Adhyaya 118: Procedure for Divine Worship Services (Ritual Attendant Protocol)

Verse 1

अथ देवोपचारविधिः ॥ श्रीवराह उवाच ॥ शृणु तत्त्वेन मे भद्रे प्रायश्चित्तं यथाविधि ॥ यथावत्स च दातव्यो मम भक्तेन विद्यया ॥

હવે દેવોપચારવિધિ. શ્રીવરાહ બોલ્યા—હે ભદ્રે, વિધાનપૂર્વક પ્રાયશ્ચિત્ત તત્ત્વથી સાંભળ; અને મારા ભક્તે જ્ઞાન સહિત તેને યથાવત્ કરવું/અર્પણ કરવું જોઈએ।

Verse 2

वक्ष्यमाणेन मन्त्रेण उद्धृत्य दन्तकाष्ठकम् ॥ दीपं न ज्वालयेत् तावद् यावन्न स्पृश्यते धरा ॥

આગળ કહેવામાં આવનાર મંત્રથી દંતકાષ્ઠ ઉઠાવીને, ધરા સ્પર્શ ન થાય ત્યાં સુધી દીવો પ્રગટાવવો નહીં।

Verse 3

दीपे प्रज्वालिते तत्र हस्तशौचं तु कारयेत् ॥ ततः प्रक्षाल्य हस्तौ तु पुनरेवमुपागतः ॥

ત્યાં દીવો પ્રજ્વલિત થયા પછી હાથની શૌચ-શુદ્ધિ કરવી. પછી હાથ ધોઈને એ જ રીતે ફરી નજીક આવવું.

Verse 4

वन्दयित्वास्य चरणौ दन्तधावनमानयेत् ॥ अनेनैव तु मन्त्रेण दद्याद्वै दन्तकाष्ठकम् ॥

તેમના ચરણોને વંદન કરીને દંતધાવનનું સાધન લાવવું. અને આ જ મંત્રથી દંતકાષ્ઠ (દાતણ) અર્પણ કરવું.

Verse 5

मन्त्रश्च— भुवनभवन रविसंहरण अनन्तो मध्यश्चेति गृह्णेमं भुवनं दन्तधावनम्

મંત્ર— “હે ભુવનભવન! હે રવિસંહરણ! હે અનંત! હે મધ્ય! હું આ ભુવનરૂપ દંતધાવન ગ્રહણ કરું છું.”

Verse 6

यत्त्वया भाषितं सर्वमेवं धर्मविनिश्चयम् ॥ दन्तधावनं दन्ते दद्याद्यावत्कर्म वसुन्धरे ॥

હે વસુંધરે! તારા દ્વારા કહેવાયેલું બધું ધર્મનો નિશ્ચય છે. વિધાન મુજબ જેટલો સમય કર્મ ચાલે તેટલો સમય દંતધાવન દાંત પર મૂકવું/લગાડવું જોઈએ.

Verse 7

नित्यं शिरसोत्‍तार्य धृत्वा शिरसि चात्मनः ॥ पश्चात्तु जलपूतेन ततो हस्तेन सुन्दरी

નિત્ય શિર ઉપર (વસ્ત્ર/કેશ) ઉંચું કરીને પોતાના શિર પર ધારણ કરીને, પછી હે સુન્દરી! ત્યારબાદ જળથી શુદ્ધ કરેલા હાથથી…

Verse 8

कार्याणि मुखकर्माणि स्वल्पेन सलिलेन च ॥ मुखप्रक्षालने चेमं शृणु मन्त्रं च सुन्दरी

મુખસંબંધિત કર્મો થોડા જળથી કરવાં જોઈએ; અને મુખપ્રક્ષાલન માટે, હે સુન્દરી, આ મંત્ર પણ સાંભળ।

Verse 9

इष्ट्वेममुक्तमन्त्रेण संसारात्तु प्रमुच्यते

આ પ્રઘોષિત મંત્રથી પૂજન કરવાથી મનુષ્ય સંસારબંધનથી મુક્ત થાય છે।

Verse 10

ततः पुष्पाञ्जलिं दत्त्वा भगवन् भक्तवत्सल ॥ नमो नारायणेत्युक्त्वा इमं मन्त्रमुदीरयेत्

