Adhyaya 203: Enumeration and Description of Classes of Sins and Their Consequences

Verse 1

अथ पापसमूहानुक्रमवर्णनम् ॥ ऋषिपुत्र उवाच ॥ अन्यान्यपि च पापानि चित्रगुप्तो दिदेश ह ॥ व्यामिश्रान्कथ्यमानांश्च शृणुध्वं तान्महौजसः

હવે પાપસમૂહોની ક્રમબદ્ધ અનુક્રમવર્ણના પ્રારંભે છે. ઋષિપુત્ર બોલ્યો—ચિત્રગુપ્તે અન્ય પાપો પણ દર્શાવ્યાં; અને જે મિશ્ર સ્વભાવનાં પાપો વર્ણવાઈ રહ્યાં છે, હે મહાબલવાનોએ, તે સાંભળો.

Verse 2

शीलसंयमहीनानां कृष्णपक्षानुगामिनाम् ॥ महापापैरुपेतानां कथ्यतां तत्पराभवम्

જેઓ શીલ અને સંયમથી રહિત છે, જેઓ કૃષ્ણપક્ષ (અધર્મપક્ષ)નું અનુસરણ કરે છે, અને જેઓ મહાપાપોથી યુક્ત છે—તેમનો પતન વર્ણવવામાં આવે.

Verse 3

राजद्विष्टा गुरुद्विष्टाः सर्वे ते वै विगर्हिताः ॥ अविश्वास्या ह्यसम्भाष्याः कुक्षिमात्रपरायणाः

જે રાજાને દ્વેષ કરે છે અને જે ગુરુને દ્વેષ કરે છે—તે બધા નિંદિત છે; અવિશ્વસનીય, સંવાદ માટે અયોગ્ય, અને માત્ર પેટની જ ચિંતા કરનારા.

Verse 4

हिंसाविहारिणः क्रूराः सूचकाः कार्यदूषकाः ॥ गवेडकस्य वधकाः महिषाजादिकस्य च

જે હિંસામાં રમે છે, જે ક્રૂર છે; જે સૂચક/ચુગલખોર છે; જે બીજાના કાર્યો બગાડે છે; જે ગવેડક (ગોવાળ)નો વધ કરે છે, તેમજ મહિષ, બકરા વગેરેનો પણ વધ કરે છે.

Verse 5

दावाग्निं ये च मुञ्चन्ति ये च सौकरिकास्तथा ॥ तत्र कालमसंख्येयं पच्यन्ते पापकािरिणः ॥

જે દાવાગ્નિ (વનમાં આગ) મૂકે છે, અને જે સૌકરિક (શિકાર/સૂકરવધથી જીવિકા કરનારા) છે—એવા પાપકર્મીઓ ત્યાં નરકમાં અસંખ્ય સમય સુધી તપાવવામાં આવે છે.

Verse 6

कर्मक्षयाद्यदा भूयो मानुष्यं प्राप्नुवन्ति ते ॥ अल्पायुषो भवन्तीह व्याधिग्रस्ताश्च नित्यशः ॥

કર્મક્ષય થતાં જ્યારે તેઓ ફરી માનવજન્મ પ્રાપ્ત કરે છે, ત્યારે અહીં તેઓ અલ્પાયુ બને છે અને સદા રોગોથી પીડિત રહે છે।

Verse 7

गर्भ एव विपद्यन्ते म्रियन्ते बालकास्तथा ॥ परिरिङ्गरताः केचिन्म्रियन्ते पुरुषाधमाः ॥

કેટલાક ગર્ભમાં જ નાશ પામે છે, તેમજ કેટલાક શિશુરૂપે મરી જાય છે; કેટલાક અધમ પુરુષો રેંગતા-રેંગતા જ મૃત્યુ પામે છે।

Verse 8

काष्ठवंशे च शस्त्रे च वायुनाज्वलनेन च ॥ तोयेन वा पाशबन्धैः पतनेन विषेण वा ॥

લાકડાના દંડથી, શસ્ત્રોથી, પવનથી, અગ્નિથી; અથવા પાણીથી, પાશ-બંધનોથી, પડવાથી, કે વિષથી—એ રીતે અનેક રીતે તેઓ વિનાશ પામે છે।

