Adhyaya 199: Description of the Torments of Rebirth: The Asipatravana Punishment and the Mechanics of Karmic Retribution

Verse 1

पुनः संसारचक्रयातनास्वरूपवर्णनम् ॥ ऋषिपुत्र उवाच ॥ तस्मिन् क्षितितलं सर्वमायसैः कण्टकैश्चितम् ॥ प्रभवन्ति पुनः केचिद्विषमं तमसाश्रितम्

ફરી સંસારચક્રની યાતનાઓના સ્વરૂપનું વર્ણન (છે)। ઋષિપુત્ર બોલ્યો—તે સ્થાને ધરતીનું સમગ્ર તળ લોખંડના કાંટાઓથી ભરેલું છે; અને ફરી કેટલાક ત્યાં ઉત્પન્ન થઈ અંધકારથી આવૃત કઠિન પ્રદેશમાં પ્રવેશ કરે છે।

Verse 2

अथान्ये छिन्नपादास्तु छिन्नपाणिशिरोधराः ॥ पापाचारास्तथा देशादुपसर्पत मा चिरम्

પછી અન્ય—જેનાં પગ કપાયેલા, હાથ અને ગળા કપાયેલા—તે પાપાચારી હતા. (એવું કહેવાયું:) ‘તે પ્રદેશમાંથી નજીક આવો; વધુ વિલંબ ન કરો।’

Verse 3

ये तु धर्मरताः दाता वपुष्मन्तो यथा गृहे ॥ परिपान्ति क्षितिं सर्वे पात्यन्ते पापकाःरिणः

જે ધર્મમાં રત અને દાનશીલ છે, તેઓ પોતાના ઘરમાં હોય તેમ સમૃદ્ધ રહી પૃથ્વીની રક્ષા કરે છે; પરંતુ પાપકર્મીઓ નીચે પાડી દેવામાં આવે છે।

Verse 4

याचमानाः स्थिताः नित्यं सुशीतैस्तोयभोजनैः ॥ स्त्रियः श्रीरूपसंकाशाः सुकुमाराः सुभोजनाः

તેઓ સદા યાચકભાવથી ઊભા રહે છે, અતિ શીતળ જળ અને ભોજન સાથે. ત્યાં સ્ત્રીઓ શ્રીલક્ષ્મીરૂપ સમાન, સુકુમાર અને ઉત્તમ ભોજનથી યુક્ત છે.

Verse 5

कृत्वा पूजां परां तत्र प्रतीक्षन्ते परं जनम् ॥ अग्नितप्ते सुघोरे च निक्षिप्यन्ते शिलातले

ત્યાં પરમ પૂજા કરીને તેઓ બીજા જનની પ્રતીક્ષા કરે છે. અગ્નિથી તપ્ત અતિ ભયંકર સ્થાને તેમને શિલાતળ પર ફેંકી દેવામાં આવે છે.

Verse 6

आलोके च प्रदर्श्यन्ते वृक्षाश्च भुवनानि च ॥ आयान्ति दह्यमानेषु पृष्ठपादोदरेषु च

પ્રકાશમાં વૃક્ષો અને લોકો દર્શાવવામાં આવે છે; અને તેમની પીઠ, પગ તથા ઉદર દહન પામતાં હોય ત્યારે તેઓ આવે છે.

Verse 7

तत्र गत्वा तु ते दूताः प्रविशन्ति सुदारुणाः ॥ क्लिश्यन्ति बहवस्तत्र त्रातारं नाप्नुवन्ति ते

ત્યાં જઈને તે અતિ દારુણ દૂત પ્રવેશ કરે છે. ત્યાં ઘણા લોકો કષ્ટ ભોગવે છે; તેમને કોઈ ત્રાતા મળતો નથી.

Verse 8

अथान्ये तु श्वभिर्घोरैरापादतलमस्तकम् ॥ भक्ष्यमाणा रुदन्तश्च क्रोशन्तश्च पुनःपुनः

પછી અન્ય લોકો ભયંકર કૂતરાઓ દ્વારા પગના તળિયાથી માથા સુધી ભક્ષિત થાય છે; તેઓ રડે છે અને વારંવાર ચીસો પાડે છે.

