Adhyaya 141: The Sacred Greatness of Badarikāśrama (Badrinath Region)

Verse 1

अथ बदरिकाश्रममाहात्म्यम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ तस्मिन् हिमवतः पृष्ठे परं गुह्यमतः शृणु ॥ बदरीति च विख्याता देवानामपि दुर्लभा ॥

હવે બદરિકાશ્રમનું માહાત્મ્ય. શ્રીવરાહે કહ્યું—હિમવતના ઉત્તર પર્વતમાળાઓ પર આવેલો આ પરમ ગુહ્ય વિષય સાંભળો. તે ‘બદરી’ તરીકે પ્રસિદ્ધ છે અને દેવોને પણ દુર્લભ છે.

Verse 2

न तत्प्राप्नोति मनुजः कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥ प्राप्नुवन्ति च भक्ताः ये बदरीं विश्वतारिणीम् ॥

મનુષ્ય અતિ દુષ્કર કર્મો કરીને પણ તે ફળ પ્રાપ્ત કરતો નથી; પરંતુ જે ભક્તો ‘વિશ્વ-તારિણી’ બદરીને પ્રાપ્ત કરે છે, તેઓ તે અવશ્ય પ્રાપ્ત કરે છે.

Verse 3

दुर्लभं तन्मम क्षेत्रं हिमकूटशिलातले ॥ यस्तत्प्राप्नोति हि क्षेत्रं कृतकृत्यो भवेन नरः ॥

હિમકૂટની શિલાઓના તળે આવેલું મારું તે ક્ષેત્ર દુર્લભ છે. જે તે ક્ષેત્રને પ્રાપ્ત કરે છે, તે મનુષ્ય કૃતકૃત્ય બને છે.

Verse 4

ब्रह्मकुण्डमिति ख्यातमास्ते तत्र शिलोच्चये ॥ हिमसंस्थं तथात्मानं कृत्वा तिष्ठामि माधवि ॥

ત્યાં શિલોચ્ચય પર ‘બ્રહ્મકુંડ’ તરીકે પ્રસિદ્ધ કુંડ સ્થિત છે. હે માધવી, હિમમાં પોતાને સ્થાપિત કરીને હું ત્યાં નિવાસ કરું છું.

Verse 5

मुञ्चेत्प्राणांस्तत्र यदि व्रतनिष्ठो जितेन्द्रियः ॥ सत्यलोकमतिक्रंम्य मम लोकं च गच्छति ॥

વ્રતનિષ્ઠ અને જિતેન્દ્રિય વ્યક્તિ જો ત્યાં પ્રાણ ત્યાગે, તો તે સત્યલોકને પણ અતિક્રમીને મારા લોકમાં જાય છે.

Verse 6

अग्निसत्यपदं नाम तस्मिन्क्षेत्रे परं मम ॥ शृङ्गत्रयात्पतन्त्यत्र धारा मुसलसन्निभाः ॥

મારા તે પવિત્ર ક્ષેત્રમાં ‘અગ્નિસત્યપદ’ નામનું પરમ સ્થાન છે. ત્રણ શિખરો પરથી અહીં મુસળ જેવી પ્રચંડ ધારાઓ પડે છે.

Verse 7

यस्तत्र कुरुते स्नानं त्रिरात्रोपोषितो नरः ॥ सत्यवादी भवेद्दक्षो मम कर्मपरायणः ॥

જે મનુષ્ય ત્રણ રાત્રિ ઉપવાસ કરીને ત્યાં સ્નાન કરે છે, તે સત્યવક્તા, દક્ષ અને મારા વિધિત કર્મોમાં પરાયણ બને છે.

Verse 8

स्नानं करोति यस्तत्र त्रिरात्रोपोषितो नरः ॥ अग्निष्टोमस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानवः ॥

જે મનુષ્ય ત્રણ રાત્રિ ઉપવાસ કરીને ત્યાં સ્નાન કરે છે, તે અગ્નિષ્ટોમ યજ્ઞનું ફળ પ્રાપ્ત કરે છે.

Verse 9

यस्तत्र मुञ्चते प्राणान्यदि कृत्वा जलाशयम् ॥ सत्यलोकमतिक्रंम्य मम लोके स मोदते ॥

જે ત્યાં તે જળાશયનો આશ્રય લઈને પ્રાણ ત્યાગે છે, તે સત્યલોકને પણ અતિક્રમી મારા લોકમાં આનંદ કરે છે.