Verse 9

मातापितृवधं कष्टं मित्रसम्बन्धिबन्धुजम् ॥ बहुशः प्राप्नुवन्त्येते विद्रवं चाप्यभीक्ष्णशः ॥

તેઓ વારંવાર માતા-પિતાના ઘોર વધનું, તેમજ મિત્ર, સંબંધિ અને બંધુજનોના વધનું દુઃખ પામે છે; અને વારંવાર પલાયન તથા ક્લેશ પણ ભોગવે છે।

Verse 10

मूलकर्मकरा ये च गरदाः पुरदाहकाः ॥ ये च पञ्जरकर्त्तारो ये च शूलोपघातकाः ॥

જે નીચ અને હિંસક કર્મ કરનાર, વિષ આપનાર અને નગર દહન કરનાર છે; જે કેદ માટે પાંજરા બનાવનાર અને શૂલ/ખૂંટાથી પ્રહાર કરનાર છે—એવા પાપીઓ અહીં જણાવાયા છે।

Verse 11

पिशुनाः कलहाश्चैव ये च मिथ्याविदूषकाः ॥ गोकुञ्जरखरोष्ट्राणां चर्मका मांसभेदकाः ॥

જે પરનિંદક અને કલહ કરાવનાર છે, તથા જે અસત્યથી અપવાદ કરે છે; અને જે ગાય, હાથી, ગધેડા અને ઊંટના ચર્મકાર તથા માંસ કાપનાર છે।

Verse 12

उद्वेजनकराश्चण्डाः पच्यन्ते नरकेषु ते ॥ तत्र कालं तु सम्प्राप्य यातनाश्च सुदुःसहाः ॥

ભય ઉત્પન્ન કરનાર ક્રૂર લોકો નરકોમાં પકવાય છે; ત્યાં પોતાનો નિર્ધારિત સમય પ્રાપ્ત કરીને તેઓ અત્યંત અસહ્ય યાતનાઓ ભોગવે છે।

Verse 13

कर्मक्षयो यदा भूयो मानुष्यं प्राप्नुवन्ति ते ॥ हीनाङ्गाः सुदरिद्राश्च भवन्ति पुरुषाधमाः ॥

કર્મક્ષય થતાં તેઓ ફરી માનવ જન્મ પામે છે; ત્યારે તે અધમ પુરુષો અંગહીન અને અત્યંત દરિદ્ર બને છે।

Verse 14

श्रवणच्छेदनं चैव नासाच्छेदनमेव च ॥ छेदनं हस्तपादानां प्राप्नुवन्ति स्वकर्मणा ॥

પોતાના કર્મના કારણે તેઓ કાન કાપાવાનું, નાક કાપાવાનું, તેમજ હાથ-પગ કાપાવાનું દંડ પામે છે।

Verse 15

शारीरं मानसिकं दुःखं प्राप्नुवन्ति पुनःपुनः ॥ गलवेदनास्तथोग्राश्च तथा मस्तकवेदनाः

તેઓ વારંવાર શારીરિક અને માનસિક દુઃખ પામે છે—ગળાની ઉગ્ર પીડાઓ તથા તેવી જ રીતે માથાની પીડાઓ।

Verse 16

कुक्ष्यामयं तथा तीव्रं प्राप्नुवन्ति नराधमाः ॥ जडान्ध बधिरा मूका पङ्गवः पादसर्पिणः

તેમજ નરાધમો તીવ્ર ઉદરરોગને પામે છે. તેઓ જડ, અંધ, બહેરા, મૂંગા, લંગડા તથા પગે રેંગીને ચાલનારા બની જાય છે.

Verse 17

एकपक्षहताः काणाः कुनखाश्चामयाविनः ॥ कुब्जाः खञ्जास्तथा हीना विकलाश्च घटोदराः

તેઓ એક બાજુ/એક અંગથી વંચિત, કાણા, વિકૃત નખવાળા અને રોગગ્રસ્ત બને છે. કુબડા, ખંજ, હીન, વિકલ તથા ઘટોદર (ફૂલેલું પેટ) પણ થાય છે.

