Adhyaya 205: Description of the Proclamation of Auspicious and Inauspicious Karmic Results

Verse 1

अथ शुभाशुभफलानुकीर्तनवर्णनम् ॥ ऋषिपुत्र उवाच ॥ इदमन्यत्पुरा विप्राः श्रूयतां तस्य भाषितम् ॥ यमस्य चित्रगुप्तस्य यच्च तत्र मया श्रुतम् ॥

હવે શુભ અને અશુભ ફળોના કથનનું વર્ણન શરૂ થાય છે. ઋષિપુત્ર બોલ્યો—હે વિપ્રો, એક બીજો પ્રાચીન પ્રસંગ સાંભળો; યમ અને ચિત્રગુપ્ત વિષે ત્યાં જે કહેવાયું અને મેં જે સાંભળ્યું, તે કહું છું।

Verse 2

अयं तु भवतां यातु यातु स्वर्गं महीक्षिताम् ॥ अयं वृक्षस्त्वयं तिर्यगयं मोक्षं व्रजेन्नरः ॥

આ વ્યક્તિ તમારું નિર્ધારિત માર્ગ પામે; આ વ્યક્તિ પૃથ્વીના રાજાઓમાં સ્વર્ગે જાય. આ વૃક્ષ બને; આ તિર્યક્-યોનિ (પશુ) બને; અને આ મનુષ્ય મોક્ષ તરફ પ્રસ્થાન કરે।

Verse 3

अयं नागो भवेत्शीघ्रमयं तु परमां गतिम् ॥ स्वपूर्वकान्पश्यतेऽयमात्मनस्तु पितामहान् ॥

આ વ્યક્તિ ઝડપથી નાગ (સર્પ-દેવ) બને; પરંતુ આ વ્યક્તિ પરમ ગતિ પ્રાપ્ત કરે. આ વ્યક્તિ પોતાના પૂર્વજોને—પોતાના કુળના પિતામહોને—જુએ છે।

Verse 4

क्लिश्यतो रुदतश्चैव वदतश्च पुनःपुनः ॥ स्वेन दोषेण सर्वे वा अक्षयं नरकंगताः ॥

કષ્ટ સહન કરતાં, રડતાં અને વારંવાર વિલાપ કરતાં—પોતાના જ દોષથી—તેઓ બધા અક્ષય નરકમાં ગયા છે।

Verse 5

दारत्यागी त्वधर्मिष्ठः पुत्रपौत्रविवर्जितः ॥ क्षिप्तं वै रौरवे ह्येनं क्षपयन्तु महौजसः ॥

પત્નીનો ત્યાગ કરનાર, અત્યંત અધર્મી, પુત્ર-પૌત્રથી વંચિત—આને રૌરવ નરકમાં ફેંકવામાં આવ્યો છે; મહાબળવાન દૂતોએ તેને ત્યાં દંડભોગથી ક્ષીણ કરવો।

Verse 6

मुच्यतां त इमे सर्वे ह्यतीतानागतास्तथा ॥ मुच्यन्तामाशु मुच्यन्तां त एते पापवर्जिताः ॥

આ બધા—ભૂતકાળના પણ અને આવનારા પણ—મુક્ત થાઓ. શીઘ્ર મુક્ત થાઓ; પાપવર્જિત આ લોકો મુક્ત થાઓ.

Verse 7

आगमे च विपत्तौ च सर्वधर्मानुपालकाः ॥ ते तु कल्पान्बहून्स्वर्ग उषित्वा ह्यनसूयकाः ॥

સમૃદ્ધિમાં પણ અને વિપત્તિમાં પણ જે સર્વ ધર્મોનું પાલન કરે છે—અસૂયારહિત—તે અનેક કલ્પો સુધી સ્વર્ગમાં વસે છે.

Verse 8

बहुसुन्दरनार्यङ्के ह्याद्ये परमधार्मिकम् ॥ कलौ मानुषतां यातु धर्मस्येह निदर्शनम् ॥

પ્રથમ પ્રસંગે, અતિ સુંદર નારીના અંકમાં પણ તે પરમ ધાર્મિક છે. કલિયુગમાં આ માનવત્વ પામે—અહીં ધર્મનું નિદર્શન બને.

Verse 9

त्रिविष्टपे परिक्लेशो वासो ह्यस्याक्षयो भवेत् ॥ अयमायोधने शत्रुं हत्वा तु निधनंगतः ॥

ત્રિવિષ્ટપ (સ્વર્ગ) માં પરિકલેશ હોય તોય તેનો નિવાસ અક્ષય થશે. આ પુરુષ યુદ્ધમાં શત્રુને મારીને નિશ્ચયે મૃત્યુ પામ્યો છે.

Verse 10

तत्र वैमानिको भूत्वा कल्पमेकं निवत्स्यति ॥ तथैवायं महाभागो धर्मात्मा धर्मवत्सलः ॥

ત્યાં વૈમાનિક (દિવ્ય વિમાનમાં વિહરનાર) બની તે એક કલ્પ સુધી વસશે. એ જ રીતે આ મહાભાગ્યશાળી—ધર્માત્મા અને ધર્મપ્રિય—(પૂજનીય છે).