Verse 10

तत्र चैव तु शृङ्गेभ्यः स्थूलधारा पतॆत्पुनः ॥ स्थूले शिलातले तत्र मम धर्मो व्यवस्थितः ॥

ત્યાં જ ફરી શિખરો પરથી એક વિશાળ ધારા પડે છે. ત્યાંના વિશાળ શિલાતલ પર મારો ધર્મ દૃઢ રીતે સ્થાપિત છે એમ કહેવાય છે.

Verse 11

स्नानं करोति यस्तत्र एकरात्रोषितो नरः ॥ सत्यवादी शुचिर्भूत्वा सत्यलोके महीयते ॥

જે મનુષ્ય ત્યાં એક રાત નિવાસ કરીને સ્નાન કરે છે, તે સત્યવાદી અને શુદ્ધ બની સત્યલોકમાં માન પામે છે.

Verse 12

अथात्र मुञ्चते प्राणान्कृत्वा चानाशकं व्रतम् ॥ सत्यलोकमतिग्रम्य मम लोकेषु तिष्ठति ॥ अस्ति पञ्चशिखं नाम बदर्याश्रमतीर्थकम् ॥ यत्र धाराः पतन्त्यत्र पञ्चशृङ्गसमाश्रिताः ॥

હવે જે અહીં ઉપવાસ-વ્રત કરીને પ્રાણ ત્યાગે છે, તે સત્યલોકને પણ વટાવી મારા લોકોમાં નિવાસ કરે છે. બદર્યાશ્રમ-તીર્થમાં ‘પંચશિખા’ નામનું તીર્થ છે, જ્યાં પાંચ શિખરોના આશ્રયે ધારા પડે છે.

Verse 13

यस्तत्र कुरुते स्नानं पञ्चस्रोतसि मानवः ॥ अश्वमेधफलं प्राप्य देवैश्च सह मोदते ॥

જે માનવ ત્યાં પંચસ્રોતમાં સ્નાન કરે છે, તે અશ્વમેધ યજ્ઞનું ફળ મેળવી દેવતાઓ સાથે આનંદ કરે છે.

Verse 14

यद्यत्र मुञ्चते प्राणान् कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥ स्वर्गलोकमतिग्रम्य मम लोके महीयते ॥

જો કોઈ અહીં અતિ દુષ્કર કર્મ કરીને પ્રાણ ત્યાગે, તો તે સ્વર્ગલોકને પણ વટાવી મારા લોકમાં માન પામે છે.

Verse 15

चतुःस्रोत इति ख्यातं तस्मिन्क्षेत्रे परे मम ॥ चतुर्धाराः पतन्त्यत्र चतस्रो दिश आश्रिताः ॥

મારા તે પરમ ક્ષેત્રમાં તે ‘ચતુઃસ્રોત’ તરીકે પ્રસિદ્ધ છે; ત્યાં ચાર ધારા પડે છે, ચાર દિશાઓને અનુરૂપ સ્થિત છે.

Verse 16

यस्तत्र कुरुते स्नानमेकऱात्रोषितो नरः ॥ मोदते नाकपृष्ठे तु मम भक्तश्च जायते ॥

જે મનુષ્ય ત્યાં એક રાત્રિ રહી સ્નાન કરે છે, તે નાકલોકના પૃષ્ઠ પર આનંદ પામે છે અને મારો ભક્ત બને છે।

Verse 17

अथ प्राणान्परित्यज्य कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥ नाकपृष्ठमतिग्रम्य मम लोकं प्रपद्यते ॥

પછી અતિ દુષ્કર કર્મ કરીને અને પ્રાણ ત્યજીને, તે નાકલોકના પૃષ્ઠને વટાવી મારા લોકને પ્રાપ્ત કરે છે।

Verse 18

तत्रैव हिमवत्पृष्ठे चतुःशृङ्गाद्बृहत्तराः ॥ चतुर्धाराः पतन्त्यत्र विषमाश्च शिलोच्चये ॥

ત્યાં જ હિમવતના પૃષ્ઠ પર ચતુઃશૃંગ પર્વતમાંથી વધુ વિશાળ ચાર ધારા અસમાન રીતે એક શિલોચ્ચય પર પડે છે।

Verse 19

यस्तत्र कुरुते स्नानं चतूरात्रोषितो नरः ॥ चतुर्णामपि वेदानां ग्रहणे कारणं भवेत् ॥