Verse 18

गलत्कुष्ठाः श्वित्रकुष्ठा भवन्ति स्वैश्च कर्मभिः ॥ वाताण्डाश्चाण्डहीनाश्च प्रमेहमधुमेहिनः

પોતાના કર્મોથી તેઓ ગલિત-કુષ્ઠ અને શ્વિત્ર-કુષ્ઠથી પીડિત બને છે. તેમજ અંડરોગવાળા, અંડહીન અને પ્રમેહ તથા મધુમેહથી દુખિત પણ થાય છે.

Verse 19

बहुभिर्दारुणैर्घोरैर्व्याधिभिः समनुद्गताः ॥ इत्येतान्हिंसकान्क्रूरान्घातयन्तु सुदारुणान्

તેઓ અનેક દારુણ અને ઘોર વ્યાધિઓથી પીડિત થાય છે. તેથી એવા હિંસક, ક્રૂર અને અત્યંત દારુણ લોકોને દંડિત કરવાં—એવું ગ્રંથ કહે છે.

Verse 20

मिथ्याप्रलापिनो दूतान्पाचयन्तु यथाक्रमम् ॥ कर्कशाः पुरुषाः सत्याः ये च योषानिरर्थकाः

મિથ્યા પ્રલાપ કરનારા દૂતોને યથાક્રમે ‘પકાવા’ (અર્થાત્ દંડિત) કરવાં. તેમજ કર્કશ પુરુષો અને સ્ત્રીઓ સાથે નિરર્થક/અનુચિત વાતો કરનારાઓને પણ.

Verse 21

एषां चतुर्विधा भाषा या मिथ्याप्यभिधीयते ॥ हास्यरूपेण या भाषा चित्ररूपेण वा पुनः

તેમની વાણી ચાર પ્રકારની છે; તેને ‘મિથ્યા’ પણ કહે છે—હાસ્યરૂપ વાણી અને ફરી ચિત્રરૂપે (કપટભર્યા અલંકાર સાથે) બોલાતી વાણી।

Verse 22

अरहस्यं रहस्यं वा पैशुन्येन तु निन्दनात् ॥ उद्वेगजनना वापि कटुका लोकगर्हिताः

અરહસ્ય હોય કે રહસ્ય—પૈશુન્ય/ચુગલીથી તે નિંદનીય બને છે; અથવા જે વાણી ઉદ્વેગ પેદા કરે—કડવી અને લોકગર્હિત।

Verse 23

स्नेहक्षयकरां रूक्षां भिन्नवृत्तविभूषिताम् ॥ कदलीगर्भनिस्सारां मर्मस्पृक्कटुकाक्षराम्

જે વાણી સ્નેહનો ક્ષય કરે, રૂક્ષ અને કઠોર હોય, તૂટેલી શૈલીથી શોભિત હોય; કેળાના થડના અંદરના નિસાર જેવી ખોખલી, મર્મસ્થાનોને સ્પર્શી ઘા કરે તેવી, અને કડવા અક્ષરોથી ભરેલી।

Verse 24

स्वरहीनामसंख्येयां भाषन्ते च निरर्थकम् ॥ अयन्त्रितमुखा ये च ये निबद्धाः प्रलापिनः

તેઓ નિરર્થક શબ્દો બોલે છે—સ્વરવિહિન અને અસંખ્ય; જેમનું મોઢું અસંયત છે, અને જે આદતવશ સતત પ્રલાપ કરે છે।

Verse 25

दूषयन्ति हि जल्पन्तोऽनृजवो निष्ठुराः शठाः ॥ निर्दया गतलज्जाश्च मूर्खा मर्मविभेदिनः

જે સતત બોલ્યા કરે—કુટિલ, નિષ્ઠુર, શઠ—તે (સમાજને) દૂષિત કરે છે; તેઓ નિર્દય, નિર્લજ્જ, મૂર્ખ અને મર્મસ્થાનોને ઘાયલ કરનાર હોય છે।

Verse 26

न मर्षयन्ति येऽन्येषां कीर्त्यमानाञ्छुभान्गुणान् ॥ दुर्वाचः परुषांश्चण्डान्बन्धयध्वं नराधमान्

જે અન્યના કીર્તિત શુભ ગુણો સહન નથી કરતા—દુર્વચન બોલનાર, કઠોર અને ઉગ્ર—એવા નરાધમોને બાંધો (નિગ્રહ કરો)।

