn to Govinda Leading to Liberation

વરાહ–પૃથ્વી સંવાદના આ અધ્યાયમાં મહાતપા એક રાજાને ત્રેતાયુગસંબંધિત મણિજ વંશના રાજાઓની ક્રમવાર કથા કહે છે અને સમજાવે છે કે

Adhyaya 37

The Threefold Discipline (Mental, Physical, Verbal) and the Salvific Power of Hearing Nārāyaṇa’s Name

પૃથ્વી વરાહને પૂછે છે કે સ્ત્રી‑પુરુષ ભક્તોએ કેવી રીતે ઉપાસના કરવી. વરાહ કહે છે કે ધનથી કે માત્ર જપથી નહીં, પરંતુ ભાવ (અ

Adhyaya 38

The Hunter’s Austerity and the Gaining of Durvāsas’ Favor

વરાહ પૃથ્વીને એક વ્યાધની કથા કહે છે. તે ગુરુસ્મૃતિ સતત રાખીને કઠોર તપ કરે છે અને ભિક્ષાકાળે પડેલા પાંદડાંથી જ જીવન ચલાવે

Adhyaya 39

Discrimination of the Three Bodies and the Dharaṇī Vow: A Manual for Dvādaśī Observance

આ અધ્યાયમાં વરાહ અને પૃથ્વી વચ્ચેના ઉપદેશાત્મક સંવાદરૂપે દેહધારી અસ્તિત્વની ત્રિવિધ સ્થિતિ સમજાવવામાં આવે છે—પૂર્વની ‘પા

Adhyaya 40

Ritual Procedure for the Kūrma Dvādaśī Observance

આ અધ્યાયમાં દુર્વાસા-પ્રોક્ત કૂર્મ-દ્વાદશી વ્રતની વિધિ વર્ણવાઈ છે. પુષ્ય માસના શુક્લપક્ષની શુદ્ધ દ્વાદશીને મુખ્ય તિથિ મા

Adhyaya 41

Rite of the Varāha Dvādaśī Vow and an Exemplary Narrative on Expiation for Brahmin-Slaying

આ અધ્યાયમાં દુર્વાસાના ઉપદેશરૂપે માઘ શુક્લ દ્વાદશીએ વરાહદેવના વ્રતની વિધિ વર્ણવાય છે—સંકલ્પ અને સ્નાન, એકાદશીનું પૂજન, જ

Adhyaya 42

Ritual Procedure for the Phālguna Bright-Fortnight Dvādaśī Narasiṃha Worship, with the Narrative of King Vatsa

વરાહ–પૃથ્વી સંવાદમાં દુર્વાસા ઋષિ ફાલ્ગુન શુક્લ દ્વાદશીએ નરસિંહ-વ્રતની વિધિ જણાવે છે. ઉપવાસ પછી હરિ/નરસિંહની પૂજા દેહાંગ

Adhyaya 43

The Caitra Dvādaśī Observance and the Ritual Procedure for Worship of Vāmana

વરાહ–પૃથ્વી સંવાદમાં આ અધ્યાય ચૈત્ર માસની દ્વાદશી વ્રતવિધિનું નિર્દેશન કરે છે. ઉપવાસ કરીને જનાર્દન/વિષ્ણુની અંગપૂજા શરીર

Adhyaya 44

The Vaiśākha Bright-Twelfth Observance: Worship of Hari as Jāmadagnya and Its Fruits

વરાહ–પૃથ્વી સંવાદમાં વૈશાખ શુક્લ દ્વાદશી (જામદગ્ન્ય-હરિ પૂજા) વ્રતની વિધિ અને ફળશ્રુતિ વર્ણવાય છે. સાધક સ્નાન કરીને નિયમ

Adhyaya 45

Ritual Procedure for Worship of Rāma and Lakṣmaṇa in the Month of Jyeṣṭha

વરાહ–પૃથ્વી સંવાદના પરિપ્રેક્ષ્યમાં દુર્વાસાના વચનરૂપે આ અધ્યાય જ્યેષ્ઠ માસમાં રામ–લક્ષ્મણની અર્ચના-વિધિ રજૂ કરે છે. સાધ

Adhyaya 46

The Rite of the Āṣāḍha Bright-Fortnight Dvādaśī Fast and the Installation (Nyāsa) of the Fourfold Manifestation

વરાહ–પૃથ્વી સંવાદમાં દુર્વાસાએ કહેલી આષાઢ શુક્લ દ્વાદશી વ્રતવિધિ વર્ણવાય છે. સાધક સુગંધ અને પુષ્પોથી પૂજા કરીને પાદ, કટિ

Adhyaya 47

The Rite of Śrāvaṇa Bright-Fortnight Dvādaśī (Dāmodara Worship) and the Exemplum of King Nṛga

વરાહ–પૃથ્વી સંવાદમાં આ અધ્યાયમાં દુર્વાસા અને વામદેવ જેવા પ્રામાણિક વચનો દ્વારા શ્રાવણ શુક્લ દ્વાદશીએ દામોદર-પૂજા વ્રતની

Adhyaya 48

The Kalki Dvādaśī Observance and the Episode of King Viśāla

આ અધ્યાયમાં વરાહ–પૃથ્વી સંવાદના પરિપ્રેક્ષ્યમાં ભાદ્રપદ શુક્લ દ્વાદશીએ વિષ્ણુના કલ્કિ-રૂપને કેન્દ્રમાં રાખી વ્રતવિધિ વર્

Adhyaya 49

The Padmanābha Dvādaśī Observance, with the Eulogy of Lamp-Offering Merit

વરાહ–પૃથ્વી સંવાદમાં દુર્વાસા આશ્વયુજ શુક્લ દ્વાદશીએ ‘પદ્મનાભ-દ્વાદશી’ વ્રત ઉપદેશે છે—શાશ્વત પદ્મનાભની અંગવિશેષ ઉપચારોથી

Adhyaya 50

The Procedure for the Dharaṇī Vow (Kārtika Dvādaśī Observance)

વરાહ–પૃથ્વી ઉપદેશપરંપરામાં આ અધ્યાયમાં દુર્વાસા કહે છે કે અગસ્ત્ય પુષ્કરથી પરત આવી ભદ્રાશ્વ રાજાના નિવાસે પહોંચે છે. રાજ

Adhyaya 51

Recollection of the Dharaṇī-vrata and the Agastya–Bhadrāśva Dialogue on Liberation

દુર્વાસાએ પરમ ધરણિ-વ્રત વિષે કહ્યા પછી વરાહ ફરી ઉપદેશ આપે છે. તેઓ સત્યતપા પુષ્પભદ્રા નદી પાસે હિમવત્ પ્રદેશમાં, ચિત્રાશિ

Adhyaya 52

The Genealogy of Trivarṇa, Manohvā, and the Akṣa Lineage, with the Construction of the Nine-Gated City

વરાહ–પૃથ્વી સંવાદમાં અગસ્ત્ય એક એવો વંશવૃત્તાંત કહે છે, જેમાં અગાઉ અનિયમિત રહેલા સામાજિક ક્ષેત્રમાં રાજસત્તા કેવી રીતે વ

Adhyaya 53

The Origin Account of Saptamūrti Svara and the Emergence of Saṃbhūti through Vibhūti

વરાહ–પૃથ્વી સંવાદની પૃષ્ઠભૂમિમાં ભદ્રાશ્વ અગસ્ત્યને પૂછે છે—પૂર્વે કહેલી કથાની ‘વિભૂતિ’ કેવી રીતે અને કોની એજન્સીથી પ્રગ

Adhyaya 54

Nārada’s Teaching on a Viṣṇu-Vrata for Securing a Husband (Narrative of the Apsarases)

વરાહ–પૃથ્વી સંવાદની પૃષ્ઠભૂમિમાં ભદ્રાશ્વ અગસ્ત્યને પૂછે છે—સાચું જ્ઞાન (વિજ્ઞાન) કયા દેવથી ઉત્પન્ન થાય છે અને તેની ઉપાસ

Adhyaya 55

Observance of the Auspicious Dvādaśī Vow and the Sacred Account of the Kubjākāmra Tīrtha

આ અધ્યાયમાં વરાહ–પૃથ્વી સંવાદના પરિપ્રેક્ષ્યમાં વૈષ્ણવ ‘શુભવ્રત’ એટલે દ્વાદશી-વ્રતની વિધિ વર્ણવાઈ છે. માર્ગશીર્ષમાં દીક્

Adhyaya 56

Ritual Procedure for the Dhanyavrata (Prosperity Vow)

આ અધ્યાયમાં પુરાણોપદેશની પરિધિમાં વરાહ પૃથ્વીને, અગસ્ત્યના વચન દ્વારા ‘ધાન્યવ્રત’ની વિધિ સમજાવે છે. આરંભ માર્ગશીર્ષ માસન

Adhyaya 57

The Observance for Attaining Radiance: The Soma Kānti-Vrata

વરાહ–પૃથ્વી સંવાદના પરિપ્રેક્ષ્યમાં આ અધ્યાયમાં અગસ્ત્ય ઋષિ રાજાને ‘કાન્તિવ્રત’ની વિધિ જણાવે છે. દક્ષના શાપથી યક્ષ્માગ્ર

Adhyaya 58

The Procedure for the Saubhāgyakaraṇa Vow (Rite for Auspicious Fortune)