જે મનુષ્ય ત્યાં ચાર રાત્રિ રહી સ્નાન કરે છે, તે ચારેય વેદોના ગ્રહણ (અધિગમ/બોધ) માટે કારણ બને છે।

Verse 20

अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम कर्मपथे स्थितः । देवलोकमत्क्रम्य मम लोकं प्रतिष्ठते ॥

હવે જે મારા કર્મપથમાં સ્થિત રહી અહીં પ્રાણ છોડે છે, તે દેવલોકને વટાવી મારા લોકમાં પ્રતિષ્ઠિત થાય છે।

Verse 21

द्वादशादित्यकुण्डेति तस्मिन्क्षेत्रे परे मम । यत्र ते द्वादशादित्या देवि संस्थापिता मया ॥

હે દેવી! મારા પરમ પવિત્ર ક્ષેત્રમાં ‘દ્વાદશાદિત્ય-કુંડ’ નામનું સ્થાન છે, જ્યાં તારા માટે મેં બાર આદિત્યોની સ્થાપના કરી છે.

Verse 22

तत्र पर्वतशृङ्गे तु स्थूलमूले शिलातले । द्वादश पतन्ति धारा मम कर्मसुखावहाः ॥

ત્યાં પર્વતશિખરે, વિશાળ મૂળવાળા શિલાતલ પર, મારા કર્મસુખને આપનારી બાર ધારાઓ પડી રહી છે.

Verse 23

यस्तत्र कुरुते स्नानं यां काञ्चिद्द्वादशीं यदि । यत्र ते द्वादशादित्या स्तत्र गच्छेन्न संशयः ॥

જે ત્યાં કોઈપણ દ્વાદશીએ સ્નાન કરે છે, તે નિઃસંદેહ તે લોકમાં જાય છે જ્યાં તે બાર આદિત્યો વિરાજે છે.

Verse 24

अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम कर्मणि संस्थितः । समतिक्रम्य चादित्यान्मम लोके महीयते ॥

પછી જે અહીં મારા કર્મવિધાનમાં સ્થિત રહી પ્રાણ ત્યાગે છે, તે આદિત્યોને પણ વટાવી મારા લોકમાં મહિમાવાન બને છે.

Verse 25

लोकपालमिति ख्यातं तस्मिन्क्षेत्रे परे मम । तत्र ते लोकपाला स्तु मया संस्थापिताः पुरा ॥

મારા પરમ ક્ષેત્રમાં ‘લોકપાલ’ તરીકે ખ્યાત સ્થાન છે; ત્યાં તારા માટે લોકપાલોની સ્થાપના મેં પૂર્વે કરી હતી.

Verse 26

तत्र पर्वतमध्ये तु स्थल कुण्डं बृहन्मम । भित्वा पर्वतमुद्गीर्णं यत्र सोमसमुद्भवः ॥

ત્યાં પર્વતના મધ્યમાં મારું વિશાળ ‘સ્થલ-કુંડ’ છે; પર્વતને ભેદીને તે બહાર નીકળે છે, જ્યાં સોમ-સમુદ્ભવ સ્ત્રોત પ્રગટે છે।

Verse 27

अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम कर्मसु तत्परः । लोकपालानतिक्रम्य मम लोकं प्रपद्यते ॥

હવે જે અહીં મારા કર્મોમાં તત્પર રહી પ્રાણ ત્યાગે છે, તે લોકપાલોને અતિક્રમી મારા લોકને પ્રાપ્ત કરે છે।

Verse 28

अस्ति मेरोरवरं नाम तस्मिन्गुह्यं परं मम । तत्र स्थितेन वै भूमे मेरुः संस्थापितः स्वयम् ॥

‘મેરોરવર’ નામનું એક સ્થાન છે; હે ભૂમિ, તેમાં મારું પરમ ગુહ્ય રહસ્ય છે. ત્યાં સ્થિત થવાથી મેરુ સ્વયં સ્થાપિત થાય છે।

Verse 29

धारास्तिस्रः पतन्त्यत्र सुवर्णसदृशप्रभाः । पतत्तु तज्जलं भूमौ व्यक्तिं नैवोपलभ्यते ॥

અહીં સોનાની સમાન તેજવાળી ત્રણ ધારાઓ પડે છે; પરંતુ તે જળ ભૂમિ પર પડ્યા છતાં કોઈ પ્રગટ સ્વરૂપે જણાતું નથી।

