Adhyaya 217: Eulogy of the Merits (Phalaśruti) of the Dharāṇī–Varāha Dialogue

Verse 1

अथ धरणीवराहसंवादफलश्रुतिवर्णनम् ॥ सनत्कुमार उवाच ॥ उक्तं भगवता सर्वं यथावत्परमेष्ठिना ॥ पृष्टेन संशयं सम्यक्परं कृत्वार्थनिश्चयम् ॥

હવે ધરણી-વરાહ સંવાદની ફલશ્રુતિનું વર્ણન. સનત્કુમાર બોલ્યા—પરમેષ્ઠી ભગવાને પૂછવામાં આવતાં બધું યથાવત કહ્યું; સંશયને સંપૂર્ણ રીતે દૂર કરીને વિષયનો યોગ્ય નિશ્ચય સ્થાપ્યો।

Verse 2

भगवद्विश्वरूपस्य स्थाणोरप्रतिमौजसः ॥ क्रीडतो लोकनाथस्य कानने मृगरूपिणः ॥

ભગવાનના વિશ્વરૂપનું—સ્થાણુનું, જેના તેજ અપ્રતિમ છે—અને લોકનાથનું, જે મૃગરূপ ધારણ કરીને વનમાં ક્રીડા કરે છે।

Verse 3

यथा शरीरं शृङ्गं च पुण्यक्षेत्रे प्रतिष्ठितम् ॥ हिताय जगतस्तत्र तीर्थानि च यथाभवन् ॥

શરીર અને શૃંગ પવિત્ર ક્ષેત્રમાં કેવી રીતે પ્રતિષ્ઠિત થયા, અને ત્યાં જગતના હિત માટે તીર્થો કેવી રીતે પ્રગટ થયા—તે કહો.

Verse 4

तन्मे ब्रूहि महाभाग यथातत्त्वं जगत्पते ॥ ब्रह्मोवाच ॥ पुलस्त्यो वक्ष्यते शेषं यदतोऽन्यन्महामुने ॥

હે મહાભાગ, હે જગત્પતે, તે મને યથાતત્ત્વ કહો. બ્રહ્માએ કહ્યું: હે મહામુને, શેષ અને આથી આગળનું પુલસ્ત્ય કહેશે.

Verse 5

सर्वेषामेव तीर्थानामेषां फलविनिश्चयम् ॥ कुरु राज्यं पुरस्कृत्य मुनीनां पुरतो वने ॥

આ સર્વ તીર્થોના ફળનો નિર્ણય કરો; વનમાં મુનિઓની સામે, રાજધર્મને અગ્રે રાખીને તે કરો.

Verse 6

पुत्रो मे मत्समः सम्यग्वेदवेदाङ्गतत्त्ववित् ॥ यच्छ्रुत्वा पुरुषस्तात विमुक्तः सर्वकिल्बिषैः

મારો પુત્ર મારા સમાન છે; તે વેદ અને વેદાંગોના તત્ત્વનો સમ્યક જાણકાર છે. હે તાત, આ સાંભળીને મનુષ્ય સર્વ પાપોથી મુક્ત થાય છે.

Verse 7

यशस्वी कीर्त्तिमान्भूत्वा वन्द्यते प्रेत्य चेह च ॥ श्रोतव्यमेतत्सततं चातुर्वर्ण्यैः सुसंयुतैः

યશસ્વી અને કીર્તિમાન બની મનુષ્ય ઇહલોકમાં પણ અને પરલોકમાં પણ વંદનીય થાય છે. ચાતુર્વર્ણ્યમાં સુસંયમયુક્ત જનોએ આને સદા શ્રવણ કરવું જોઈએ.

Verse 8

माङ्गल्यं च शिवं चैव धर्मकामार्थसाधकम् ॥ श्रीभूतिजननं पुण्यमायुष्यं विजयावहम्

આ મંગલમય અને શિવકારી છે, ધર્મ‑કામ‑અર્થની સિદ્ધિ કરાવનાર છે. તે શ્રી અને સમૃદ્ધિ ઉત્પન્ન કરે છે, પુણ્યદાયક છે, આયુષ્ય વધારનાર અને વિજય આપનાર છે.

Verse 9

धन्यं यशस्यं पापघ्नं स्वस्तिकृच्छान्तिकारकम् ॥ श्रुत्वैवं पुरुषः सम्यङ्न दुर्गतिमवाप्नुयात्

આ ધન્ય છે, યશ આપનાર, પાપનાશક, કલ્યાણ અને શાંતિ કરનાર છે. આ રીતે સમ્યક રીતે સાંભળનાર પુરુષ દુર્ગતિને પામતો નથી.

Verse 10

सनत्कुमारं संदिश्य विरराम महायशाः ॥ एतद्वः कथितं सर्वं मया तत्त्वेन सत्तमाः

સનત્કુમારને ઉપદેશ આપી તે મહાયશસ્વી વિરામ પામ્યા. ‘હે સત્તમો, તત્ત્વ અનુસાર આ બધું મેં તમને કહ્યું છે.’