આ અધ્યાયમાં સ્ત્રી‑પુરુષ બંને માટે સૌભાગ્ય આપનાર ‘સૌભાગ્યકરણ‑વ્રત’ની વિધિ ઉપદેશાય છે. ફાલ્ગુન શુક્લ તૃતીયાથી નક્તવ્રત, શ

Adhyaya 59

The Obstacle-Removing Vow (Procedure for Worship of Vināyaka)

આ અધ્યાયમાં વિઘ્નો અટકાવવા અને દૂર કરવા માટે અવિઘ્નકર વ્રત તથા વિનાયક-પૂજાની વિધિ વર્ણવાઈ છે. ફાલ્ગુન માસની ચતુર્થીએ વ્ર

Adhyaya 60

The Rite of the Śāntivrata: A Yearlong Observance with Viṣṇu-on-Śeṣa and Nāga-Anganyāsa Worship

વરાહ–પૃથ્વી સંવાદના પરિપ્રેક્ષ્યમાં આ અધ્યાયમાં ઋષિ અગસ્ત્ય રાજાને ગૃહસ્થો માટે દીર્ઘકાળ શાંતિ આપતું શાંતિવ્રતવિધિ સમજાવ

Adhyaya 61

The Observance for the Fulfilment of Desires: Worship of Keśava in the Form of Guha (Kumāra)

આ અધ્યાયમાં વરાહ–પૃથ્વી સંવાદમાં ઋષિ અગસ્ત્ય એક નૃપને ઇચ્છાસિદ્ધિ (કામસિદ્ધિ) માટે ‘કામવ્રત’ની વિધિ ઉપદેશે છે. એક વર્ષ સ

Adhyaya 62

Instruction on the ‘Health Vow’ and the Rite of Solar Worship

આ અધ્યાયમાં પુરાણીય સંવાદરૂપે વરાહ પૃથ્વીને ‘આરોગ્યવ્રત’નું ઉપદેશ આપે છે, જેમાં સૂર્ય/આદિત્યને વિષ્ણુનું નિત્યરૂપ માની આ

Adhyaya 63

Procedure for the Son-Obtaining Vow (Kṛṣṇāṣṭamī Observance)

વરાહ–પૃથ્વી સંવાદમાં અગસ્ત્ય ભાદ્રપદ કૃષ્ણપક્ષની કૃષ્ણાષ્ટમીને કેન્દ્રમાં રાખી પુત્રપ્રાપ્તિ-વ્રતની સંક્ષિપ્ત વિધિ શીખવે

Adhyaya 64

Procedure for the Vow that Cultivates Valor (Durgā Navamī Observance)

વરાહપુરાણના ઉપદેશાત્મક સંવાદમાં વરાહ પૃથ્વીને સમજાવે છે અને અંદરથી અગસ્ત્ય મુનિની વાણી દ્વારા ‘શૌર્યવ્રત’ની વિધિ જણાવાય

Adhyaya 65

The Sovereignty Vow and the Cycle of Tithi-Based Observances

વરાહ–પૃથ્વી સંવાદમાં આ અધ્યાય તિથિ અને માસ આધારિત વ્રતોનું સંક્ષિપ્ત વિધાન આપે છે. કાર્તિક શુક્લ દશમીથી શરૂ થતું ‘સાર્વભ

Adhyaya 66

Nārada’s Journey to Śvetadvīpa and the Means of Attaining the Lord through the Pañcarātra

વરાહ–પૃથ્વી ઉપદેશના પરિપ્રેક્ષ્યમાં આ અધ્યાય પ્રતિપાદિત સંવાદરૂપે આવે છે. ભદ્રાશ્વ અગસ્ત્યને અદભુત જ્ઞાન-દર્શન વિશે પૂછે

Adhyaya 67

On the Two ‘Sita–Kṛṣṇā’ Figures, the Sevenfold Ocean, and the Twelvefold Year

વરાહ–પૃથ્વીના ઉપદેશપ્રસંગમાં આ અધ્યાયમાં એક ઉપસંવાદ આવે છે, જેમાં ભદ્રાશ્વ ઋષિ અગસ્ત્યને પ્રતીકાત્મક બ્રહ્માંડવિચાર પૂછે

Adhyaya 68

Dharma Across the Four Yugas, the Disruption of Social Conduct, and Ritual Purification from Varṇa-Mixing Transgressions

વરાહપુરાણના ઉપદેશાત્મક સંવાદમાં (વરાહ–પૃથ્વી) આ અધ્યાયમાં ભદ્રાશ્વ અગસ્ત્યને પૂછે છે—ચાર યુગોમાં વિષ્ણુનું તત્ત્વ કેવી ર

Adhyaya 69

Agastya’s Vision of Varuṇa as Nārāyaṇa in Ilāvṛta

વરાહ–પૃથ્વી સંવાદમાં પૃથ્વીના પ્રશ્ને વર્હાહ દર્શન, ગુપ્ત લોકો અને પૃથ્વીની રચના-વ્યવસ્થા અંગે ઉપદેશરૂપ કથા કહે છે. ભદ્ર

Adhyaya 70

Nārāyaṇa as the Sacrificial Principle, Analysis of the Three Guṇas, and the Account of Delusion-Doctrines

વરાહ–પૃથ્વી સંવાદની પૃષ્ઠભૂમિમાં આ અધ્યાયમાં ભદ્રાશ્વ વિષ્ણુની દીર્ઘ ઉપાસના અને એક યજ્ઞસભાનું વર્ણન કરે છે, જ્યાં દેવો,

Adhyaya 71

Vision of the Trimūrti in Rudra, the Gautama Curse, the Manifestation of the Godāvarī, and the Niḥśvāsa-saṃhitā Account

આ અધ્યાયમાં વરાહ પૃથ્વીને અગસ્ત્યે રાજાને કહેલી ઉપદેશાત્મક કથા સંભળાવે છે. દંડકારણ્યમાં ઋષિઓ રુદ્રમાં કમલાસન બ્રહ્મા અને

Adhyaya 72

Instruction on the Unity of the Triad (Brahmā–Viṣṇu–Rudra)

આ અધ્યાયમાં વરાહપુરાણના ઉપદેશપ્રસંગમાં વરાહ પૃથ્વીને સંબોધીને કહે છે અને વચ્ચે એક ગૌણ સંવાદ આવે છે. અગસ્ત્ય રુદ્રને પૂછે

Adhyaya 73

Rudra’s Hymn: Vision of Nārāyaṇa, the Emergence of the Ādityas, and the Mutual Boon of Hari and Hara

આ અધ્યાયમાં વરાહ રુદ્રે કહેલી આદિકાળની કથા વર્ણવે છે. સૃષ્ટિ-કાર્ય માટે નિયુક્ત બ્રહ્મા મહાજળમાં ડૂબી અંગુષ્ઠ-પ્રમાણ પરમ

Adhyaya 74

Measures of the Earth and the Cosmos: The Expansion of the Universe and the Division of Continents and Regions

આ અધ્યાયમાં વરાહના ઉપદેશ-પ્રસંગમાં ઋષિઓ શાશ્વત રુદ્ર (શંભુ)ને પૃથ્વી અને બ્રહ્માંડના પરિમાણ વિષે પૂછે છે—પૃથ્વીની માપ-રચ

Adhyaya 75

Description of Jambūdvīpa: its regions, mountains, measurements, and cosmic structure

આ અધ્યાયમાં વરાહ–પૃથ્વી ઉપદેશ-પરંપરામાં (પ્રાપ્ત પાઠમાં રુદ્રવચનરૂપે) જંબૂદ્વીપની રચના, તેને ઘેરતા સમુદ્રો અને માત્ર તર્

Adhyaya 76

Description of Svarga: Amarāvatī, the Sudharmā Assembly Hall, and the Directional Cities

વરાહ–પૃથ્વી સંવાદના આ અધ્યાયમાં રુદ્ર મેરુ પર્વતના પૂર્વમાં આવેલા તેજસ્વી પ્રદેશનું વર્ણન કરે છે; તે ચક્રવાટ નામના વર્તુ

Adhyaya 77

Measurements of Mount Meru, the Boundary Mountains, and the Four Directional Great Trees

વરાહ–પૃથ્વી સંવાદના પ્રવાહમાં રુદ્ર સાત દ્વીપોની ધરતીને સ્થિર રાખનાર અક્ષપર્વત મેરુનું વિશ્વરચનાત્મક વર્ણન કરે છે. તે મે

Adhyaya 78

Names of the Four Directional Mountain-Kings and Their Lakes (Rudra’s Geographical Description)

વરાહ–પૃથ્વી સંવાદના પ્રસંગમાં આ અધ્યાયમાં રુદ્રે પવિત્ર ભૂગોળનું ઉપદેશરૂપ વર્ણન કર્યું છે. ચાર દિશાના શૈલેન્દ્રોના નામ—પ

Adhyaya 79

Description of the Inner Basins (Droṇīs): Śrīsaras, Śrīvana, Bilva Forest, and Tāla Grove

વરાહપુરાણના વરાહ–પૃથ્વી ઉપદેશ-સંવાદમાં આ અધ્યાય મેરુ પર્વતની નજીક આવેલી ‘દ્રોણી’ નામની આંતરિક ઘેરાયેલી ખીણો/કુંડોની ભૂગો

Adhyaya 80

Cosmographic Ordering of the Southern and Western Quarters: Valleys, Forest-Plateaus, and Sacred Sites

આ અધ્યાયમાં વરાહ–પૃથ્વી ઉપદેશના પરિપ્રેક્ષ્યમાં (હસ્તલિખિત ખંડમાં રુદ્રોક્ત રૂપે) દક્ષિણ અને પશ્ચિમ દિશાની પુરાણોક્ત ભૂ-