Verse 30

यस्तत्र कुरुते स्नानं त्रिरात्रोपोषितो नरः ॥ मोदते मेरुशृङ्गेषु मम भक्तश्च जायते ॥

જે મનુષ્ય ત્યાં ત્રણ રાત્રિ ઉપવાસ કરીને સ્નાન કરે છે, તે મેરુના શિખરો પર આનંદ પામે છે અને મારો ભક્ત બને છે।

Verse 31

अथ तत्र मृतो देवि तस्मिन्गुह्ये परे मम ॥ मेरुपृष्ठमत्क्रम्य मम लोकं तु गच्छति ॥

હે દેવી, જે ત્યાં મારા પરમ ગુહ્ય સ્થાને દેહ ત્યજે છે, તે મેરુના પૃષ્ઠને અતિક્રમી નિશ્ચયે મારા લોકમાં જાય છે.

Verse 32

मानसोद्भेदमिति च तत्रान्यत्तीर्थमुत्तमम् ॥ पृथ्वीमुद्भिद्य मध्ये तु जलं गच्छति सत्वरम् ॥

અને ત્યાં ‘માનસોદ્ભેદ’ નામે બીજું ઉત્તમ તીર્થ છે; પૃથ્વીને ભેદીને તેનું જળ ઝડપથી અંદરના ભાગમાં જાય છે.

Verse 33

देवा अपि न जानन्ति तं देशं तत्र संस्थितम् ॥ मानुषा हि विजानन्ति भूम्यां पतति तज्जलम् ॥

દેવતાઓ પણ ત્યાં સ્થિત તે દેશને જાણતા નથી; પરંતુ મનુષ્યો જાણે છે—તેનું જળ ધરતી પર પડે છે.

Verse 34

यस्तत्र कुरुते स्नानमहोऱात्रोषितो नरः ॥ मोदते मानसे दिव्ये मम भक्तश्च जायते ॥

જે મનુષ્ય ત્યાં એક દિવસ-રાત ઉપવાસ કરીને સ્નાન કરે છે, તે દિવ્ય માનસમાં આનંદ પામે છે અને મારો ભક્ત બને છે.

Verse 35

अस्ति पञ्चशिरं नाम तस्मिन्गुह्यं परं मम ॥ ब्रह्मणा छिद्यते यत्र शिरश्चैव महाद्युति ॥

ત્યાં ‘પંચશિર’ નામે મારું એક પરમ ગુહ્ય સ્થાન છે, જ્યાં બ્રહ્મા દ્વારા મહાદ્યુતિમય એક શિર છેદાય છે.

Verse 36

यत्र तन्मध्यमं कुण्डं छिन्नमेव स्वयम्भुवा ॥ तत्र रक्तजला भूमिर्दृश्यते धारसंकुला ॥

જ્યાં તે મધ્ય કુંડ સ્વયંભૂ (બ્રહ્મા) દ્વારા કાપવામાં આવ્યું છે, ત્યાં ધારોોથી ભરેલું લાલાશ જળવાળું ભૂમિતળ દેખાય છે।

Verse 37

यस्तत्र कुरुते स्नानं पञ्चरात्रोषितो नरः ॥ मोदते ब्रह्मलोकस्थो मम भक्तश्च जायते ॥

જે મનુષ્ય ત્યાં પાંચ રાત્રિ ઉપવાસ કરીને સ્નાન કરે છે, તે બ્રહ્મલોકમાં નિવાસ કરીને આનંદ પામે છે અને મારો ભક્ત બને છે।

Verse 38

तथात्र मुञ्चते प्राणान् गुह्ये पञ्चशिरे मम ॥ जलचन्द्रायणं कृत्वा मम कर्मसु निष्ठितः ॥

તેમજ ત્યાં મારા ગુહ્ય ‘પંચશિર’ સ્થાને, જલ-ચન્દ્રાયણ વ્રત કરીને અને મારા વિધિત કર્મોમાં નિષ્ઠિત રહી, તે પ્રાણ ત્યાગે છે।

Verse 39

बुद्धिमान्मतिमांश्चैव रागमोहविवर्जितः ॥ ब्रह्मलोकमत्क्रम्य मम लोकं स गच्छति ॥

બુદ્ધિમાન અને વિવેકી, રાગ-મોહથી રહિત થઈ, તે બ્રહ્મલોકને પણ અતિક્રમીને મારા લોકમાં જાય છે।