Verse 9

अथान्ये तु महारूपा महादंष्ट्रा भयानकाः ॥ सूचীমुखं कृताः पापाः क्षुधितास्तृषितास्तथा

પછી અન્ય પાપીઓ પણ મહારૂપ, મહાદંષ્ટ્રાવાળા અને ભયાનક બની, સોય જેવી મુખાકૃતિ ધરાવતા બનાવવામાં આવે છે; તેઓ ભૂખ્યા અને તરસ્યા પણ રહે છે।

Verse 10

अयःशरमयी नारी वह्नितप्ता सुदारुणा ॥ आलिङ्गति नरं तत्र धावन्तं चानुधावति

ત્યાં અગ્નિથી તપ્ત, લોખંડના બાણોથી બનેલી અત્યંત ક્રૂર એક સ્ત્રી તે પુરુષને આલિંગન કરે છે; અને તે દોડે ત્યારે તે પણ તેની પાછળ દોડે છે।

Verse 11

धावन्तं चानुधावन्ती त्विदं वचनमब्रवीत् ॥ अहं ते भगिनी पाप ह्यहं भार्या सुतस्य ते

તેને પીછો કરતાં તેણે આ વચન કહ્યું—“હે પાપી! હું તારી બહેન છું; અને હું જ તારા પુત્રની પત્ની છું.”

Verse 12

मातृष्वसा ते दुर्बुद्धे मातुलानी पितृष्वसा ॥ गुरुभार्या मित्रभार्या भ्रातृभार्या नृपस्य च

“હે દુર્બુદ્ધિ! હું તારી માસી, તારા મામાની પત્ની, તારી ફોઈ, તારા ગુરુની પત્ની, તારા મિત્રની પત્ની, તારા ભાઈની પત્ની—અને રાજાની પત્ની પણ છું.”

Verse 13

श्रोत्रियाणां द्विजातीनां जाया वै धर्षितास्त्वया॥ मोक्ष्यसे न हि पापात्त्वं रसातलगतो यथा॥

“તમે વેદજ્ઞ દ્વિજોના પત્નીઓનું બળપૂર્વક અપમાન કર્યું છે. તે પાપમાંથી તમે મુક્ત થશો નહીં—જેમ રસાતલમાં પડેલો સહેલાઈથી છૂટતો નથી.”

Verse 14

किं प्रधावसि निर्लज्ज व्यसनैश्चोपपादितः॥ हनिष्येऽहं ध्रुवं पाप यथा कर्म त्वया कृतम्॥

હે નિર્લજ્જ! તારા વ્યસનો દ્વારા પ્રેરિત થઈ તું કેમ દોડધામ કરે છે? હે પાપી, તું જે કર્મ કર્યું છે તે મુજબ હું નિશ્ચયે તને દંડ આપીશ।

Verse 15

एवं वै बोधयन्तीह श्रावयन्ति पुनःपुनः॥ अभिद्रवन्ति तं पापं घोररूपा भयानकाः॥

આ રીતે અહીં તેને સમજાવીને અને વારંવાર સાંભળાવીને, ભયાનક અને ઘોરરૂપ ધરાવતાં પ્રાણી તે પાપી પર તૂટી પડે છે।

Verse 16

ज्ञानिनां च सहस्रेषु जातं जातं तथा स्त्रियः॥ अनुपीड्य दुरात्मानं धर्षयन्ति सुदारुणम्॥

અને હજારો જ્ઞાનીઓમાં પણ, વારંવાર સ્ત્રીઓ તે દુષ્ટાત્માને દબોચી લઈને અત્યંત ક્રૂરતાથી અપમાનિત કરી પીડાવે છે।

Verse 17

वृषलीर्बहुलैर्दुःखैः किं क्रन्दसि पुनः पुनः॥ किं क्रन्दसि सुदुर्बुद्धे परिष्वक्तः स्वयं मया॥

હે વૃષલી! અનેક દુઃખોથી ઘેરાઈને તું વારંવાર કેમ રડે છે? હે અતિ દુર્બુદ્ધિ, તું સ્વયં મારી દ્વારા બંધાયેલી હોવા છતાં કેમ વિલાપ કરે છે?