Adhyaya 81

Description of the Divine Mountain Abodes: Meru, Devakūṭa, and Kailāsa

વરાહ–પૃથિવી સંવાદમાં (રુદ્રના અહેવાલ દ્વારા) પૃથ્વીના સુવ્યવસ્થિત નિવાસનું શિક્ષણાત્મક નકશા સમાન વર્ણન આવે છે. મેરુસંબંધ

Adhyaya 82

The Descent of the Rivers: The Sky-Gaṅgā and Her Fourfold Division

આ અધ્યાયમાં વરાહ–પૃથ્વી સંવાદની પૃષ્ઠભૂમિમાં રુદ્રનું ઉપદેશરૂપ વર્ણન આવે છે, જેમાં નદીઓની ઉત્પત્તિ અને તેમના પર્યાવરણીય

Adhyaya 83

Description of the Bhadrāśva and Ketumāla Regions: Niṣadha’s Western Janapadas and River Systems

આ અધ્યાયમાં વરાહ–પૃથ્વી ઉપદેશપ્રસંગમાં રુદ્રવચનરૂપે ભદ્રાશ્વ અને કેતુમાલ પ્રદેશોના નામો જણાવાય છે. ત્યારબાદ નિષધના પશ્ચિ

Adhyaya 84

Description of the Northern Regions: Ramyaka, Hiraṇmaya, Uttarakuru, Candradvīpa, Sūryadvīpa, and Rudrākara

આ અધ્યાયમાં વરાહ–પૃથ્વી સંવાદની પરિધિમાં રુદ્ર ઉત્તર તથા દક્ષિણ વર્ષોનો અહેવાલ આપે છે, ખાસ કરીને ઉત્તર પ્રદેશોનો. શ્વેત

Adhyaya 85

The Ninefold Division of Bhārata and the Enumeration of Its Mountains and River Systems

વરાહ–પૃથ્વી સંવાદમાં રુદ્રવચનને પ્રમાણરૂપ સાક્ષી તરીકે ઉદ્ધૃત કરીને ઉપદેશ આપવામાં આવ્યો છે. પ્રથમ ‘ભૂપદ્મ-વ્યવસ્થા’ સમજા

Adhyaya 86

Description of Śākadvīpa and Kuśadvīpa (Cosmographic Geography)

વરાહ–પૃથ્વી સંવાદમાં પૂર્વની વિશ્વરચના પછી દ્વીપખંડોનું ઉપદેશાત્મક વર્ણન આવે છે. પ્રથમ શાકદ્વીપને જંબૂદ્વીપના પ્રમાણસંબં

Adhyaya 87

Description of Krauñcadvīpa: its mountains, regions, rivers, and encircling ocean

વરાહ–પૃથ્વી ઉપદેશના પરિપ્રેક્ષ્યમાં (પાઠમાં રુદ્ર વક્તા) ક્રૌંચદ્વીપનું વર્ણન આવે છે. તેને ચોથો દ્વીપ કહી કુશદ્વીપ સાથે

Adhyaya 88

Account of the Extents of Śālmaladvīpa, Gomedadvīpa, and Puṣkaradvīpa

વરાહ–પૃથ્વી ઉપદેશના પ્રસંગમાં આ અધ્યાયમાં રુદ્ર દ્વીપોની ગોઠવણી અને પ્રમાણસર વિસ્તરણનું સંક્ષિપ્ત ભૂગોળ કહે છે. બાકી દ્વ

Adhyaya 89

The Hierarchy of the Trimūrti and the Manifestation of the Goddess Trikalā

પૃથ્વીના પ્રશ્નથી અધ્યાય શરૂ થાય છે—શિવ, હરિ (વિષ્ણુ), ઈશાન કે બ્રહ્મા—એમાંથી સાચો પર (સર્વોચ્ચ) કોણ અને અપાર કોણ? વરાહ

Adhyaya 90

Description of the Threefold Goddess-Power and Brahmā’s Hymn to Sṛṣṭi

આ અધ્યાયમાં વરાહ પૃથ્વીને (વરારોહા/વિશાલાક્ષી) ઉપદેશ આપતાં શિવ/પરમેષ્ઠિનાં ત્રિશક્તિ-તત્ત્વનું વર્ણન કરે છે. પ્રથમ સર્જન

Adhyaya 91

The Vaiṣṇavī Goddess on Mount Mandara: Emergence of the Maidens, Construction of the Goddess-City, and Nārada’s Visit

વરાહ પૃથ્વીને મન્દર પર્વત પર વસતી વૈષ્ણવી દેવીનો પ્રસંગ કહે છે. દેવી કૌમાર-વ્રત પાળી કઠોર તપ કરે છે; મનમાં ક્ષોભ થતાં અસ

Adhyaya 92

The Demon King’s Council Deliberation and the Mobilization of an Army to Conquer the Devas

નારદના પ્રસ્થાન પછી વરાહ કહે છે કે દૈત્યરાજ મહિષ નારદે વર્ણવેલી શુભલક્ષણ કન્યાના વિચારમાં જ મગ્ન રહે છે. ઉપાય શોધવા તે ન

Adhyaya 93

The Battle of Mahiṣa Daitya and the Gods

વરાહ–પૃથ્વી સંવાદમાં આ અધ્યાયમાં મહિષદૈત્ય અને દેવો વચ્ચેનું વિશાળ દેવાસુર યુદ્ધ વર્ણવાયું છે. રૂપ બદલવામાં સમર્થ અને અત

Adhyaya 94

The Birth of Mahiṣāsura and the Goddess’s Victory as Mahīṣamardinī

વરાહ પૃથ્વીને કહે છે—દૈત્ય વિદ્યુત્પ્રભનો દૂત મહિષાસુર તરફથી દેવી પાસે લગ્નપ્રસ્તાવ લઈને આવે છે. દૂત મહિષના જન્મની કથા ક

Adhyaya 95

The Slaying of the Daitya Ruru, the Hymn to Cāmuṇḍā/Kālarātri, and the Doctrine of the Threefold Power

આ અધ્યાયમાં વરાહ પૃથ્વીને નীলગિરિ પર તપ કરતી તામસી રૌદ્રી શક્તિ—કાલરાત્રિ/ચામુણ્ડા—નો પ્રસંગ કહે છે. સમુદ્રમાં રત્નસમૃદ્

Adhyaya 96

The Threefold Power: The Raudrī Observance and the Manifestation of Chāmuṇḍā

આ અધ્યાયમાં વરાહ પૃથ્વીને ત્રિશક્તિ અને રૌદ્રી વ્રતનું માહાત્મ્ય સંભળાવે છે. નીલગિરિ પર તામસી રૌદ્રી શક્તિ ઘોર તપ કરે છે

Adhyaya 97

The Glory of Rudra: The Origin of the Kapālamocana Pilgrimage Site and Rudra’s Expiatory Vow

આ અધ્યાયમાં વરાહ પૃથ્વીને રુદ્રના પ્રાયશ્ચિત્ત-વ્રત (રુદ્રવ્રત)ની ઉત્પત્તિ અને કપાલમોચન તીર્થના પ્રાદુર્ભાવનું વર્ણન કરે

Adhyaya 98

Chapter on the Sacred Hill Episode: Satyatapā and the Marvel of Varāha

પૃથ્વી હિમવંત સાથે સંબંધિત એક અદ્ભુત પ્રસંગનું વર્ણન પૂછે છે. વરાહ બ્રાહ્મણ સત્યતપાનો ઇતિહાસ કહે છે—તે એક સમયે લૂંટારુઓન

Adhyaya 99

The Greatness and Rite of the Sesame-Cow (Tiladhenu) Gift

પૃથ્વી સાથેના સંવાદમાં વરાહભગવાન મહાપાપનાશક અને સમૃદ્ધિપ્રદ વૈષ્ણવ અનુષ્ઠાનક્રમ વર્ણવે છે—મંડલમાં નારાયણનું દર્શન-પૂજન,

Adhyaya 100

Ritual Procedure for the Donation of the ‘Water-Cow’ (Jaladhenu)

વરાહ–પૃથ્વી સંવાદમાં આ અધ્યાયમાં જલધેનુ-દાનની વિધિ નિયમરૂપે વર્ણવાઈ છે. ગોચર્મ-પરિમિત સ્થાને ગોમયથી લેપન કરી મંડળ રચી, સ

Adhyaya 101

The Eulogy and Procedure of the ‘Rasadhenu’ (Sugarcane-Juice Cow) Donation

આ અધ્યાયમાં વરાહ–પૃથ્વી સંવાદના પરિપ્રેક્ષ્યમાં હોતૃ રાજાને ‘રસધેનુ’ દાનની વિધિ સમજાવે છે. ઇક્ષુ-રસથી ભરેલા કલશને કેન્દ્

Adhyaya 102

The Merit and Ritual Procedure of Donating a Jaggery Cow (Guḍadhenu)

આ અધ્યાયમાં વરાહ–પૃથ્વી સંવાદમાં ગુડધેનુ-દાન (મુખ્યત્વે ગોળથી ગાયના આકારનું દાન) કરવાની વિધિ વર્ણવાઈ છે. ભૂમિશુદ્ધિ અને

Adhyaya 103

Ritual Procedure for the Donation of the ‘Sugar-Cow’ (Śarkarā-Dhenu)