પછી પુષ્પાંજલિ અર્પણ કરીને, ‘હે ભગવન, ભક્તવત્સલ’ એમ સંબોધી, ‘નમો નારાયણ’ કહી આ મંત્ર ઉચ્ચારવો।

Verse 11

मन्त्रज्ञानां यज्ञयष्टारं भूतस्रष्टारमेव च ॥ अन्य पुष्पाणि संगृह्य कल्यमुत्थाय माधवि

તેમને મંત્રજ્ઞ, યજ્ઞ કરનાર અને ભૂતોના સર્જક તરીકે પ્રણામ/ધ્યાન કર. પછી અન્ય પુષ્પો એકત્ર કરીને, શુભ પ્રાતઃકાળે ઊઠીને, હે માધવી।

Verse 12

पूजयेद्देवदेवेशं ज्ञानी भागवतः शुचिः ॥ निपतेद्दण्डवद्भूमौ सर्वकर्मसमन्वितः ॥ कायं निपतितं कृत्वा प्रसीदेति जनार्द्दनम् ॥ शिरसा चाञ्जलिं कृत्वा इमं मन्त्रं मुदाहरेत्

શુચિ અને જ્ઞાની ભાગવતે દેવોના દેવેશનું પૂજન કરવું જોઈએ. સર્વ વિધિકર્મોથી યુક્ત થઈ દંડવત્ ભૂમિ પર પડી નમવું. દેહને સંપૂર્ણ પ્રણત કરીને ‘હે જનાર્દન, પ્રસન્ન થાઓ’ એમ કહેવું. પછી મસ્તક નમાવી અંજલિ કરીને આ મંત્ર ઉચ્ચારવો।

Verse 13

मन्त्रैर्लब्ध्वा संज्ञां त्वयि नाथ प्रसन्ने त्वदिच्छातो ह्यपि योगिनां चैव मुक्तिः

મંત્રોથી નિશ્ચય/આશ્વાસન પ્રાપ્ત કરીને—હે નાથ, તમે પ્રસન્ન થાઓ ત્યારે—યોગીઓની પણ મુક્તિ નિશ્ચયે તમારી ઇચ્છાથી જ થાય છે।

Verse 14

यतस्त्वदीयः कर्मकरोऽहमस्मि त्वयोक्तं यत्तेन देवः प्रसीदतु

કારણ કે હું તમારો જ કાર્ય કરનાર સેવક છું; તેથી તમે જે કહ્યું છે તે દ્વારા દેવ પ્રસન્ન થાઓ।

Verse 15

एवं मन्त्रविधिं कृत्वा मम भक्तिव्यवस्थितः ॥ पृष्ठतोऽनुपदं गत्वा शीघ्रं यावन्न हीयते

આ રીતે મંત્રવિધિ કરીને, મારી ભક્તિમાં સ્થિર રહી, પાછળ તરફ પગલે પગલે ઝડપથી જવું—જ્યાં સુધી (વિધિ)માં હાનિ/ઉપેક્ષા ન થાય।

Verse 16

एवं सर्वं समादाय मम कर्म दृढव्रतः ॥ शीघ्रं मेऽभ्यञ्जनं दद्यात्तैलेनाथ घृतेन वा

આ રીતે સર્વ કાંઈ યોગ્ય રીતે કરીને, મારી કર્મવિધિ વિષે દૃઢવ્રત રહી, હે નાથ, મને ત્વરિત અભ્યંજન આપવું—તેલથી અથવા ઘીથી।

Verse 17

ततः स्नेहं समुद्दिश्य मन्त्रज्ञः कर्मकारकः ॥ एवं चित्तं समाधाय इमं मन्त्रमुदीरयेत्

પછી સ્નેહ (તેલ/ઘી) ને ઉદ્દેશીને, મંત્રજ્ઞ અને કર્મનિપુણ સાધકે ચિત્ત એકાગ્ર કરીને આ મંત્ર ઉચ્ચારવો જોઈએ।

Verse 18

मया प्रोक्तः क्षमस्वेति तुभ्यं चैव नमो नमः ॥ एवं मन्त्रः समाख्यातस्तेनाज्यात्प्रथमं शिरः

મારા દ્વારા કહેવાયું—“ક્ષમા કરશો”; અને તમને વારંવાર નમસ્કાર. આ રીતે મંત્ર જણાવાયો; તે મંત્રથી પ્રથમ ઘી લગાવી શિરનું અભ્યંજન કરવું.