Verse 40

अस्ति सोमाभिषेकेति तीर्थमन्यत्परं मम। राजत्वे ब्राह्मणानां तु मया सोमोऽभिषेचितः॥

‘સોમાભિષેક’ નામે મારું બીજું એક પરમ તીર્થ છે. બ્રાહ્મણોના રાજ્યત્વકાળે સોમનો અભિષેક મેં કર્યો હતો।

Verse 41

तत्राहं तोषितस्तेन अत्रिपुत्रेण माधवि। नवपञ्चककोट्यस्तु कृत्वा कर्म सुदुष्करम्॥

હે માધવી, ત્યાં અત્રિપુત્રે અતિ દુષ્કર કર્મ કરીને નવ અને પાંચ કરોડ સમાન પુણ્ય પ્રાપ્ત કર્યું; તેથી હું પ્રસન્ન થયો।

Verse 42

प्राप्तश्च परमां सिद्धिं मत्प्रसादाद्वसुन्धरे। तदायत्तं जगत्सर्वं व्रीहयः परमौषधीः॥

હે વસુંધરા, મારા પ્રસાદથી તેણે પરમ સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરી. તેના પર જ સમગ્ર જગત આધારિત છે—વ્રીહિ ધાન્ય અને શ્રેષ્ઠ ઔષધિઓ પણ।

Verse 43

जायतेऽस्मिन्प्रलीयन्ते स्कन्देन्द्राः समरुद्गणाः। भूमे सोममयं सर्वं मम संस्थं भविष्यति॥

આમાં જ સ્કંદ અને ઇન્દ્ર—મરુદ્ગણો સહિત—જન્મે છે અને લય પામે છે. હે ભૂમિ, આ સર્વ સોમમય બનીને મારામાં પ્રતિષ્ઠિત થશે।

Verse 44

तत्र सोमगिरिर्नाम यत्र धारा पतेद्भुवि। कुण्डेऽरण्ये विशालें तु एतत्ते कथितं मया॥

ત્યાં ‘સોમગિરિ’ નામનું સ્થાન છે, જ્યાં ધારા ભૂમિ પર પડે છે. વિશાળ અરણ્યના કુંડમાં—આ વાત મેં તને કહી છે।

Verse 45

अथात्र म्रियते देवि कृत्वा कर्म सुदुष्करम्। सोमलोकमतिगम्य मम लोकं प्रपद्यते॥

હે દેવી, જે અહીં અતિ દુષ્કર કર્મ કરીને દેહત્યાગ કરે છે, તે સોમલોકને વટાવીને મારા લોકને પ્રાપ્ત કરે છે।

Verse 46

अस्ति चोर्वशिकुण्डेति गुह्यं क्षेत्रे परं मम। यत्र चैवोर्वशी भित्त्वा दक्षिणोरुमजायत॥

મારા પરમ ગુહ્ય ક્ષેત્રમાં ‘ચોર્વશિકુંડ’ નામનું એક તીર્થ છે; ત્યાં જ ઉર્વશી (તેને) ભેદીને જમણી જાંઘમાંથી જન્મી હતી.

Verse 47

तत्र तप्याम्यहं देवि देवानामपि कारणात्। न मां कश्चिद्विजानाति स्वात्मानो हि विजानते॥

હે દેવી! ત્યાં હું દેવતાઓના કાર્યહેતુ માટે પણ તપ કરું છું. મને કોઈ ઓળખતું નથી; જે પોતાનું આત્મસ્વરૂપ જાણે છે તે જ (મને) જાણે છે.

Verse 48

ततो मे तप्यमानस्य बहुवर्षव्यतिक्रमात्। देवा अपि न जानन्ति वज्रिब्रह्ममहेश्वराः॥

પછી હું તપમાં લીન રહ્યો અને ઘણા વર્ષો વીતી ગયા ત્યારે, વજ્રધારી ઇન્દ્ર, બ્રહ્મા અને મહેશ્વર—આ દેવતાઓ પણ મને જાણી શક્યા નહીં.

Verse 49

एकैकॆन फलेनात्र बदर्यां तु सुनिश्चितम्। बहुवर्षसहस्रं तु तपश्चीर्णं मया भुवि॥

અહીં બદરી વનમાં હું નિશ્ચિતપણે એક-એક ફળથી (જીવિત રહી) પૃથ્વી પર હજારો વર્ષો સુધી તપ કરી ચૂક્યો છું.