વરાહ–પૃથ્વી સંવાદમાં રાજાને ઉદ્દેશીને ‘શર્કરા-ધેનુ’ (ખાંડની ગાય) બનાવવાની અને દાન કરવાની વિધિ વર્ણવાઈ છે. શુદ્ધ ભૂમિ પર

Adhyaya 104

The Eulogy and Procedure of the ‘Honey-Cow’ Gift (Madhudhenudāna)

વરાહ–પૃથ્વી સંવાદમાં આ અધ્યાય ‘મધુધેનુદાન’ (મધુર દ્રવ્યોમાંથી રચાયેલી પ્રતીક ગાયનું દાન)ની વિધિ અને મહિમા વર્ણવે છે; તેન

Adhyaya 105

Ritual Procedure for the Gift of the Milk-Cow (Kṣīradhenu)

વરાહ–પૃથ્વી સંવાદના પરિપ્રેક્ષ્યમાં આ અધ્યાયમાં ક્ષીરધેનુ (દૂધ આપતી ગાય)ના પ્રતીકાત્મક દાનની વિધિ નિર્દેશિત છે. ગોમયથી શ

Adhyaya 106

The Significance and Rite of Donating the ‘Curd-Cow’ (Dadhidhenudāna)

આ અધ્યાયમાં વરાહ–પૃથ્વી સંવાદના પરિપ્રેક્ષ્યમાં દધિધેનુદાન (દહીં દ્વારા પ્રતિનિધિત ગાયનું દાન)નું સંક્ષિપ્ત વિધાન જણાવાય

Adhyaya 107

The Glorification of Donating a Butter-Cow (Navanīta-Dhenu)

આ અધ્યાયમાં વરાહ ભગવાન પૃથ્વીને નવનીત (તાજું માખણ)થી બનેલી પ્રતીકાત્મક ‘ધેનુ’નું નિર્માણ અને દાન કરવાની વિધિ ઉપદેશે છે.

Adhyaya 108

The Eulogy and Procedure of Donating the ‘Salt-Cow’ (Lavaṇadhenu)

વરાહ–પૃથ્વી સંવાદમાં આ અધ્યાયમાં હોતાએ લવણધેનુ-દાન (મીઠાથી ઘડેલી ગાયનું દાન)ની વિધિ અને મહાત્મ્ય જણાવ્યું છે. સોળ પ્રસ્થ

Adhyaya 109

The Merit and Procedure of Donating the ‘Cotton Cow’ (Kārpāsa-dhenu)

આ અધ્યાયમાં વરાહ–પૃથ્વી સંવાદના પરિપ્રેક્ષ્યમાં હોતૃ રાજાને ‘કાર્પાસધેનુ-દાન’ (કપાસથી રચાયેલી પ્રતીક ગાયનું દાન) પ્રાયશ્

Adhyaya 110

The Glory and Procedure of the Grain-Cow (Dhānyadhenu) Donation

આ અધ્યાયમાં વરાહ–પૃથ્વી સંવાદના ઉપદેશરૂપે રાજાને ધાન્યધેનુ (વિશેષ કરીને ચોખા/વ્રીહિથી બનેલી ગાયની આકૃતિ) દાનનું માહાત્મ્

Adhyaya 111

The Eulogy of Donating a Tawny (Kapilā) Cow

વરાહ–પૃથ્વી સંવાદના પરિપ્રેક્ષ્યમાં આ અધ્યાયમાં કપિલા ધેનુદાનનું માહાત્મ્ય અને વિધાન જણાવવામાં આવે છે. વાછરડાં સહિત, રત્

Adhyaya 112

Praise and Procedure of Donating the Two-Faced Kapilā Cow and the Golden Pot (Hema-kumbha)

આ અધ્યાયમાં પૃથિવી વરાહને કપિલા ગાયના દાનનું પુણ્યફળ—ખાસ કરીને વાછરડું થવાના સમયે દાન—અને તેના આચારવિધિ-નિયમો પૂછે છે. વ

Adhyaya 113

Hymn to Varāha and Pṛthivī’s Inquiry (Prelude to the Sanatkumāra Dialogue)

અધ્યાય ૧૧૩ની શરૂઆત વરાહ-સ્તુતિથી થાય છે—વિષ્ણુના શૂકરરૂપને ધરાને ઉદ્ધરનાર અને ભૂમિ-વ્યવસ્થાને સ્થિર કરનાર વિશ્વકાર્યકર્ત

Adhyaya 114

The Varāha Incarnation and Pṛthivī’s Inquiries on Ritual Procedure and Devotional Outcomes

અધ્યાય ૧૧૪માં ઋષિઓ નારાયણની સ્તુતિ કરે છે. ત્યારબાદ શ્રીવરાહ વસુંધરાને કહે છે કે પર્વતો, વનો, સમુદ્રો, નદીઓ અને સપ્તદ્વી

Adhyaya 115

The Arising of Diverse Dharmas: Devotional Observances and Varṇa-Based Duties

પૃથ્વીના પ્રશ્ને—સ્વર્ગસુખ આપનાર કર્મો અને સ્થિર માનવાચાર શું—વરાહ (નારાયણરૂપે) ભક્તિ-કેન્દ્રિત ધર્મનીતિ સમજાવે છે. એકાગ

Adhyaya 116

An Exposition on the Causes of Happiness and Suffering

પૃથ્વી (વસુંધરા) સાથેના સંવાદમાં વરાહ ભગવાન સુખ અને દુઃખના કારણોનું નિરૂપણ કરે છે. તેઓ આચરણની જોડિયાળી રૂપરેખા આપે છે—સુ

Adhyaya 117

The Thirty-Two Offenses: Rules of Purity and Proper Conduct in Worship

આ અધ્યાયમાં વરાહ ભગવાન પૃથ્વી (વસુંધરા)ને ‘આહાર-વિધિ-નિશ્ચય’ કહીને ભોજન અને પૂજા સંબંધિત શુદ્ધ-અશુદ્ધ આચારનું વિભાજન કરે

Adhyaya 118

Procedure for Divine Worship Services (Ritual Attendant Protocol)

આ અધ્યાયમાં શ્રીવરાહ પૃથ્વીને ભક્ત/સેવક દ્વારા દૈનિક કરાતા દેવોપચારનો શિસ્તબદ્ધ ક્રમ ઉપદેશે છે. મંત્ર સાથે દંતકાષ્ઠ ઉઠાવ

Adhyaya 119

Ritual Regulations on Permissible Foods for Offering and Consumption

અધ્યાય ૧૧૯માં પૃથિવી અને વરાહ વચ્ચેનો ઉપદેશાત્મક સંવાદ આગળ વધે છે. પૂર્વે વર્ણવેલ સંસારમોચક કર્મવિધિ સાંભળ્યા પછી પૃથિવી

Adhyaya 120

Procedure for the Three Daily Twilight Mantra-Observance

આ અધ્યાયમાં વરાહ ભગવાન પૃથ્વી દેવી સાથે સંવાદરૂપે ‘પરમ ગુપ્ત’ ઉપદેશ આપે છે, જે સંસાર-તરણમાં સહાયક છે. યોગ્ય સ્નાન પછી સં

Adhyaya 121

Avoidance of Rebirth in the Womb: Ethical Conduct and the Prevention of Degraded Rebirth

આ અધ્યાયમાં વરાહ ભગવાન પૃથ્વી (વસુંધરા/માધવી)ને ઉપદેશ આપે છે—જે ગુણો અને આચરણોથી મનુષ્ય ‘ફરી ગર્ભમાં નથી જતો’, એટલે પુનર

Adhyaya 122

The Greatness of Kokāmukha (Sacred Site Eulogy and Salvific Narrative)

વરાહ ભગવાન પૃથ્વી (વસુંધરા)ને ‘કોકામુખ-માહાત્મ્ય’ ગુપ્ત ઉપદેશરૂપે કહે છે. અહિંસા, સંયમ, સંતોષ, માતા‑પિતાની ભક્તિ અને અષ્

Adhyaya 123

The Greatness of Fragrant Flowers and Leaves: Prabodhinī (Awakening) Observances and Seasonal Rites

કોકાના પુણ્યનું પૂર્વ વર્ણન સાંભળીને પૃથ્વી આશ્ચર્ય કરે છે કે પશુયોનિમાં પણ પરમ ગતિ કેવી રીતે પ્રાપ્ત થાય, અને મનુષ્યો મ

Adhyaya 124

Ritual Observances Aligned with the Seasons (Seasonal Devotional Procedure)

આ અધ્યાયમાં વરાહ-ભગવાન (નારાયણ) અને પૃથ્વી વચ્ચે ઉપદેશાત્મક સંવાદ છે. વરાહ ફાલ્ગુન શુક્લ દ્વાદશીએ વસંતના સુગંધિત પુષ્પો

Adhyaya 125

The Cycle of Māyā (Illusory Causation and Perceptual Reversal)

સૂત સંવાદ વર્ણવે છે. અગાઉ કહેલાં મંગલકારી અને શુદ્ધિકારક વ્રતો સાંભળ્યા પછી પૃથ્વી વરાહ (વિષ્ણુ)ને પૂછે છે—માયા શું છે,

Adhyaya 126

The Greatness of Kubjāmraka: Raibhya’s Boon and the Teaching on the Sacred Tīrthas

સંવાદમાં પૃથ્વી વરાહને પૂછે છે—પૂર્વે ઉલ્લેખિત પરંતુ અજ્ઞાત કુબ્જામ્રકનું માહાત્મ્ય શું, તેની ‘પુષ્ટિ’ (પોષણ/સમૃદ્ધિ-શક્