Verse 19

दक्षिणाङ्गं ततोऽभ्यज्याद्वाममङ्गं ततोऽनु च ॥ पश्चात्पृष्ठं समभ्यज्य ततोऽभ्यज्यात्कटिं तथा

પછી જમણા અંગ પર અભ્યંજન કરવું; ત્યારબાદ ડાબા અંગ પર પણ. પછી પીઠને સારી રીતે મસળી, ત્યારપછી કમર પર પણ એ જ રીતે અભ્યંજન કરવું.

Verse 20

पश्चालिम्पेत् ततो भूमिं गोमयेन दृढव्रतः ॥ तस्य दृष्ट्वा श्रुतं भद्रे गोमयेन सुनिश्चितम्

પછી દૃઢવ્રતી પુરુષ ગોમયથી જમીન લિપે. હે ભદ્રે, આ વિષયમાં જે જોયું અને સાંભળ્યું છે, તે ગોમય-પ્રયોગરૂપે દૃઢ રીતે સ્થાપિત છે.

Verse 21

यानि पुण्यान्यवाप्नोति तानि मे गदतः श्रुणु ॥ आज्यमानमपि तथा यावन्तस्तैलबिन्दवः

જે જે પુણ્ય તે પ્રાપ્ત કરે છે, તે હું કહું છું તે સાંભળો. ઘી અથવા તેલથી અભ્યંજન કરતાં પણ—જેટલા તેલના ટીપાં હોય તેટલા (ફળ).

Verse 22

तावद्वर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते ॥ ततः पुण्यकृताँल्लोकान्पुरुषो योऽनुलिप्यते

એટલા જ સહસ્ર વર્ષો સુધી તે સ્વર્ગલોકમાં માન પામે છે. ત્યારબાદ, જે પુરુષ આ રીતે લિપ્ત/અભ્યંજનિત થાય છે, તે પુણ્યકર્તાઓના લોકોને પ્રાપ્ત કરે છે.

Verse 23

एकैककणसंख्यातः स्वर्गलोके महीयते ॥ एवं योऽभ्यञ्जयेद्गात्रं तैलेन तु घृतेन वा

તે સ્વર્ગલોકમાં દરેક કણ/બુંદની ગણતરી મુજબ મહિમાવાન થાય છે. તેથી જે કોઈ તેલથી અથવા ઘીથી શરીરનું અભ્યંગ કરે છે, તે એવો પુણ્યફળ મેળવે છે.

Verse 24

तावद्वर्षसहस्राणि मम लोके प्रतिष्ठति ॥ अथ चोद्वर्त्तनं भद्रे प्रवक्ष्यामि प्रियं मम

એટલાં જ હજાર વર્ષો સુધી તે મારા લોકમાં પ્રતિષ્ઠિત રહે છે. હવે, હે ભદ્રે, મને પ્રિય એવા ઉદ્વર્તન (ઘસારો/મર્દન) વિષે હું કહું છું.

Verse 25

येन शुध्यन्ति चाङ्गानि मम प्रीतिश्च जायते ॥ भोगिना यदि वा रोध्रं यदि पिप्पलिकामधु

જેનાથી અંગો શુદ્ધ થાય છે અને મારી પ્રીતિ ઉત્પન્ન થાય છે. (ઉદ્વર્તન માટે) ભોગિના, અથવા લોધ્ર, અથવા પિપ્પલિકા-મધુ વાપરી શકાય.