Verse 50

तत्राहं दश कोट्यस्तु दशवर्षं दशार्बुदम् ॥ दश भूमे तथान्यानि पद्मानि तपसि स्थितः

હે ભૂમે! ત્યાં હું તપમાં સ્થિત રહ્યો—દસ કોટિ, દસ વર્ષ, દસ અર્બુદ; તેમજ દસ (એવા) પરિમાણો, અને અન્ય ‘પદ્મ’ પરિમાણો પણ.

Verse 51

ततस्ते मां न पश्यन्ति देवा गुह्यपथे स्थितम् ॥ विस्मयं परमं जग्मुर्देवा दुःखपरायणाः

ત્યારે દેવોએ મને ન જોયો, હું ગુહ્ય માર્ગે સ્થિત હતો છતાં; દુઃખપરાયણ દેવો પરમ આશ્ચર્યમાં પડી ગયા।

Verse 52

अहं पश्यामि सर्वं वै तपःसंस्थो वसुन्धरे ॥ न मां सर्वे प्रपश्यन्ति योगमायासमावृताः

હે વસુંધરા, હું તપમાં સ્થિત રહી સર્વં જોતો છું; પરંતુ યોગમાયાથી આવૃત હોવાથી સર્વે મને જોઈ શકતા નથી।

Verse 53

ततस्ता देवताः सर्वाः प्रत्य ऊचुश्च पितामहम् ॥ विष्णुना च विना लोके शान्तिं नैव लभामहे

ત્યારે સર્વ દેવતાઓએ પિતામહ બ્રહ્માને કહ્યું— ‘વિષ્ણુ વિના લોકમાં અમને શાંતિ કદી મળતી નથી।’

Verse 54

ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः ॥ तत्र जग्मुर्महाभागे तुष्यन्तः परमं मुदा

પછી દેવો ગંધર્વો, સિદ્ધો અને પરમ ઋષિઓ સાથે—હે મહાભાગ—ત્યાં ગયા અને પરમ આનંદથી તૃપ્ત થયા।

Verse 55

विभावयन्ति मां तत्र देवा इन्द्रपुरोगमाः ॥ त्वया नाथ परित्यक्ता दुःखिताः श्रमवर्जिताः

ત્યાં ઇન્દ્રના નેતૃત્વમાં દેવોએ મને ધ્યાનમાં રાખી કહ્યું— ‘હે નાથ, તમે અમને પરિત્યક્ત કર્યા તેથી અમે દુઃખિત છીએ અને ઉદ્યમ/બળ વિનાના થઈ ગયા છીએ।’

Verse 56

त्रायस्व नो हृषीकेश परमाणुग्रहेण वै ॥ एतत्कृत्वा विशालाक्षि देवान् प्रणतिपूर्वकम्

હે હૃષીકેશ! પરમ અનુગ્રહથી નિશ્ચયે અમારી રક્ષા કરો. હે વિશાલાક્ષિ! આમ કરીને તેમણે પૂર્વે પ્રણામ કરીને દેવતાઓને સમીપ ગયા.

Verse 57

मया विलोकिताः सर्वे परां निर्वृतिमागताः ॥ एतस्मिन्नुर्वशी कुण्डे एकरात्रोषितो नरः

મારા દ્વારા જોવાતા જ તેઓ સર્વે પરમ નિર્વૃતિને પામ્યા. આ ઉર્વશી-કુંડમાં જે મનુષ્ય એક રાત રોકાય છે…

Verse 58

यः स्नाति सर्वपापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः ॥ उर्वशीलोकमासाद्य क्रीडते कालमक्षयम्

જે (અહીં) સ્નાન કરે છે તે સર્વ પાપોથી મુક્ત થાય છે—એમાં શંકા નથી. ઉર્વશી-લોકને પામી તે અક્ષય કાળ સુધી ક્રીડા કરે છે.

Verse 59

यस्तत्रोत्सृजते प्राणान्मम कर्मपरायणः ॥ पुण्यपापविनिर्मुक्तो याति मल्लीनतां प्रिये

અને જે ત્યાં મારા કર્મ/વિધિમાં પરાયણ રહી પ્રાણ ત્યાગે છે, તે પુણ્ય-પાપથી વિનિર્મુક્ત થઈ—હે પ્રિયે—‘મલ્લીનતા’ને પામે છે.