Adhyaya 127

Description of the Brāhmaṇa Initiation Procedure (Dīkṣā-sūtra)

પૂર્વ ઉપદેશો સાંભળ્યા પછી પૃથ્વી જનાર્દન/વરાહને કહે છે કે વર્ણિત ક્ષેત્રના મહાત્મ્યથી તેનો ભાર હળવો થયો; હવે તે પૂછે છે—

Adhyaya 128

Rites for the comb, collyrium, and mirror; initiations for the four social orders; and the Gaṇāntikā vow/insignia

આ અધ્યાયમાં વરાહ ભગવાન પૃથ્વીને ઉપદેશ આપે છે—ક્ષત્રિય, વૈશ્ય અને શૂદ્ર સાધકો માટે ભેદપૂર્વક વૈષ્ણવ દીક્ષા-વિધિ, જરૂરી સા

Adhyaya 129

Initiation for the Four Social Orders, Sandhyā Mantra Procedure, and the Merit of Offering Water in a Copper Vessel

આ અધ્યાયમાં વસુંધરા વરાહને ‘ગુહ્ય’ રીતે પૂછે છે—વરાહ/વાસુદેવ-પરાયણ ભક્તે સંધ્યા કયા મંત્રવિધિથી અને કયા ક્રમથી કરવી. વરા

Adhyaya 130

Expiation and Dietary Discipline Concerning the Consumption of Royal Food (rājānna)

આ અધ્યાયમાં વસુંધરા પૂર્વે કહેલી દીક્ષા સાંભળ્યા પછી વરાહ/નારાયણને પૂછે છે—ઉલ્લેખિત અપરાધ કરનારની શુદ્ધિ કેવી રીતે થાય?

Adhyaya 131

Expiation for Chewing the Tooth-stick (Dantakāṣṭha)

આ અધ્યાયમાં વરાહ અને પૃથિવી વચ્ચે ઉપદેશાત્મક સંવાદ દ્વારા શૌચાચાર અને દૈનિક વર્તનની નૈતિક પરિણામો સમજાવવામાં આવે છે। વરા

Adhyaya 132

Expiatory Rites for Contact with a Corpse and with a Menstruating Woman

અધ્યાય ૧૩૨ વરાહ અને પૃથિવી (ધરણી) વચ્ચેના ઉપદેશાત્મક સંવાદરૂપે છે. તેમાં મૃતકનો સ્પર્શ અને રજસ્વલા સ્ત્રીનો સંસ્પર્શ થવા

Adhyaya 133

Expiations for ritual-time impurity and the offense of defecation/urination in a sacred context

અધ્યાય ૧૩૩માં વરાહ ભગવાન પૃથ્વીને પૂજા‑સામાયિક સમયે થતી દેહ‑અશુચિ તથા પવિત્ર પરિસ્થિતિ/વિધિ‑સંદર્ભમાં મલ‑મૂત્ર ત્યાગના અ

Adhyaya 134

Expiations for Ritual and Temporal Offences in Worship, and the Prescribed Purificatory Procedure (Upaspṛśya)

આ અધ્યાયમાં વરાહ અને પૃથ્વી (ધરણી) વચ્ચે ઉપદેશાત્મક સંવાદ દ્વારા પૂજા તથા દૈનિક આચરણ દરમિયાન થયેલા સામયિક/વિધિગત અપરાધોન

Adhyaya 135

Prescriptions for Expiation of Offences: Red/Black Garments, Improper Touch in Darkness, Impure Leftovers, Eating Boar-Meat, and Consuming Jālapāda

આ અધ્યાયમાં વરાહ ભગવાન પૃથ્વીને સામાજિક‑વૈદિક અપરાધો અને તેમના પ્રાયશ્ચિત્તનો ક્રમ સમજાવે છે, જેથી કર્મભાર ઘટે અને ધરતી

Adhyaya 136

A Sūtra-like Manual of Expiations for Ritual Transgressions

આ અધ્યાયમાં વરાહ પૃથ્વીને ‘મમ કર્માણિ’—વરાહે નિર્ધારિત કરેલા અનુષ્ઠાનોમાં વિધિભંગ થાય ત્યારે કરવાના પ્રાયશ્ચિત્તો સૂત્રર

Adhyaya 137

The Tale of the Vulture and the She-Jackal: The Māhātmya of the Saukarava Sacred Field

આ અધ્યાયમાં પૃથ્વી વરાહને સૌકરવ-ક્ષેત્રની પરમ પવિત્રતા તથા ત્યાં ગમન, સ્નાન અને મૃત્યુના ફળ વિશે પૂછે છે. વરાહ ક્ષેત્રના

Adhyaya 138

The Episode of the Khañjarīṭa Bird (and the Saukarava Tīrtha’s Merit)

આ અધ્યાયમાં પૃથિવી વરાહને પૂછે છે—સૌકરવ ક્ષેત્રનો પ્રભાવ શું છે, ‘અકામમૃત્યુ’ (અનિચ્છિત મૃત્યુ) છતાં માનવજન્મ કેવી રીતે

Adhyaya 139

The Glory of Varāha’s Rite: Merits of Cow-dung Plastering, Sweeping, Singing, Instrumental Music, and Dance (with a Truth-Vow Exemplum)

આ અધ્યાયમાં વરાહ પૃથ્વીને પોતાની પૂજાથી જોડાયેલા વ્યવહારુ સેવા-કર્મોના ફળ સમજાવે છે. ગોમયથી ઘર/મંદિરનું લેપન, ગોમય વહન ક

Adhyaya 140

The Greatness of Kokāmukha (Badarī): Varāha’s Hidden Abode and the Sacred Waters

સંવાદમાં પૃથ્વી (ધરા) વરાહને પૂછે છે—તમે સતત ક્યાં નિવાસ કરો છો, તમારું પરમ સ્થાન કયું છે, અને કયા કર્મોથી જીવને ઉત્તમ પ

Adhyaya 141

The Sacred Greatness of Badarikāśrama (Badrinath Region)

પૃથ્વી સાથેના સંવાદમાં વરાહ હિમાલયની ઢાળ પર આવેલા બદરિકાશ્રમનું દુર્લભ અને પરમ પાવન માહાત્મ્ય વર્ણવે છે. અધ્યાયમાં અનેક

Adhyaya 142

The Greatness of Esoteric Practice: Menstrual Impurity, Mental Equanimity, and Seasonal Conjugal Ethics

અધ્યાય 142માં પૃથ્વી (વસુંધરા) અને વરાહ વચ્ચે ઉપદેશાત્મક સંવાદ છે. દિવ્ય ઉપદેશ સાંભળ્યા પછી પૃથ્વી દુર્બળ સ્ત્રીઓ, ખાસ ક

Adhyaya 143

Exposition of the Glory of the Mandāra Sacred Grove

આ અધ્યાયમાં વરાહભગવાન પૃથ્વીને ‘મંદાર’ નામનું પરમ ગુપ્ત ધામ વર્ણવે છે—ભક્તપ્રિય, વિંધ્ય પર્વત નજીક જાહ્નવી (ગંગા)ના દક્ષ

Adhyaya 144

The Māhātmya of Someśvara and Related Liṅgas: The Liberation-Field of Triveṇī and the Śālagrāma Sacred Landscape

સંવાદરૂપે વસુંધરા વરાહને મન્દારાથી પણ શ્રેષ્ઠ પવિત્ર ક્ષેત્ર વિશે પૂછે છે. વરાહ શાલગ્રામ પ્રદેશની ઉત્પત્તિ અને પાવનતા વર

Adhyaya 145

The Greatness of the Śālagrāma Sacred Region

પૃથ્વી વરાહને પૂછે છે—મોક્ષપ્રદ ક્ષેત્રમાં તપસ્વી સાલઙ્કાયને તપ શા માટે કર્યું? વરાહ કહે છે: અદ્ભુત શાલવૃક્ષ પાસે તેણે દ

Adhyaya 146

The Greatness of Hṛṣīkeśa at Rurukṣetra: The Origin Narrative of Ruru and the Sacred Site

સૂતપ્રસંગમાં પૃથ્વી વરાહને પૂછે છે—રુરુક્ષેત્રની પવિત્રતા શું, “રુરુ” નામની ઉત્પત્તિ કેવી, અને ત્યાં હૃષીકેશ કેવી રીતે પ

Adhyaya 147

The Sacred Merit of Goniṣkramaṇa (the Tīrtha of the Cows’ Emergence/Release)

પૃથ્વી વરાહને પૂછે છે—રુરૂક્ષેત્ર અને હૃષીકેશથી પણ પરે કોઈ અતિ ગુપ્ત અને પાવન તીર્થ જણાવો. વરાહ હિમાલયના ઊંચા પ્રદેશમાં

Adhyaya 148

The Greatness of Stutasvāmi: Varāha’s Disclosure of the Bhūtagiri Sacred Landscape and Its Ethical Discipline

આ અધ્યાયમાં પૃથ્વી ગોણિષ્ક્રમણનું ગુહ્ય માહાત્મ્ય સાંભળી વરાહને વધુ ગુપ્ત ઉપદેશ અને તેનાથી શ્રેષ્ઠ તીર્થક્ષેત્ર વિશે પૂછ