Verse 27

ततस्तिर्यक्प्रजायन्ते बहुधा कीटपक्षिणः ॥ लोके दोषकराश्चैव लोकद्विष्टास्तथा परे ॥

ત્યારબાદ તેઓ તિર્યક્-યોનિમાં અનેક રીતે જન્મે છે—કીટ અને પક્ષી બને છે; અને જગતમાં દોષ કરનાર તથા લોકદ્વેષ્ય બને છે, તેમજ એવા અન્ય પણ।

Verse 28

परिभूताऽविज्ञाता नष्टचित्ता अकीर्त्तयः ॥ अनर्च्याश्चाप्यनर्हाश्च स्वपक्षे ह्यवमानिताः

તેઓ અપમાનિત અને અજાણ્યા, ચિત્તભ્રષ્ટ અને અકિર્તિ બને છે; પૂજ્ય ન હોવા યોગ્ય અને અનર્હ, તથા પોતાના પક્ષમાં પણ અવમાનિત થાય છે।

Verse 29

त्यक्त्वा मित्राणि मित्रेषु ज्ञातिभिश्च निराकृताः ॥ लोकदोषकराश्चैव लोकद्वेष्याश्च ये नराः

મિત્રોને—મિત્રોમાં પણ—ત્યજીને અને સગાંઓ દ્વારા નકારાઈને, તે પુરુષો લોકદોષના કારણ અને લોકદ્વેષ્ય બને છે।

Verse 30

अन्यैरपि कृतं पापं तेषां पतति मस्तके ॥ वज्रं शस्त्रं विषं वापि देहाद्देहनिपातनम्

અન્યોએ કરેલું પાપ પણ તેમના મસ્તક પર પડે છે; વજ્ર, શસ્ત્ર અથવા વિષથી—દેહનો દેહથી નિપાત, એટલે હિંસક મૃત્યુ થાય છે।

Verse 31

मिथ्याप्रलापिनामेषामुक्ता क्लेशपरम्परा ॥ स्तेयहारं प्रहारं च नीतिहारं तथैव च

આ મિથ્યા બોલનારાઓ માટે ક્લેશોની પરંપરા જણાવાઈ છે—ચોરી અને હાનિ, પ્રહાર, તેમજ નીતિ (સદાચાર) નો હ્રાસ।

Verse 32

स्तेयकर्माणि कुर्वन्ति प्रसह्य हरणानि च ॥ करचण्डाशिनो ये च राजशब्दोपजीविनः

તેઓ ચોરીનાં કર્મ કરે છે અને બળજબરીથી હરણ પણ કરે છે—જે કઠોર કરવસૂલથી જીવે છે અને જે ‘રાજશબ્દ’ (દરબારી પ્રભાવ) પર નિર્ભર છે।

Verse 33

पीडयन्ति जनान्सर्वान्कृपणान्ग्रामकूटकान् ॥ सुवर्णमणिमुक्तानां कूटकर्मानुकारकाः

તેઓ સર્વ લોકોને, ખાસ કરીને ગરીબોને, પીડાવે છે—ગામના કૂટકાર બની; સોનું, મણિ અને મુક્તાના કૂટકર્મનું અનુસરણ કરે છે।

Verse 34

समये कृतहर्त्तारो लोकपीडाकरा नराः ॥ अनादिबुद्धयश्चान्ये स्वार्थातिशयकारिणः

જે સંકટ-સમયે ચોરી કરે છે તે લોકને પીડાવનારા પુરુષો છે; અને અન્ય કેટલાક આધારવિહિન બુદ્ધિવાળા, જે અતિશય સ્વાર્થ કરે છે।

Verse 35

भूतनिष्ठाभियोगज्ञा व्यवहारेष्वनर्थकाः ॥ भेदकाराश्च धातूनां रजतस्य च कारकाः

તેઓ જીવસંબંધિત આરોપો મૂકવામાં નિપુણ, વ્યવહારોમાં અનર્થ કરનાર; ધાતુઓમાં ભેદ (મિલાવટ/વિકૃતિ) કરનાર અને રજત (ચાંદી)નું કૂટ-નિર્માણ કરનાર છે।