Verse 26

मधूकमश्वपर्णं वा रोहिणं चैव कर्कटम् ॥ एतेषां प्राप्य लभते शास्त्रज्ञः कर्मकारकः

અથવા મધૂક, અથવા અશ્વપર્ણ; તેમજ રોહિણ અને કર્કટ. આ દ્રવ્યો પ્રાપ્ત કરીને શાસ્ત્રજ્ઞ અને કર્મનિપુણ સાધક (આ વિધિનું) ઇચ્છિત ફળ મેળવે છે.

Verse 27

यदीच्छेत्परमां सिद्धिं मम कर्मानुसारकः ॥ एवमुद्वर्त्तनं कृत्वा स्नानकर्म तु कारयेत् ॥

જો મારા કર્મવિધાનનું અનુસરણ કરનાર ભક્ત પરમ સિદ્ધિ ઇચ્છે, તો આ રીતે ઉદ્વર્તન કરીને પછી સ્નાનકર્મ અવશ્ય કરવું જોઈએ.

Verse 28

तत आमलकं चैव वसुगन्धार्णमुत्तमम् ॥ तेन मे सर्वगात्राणि मर्द्दयित्वा दृढव्रतः ॥

ત્યારબાદ આમળક (આવળા) તથા ‘વસુગંધાર્ણ’ નામનું ઉત્તમ સુગંધિત દ્રવ્ય લો; અને દૃઢવ્રતી સાધકે તેનાથી મારા સર્વ અંગોનું મર્દન કરવું।

Verse 29

जलकुम्भं ततो गृह्य इमं मन्त्र मुदाहरेत् ॥ देवानां देवदेवोऽसि देवोऽनादिरभूः परः ॥

પછી જળકુંભ લઈને આ મંત્ર ઉચ્ચારો: “તમે દેવોમાં દેવદેવ છો; તમે દેવ છો—અનાદિ અને પરમ।”

Verse 30

तव व्यक्तस्वरूपेण स्नानं गृह्णीष्व मेऽनघ ॥ एवं तु स्नपनं कुर्यान्मम मार्गानुसारकः ॥

“હે નિષ્કલંક! તારા વ્યક્ત સ્વરૂપમાં મારા દ્વારા અર્પિત આ સ્નાન સ્વીકાર.” આ રીતે મારા માર્ગનો અનુયાયી સ્નપન કરે।

Verse 31

अथ सौवर्णकुम्भेन रजतस्य घटेन वा ॥ एतेषामप्यलाभे तु कर्मज्ञः कर्म कारयेत् ॥

પછી સુવર્ણ કુંભથી અથવા રજત ઘટથી (વિધિ કરવી); અને એ પણ ન મળે તો કર્મજ્ઞ વ્યક્તિ યોગ્ય વિકલ્પોથી કર્મ કરાવવું।

Verse 32

ताम्रकुम्भमयेनैव कुर्यात्स्नपनमुत्तमम् ॥ एवं तु स्नपनं कृत्वा विधिदृष्टेन कर्मणा ॥

તાંબાના કુંભથી પણ ઉત્તમ સ્નપન કરી શકાય; અને આ રીતે વિધિદૃષ્ટ કર્મ અનુસાર સ્નપન કરીને (આગળની વિધિ કરવી)।

Verse 33

पश्चाद्गन्धः प्रदातव्यः प्रकृष्टो मन्त्रसंयुतः ॥ सर्वगन्धाः सौमनस्याः सर्ववर्णाश्च ते मताः ॥

ત્યારબાદ મંત્રસંયુક્ત ઉત્તમ સુગંધ અર્પણ કરવી જોઈએ. સર્વ સુગંધો ‘સૌમનસ્ય’—મનને પ્રસન્ન કરનારી—માની છે અને તે સર્વ વર્ણ/પ્રકારની ગણાય છે।

Verse 34

उत्पन्नाः सर्वलोकेषु त्वया सत्येषु योजिताः ॥ मया च ते तवाङ्गेषु तानावह शुचीन् प्रभो ॥