Adhyaya 149

The Sacred Geography and Merit of Dvārakā

આ અધ્યાયમાં ધરણી (પૃથ્વી) સ્તુતસ્વામિનની પૂર્વ પ્રશંસા સાંભળી અત્યંત શાંત થઈ વરાહ પાસે વધુ શ્રેષ્ઠ ઉપદેશ માગે છે. વરાહ દ

Adhyaya 150

The Sacred Greatness of Sānandūra

દ્વારકાનું માહાત્મ્ય સાંભળીને પૃથ્વી (વસુંધરા) કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરી વરાહ (વિષ્ણુ)ને વધુ ગુપ્ત પવિત્ર ઉપદેશ પ્રગટ કરવા વિન

Adhyaya 151

The Sacred Greatness of Lohārgala (The ‘Iron-Bolt’ Tīrtha)

આ અધ્યાયમાં પૂર્વે સાંભળેલાં પવિત્ર વર્ણનો પછી પૃથ્વી વરાહને પૂછે છે કે સાનન્દૂરાથી પણ શ્રેષ્ઠ કોઈ ‘ગુહ્ય’ અને શુભ ક્ષેત

Adhyaya 152

Praise of the Sacred Geography of Mathurā

આ અધ્યાયમાં પૃથ્વી દેવી વરાહની મહિમા સાંભળી લોહાર્ગલથી પરે આવેલા પરમ અને દુર્લભ તીર્થનું ઉપદેશ માંગે છે. વરાહ મથુરાની અદ

Adhyaya 153

The Glory of the Mathurā Sacred Landscape: Saṃyamana Tīrtha and the Twelve Sacred Forests

વસુંધરასთან સંવાદમાં વરાહ મથુરાના તીર્થ-ચક્રની મહિમા વર્ણવે છે. શિવકુંડ નજીક આવેલા નવવિધ તીર્થસમૂહની વિશેષતા જણાવી સંયમન

Adhyaya 154

The Efficacy of Yamunā River Pilgrimage Sites (Merits of Mathurā-Region Tīrthas)

પૃથ્વી સાથેના સંવાદમાં વરાહ મથુરા-મંડળને યમુના-તટને કેન્દ્રમાં રાખી રહેલું મહાતીર્થક્ષેત્ર અને વિધિ-પ્રભાવથી સમૃદ્ધ ભૂમિ

Adhyaya 155

The Efficacy and Sacred Merit of Akrūra Tīrtha

વરાહ વસુંધરાને કહે છે કે અનંત/અક્રૂર તીર્થ અતિ દુર્લભ અને સ્થિર છે; અયન, વિષુવ, વિષ્ણુપદી તથા ગ્રહણકાળે ત્યાં સ્નાન કરવા

Adhyaya 156

The Manifest Sacred Landscape of Mathurā: Merits of Vatsakrīḍanaka, Bhāṇḍīraka, Vṛndāvana, Keśītīrtha, and the Sūrya-Tīrthas

આ અધ્યાયમાં વરાહભગવાન વસુંધરાને મથુરા આસપાસના તીર્થોનું માહાત્મ્ય સમજાવે છે. પ્રથમ વત્સક્રીડનકને રક્તશિલા અને રક્તચંદનથી

Adhyaya 157

Praise of the Malayārjuna Sacred Ford and the Mathurā–Yamunā Pilgrimage Cycle

આ અધ્યાયમાં વરાહ પૃથ્વીને યમુના-તટ અને મથુરા આસપાસના મલયાર્જુન તીર્થ સહિત પવિત્ર જળસ્થાનો, સરોવરો અને ઉપવનોનું વર્ણન કરે

Adhyaya 158

The Manifestation and Sanctifying Power of the Mathurā Tīrtha

વરાહ પૃથ્વીને મથુરાની અદ્વિતીય પવિત્રતા પોતાના દિવ્ય મંડળરૂપે વર્ણવે છે. તે કહે છે કે ત્યાં સ્નાન કરવાથી પાપ નાશ પામે છે

Adhyaya 159

The Procedure and Merit of Circumambulating Mathurā

આ અધ્યાયમાં ધરણી (પૃથ્વી) અને વરાહ વચ્ચે ઉપદેશાત્મક સંવાદ છે. ધરણી કહે છે કે તેણે અનેક તીર્થોની વાતો સાંભળી છે; પરંતુ મન

Adhyaya 160

The Prescribed Emergence and Procedure of the Mathurā Circumambulation (Parikramā)

આ અધ્યાયમાં વરાહ ભગવાન પૃથ્વીને મથુરા-પરિક્રમાનો યોગ્ય સમય, વ્રતો અને માર્ગવિધિ સમજાવે છે. કાર્તિક અષ્ટમી–નવમીમાં ઉપવાસ,

Adhyaya 161

The Efficacy of the Sacred Forests: The Merit of Pilgrimage to Mathurā’s Twelve Groves

આ અધ્યાયમાં ઉપદેશાત્મક સંવાદમાં પૃથ્વી (ધરણી) વરાહને પૂછે છે—ધર્મથી વિમુખ અને સમ્યક્ જ્ઞાનથી રહિત લોકો દુઃખદ કર્મફળ ભોગવ

Adhyaya 162

The Efficacy and Merit of Cakra-tīrtha

વરાહ પૃથ્વીને મથુરાના ઉત્તર તરફ આવેલા ચક્રતીર્થનો પ્રભાવ વર્ણવે છે. વેદશિક્ષિત બ્રાહ્મણ સંતાનો સાથે સ્થળાંતર કરીને કલ્પગ

Adhyaya 163

The Greatness of Kapila-Varāha: The Efficacy of Vaikuṇṭha Tīrtha and the Installation History of the Varāha Image

વરાહ ભગવાન વસુંધરાને વૈકુંઠ-તીર્થની પાવન શક્તિનું પ્રાચીન પ્રસંગ દ્વારા વર્ણન કરે છે. મિથિલાથી સર્વ વર્ણના યાત્રિકો આવે

Adhyaya 164

The Efficacy of Circumambulating Annakūṭa (Govardhana)

વરાહ ભગવાન પૃથ્વીને મથુરાના પશ્ચિમે આવેલા ગોવર્ધન/અન્નકૂટ પ્રદેશની પવિત્ર ભૂગોળ અને વિધિ-ફળનું વર્ણન કરે છે. તેઓ ચાર દિશ

Adhyaya 165

The Glory of Mathurā: The Account of Piṇḍa-Offering at the Catuḥsāmudrika Well

વરાહ પૃથ્વીને દક્ષિણાપથના પ્રતિષ્ઠાનમાં થયેલ દૃષ્ટાંત કહે છે. ધનવાન વૈશ્ય સુશીલ ઘરગથ્થુ વ્યવસ્થા અને વેપારમાં મગ્ન રહી સ

Adhyaya 166

The Greatness of the Sacred Pond Called Asikuṇḍa

પૃથ્વી વરાહને ‘અસિકુંડ’ નામના તીર્થનું માહાત્મ્ય પૂછે છે. વરાહ રાજવૃત્તાંત કહે છે—ધર્માત્મા રાજા સુમતિ પૂર્વે તીર્થયાત્ર

Adhyaya 167

The Glory of the Viśrānti Tīrtha and the Account of a Rākṣasa’s Liberation

પૃથ્વીના પ્રશ્નના ઉત્તર તરીકે વરાહ કહે છે કે “વિશ્રાંતિ” નામનું તીર્થનામ પ્રથમ રાક્ષસે કેમ ઉચ્ચાર્યું. ઉજ્જયિનીમાં એક બ્

Adhyaya 168

The Merit of Seeing Mathurā’s Guardian-Deity and a Catalog of Mathurā’s Sacred Geography

પૃથ્વી પૂછે છે કે મથુરાની રક્ષા કરનાર કોણ છે અને તેના દર્શનથી કયું પુણ્ય મળે છે. વરાહ કહે છે—મથુરાનો ક્ષેત્રપાલ ભૂતપતિ છ

Adhyaya 169

The Greatness of Mathurā: The Ardhacandra Sacred Bathing Rite and the Procedure for the Yajñopavīta Observance

આ અધ્યાયમાં વરાહ ભગવાન મથુરાને ત્રિલોકમાં અદ્વિતીય તીર્થક્ષેત્ર તરીકે વર્ણવે છે—શ્રીકૃષ્ણની સન્નિધિથી વ્યાપ્ત અને મધ્યમા

Adhyaya 170

The Birth of Gokarṇa and the Fruits of Śiva Worship (including the Śukodara Parrot Episode and Hospitality Ethics)

વરાહ પૃથ્વીને મથુરાની એક પ્રાચીન કથા કહે છે—વૈશ્ય વસુકર્ણની પત્ની સુશીલા સંતાનહીનતાથી વ્યથિત થઈ સરસ્વતી-સંગમે અન્ય માતાઓ

Adhyaya 171

Śuka’s Ocean Voyage: Adverse Winds, Arrival at a Viṣṇu Shrine, and Aid from the Jaṭāyu Birds

વરાહ પૃથ્વીને શુક અને તેના પિતા ગોકર્ણનો પ્રસંગ કહે છે. બંને મથુરાથી કિંમતી રત્નોની શોધમાં વેપારી સમુદ્રયાત્રા માટે ઘરગથ

Adhyaya 172

The Harm of Destroying a Grove and the Merit of Tree-Planting as Pūrta-Dharma

આ અધ્યાયમાં વરાહ ગોકર્ણને ઉપદેશાત્મક પ્રસંગ સંભળાવે છે. ગોકર્ણ પહેલાં તેજસ્વી રહેલી કેટલીક દેવીઓને વિકૃત અને ઘાયલ જોઈને