Verse 18

दशधा त्वं मया पाप नीयमानः पुनःपुनः॥ अञ्जलिं वापि कुर्वाणो याचमानो न लज्जसे॥

હે પાપી! તું મારી દ્વારા દસ રીતે વારંવાર ખેંચાઈ રહ્યો છે; છતાં અંજલિ કરીને વિનંતી અને યાચના કરતો હોવા છતાં તને લાજ નથી આવતી।

Verse 19

तत्र तत्रैव पाप त्वां न त्यक्ष्ये पारदारिकम्॥ लोहयष्टिप्रहारैश्च ताडयन्ति पुनःपुनः॥

ત્યાં ત્યાં જ, હે પાપી, હું તને છોડિશ નહીં—હે પરસ્ત્રીગામી. લોખંડની લાઠીઓના પ્રહારો વડે તેઓ તને વારંવાર મારતા રહે છે.

Verse 20

गोपालाः इव दण्डेन कालयन्तो मुहुर्मुहुः॥ व्याघ्रसिंहशृगालैश्च तथा गर्दभराक्षसैः॥

ગોપાળ જેમ દંડથી હાંકે તેમ તેઓ તેને વારંવાર આગળ ધપાવે છે; અને વાઘ, સિંહ, શિયાળ તથા ગધેડા-સમાન રાક્ષસો પણ તેના પર તૂટી પડે છે.

Verse 21

भक्ष्यन्ते श्वापदैरन्यैः श्वभिः काकैस्तथापरे॥ असिं तालवनं तत्र धूमज्वालासमाकुलम्॥

બીજા જંગલી પ્રાણીઓ તેમને ભક્ષે છે; અને કૂતરા તથા કાગડાઓ પણ તેમને ચીરી ખાય છે. ત્યાં ધુમાડા અને જ્વાળાઓથી વ્યાપ્ત તલવારોનું તાળવન છે.

Verse 22

दावाग्निसदृशाकारं प्रदीप्तं सर्वतोऽर्चिषा॥ तत्र क्षिप्त्वा ततः पापं यमदूतैः सुदारुणैः॥

તે દાવાનળ સમાન આકારવાળું, સર્વ તરફ જ્વાળાઓથી પ્રદીપ્ત છે. ત્યાં તે પાપીને ફેંકીને અતિ ક્રૂર યમદૂતોએ (તેને યાતના આપે છે).

Verse 23

तत्र छिन्नाश्च दग्धाश्च हन्यमानाश्च सर्वशः ॥ विधृष्टा विकृताश्चैव दह्यमाना नदन्ति ते ॥

ત્યાં તેઓ કાપી નાખવામાં આવે છે, દગ્ધ થાય છે અને સર્વત્ર પ્રહાર પામે છે. અપમાનિત અને વિકૃત કરાયેલા, બળતા બળતા તેઓ ચીસો પાડે છે.

Verse 24

असितालवनद्वारि ये तिष्ठन्ति महारथाः ॥ पापकर्मसमायुक्तास्तर्जयन्ति सुदारुणाः ॥

અસિતાલવ વનના દ્વારે મહારથીઓ ઊભા છે; પાપકર્મથી યુક્ત તે અત્યંત ક્રૂર બની આવનાર પ્રાણીઓને કઠોર રીતે ધમકાવે છે।

Verse 25

भो भो पापसमाचाराः धर्मसेतुविनाशकाः ॥ अतो निमित्तं पापिष्ठा यातनाभिः सहस्रशः ॥

‘હો હો પાપાચારીઓ, ધર્મસેતુના વિનાશકો! આ કારણથી, હે મહાપાપીઓ, તમે હજારો યાતનાઓ સાથે દંડિત થશો.’