આ (સુગંધો) સર્વ લોકોમાં ઉત્પન્ન થઈ, આપ દ્વારા સત્ય-ક્રમોમાં યોજાયેલ છે. હે પ્રભુ, હું તેને આપના અંગોમાં અર્પણ કરવા લાવ્યો છું—હે શુચિજન, તેને અહીં લાવો।

Verse 35

मम भक्त्या सुसन्तुष्टः प्रतिगृह्णीष्व माधव ॥ एवं गन्धान्स्ततो दत्त्वा उत्कृष्टं कर्म कारयेत् ॥

હે માધવ, મારી ભક્તિથી સુસંતોષ પામી (આ) સ્વીકારો. આ રીતે પછી સુગંધો અર્પણ કરીને ઉત્તમ કર્મ/વિધિ ક્રમથી કરાવવી જોઈએ।

Verse 36

ततः पुष्पाञ्जलिं दत्त्वा इमं मन्त्र मुदीरयेत् ॥ जलजं स्थलजं चैव पुष्पं कालोद्भवं शुचि ॥

પછી પુષ્પાંજલિ અર્પણ કરીને આ મંત્ર ઉચ્ચારવો—“જલમાં જન્મેલું, સ્થલમાં જન્મેલું, તેમજ કાળ/ઋતુમાં ઉદ્ભવેલું—આ શુચિ પુષ્પ।”

Verse 37

मम संसारमोक्षाय गृह्ण गृह्ण ममाच्युत ॥ एवंविधोपचारेण अर्चयित्वा मम प्रियम्

“મારા સંસાર-મોક્ષ માટે સ્વીકારો, સ્વીકારો, હે મારા અચ્યુત.” આ પ્રકારના ઉપચારોથી મારા પ્રિય (દેવ)ની અર્ચના કરીને,

Verse 38

पश्चाद्धूपं च मे दद्याद् सुगन्धद्रव्यसम्मितम् ॥ धूपं गृह्य विधानॆन मयोक्तं सुखवल्लभम्

ત્યારબાદ સુગંધિત દ્રવ્યો સાથે સંયુક્ત ધૂપ મને અર્પણ કરવો. મેં કહેલા વિધાન મુજબ ધૂપ ગ્રહણ કરીને અર્પિત કરવાથી તે સુખદ ફળ આપે છે.

Verse 39

उभयेषु कुलेष्वात्मा धूपमन्त्रं उदीरयेत् ॥ वनस्पतिरसं दिव्यं बहुद्रव्यसमन्वितम्

બન્ને કુળોના કલ્યાણ માટે ઉપાસકે ધૂપમંત્ર ઉચ્ચારવો. આ ધૂપ વનસ્પતિઓનો દિવ્ય રસ છે અને અનેક દ્રવ્યો સાથે સંયુક્ત છે.

Verse 40

मम संसारमोक्षाय धूपोऽयं प्रतिगृह्यताम् ॥ मन्त्रः— शान्तिर्वै सर्वदेवानां शान्तिर्मम परायणम्

“મારા સંસારમોક્ષ માટે આ ધૂપ સ્વીકારો.” મંત્ર: “શાંતિ જ સર્વ દેવતાઓનું ધ્યેય છે; શાંતિ જ મારું પરમ શરણ છે.”

Verse 41

सांख्यानां शान्तियोगेन धूपं गृह्ण नमोऽस्तु ते ॥ त्राता नान्योऽस्ति मे कश्चित् त्वां विहाय जगद्गुरो

“સાંખ્યમાં ઉપદિષ્ટ શાંતિ-યોગ દ્વારા આ ધૂપ સ્વીકારો; તમને નમસ્કાર. હે જગદ્ગુરો, તમને છોડીને મારો બીજો કોઈ રક્ષક નથી.”