Verse 11

वराहभूमिसंवादं सारमुद्धृत्य सत्तमाः ॥ यश्चैव कीर्त्तयेन्नित्यं श्रृणुयाद्वापि भक्तितः

હે સત્તમો, વરાહ અને ભૂમિના સંવાદનો સાર ઉદ્ધૃત કરીને—જે તેને નિત્ય કીર્તન કરે છે, અથવા ભક્તિપૂર્વક શ્રવણ કરે છે…

Verse 12

सर्वपापविनिर्मुक्तः स याति परमां गतिम् ॥ प्रभासे नैमिषारण्ये गङ्गाद्वारेऽथ पुष्करे

સર્વ પાપોથી નિર્મુક્ત થયેલો તે પુરુષ પરમ ગતિને પામે છે—પ્રભાસે, નૈમિષારણ્યે, ગંગાદ્વારે તથા પુષ્કરે પણ।

Verse 13

प्रयागे ब्रह्मतीर्थे च तीर्थे चामरकण्टके ॥ यत्पुण्यफलमाप्नोति तत्कोटिगुणितं भवेत्

પ્રયાગે, બ્રહ્મતીર્થે અને અમરકંટકના તીર્થમાં—ત્યાં જે પુણ્યફળ મળે તે કરોડગણું વધે છે।

Verse 14

कपिलां द्विजमुख्याय सम्यग्दत्त्वा तु यत्फलम् ॥ प्राप्नोति सकलं श्रुत्वा चाध्यायं तु न संशयः

શ્રેષ્ઠ દ્વિજને વિધિપૂર્વક કપિલા ગાય દાન કરવાથી જે ફળ મળે છે, તે સર્વ આ અધ્યાય સાંભળવાથી પ્રાપ્ત થાય છે—એમાં સંશય નથી।

Verse 15

श्रुत्वाऽस्यैव दशाध्यायं शुचिर्भूत्वा समाहितः ॥ अग्निष्टोमातिरात्राभ्यां फलं प्राप्नोति मानवः

આ દસ અધ્યાયો સાંભળી, શુદ્ધ બની અને એકાગ્ર થઈ, મનુષ્ય અગ્નિષ્ટોમ તથા અતિરાત્ર યજ્ઞોના સમાન ફળ પ્રાપ્ત કરે છે।

Verse 16

यः पुनः सततं शृण्वन्नैरन्तर्येण बुद्धिमान् ॥ पारयेत्परया भक्त्या तस्यापि शृणु यत्फलम् ॥

અને જે બુદ્ધિમાન પુરુષ સતત, વિરામ વિના સાંભળતો રહી પરમ ભક્તિથી (આ ગ્રંથને) પૂર્ણ કરે—તેનું ફળ પણ સાંભળો।

Verse 17

सर्वयज्ञेषु यत्पुण्यं सर्वदानेषु यत्फलम् ॥ सर्वतीर्थाभिषेकेन यत्फलं मुनिभिः स्मृतम् ॥

સર્વ યજ્ઞોમાં જે પુણ્ય છે, સર્વ દાનોમાં જે ફળ છે, અને સર્વ તીર્થોમાં સ્નાન-અભિષેકથી જે ફળ મુનિઓએ સ્મર્યું છે—

Verse 18

तत्प्राप्नोति न सन्देहो वराहवचनं यथा ॥ यदेतत्पारयेद्भक्त्या मम माहात्म्यमुत्तमम् ॥

તે તે પ્રાપ્ત કરે છે—એમાં સંશય નથી—વરાહના વચન મુજબ, જે ભક્તિથી મારા આ ઉત્તમ માહાત્મ્યનું પારાયણ પૂર્ણ કરે.

Verse 19

तस्य नारायणो देवः सन्तुष्टः स्याद्धि सर्वदा ॥ यश्चैतच्छृणुयाद्भक्त्या नैरन्तर्येण मानवः ॥

તેના માટે દેવ નારાયણ સદૈવ પ્રસન્ન રહે છે—અર્થાત્ જે માનવ ભક્તિથી અને અવિરત રીતે આને સાંભળે છે.

Verse 20

श्रुत्वा तु पूजयेत्शास्त्रं यथा विष्णुं सनातनम् ॥ गन्धपुष्पैस्तथा वस्त्रैर्ब्राह्मणानां च तर्पणैः ॥

શ્રવણ કર્યા પછી શાસ્ત્રનું પૂજન સનાતન વિષ્ણુની જેમ કરવું—ગંધ-પુષ્પોથી, વસ્ત્રોથી, તેમજ બ્રાહ્મણોને તર્પણ આપીને.

Verse 21

यथाशक्ति नृपो ग्रामैः पूजयेत्च वसुन्धरे ॥ श्रुत्वा तु पूजयेद्यः पौराणिकं नियतः शुचिः ॥

યથાશક્તિ નૃપે ગ્રામો (ભૂમિદાન/વસાહતો) દ્વારા વસુંધરાનું પણ પૂજન કરવું જોઈએ. અને જે નિયત તથા શુચિ રહીને સાંભળી પુરાણિક (વક્તા)નું પૂજન કરે છે—

Verse 22

कीर्तयित्वा व्रजेत्त्वर्गं कल्यमुत्थाय मानवः ॥ सूत उवाच ॥ इत्युक्त्वा भगवान्देवः परमेष्ठी प्रजापतिः ॥

આનું કીર્તન કરીને મનુષ્ય શુભ મુહૂર્તે ઊઠીને સ્વર્ગને પામે છે. સૂતે કહ્યું—એવું કહીને ભગવાન દેવ, પરમેષ્ઠી પ્રજાપતિ—

Verse 23

अपुत्रस्य भवेत्पुत्रः सपौत्रस्य सुपौत्रकः ॥ यस्येदं लिखितं गेहे तिष्ठेत्सम्पूज्यते सदा ॥

જેને પુત્ર નથી તેને પુત્ર પ્રાપ્ત થાય; અને જેને પૌત્ર છે તેને સુપૌત્ર મળે—જેનાં ઘરમાં આ લખિત ગ્રંથ રહે છે અને સદા વિધિપૂર્વક પૂજાય છે.