Verse 26

दह्यमानान् सुतप्तांश्च संश्रयन्ते द्रुमान् पुनः ॥ असिपत्रैस्ततो वृक्षाच्छिन्दन्ति बहुशो नरान् ॥

દહ્યમાન અને અત્યંત તપ્ત થઈ તેઓ ફરી વૃક્ષોનો આશ્રય લે છે; પછી તે વૃક્ષ પરથી તલવારસમાન પાંદડાં મનુષ્યોને વારંવાર કાપે છે।

Verse 27

अनुभूयेह तत्सर्वं मानुष्यं यदि यास्यथ ॥ कुलेषु सुदरिद्राणां गर्भवासेन पीडिताः ॥

અહીં આ બધું અનુભવીને જો તમે માનવ યોનિમાં જશો, તો અત્યંત દરિદ્ર કુળોમાં જન્મ લઈને ગર્ભવાસની પીડાથી પીડિત રહેશો।

Verse 28

पक्षिणश्चायसैस्तुण्डैर्व्याघ्राश्चैव सुदारुणाः ॥ तत्र घोरा बहुविधाः क्रव्यादाः श्वादयस्तथा ॥

ત્યાં લોખંડની ચાંચવાળા પક્ષીઓ અને અત્યંત ભયાનક વાઘો છે; તેમજ કૂતરા વગેરે અનેક પ્રકારના ઘોર માંસભક્ષકો પણ છે।

Verse 29

खादन्ति रुषितास्तत्र बहवो हिंसका नरान् ॥ ऋक्षद्वीपिसमाकीर्णे बहुकीटपिपीलिके ॥

ત્યાં ક્રોધિત અનેક હિંસક પ્રાણીઓ મનુષ્યોને ભક્ષે છે—રીંછ અને ચિત્તાઓથી ભરેલા, અનેક કીટકો અને ચીંટીઓથી વ્યાપ્ત પ્રદેશમાં।

Verse 30

असितालवने विप्रा बहुदुःखसमाकुले ॥ तत्र क्षिप्ता मया दृष्टा यमदूतैर्महाबलैः ॥

હે વિપ્રો, બહુ દુઃખથી ભરેલા અસિતાલવનમાં મેં જોયું કે યમના મહાબલી દૂતોએ તેમને ત્યાં ફેંકી દીધા હતા।

Verse 31

असिपत्रे सुभग्नाङ्गाः शूललग्नास्तथाऽपरे ॥ तथाऽपरो महादेशो नानारूपो भयानकः ॥

અસિપત્રમાં કેટલાકના અંગો તૂટી ગયા છે, અને કેટલાક ભાલાઓ પર ગોઠવાયેલા છે; તેમજ બીજો એક વિશાળ પ્રદેશ છે, અનેક રૂપોવાળો અને ભયાનક।

Verse 32

पुष्करिण्यश्च वाप्यश्च ह्रदा नद्यस्तथैव च ॥ तडागानि च कूपाश्च रुधिरस्य सहस्रशः ॥

ત્યાં કમળવાળી પુષ્કરિણી અને વાપી, હ્રદ અને નદીઓ પણ છે; તેમજ રક્તના તળાવો અને કૂવા હજારોની સંખ્યામાં છે।

Verse 33

पूतिमांसकृमीणां च अमेध्यस्य तथैव च॥ अन्यानि च मया तत्र दृष्टानि मुनिसत्तमाः॥

ત્યાં મેં સડેલા માંસમાં કીડાઓ અને તેમ જ અપવિત્ર મલિનતા જોઈ; અને અન્ય પણ અનેક વસ્તુઓ ત્યાં જોઈ, હે મુનિશ્રેષ્ઠો।

Verse 34

तत्र क्लिश्यन्ति ते पापास्तस्मिन्मध्ये सहस्रशः॥ जिघ्रन्तश्च तथा गन्धं मज्जन्तश्च सहस्रशः॥

ત્યાં તેના મધ્યમાં તે પાપીઓ હજારોની સંખ્યામાં કષ્ટ ભોગવે છે; દુર્ગંધ સૂંઘતા અને હજારોની સંખ્યામાં ડૂબતા જાય છે.