Verse 60

श्रीबदर्याश्रमं पुण्यं यत्र यत्र स्थितः स्मरेत् ॥ स याति वैष्णवं स्थानं पुनरावृत्तिवर्जितः ॥

જે જ્યાં જ્યાં હોય ત્યાં પવિત્ર શ્રી-બદરીઆશ્રમનું સ્મરણ કરે, તે પુનરાવર્તનથી રહિત વૈષ્ણવ સ્થાનને પામે છે.

Verse 61

य इदं शृणुयान्नित्यं मद्भक्तः सततं पठेत् ॥ ब्रह्मचारी जितक्रोधः सत्यवादी जितेन्द्रियः ॥

જે વ્યક્તિ આને નિત્ય સાંભળે અને મારો ભક્ત બની સતત પાઠ કરે, તે બ્રહ્મચારી, ક્રોધજિત, સત્યવાદી અને ઇન્દ્રિયજિત બને છે।

Verse 62

ध्यानयोगरतो नित्यं स मुक्तिफलभाग्भवेत् ॥ यस्यैतद्विदितं सर्वं ध्यानयोगं वसुन्धरे ॥

જે નિત્ય ધ્યાનયોગમાં રત રહે છે, તે મુક્તિફળનો ભાગી બને છે. હે વસુંધરા, જેને આ સમગ્ર ધ્યાનયોગ સંપૂર્ણ રીતે વિદિત થાય છે।

Verse 63

इन्द्रलोकमिति ख्यातो बदर्यां च ममाश्रमः ॥ तत्राहं देवि शक्रेण निष्कलं परितोषितः ॥

બદરીમાં મારો આશ્રમ ‘ઇન્દ્રલોક’ નામે પ્રસિદ્ધ છે. ત્યાં, હે દેવી, શક્ર (ઇન્દ્ર) દ્વારા હું સંપૂર્ણ રીતે પ્રસન્ન થયો હતો।

Verse 64

वेदधारमिति ख्यातं तस्मिन्क्षेत्रे परे मम ॥ यत्र ब्रह्ममुखाद्भ्रष्टा वेदाश्चत्वार एव च ॥

મારા તે પરમ ક્ષેત્રમાં ‘વેદધાર’ નામે પ્રસિદ્ધ સ્થાન છે, જ્યાં કહેવામાં આવે છે કે બ્રહ્માના મુખમાંથી ચારેય વેદ પ્રગટ થઈ બહાર પડ્યા।

Verse 65

तत्र स्नानं तु कुर्वीत ज्येष्ठमासस्य द्वादशीम् ॥ मोदते लोकपालेषु मम भक्तश्च जायते ॥

ત્યાં જ્યેષ્ઠ માસની દ્વાદશીએ સ્નાન કરવું જોઈએ; તે લોકપાલોમાં આનંદ પામે છે અને મારો ભક્ત બને છે।

Verse 66

तत्र वै पञ्च कुण्डानि स्थूलशीर्षशिलोच्चये ॥ पञ्चात्र शिरसः स्थाने बहुधारासमन्विताः ॥

ત્યાં સ્થૂલશીર્ષ નામના શિલોચ્ચય પર નિશ્ચયે પાંચ કુંડો છે. અહીં ‘શિરઃસ્થાન’માં તે અનેક ધારાઓથી યુક્ત છે.

Verse 67

यस्तत्र कुरुते स्नानं त्रिरात्रोपोषितो नरः ॥ मोदते सोमलोकेषु एवमेतन्न संशयः ॥

જે મનુષ્ય ત્યાં ત્રણ રાત્રિ ઉપવાસ કરીને સ્નાન કરે છે, તે સોમલોકોમાં આનંદ પામે છે; એવું જ છે—એમાં સંશય નથી.

Verse 68

देवानां तु वचः श्रुत्वा ब्रह्मा लोकापितामहः ॥ योगमायापटच्छन्नं कथयामास मां तदा ॥

દેવોના વચન સાંભળી લોકપિતામહ બ્રહ્માએ ત્યારે યોગમાયાના પડદાથી આવૃત એવા મારા વિષે કહ્યું.

Verse 69

योऽवगच्छति चात्मानं स गच्छेत्परमां गतिम् ॥

જે આત્માને સમજે છે, તે પરમ ગતિને પ્રાપ્ત કરે છે.