Adhyaya 173

Account of Gokarṇa’s Śuka-Satra, Temple Consecration, and the Resulting Merit

વરાહ પૃથ્વીને ગોકર્ણના શુભ નિવાસ પછીનો પ્રસંગ વર્ણવે છે. ગોકર્ણ શુક, તેના માતા‑પિતા અને સદ્ગૃહસ્થનો યથોચિત સત્કાર કરે છે

Adhyaya 174

The Sanctifying Power of River Confluences: Release from the Preta-State and the Rite of Śravaṇa Dvādaśī with Vāmana Worship

આ અધ્યાયમાં વરાહભગવાન સંગમ-તીર્થનું મહાત્મ્ય કહે છે—નદી-સંગમ ઘોર પાપોનું પણ શુદ્ધિકરણ કરે છે. નિયમનિષ્ઠ બ્રાહ્મણ મહાન્ મ

Adhyaya 175

The Sanctity of the Kṛṣṇagaṅgā Pilgrimage-Ford and the Account of the Brahmin Vasu’s Daughter

વરાહ પૃથ્વીને કૃષ્ણગંગા અને યમુના (કાલિન્દી) સાથે સંકળાયેલા તીર્થસમૂહનું માહાત્મ્ય સમજાવે છે. નિયમિત સ્નાન, સ્મરણ અને વિ

Adhyaya 176

The Māhātmya of Kṛṣṇagaṅgodbhava, Kāliñjara, and the Five Sacred Baths: The Tale of Pāñcāla and Tilottamā

વરાહ–પૃથ્વી સંવાદમાં આ અધ્યાય તીર્થોને નૈતિક દોષોની શુદ્ધિ માટેનાં સાધન તરીકે દર્શાવે છે. વેપારી-બ્રાહ્મણ યુવાન પાંચાલ મ

Adhyaya 177

The Curse of Sāmba and the Prescribed Observance of Sun-Worship

આ અધ્યાયમાં વરાહ પૃથ્વીને દ્વારકામાં શ્રીકૃષ્ણના આચરણ સાથે જોડાયેલો સામ્બ-પ્રસંગ સાંભળવા કહે છે. નારદ આવી સત્કાર પછી એકા

Adhyaya 178

Ritual Observance for Reciting the Deeds of Śatrughna (Remembrance of the Slaying of Lavaṇa)

વરાહ ભગવાન પૃથ્વીને પુણ્યકર્મમાં પ્રવૃત્ત કરવા કહે છે કે કથાનું સ્મરણ પણ વિધિપૂર્વક કરવાથી મહાફળ મળે છે। તેઓ સ્મરણ કરાવે

Adhyaya 179

Enumeration of Ritual Offenses and Their Expiations; The Sacred Merit of Saukara and Mathurā Pilgrimage

ધર્મ‑કર્મની શુદ્ધ વ્યવસ્થા અંગે પૃથ્વી પૂછે છે—‘અપરાધ’ કેવી રીતે ઊભો થાય છે અને અશુદ્ધ આચરણથી પૂજાનું ફળ કેવી રીતે ક્ષીણ

Adhyaya 180

The Glory of Dhruva-Tīrtha: Rules of Ancestor Libations and Śrāddha, and the Consequences of Lineage-Continuity

વરાહ પૃથ્વીને ધ્રુવતીર્થની કથા કહી ‘પિતૃ-તૃપ્તિ’નું મહાત્મ્ય સમજાવે છે. રાજા ચન્દ્રસેન ત્યાં શ્રાદ્ધ અને તિલોદક-તર્પણ કર

Adhyaya 181

Ritual Procedure for Installing and Consecrating a Madhūka-Wood Icon

આ અધ્યાય ઉપદેશાત્મક સંવાદરૂપે છે. વસુંધરા તીર્થ-ક્ષેત્રોની મહિમા સાંભળી ‘ક્ષેત્રશક્તિ’ વિષે આશ્ચર્ય પામે છે અને હૃદયમાં

Adhyaya 182

Installation of a Stone Image (Ritual Procedure for Consecration)

વરાહ પૃથ્વી સાથે સંવાદમાં નારાયણની શિલા-પ્રતિમાની સ્થાપના/પ્રતિષ્ઠાનો ક્રમબદ્ધ વિધાન જણાવે છે. પ્રથમ સારી રીતે તપાસેલી ન

Adhyaya 183

Installation of a Clay Icon (Mṛnmayārcā) and the Ritual Protocol of Worship

આ અધ્યાયમાં વસુંધરასთან સંવાદમાં વરાહ મૃન્મય મૂર્તિ (મૃન્મયાર્ચા)ની સ્થાપના અને પૂજાવિધિનું ક્રમબદ્ધ વર્ણન કરે છે. મૂર્ત

Adhyaya 184

Installation of a Copper Icon (Tāmrārcā) and Its Consecratory Worship

વરાહ ભગવાન પૃથ્વીને તામ્ર-મૂર્તિની પ્રતિષ્ઠા અને પૂજાનો ક્રમબદ્ધ વિધાન સમજાવે છે. તેજસ્વી, સુપ્રમાણ પ્રતિમા બનાવી યજ્ઞસ્

Adhyaya 185

Installation of a Bronze (Kāṁsya) Icon (Arcā)

આ અધ્યાયમાં વરાહ ભગવાન પૃથ્વીને ગૃહમંદિરમાં પોતાની કાંસ્ય (બ્રોન્ઝ) અર્ચાની સ્થાપનવિધિ શિસ્તબદ્ધ ક્રમે સમજાવે છે—સુલક્ષણ

Adhyaya 186

Ritual Procedure for Installing Silver and Gold Images, and the Special Status of Śālagrāma

વરાહ પૃથ્વીને રૌપ્ય (ચાંદી) પ્રતિમા ઘડવાની અને સ્થાપનની ક્રમબદ્ધ વિધિ સમજાવે છે—ધાતુના ગુણ, વાદ્ય-ગાન અને મંગલસ્તુતિ, નિ

Adhyaya 187

Determination of the Origin and Procedure of the Ancestral Offering (Pitṛyajña/Śrāddha)

આ અધ્યાયમાં પૃથ્વી (ધરણી) વરાહને પિતૃયજ્ઞ/શ્રાદ્ધનું ગુહ્ય તત્ત્વ—ફળ, વિધિ, ઉત્પત્તિ, પ્રયોજન અને આંતરિક અર્થ—સમજાવવા વિ

Adhyaya 188

Section on the Origin and Procedure of Piṇḍa-Rites and Śrāddha: Rules of Mourning Impurity (Aśauca)

આ અધ્યાયમાં પૃથિવી વરાહને મૃત્યુપશ્ચાત્ આશૌચ તથા શ્રાદ્ધ‑પિંડદાનની યોગ્ય વિધિ સમજાવવા વિનંતી કરે છે. વરાહ દિવસવાર ક્રમ જ

Adhyaya 189

Section on the Origin and Procedure of Piṇḍa-Rites (Funerary Offerings) and Donor–Recipient Purification

પૃથ્વી વરાહને પૂછે છે—શ્રાદ્ધમાં પ્રેતભોજ્ય અન્ન બ્રાહ્મણો સ્વીકારી ભોજન કરે તો તેની શુદ્ધિ કેવી રીતે થાય, અને ગ્રહીતો અ

Adhyaya 190

Determinative Exposition on Śrāddha and the Pitṛyajña (Ancestral Offering)

પૃથ્વી સાથેના સંવાદમાં વરાહ શ્રાદ્ધ અને પિતૃયજ્ઞની વિધિ-તત્ત્વવ્યાખ્યા તથા સામાજિક-નૈતિક નિયંત્રણો નિશ્ચિત કરે છે. પૃથ્વ

Adhyaya 191

Section on the Origin of Madhuparka and the Procedure for Its Ritual Donation

ઘણા ધર્મોપદેશો સાંભળ્યા છતાં પૃથ્વી ફરી વરાહને પૂછે છે—મધુપર્ક શું છે, કઈ દેવતા સાથે તેનો સંબંધ છે, તે કેટલું પુણ્ય આપે

Adhyaya 192

Description of the Universal Peace-Recitation and the Madhuparka Rite

મધુપર્કની ઉત્પત્તિ, અર્પણવિધિ અને ફળો સાંભળીને વ્રતનિષ્ઠ પૃથ્વી જનાર્દન વરાહ પાસે જઈ પૂછે છે—તમને પ્રસન્ન કરવા માટે આગળ

Adhyaya 193

Naciketas’ Journey to Yama’s Abode and the Eulogy of Truthfulness

આ અધ્યાયમાં વરાહ–પૃથ્વી સંવાદની પરિપ્રેક્ષ્યમાં યમાલયનું સ્વરૂપ, પરિમાણ અને તેનું દર્શન કેવી રીતે થાય તે વિષે પ્રશ્ન થાય

Adhyaya 194

The Return of Naciketas from Yama’s Abode: Inquiry into Death, Karma, and Dharmic Release

આ અધ્યાયમાં પુરાણોપદેશની રીતથી (વરાહ–પૃથ્વી સંવાદરૂપે) નચિકેતનું યમલોકથી પરત આવવું વર્ણવાયું છે. તપોનિધિ પિતા તેને આલિંગ

Adhyaya 195

Description of Sinners Abiding in Yama’s Realm (Catalog of Transgressions and the Logic of Retribution)