Verse 35

अस्थिपाषाणवर्षाणि रुधिरस्य बलाहकाः॥ अश्मवर्षाणि ते घोराः पातयन्ति सहस्रशः॥

રક્તના મેઘો હાડકાં અને પથ્થરોની વર્ષા કરે છે; તે ઘોરો હજારોની સંખ્યામાં શિલાવર્ષા પાતે છે.

Verse 36

धावतां प्लवतां चैव हा हतोऽस्मीति भाषिणाम्॥ प्राहतानां पुनः शब्दो वध्यतां च सुदारुणः॥

જે દોડતા અને તરવાનો પ્રયત્ન કરતા ‘હાય, હું મારાયો!’ એમ બોલતા હતા—તેમને ફરી પ્રહાર થવાનો અને વધ થવાનો અત્યંત દારુણ શબ્દ ઊઠ્યો.

Verse 37

क्वचित्स्थूलैस्तथा बद्धः उद्बद्धश्च क्वचित्तथा॥ हाहाभयानकोन्मिश्रः शब्दोऽश्रूयत दारुणः॥

ક્યાંક કોઈ જાડા બંધનો વડે બંધાયેલો હતો, અને ક્યાંક ફરી છૂટો કરાયો હતો; ‘હા હા’ અને ભયથી મિશ્રિત દારુણ શબ્દ સંભળાતો હતો.

Verse 38

अपश्यं पुनरन्यत्र यत्स्मृत्वा चोद्विजेन्नरः॥

અને ફરી મેં અન્યત્ર એવું દૃશ્ય જોયું કે જેને માત્ર સ્મરણ કરતાં જ મનુષ્ય ભયથી કંપી ઊઠે.

Verse 39

अन्नानि दीयमानानि भक्ष्याणि विविधानि च॥ भोज्यानि लेह्यचोष्याणि यैर्निषिद्धं दुरात्मभिः॥

અર્પણ થતાં અન્ન અને વિવિધ ભક્ષ્ય—ભોજ્ય, લેહ્ય અને ચોષ્ય—જેનાથી દુષ્ટચિત્તોએ નિષિદ્ધ કર્મ કર્યું।

Verse 40

न मोक्ष्यसे मया पाप कुतो गच्छसि मूढ वै॥ यत्र यत्र प्रयासि त्वमिति गत्वा यमालये॥

હે પાપી, હું તને મુક્ત નહીં કરું; હે મૂઢ, તું ક્યાં જશે? તું જ્યાં જ્યાં જવાનો પ્રયત્ન કરશે…—એવું યમાલયે જઈને કહેવાયું।

Verse 41

भोगैश्च पीडिता नित्यं उत्पत्स्यथ सुदुर्गताः॥ अग्निज्वालानिभास्तत्र अग्निस्पर्शा महारवाः॥

ભોગરૂપ યાતનાઓથી સદા પીડિત થઈ તમે ઘોર દુર્ગતિમાં પડી ઉછળશો; ત્યાં અગ્નિજ્વાળા સમાન, અગ્નિસ્પર્શવાળી, મહા ચીસો ઊઠે છે।

Verse 42

क्रन्दतां करुणोन्मिश्रं दिशोऽपूऱ्यन्त सर्वशः॥ क्वचिद्बद्धः क्वचिद्रुद्धः क्वचिद्विद्धः सुदारुणैः॥

કરુણ વિલાપમિશ્રિત રડવાથી દિશાઓ સર્વત્ર ભરાઈ ગઈ; ક્યાંક કોઈ બંધાયેલો, ક્યાંક રોકાયેલો, ક્યાંક અતિ દારુણ ઉપાયોથી વિદ્ધ હતો।