Verse 36

न्यासार्थहारका ये च सम्मोहनकराश्च ये ॥ ये तथोपाधिकाः क्षुद्राः पच्यन्ते तेषु तेष्वथ

જે ન્યાસ (અમાનત)નું ધન હરી લે છે, જે મોહ પેદા કરે છે, અને જે કપટભર્યા બહાનાંથી વર્તન કરનારા ક્ષુદ્ર છે—તે પછી પોતાના-પોતાના કર્મફળમાં ‘પકીને’ (પરિણામ ભોગવીને) રહે છે।

Verse 37

कर्मक्षयो यदा तेषां मानुष्यं प्राप्नुवन्ति ते ॥ तत्र तत्रोपपद्यन्ते यत्र यत्र महद्भयम्

જ્યારે તેમના (પૂર્વ) કર્મનો ક્ષય થાય અને તેઓ માનવજન્મ પામે, ત્યારે તેઓ વારંવાર ત્યાં ત્યાં જન્મે છે—જ્યાં જ્યાં મહાભય હોય છે।

Verse 38

यस्मिंश्चौरभयं देशे क्षुद्भयं राजतो भयम् ॥ आपद्भ्योऽपि भयं यत्र व्याधिमृत्युभयं तथा

જે દેશમાં ચોરનો ભય, ભૂખનો ભય, રાજા (રાજસત્તા) તરફથી ભય, આપત્તિઓથી પણ ભય, તેમજ રોગ અને મૃત્યુનો ભય હોય—

Verse 39

इतयो यत्र देशेषु लुब्धेषु नगरेषु च ॥ क्षयाः कालोपसर्गा वा जायन्ते तत्र ते नराः

જ્યાં દેશોમાં અને લોભથી ભરેલા નગરોમાં ‘ઇતયઃ’ (ઉપદ્રવ/પીડા) હોય, ત્યાં વિનાશો અથવા કાળજન્ય ઉપસર્ગો ઊભા થાય; ત્યાં જ તેઓ જન્મે છે।

Verse 40

बहुदुःखपरिक्लिष्टा गर्भवासेन पीडिताः ॥ एकहस्ता द्विहस्ता वा कूटाश्च विकृतोदराः

ઘણા દુઃખોથી ક્લેશિત અને ગર્ભવાસની પીડાથી પીડિત થઈ, તેઓ એકહાથવાળા કે બે હાથવાળા (અંગવૈકલ્યયુક્ત), તેમજ કુબડા અને વિકૃત ઉદરવાળા બની જન્મે છે।

Verse 41

तेषामपत्यं न भवेत् तद्रूपं च सुलक्षणम् ॥ अतिह्रस्वं विवर्णं च विकृतं भ्रान्तलोचनम्

તેમનું સંતાન તેવું જ રૂપ અને સુલક્ષણ ધરાવતું નથી; તે અતિ નાનું, વિવર્ણ, વિકૃત અને ભ્રાંત/ચંચળ નેત્રવાળું થાય છે.

Verse 42

संसारे च यथा पक्वं कृपणं भैरवस्वनम् ॥ महतः परिवारस्य तुष्टश्चोच्छिष्टभोजकः

સંસારમાં તેમની સ્થિતિ જેમ જેમ પક્વ થાય છે તેમ તેઓ દયનીય અને ભૈરવ સ્વરવાળા બને છે; છતાં મહાનના પરિવાર પર આધાર રાખીને, ઉચ્છિષ્ટભોજકની જેમ સંતોષ પામે છે.

Verse 43

रूपतो गुणतो हीनो बलतः शीलतस्तथा ॥ राजभृत्या भवन्त्येते पृथिवीपरिचारकाः

રૂપ, ગુણ, બળ અને શીલમાં હીન બનીને તેઓ રાજાના ભૃત્ય બને છે અને ધરતી પર પરિશ્રમ કરનારા પરિચારક થાય છે.

Verse 44

शिराविवृतगात्राश्च हीनाङ्गा वातरोगिणः ॥ अश्रुपातितनेत्राश्च भार्या न प्राप्नुवन्ति ते

શિરાઓ બહાર દેખાતી દેહવાળા, અંગોમાં હીન, વાતરોગથી પીડિત અને આંસુઓથી બગડેલી/ઝૂકેલી આંખોવાળા—તેઓ પત્ની પ્રાપ્ત કરતા નથી.