Verse 42

एवमभ्यर्च्चनं कृत्वा माल्यगन्धानुलेपनैः ॥ पश्चाद्वस्त्रं च वै दद्यात् क्षौमशुक्लं सपीतकम्

આ રીતે માળા, સુગંધ અને અનુલેપનથી પૂજન કરીને, પછી વસ્ત્ર પણ અર્પણ કરવું—શ્વેત ક્ષૌમ (લિનન) વસ્ત્ર તથા તેની સાથે પીત વસ્ત્ર।

Verse 43

एवं चैव समादाय कृत्वा शिरसि चाञ्जलिम् ॥ दिव्ययोगं समादाय इमं मन्त्रमुदीरयेत्

આ રીતે (અર્પણ) લઈને, જોડેલા અંજલિને મસ્તક પર રાખીને, દિવ્યયોગ-ધ્યાનનો આશ્રય લઈને, આ મંત્રનું ઉચ્ચારણ કરવું।

Verse 44

प्रीयतां भगवान् पुरुषोत्तमः श्रीनिवासः श्रीमानानन्दरूपः ॥ गोप्ता कर्ताधिकर्ता मान्यनाथ भूतनाथ आदिरव्यक्तरूपः ॥ क्षौमं वस्त्रं पीतरूपं मनोज्ञं देवाङ्गे स्वे गात्रप्रच्छादनाय

ભગવાન પુરુષોત્તમ, શ્રીનિવાસ, શ્રીમાન આનંદરૂપ પ્રસન્ન થાઓ. તેઓ રક્ષક, કર્તા અને કર્તાઓના પણ અધિકર્તા, માન્ય નાથ, ભૂતનાથ, આદિ અને અવ્યક્તરૂપ છે. પોતાના દિવ્ય અંગોના આવરણ માટે આ મનોહર પીળા રંગનું ક્ષૌમ વસ્ત્ર (સણનું વસ્ત્ર) સ્વીકારો।

Verse 45

गृहीत्वा प्रणवाद्येन धर्मपुण्येन संवृतः

આદિમાં પ્રણવ (ૐ) રાખીને, ધર્મ અને પુણ્યથી આવૃત થઈ, (તેને) ગ્રહણ કરીને,

Verse 46

इदं परायणं परस्परप्रीतिकरं प्राणरक्षणं प्राणिनां स्विष्टं तदनुकल्पं सत्यमुपयुक्तमात्मने तद्देव गृहाण

આ પરમ આશ્રય છે, પરસ્પર પ્રીતિ કરાવનારું છે, પ્રાણીઓના પ્રાણનું રક્ષણ કરનારું છે; આ સુઅર્પિત છે, યોગ્યતાનુસાર, સત્ય અને આત્માને ઉપકારક છે—અતઃ હે દેવ, આ ગ્રહણ કરો।

Verse 47

एवं तु प्रापणं कृत्वा मम मार्गानुसारकः ॥ मुखप्रक्षालनं दत्त्वा शीघ्रम् एव प्रकल्पितम्

આ રીતે મારા માર્ગ અનુસાર પ્રાપણ (અર્પણવિધિ) કરીને, મુખપ્રક્ષાલન માટેનું જળ અર્પણ કરીને, તરત જ તેને રજૂ કરવાની વ્યવસ્થા કરવી।

Verse 48

शुचिः स्तुवति देवानाम् एतदेव परायणम् ॥ शौचार्थं तु जलं गृह्णन् कृत्वा प्रापणम् उत्तमम्

શુચિ બની દેવતાઓની સ્તુતિ કરે—એ જ પરમ આશ્રય છે. શુદ્ધિ માટે જળ લઈને ઉત્તમ પ્રાપણ (અર્ઘ્ય-વ્યવસ્થા) કરવી.

Verse 49

एवं तु भोजनं दत्त्वा व्यपनीय तु प्रापणम् ॥ ताम्बूलं तु ततो गृह्य छेमं मन्त्रम् उदीरयेत्

આ રીતે ભોજન અર્પણ કરીને પછી પ્રાપણ દૂર કરવું. ત્યારબાદ તાંબૂલ લઈને ક્ષેમમંત્ર ઉચ્ચારવો.