વરાહપુરાણની સંવાદાત્મક પરંપરામાં વરાહ પૃથ્વીને ધર્મનું ઉપદેશ આપે છે; આ અધ્યાયમાં નચિકેત યમલોકમાં લઈ જનાર કર્મોની સૂચિ રજ

Adhyaya 196

Description of the City of Dharmarāja (Yama)

વરાહ–પૃથ્વી ઉપદેશપ્રસંગમાં વૈશમ્પાયન ઋષિઓને કહે છે અને નચિકેતા ધર્મરાજ (યમ)ની નગરીનું પોતે જોયેલું વર્ણન કરે છે. તે વિશા

Adhyaya 197

The Division of the Gates of Yama’s City and the Description of the Tribunal Hall

વરાહ–પૃથ્વી સંવાદના આ અધ્યાયમાં યમ (વૈવસ્વત)ની કિલ્લેબંદ દિવ્ય નગરીનું વર્ણન છે. ત્યાં અનેક ગોપુરદ્વારો પદાર્થ અને તેજના

Adhyaya 198

Description of the Torments within the Cycle of Rebirth: Hymn to Yama and the Introduction to Citragupta’s Administration

વરાહ–પૃથ્વી સંવાદના આ અધ્યાયમાં મુનિપુત્ર પ્રેતપુરના અધિપતિ યમને મળે છે અને યમ તેનો વિધિવત્ સન્માન કરે છે. મુનિપુત્ર યમન

Adhyaya 199

Description of the Torments of Rebirth: The Asipatravana Punishment and the Mechanics of Karmic Retribution

આ અધ્યાયમાં વરાહ–પૃથિવી સંવાદના પરિપ્રેક્ષ્યમાં પાપકર્મોના પરિણામરૂપ યાતનાઓનું ઉપદેશાત્મક વર્ણન છે. લોખંડના કાંટા, ઘોર અ

Adhyaya 200

Description of the Forms of Infernal Torments (Naraka Yātanās)

આ અધ્યાયમાં વરાહ–પૃથ્વી સંવાદના ઉપદેશરૂપે નરકયાતનાઓનું સ્વરૂપ કર્મફળની ચેતવણી તરીકે વર્ણવાયું છે। તપ્ત, મહાતપ્ત, રૌરવ, મ

Adhyaya 201

The Battle between the Rākṣasas and Yama’s Attendant-Messengers

વરાહ–પૃથ્વી સંવાદના આ અધ્યાયમાં ધર્મ-પ્રશાસન અને નૈતિક વ્યવસ્થાના અમલનું દૃષ્ટાંત વર્ણવાય છે. વિવિધ વેશોમાં આવેલા યમદૂત

Adhyaya 202

Description of Infernal Punishments and the Ripening of Karmic Consequences

આ અધ્યાયમાં વરાહ ભગવાન પૃથ્વીની ધર્મવ્યવસ્થા અને લોકસ્થિરતાની ચિંતા સાંભળી કર્મવિપાકનું ઉપદેશાત્મક વર્ણન કરે છે. ચિત્રગુ

Adhyaya 203

Enumeration and Description of Classes of Sins and Their Consequences

આ અધ્યાયમાં વરાહ ભગવાન પૃથ્વીને પુરાણોપદેશરૂપે અગાઉની યાદીઓનો વિસ્તાર કરીને પાપોના વર્ગો અને તેમના ફળોનું ક્રમબદ્ધ વર્ણન

Adhyaya 204

Description of the Dispatching of Messengers (Yama’s Envoys) and Chitragupta’s Orders

આ અધ્યાયમાં વરાહ–પૃથ્વી સંવાદની પરંપરામાં ઋષિ ચિત્રગુપ્તના આદેશોનું વર્ણન કરે છે, જેમાં ધર્મરાજની કર્મ-શાસન વ્યવસ્થાનો પ

Adhyaya 205

Description of the Proclamation of Auspicious and Inauspicious Karmic Results

વરાહ–પૃથ્વી સંવાદમાં આ અધ્યાયમાં ઋષિપુત્રના વર્ણન દ્વારા યમ અને ચિત્રગુપ્ત મનુષ્યકર્મોની તપાસ કેવી રીતે કરે છે તે જણાવાય

Adhyaya 206

Section on the Manifestation of the Fruits of Auspicious Deeds

વરાહ–પૃથ્વી સંવાદની પૃષ્ઠભૂમિમાં આ અધ્યાયમાં એક ઋષિ ચિત્રગુપ્તનો સંદેશ જણાવે છે—મરણોત્તર પુણ્યનો નિર્ણય કેવી રીતે થાય છે

Adhyaya 207

Section on the ‘Person’ who Entices Beings within the Cycle of Rebirth

વરાહ–પૃથ્વી ઉપદેશપરંપરામાં આ અધ્યાયમાં એક શિક્ષાપ્રધાન ઉપસંવાદ આવે છે. ઋષિપુત્ર નારદ પાસેથી સાંભળેલું કહે છે—નારદ યમસભામ

Adhyaya 208

Narration of the Exemplum of the Pativratā (Devoted Wife)

વરાહ–પૃથ્વી સંવાદની પૃષ્ઠભૂમિમાં આ અધ્યાય ધર્મશિક્ષા માટે પતિવ્રતાનું ઉપાખ્યાન વર્ણવે છે. ધર્મરાજ યમ વ્યથિત છે, કારણ કે

Adhyaya 209

Description of the Greatness of the Pativratā (Marital Fidelity and Ethical Devotion)

વરાહપુરાણના ઉપદેશાત્મક પરિપ્રેક્ષ્યમાં (વરાહ–પૃથ્વી પૃષ્ઠભૂમિ સાથે) એક ઉપસંવાદ આવે છે. નારદ યમને પૂછે છે—ખાસ કરીને કૃષ્ણ

Adhyaya 210

Inquiry into Moral Agency (Karma) and Practical Means for the Dissolution of Sin: the Śiśumāra Contemplation

આ અધ્યાયમાં વરાહ–પૃથિવી પરંપરાના સંવાદરૂપે નારદ યમને પૂછે છે—તપસ્યા છતાં દુઃખ કેમ રહે છે, સાચો કર્તા કોણ, પ્રેરક કોણ, અન

Adhyaya 211

Methods for the Removal of Sin and the Eulogy of Prabodhinī Ekādaśī/Dvādaśī

આ અધ્યાયમાં નારદ ધર્મરાજ યમને સર્વના, ખાસ કરીને શૂદ્રોના પણ, કલ્યાણ માટે માર્ગદર્શન માંગે છે. યમ પોતાની સમદૃષ્ટિ જણાવી પ

Adhyaya 212

An Awakening Description within the Allegory of the Wheel of Saṃsāra

વરાહ–પૃથ્વી સંવાદમાં ‘સંસારચક્ર’ ઉપાખ્યાન પછીનો પ્રસંગ વર્ણવાયો છે. નારદ રાજાએ દિવ્ય ધર્મસંહિતા પ્રગટ કરી તે માટે પ્રશંસ

Adhyaya 213

The Glory of Gokarṇeśvara: Nandin’s Austerities and Śiva’s Boons

વરાહપુરાણની સંવાદશૈલીમાં વરાહ પૃથ્વીને ગોકર્ણક્ષેત્રનું માહાત્મ્ય ઉપદેશે છે. આંતરિક સંવાદમાં સનત્કુમાર બ્રહ્માને પૂછે છે

Adhyaya 214

The Glory of Gokarṇa: Description of Nandikeśvara’s Boon and the Assembly of Deities on Mount Muñjavat

આ અધ્યાયમાં વરાહ–પૃથ્વી ઉપદેશપ્રસંગમાં તીર્થમાહાત્મ્ય વર્ણવાયું છે. નંદી/નંદિકેશ્વર તેજોમય, શિવસદૃશ રૂપે પ્રગટ થતાં દેવત

Adhyaya 215

Description of the Māhātmya of Gokarṇeśvara and Jaleśvara (Śaileśvara) in the Śleṣmātaka Forest

આ અધ્યાયમાં વરાહ–પૃથ્વી સંવાદ અંતર્ગત શ્લેષ્માટક વનમાં સ્થિત ગોકર્ણેશ્વર અને જલેશ્વર (શૈલેશ્વર)નું તીર્થ-માહાત્મ્ય વર્ણવ

Adhyaya 216

The Sacred Account of Gokarṇa, Śṛṅgeśvara, and Related Tīrthas

વરાહ–પૃથ્વી સંવાદની અંદર બ્રહ્મા દ્વારા ગોકર્ણ અને શૃઙ્ગેશ્વર આદિ તીર્થોનું માહાત્મ્ય વર્ણવાય છે. ત્ર્યંબક મૃગરূপ ધારણ ક

Adhyaya 217

Eulogy of the Merits (Phalaśruti) of the Dharāṇī–Varāha Dialogue

આ અધ્યાયમાં ધારાણી–વરાહ સંવાદની ઔપચારિક ફલશ્રુતિ વર્ણવાઈ છે. તેનો શ્રવણ, પાઠ અને સંરક્ષણ નૈતિક શુદ્ધિ તથા લોકહિત ઉપજાવે

Adhyaya 218

Index of Topics and Reading Protocols (Anukramaṇikā Chapter)

આ અધ્યાયમાં વરાહપુરાણની અનુક્રમણિકા (વિષયસૂચિ) રજૂ થાય છે. વરાહની ઉપદેશવાણી પૃથ્વીને લક્ષ્ય કરીને ધર્મ અને ભૂધારણનું માર