Verse 45

अनालयाः निरामर्षाः वेदनाभिः सुसंवृताः ॥ समकार्यसजात्यानां मित्रसम्बन्धिनां तथा

તેઓ નિરાલય (ગૃહહિન), અસહિષ્ણુ અને વેદનાઓથી સંપૂર્ણ રીતે ઘેરાયેલા રહે છે; સમકર્મી અને સમજાતીયોથી પણ, તેમજ મિત્રો અને સંબંધીઓથી પણ (વિમુખ/વિચ્છિન્ન) થાય છે.

Verse 46

कर्मकल्याणकृच्छ्रेषु भृशं चापि विमुह्यति ॥ कर्षकाः पशुपालाश्च वाणिज्यस्योपजीवकाः

કલ્યાણકારી કાર્યોની સિદ્ધિને અવરોધતા કષ્ટોમાં ખેડૂત, પશુપાલક અને વેપારથી જીવિકા ચલાવનારાઓ અત્યંત મોહગ્રસ્ત થઈ જાય છે।

Verse 47

यद्यत्कुर्वन्ति ते कर्म सर्वत्र क्षयभागिनः ॥ सत्यमन्विष्यमाणाश्च नैव ते कीर्त्तिभागिनः

તેઓ જે જે કર્મ કરે છે તે સર્વત્ર ક્ષયનો ભાગ બને છે; અને સત્ય શોધતા હોવા છતાં તેઓ ચિરંજીવી કીર્તિના ભાગી બનતા નથી।

Verse 48

यत्किञ्चिदशुभं कर्म तस्मिन्देशे समुच्छ्रितम् ॥ तस्य देशस्य नैवास्ति वर्जयित्वातुरान्नरान्

તે પ્રદેશમાં જે કોઈ અશુભ કર્મ ઉદ્ભવ્યું હોય, તે દેશનું કલ્યાણ રહેતું નથી—માત્ર પીડિત મનુષ્યોને દોષથી અલગ રાખીને।

Verse 49

सुवृष्ट्यामपि तेषां वै क्षेत्रं तं तु विवर्जयेत् ॥ अशनिर्वा पतत्तत्र क्षेत्रं वापि विनश्यति

સારી વરસાદી સ્થિતિમાં પણ તેમના તે ખેતરને ટાળવું જોઈએ; ત્યાં તો વજ્રપાત થાય છે, અથવા ખેતર જ નાશ પામે છે।

Verse 50

न सुखं नापि निर्वाणं तेषां मानुषता भवेत् ॥ उत्पद्यते नृशंसानां तीव्रः क्लेशः सुदारुणः

તેમની માનવ અવસ્થામાં ન સુખ છે ન મોક્ષ; કારણ કે ક્રૂર લોકો માટે તીવ્ર અને અત્યંત દારુણ ક્લેશ ઉત્પન્ન થાય છે।

Verse 51

स्तेयकर्मप्रयुक्तानां मुक्त्वा क्लेशपरम्पराम् ॥ परदारप्रसक्तानामिमां शृणुत यातनाम्

ચોરીકર્મમાં પ્રવૃત્ત લોકોની દુઃખપરંપરા છોડીને, પરસ્ત્રીમાં આસક્ત જનોએ ભોગવવાની આ યાતના સાંભળો।

Verse 52

तिर्यङ्मानुषदेहेषु यान्ति विक्षिप्तमानसाः ॥ विहरन्ति ह्यधर्मेषु धर्मचारित्रदूषकाः

વિક્ષિપ્ત મનવાળા તેઓ પશુ અને માનવ દેહોમાં જાય છે; અધર્મમાં ભટકે છે—ધર્મ અને સદાચારને દૂષિત કરનારાઓ।

Verse 53

तांस्तेनैव प्रदानेंन संग्रहेत्तु ग्रहेण वा ॥ मूलकर्मप्रयोगेण राष्ट्रस्यातिक्रमेन वा

તેમને એ જ ‘દાન’ના બહાને, અથવા જબરદસ્તીથી કબજે કરીને; અથવા મૂળ ઉપાયો/બળપ્રયોગથી, કે રાજ્યવ્યવસ્થાનો અતિક્રમ કરીને (હડપ કરે છે)।