Verse 50

मन्त्रः— अलङ्कारं सर्वतो देवानां द्रव्यानुक्तौ सर्वसौगन्धिकादिभिः गृह्य ताम्बूलं लोकनाथ विशिष्टम् अस्माकं च भवनं तव प्रतिमा च ह

મંત્ર—‘સર્વ રીતે દેવતાઓ માટે આ અલંકાર છે, સર્વ સુગંધિત દ્રવ્યો વગેરે સહિત. હે લોકનાથ, આ તાંબૂલ સ્વીકારો; તે વિશિષ્ટ થાઓ. અમારું ભવન અને તમારી પ્રતિમાઓ પૂજિત થાઓ.’

Verse 51

अलङ्कारं मुखे श्रेष्ठं तव प्रीत्या मया कृतम् ॥ मुखप्रसाधनं श्रेष्ठं देव गृह्ण मया कृतम्

તમારી પ્રીતિ માટે મેં મુખનું શ્રેષ્ઠ અલંકાર તૈયાર કર્યું છે. હે દેવ, મારા દ્વારા કરાયેલું આ ઉત્તમ મુખ-પ્રસાધન સ્વીકારો.

Verse 52

एतेनैवोपचारेण मद्भक्तः कर्म कारयेत् ॥ अनुमुक्तो महालोकान् पश्यते मम नित्यशः

આ જ ઉપચારથી મારો ભક્ત કર્માનુષ્ઠાન કરે. વિધિવત્ અનુમુક્ત થઈ તે નિત્ય મારા મહાલોકોનું દર્શન કરે છે.

Verse 53

मन्त्रश्च— तद्भगवन्त्वां गुणश्च आत्मनश्चापि गृह्ण वारिणः सर्वदेवतानां मुखमेव प्रक्षालयेत् ॥ एतेन मन्त्रेण सुगन्धधूपदीपनैवेद्यं पुनरेवं समर्पयेत्

મંત્ર— “હે ભગવન્, જળ સાથે આ ગુણો અને આત્મસમર્પણ પણ સ્વીકારો.” જળથી સર્વ દેવતાઓનું માત્ર મુખ જ પ્રક્ષાલન કરવું. આ મંત્રથી સુગંધિત ધૂપ, દીપ અને નૈવેદ્ય ફરી એ જ રીતે અર્પણ કરવું.

Verse 54

मन्त्राः ऊचुः ॥ स्नेहं स्नेहेन संगृह्य लोकनाथ मया हृतम् ॥ सर्वलोकेषु सिद्धात्मा ददाम्यात्मकरेण च

મંત્રોએ કહ્યું— “હે લોકનાથ, સ્નેહને સ્નેહથી સંગ્રહીને હું લાવ્યો છું. હે સર્વ લોકોમાં સિદ્ધાત્મન્, હું આને મારા પોતાના હાથથી પણ અર્પણ કરું છું.”

Verse 55

करेण तस्य चूर्णेन पिष्टचूर्णेन वा पुनः ॥ एतदुद्वर्त्तनं कुर्यान् मम गात्रसुखावहम्

હાથથી તે ચૂર્ણથી—અથવા ફરી પીસેલા ચૂર્ણથી—આ ઉદ્વર્તન (મર્દન) કરવું, જે મારા અંગોને સુખ આપનાર છે.

Verse 56

कर्मण्यन्यापि माल्यानि ततो मह्यं प्रदापयेत् ॥ तदेव चार्च्चनं कृत्वा कर्मण्यः कर्मसम्मितः

પછી વિધિ માટે યોગ્ય અન્ય માળાઓ પણ મને અર્પણ કરવી. એ જ રીતે અર્ચન કરીને, વિધિ માટે યોગ્ય ઉપાસક નિયમ મુજબ આચરણ કરે.

Verse 57

वस्त्रैर्विभूषणं कृत्वा मम गात्रानुसारि यत् ॥ पश्चात्पुष्पं गृहीत्वा तु आसनं चोपकल्पयेत् ॥

વસ્ત્રો અને આભૂષણોથી, મારા દેહને અનુરૂપ રીતે, (આરાધ્યને) અલંકૃત કરીને; પછી પુષ્પ લઈને ત્યારબાદ આસન પણ તૈયાર કરવું.