Verse 54

प्रसह्य वा प्रकृत्या वै ये चरन्ति कुलाङ्गनाः ॥ वर्णसङ्करकर्त्तारः कुलधर्मादिदूषकाः

જે કુળસ્ત્રીઓ બળજબરીથી કે સ્વભાવવશ આવી રીતે વર્તે છે—તે વર્ણસંકર કરનાર અને કુળધર્મ આદિને દૂષિત કરનાર છે।

Verse 55

निरयं पापभूयिष्ठा अनुभूय महाभयम् ॥ बहुवर्षसहस्राणि कर्मणा तेन दुष्कृताः

પાપપ્રધાન તે દુષ્કૃતીઓ મહાભય સાથે નરકનો અનુભવ કરીને, એ જ કર્મના કારણે ત્યાં અનેક હજાર વર્ષો સુધી રહે છે।

Verse 56

कर्मक्षये यदा भूयो मानुष्यं यान्ति दारुणम् ॥ सङ्कीर्णयोनिजाः क्षुद्रा भवन्ति पुरुषाधमाः

જ્યારે તે કર્મનો ક્ષય થાય અને તેઓ ફરી કઠોર માનવ અવસ્થાને પામે, ત્યારે તેઓ સંકીર્ણ યોનિમાં જન્મેલા, ક્ષુદ્ર અને પુરુષાધમ બને છે।

Verse 57

वेश्यालङ्घककूटानां शौण्डिकानां तथैव च ॥ दुष्टपाषण्डनारीणां नैकमैथुनगामिनाम्

આ પરિણામો વેશ્યાવર્ગની સ્ત્રીઓનું ઉલ્લંઘન કરનારાઓ, ઠગો અને મદ્યપાનીઓ માટે; તેમજ પાષંડ-સમૂહો સાથે જોડાયેલી દુષ્ટ સ્ત્રીઓ માટે પણ કહેવાયા છે, જે વારંવાર મૈથુનમાં પ્રવૃત્ત રહે છે।

Verse 58

निर्लज्जपुण्ड्रकाः केचिद्बद्धपौरुषगण्डकाः ॥ स्त्रीबन्धकाः स्त्रीविनाशाः स्त्रीवेषाः स्त्रीविहारिणः

કેટલાક નિર્લજ્જ બની સંપ્રદાયચિહ્નો ધારણ કરે છે; કેટલાકનું પૌરુષ બંધાઈ અવરોધિત થાય છે; અને કેટલાક સ્ત્રીબંધક, સ્ત્રીવિનાશક, સ્ત્રીવેષધારી તથા સ્ત્રીઓની પાછળ ફરનાર બને છે।

Verse 59

स्त्रीणां चानुप्रवृद्धा ये स्त्रीभोगपरिभोगिनः ॥ तद्दैवतास्तन्नियमास्तद्वेषास्तत्प्रभाषिताः

અને જે સ્ત્રીઓમાં વધુ ને વધુ ફસાતા જાય છે—સ્ત્રીભોગમાં રત અને તેનાથી ગ્રસ્ત—તેઓ તેને જ પોતાની દેવતા, પોતાનો નિયમ, પોતાનો વેશ અને પોતાની વાણી માને છે।

Verse 60

तद्भावास्तत्कथालापास्तद्भोगाः परिभोगिनः ॥ विप्रलोभं च दानेषु प्राप्नुवन्ति नराधमाः

તેમના ભાવો તે જ પ્રમાણે બની જાય છે, તેમની વાતચીત તે જ વિષયની રહે છે, અને તેઓ તે જ ભોગો વારંવાર ભોગવે છે; પરંતુ દાનના વિષયમાં તે પુરુષાધમો ઠગાઈ અને વંચનામાં પડે છે।

Verse 61

सौभाग्यपरमासक्ता नरा बीभत्सदर्शनाः ॥ अबुद्धैः सह संवासं प्रियं चाविप्रियं तथा

પોતાના સૌભાગ્યમાં અત્યંત આસક્ત પુરુષો દૃશ્યે ઘૃણાસ્પદ બની જાય છે; અને તેઓ અબુદ્ધ લોકો સાથે વસવાટ કરે છે—પ્રિય અને અપ્રિય બન્નેમાં સમભાવથી।

Verse 62

शारीरं मानसं दुःखं प्राप्नुवन्ति नराधमाः ॥ कृमिभिर्भक्षणं चैव तप्ततैलोपसेचनम्

તે નરાધમો શારીરિક અને માનસિક દુઃખ ભોગવે છે—કૃમિઓ દ્વારા ભક્ષણ થવું, તેમજ તપ્ત તેલથી સિંચાવું પણ।

Verse 63

अग्निक्षारनदीभ्यां तु प्राप्नुवन्ति न संशयः ॥ परदारप्रसक्तानां भयं भवति निग्रहः

તેઓ અગ્નિ અને ક્ષારની નદીઓમાં પડે છે—એમાં સંશય નથી. પરસ્ત્રીમાં આસક્તોને ભય થાય છે અને પછી નિગ્રહ (દંડાત્મક નિયંત્રણ) થાય છે।

Verse 64

प्राणातिपातनं ते वै प्राप्नुवन्ति यथा तथा ॥ लोहकाः कारुकाश्चैव गर्भाणां विनिहिंसकाः

તેઓ નિશ્ચયે કોઈ ને કોઈ રીતે પ્રાણહરણનું ફળ ભોગવે છે—લોહકારો અને કારિગરો પણ, જે ગર્ભોને ઇજા/હિંસા કરે છે।

Verse 65

योनिśūलाक्षिśūलाश्च श्वासहृद्गुह्यśūलिनः ॥ पिण्डकावर्त्तभेदैश्च प्लीहगुल्मादिरोगिणः ॥

ત્યાં પાપીઓ યોનિશૂલ અને નેત્રશૂલથી પીડાય છે; શ્વાસરોગથી તથા હૃદય અને ગુહ્ય અંગોના શૂલથી પણ દુઃખ પામે છે. ગાંઠો, આંતરડાના વળાંકો/ફાટ, તેમજ પળીહા-વિકાર અને ગુલ્મ વગેરે રોગોથી ગ્રસ્ત થાય છે।

Verse 66

तत्र कालं चिरं घोरं पच्यन्ते पापकािरणः ॥ कर्मक्षयो यदा भूयो मानुष्यं प्राप्नुवन्ति ते ॥

ત્યાં પાપકર્મ કરનારાઓ લાંબા અને ભયંકર સમય સુધી યાતનામાં ‘પકવાય’ છે. જ્યારે તેમનું કર્મ ક્ષય પામે છે, ત્યારે તેઓ ફરી માનવજન્મ પ્રાપ્ત કરે છે.

Verse 67

निरयेष्वप्रतिष्ठेषु दारुणेषु ततस्ततः ॥ तत्र कालं तु सुचिरं पच्यन्तां पापकािरणः ॥

અસ્થિર અને દારુણ નરકોમાં—એક સ્થળેથી બીજા સ્થળે—ત્યાં પાપકર્મ કરનારાઓ અતિ દીર્ઘ સમય સુધી યાતનામાં તપે છે.

Verse 68

कर्मान्तकारका ह्येते तृणीभूता भवन्ति ते ॥ अनर्थो राजदण्डो वा नित्यमुत्पाद्यते वधः ॥

આ લોકો પોતાના કર્મોથી વિનાશના કર્તા બને છે; તેઓ તૃણ સમા તુચ્છ ગણાય છે. દુર્ભાગ્ય અથવા રાજદંડ સતત ઊભો થાય છે અને અંતે વધ (મૃત્યુ) થાય છે.

Verse 69

शीलशौचादिसम्पन्नं ये जनं धर्मलक्षणम् ॥ धर्षयन्ति च ये पापाः श्रूयतां तत्पराभवः ॥

જે પાપીઓ શીલ, શૌચ વગેરે ગુણોથી સંપન્ન—ધર્મલક્ષણ ધરાવતા—લોકોને અપમાનિત કરે છે અને હેરાન કરે છે, તેમના પતનનું વર્ણન હવે સાંભળો.

Verse 70

सर्वं च निखिलं कार्यं यन्मया समुदाहृतम् ।

મારા દ્વારા સર્વ કર્તવ્ય—સમગ્ર કાર્ય—સંપૂર્ણ રીતે જણાવાયું છે.