Verse 11

बहुदानरतो नित्यं सर्वभूतानुकम्पकः ॥ एनं गन्धैश्च माल्यैश्च शीघ्रमेव प्रपूजय ॥

જે સદા બહુદાનમાં રત અને સર્વભૂતો પ્રત્યે કરુણાશીલ છે—તેને સુગંધ દ્રવ્યો અને માલાઓથી શીઘ્ર પૂજો।

Verse 12

अस्मै पूजा भवेद्देया मयादिष्टा महात्मने ॥ वीज्यतां चामरैरेष रथमस्मै प्रदीयताम् ॥

આ મહાત્માને મારી આજ્ઞા મુજબ પૂજા અર્પિત થવી જોઈએ. તેને ચામરોથી પંખો કરવો અને તેને રથ દાનમાં આપવો।

Verse 13

प्रेतवासं समुत्सृज्य हीतो यातु त्रिविष्टपम् ॥ इन्द्रस्यार्द्धं भवेच्चैव देवदेवस्य धीमतः ॥

પ્રેતાવસ્થાને ત્યજી, સન્માનિત થઈ તે ત્રિવિષ્ટપ (સ્વર્ગ) જાય. ધીમાન દેવદેવના અધિન તેને ઇન્દ્રના વૈભવ/અધિકારનો અર્ધ ભાગ પણ પ્રાપ્ત થાય।

Verse 14

शङ्खतूर्यनिनादेन तत्र वै विजयेन च ॥ तत्र वै पूजयित्वा च प्रायशो लभतां सुखम् ॥

ત્યાં શંખ અને તૂર્યના નાદ સાથે, તેમજ વિજય સાથે પણ; અને ત્યાં પૂજા કરીને તે સામાન્ય રીતે સુખ પ્રાપ્ત કરે છે।

Verse 15

अयं गच्छतु भद्रं चापीन्द्रदेशं दुरासदम् ॥ अनेन वै कीर्तिमता लोकः सर्वो ह्यलङ्कृतः ॥

આ પુરુષ—મંગળ થાઓ—દુર્લભ એવા ઇન્દ્રના લોકમાં જાય. આ કીર્તિમાન દ્વારા સમગ્ર લોક ખરેખર અલંકૃત (ઉન્નત) થયો છે।

Verse 16

गुणैश्च शतसङ्ख्याकैः शक्र एनं प्रतीक्षते ॥ तावत्स्थास्यति धर्मात्मा यावच्छक्रस्त्रिविष्टपे ॥

સૈંકડો ગુણોથી યુક્ત એવા તેને શક્ર (ઇન્દ્ર) પ્રતીક્ષા કરે છે. ઇન્દ્ર ત્રિવિષ્ટપમાં જેટલો સમય રહે, તેટલો સમય ધર્માત્મા ત્યાં સ્થિર રહેશે.

Verse 17

तावत्स मोदते स्वर्गे यावद्धर्मोऽनुमीयते ॥ ततश्च्युतश्च कालेन मानुष्ये सुखमश्नुते ॥

જ્યાં સુધી તેનું ધર્મ (પુણ્ય) પરિમાણિત થઈ ક્ષય પામે છે, ત્યાં સુધી તે સ્વર્ગમાં આનંદ કરે છે. પછી કાળક્રમે ત્યાંથી ચ્યૂત થઈ માનવલોકમાં સુખ ભોગવે છે.

Verse 18

रत्नवेणुप्रदश्चैव सर्वधर्मैरलङ्कृतः ॥ अश्विनोर्नय लोकं तु सर्वसौख्यसमन्वितम् ॥

રત્નજડિત વેણુ (વાંસળી) આપનાર અને સર્વ ધર્મોથી અલંકૃત એવો તે; તેને અશ્વિનોના લોકમાં લઈ જાઓ—જે સર્વ સુખોથી સમન્વિત છે.

Verse 19

सर्वशक्त्या समेतॆन द्विजेभ्य उपपादिताः ॥ शुचीनां ब्राह्मणानाम् बह्वन्नदानं विशेषतः ॥

પોતાની સંપૂર્ણ શક્તિ પ્રમાણે દ્વિજોને અર્પણ કરવું જોઈએ; ખાસ કરીને શુચિ બ્રાહ્મણોને બહુ અન્નદાન કરવું વિશેષ પ્રશંસનીય છે.

Verse 20

तेन कल्पं वसिष्यन्ति रुद्रकल्पा मनोरमाः ॥ तत्र कल्पं वसेद्गत्वा रुद्रलोकं न संशयः ॥

તે પુણ્યથી તેઓ મનોહર રુદ્રસમાન લોકોમાં એક કલ્પ સુધી વસશે. ત્યાં જઈ એક કલ્પ નિવાસ કર્યા પછી રુદ્રલોક પ્રાપ્ત થાય છે—એમાં સંશય નથી.

Verse 21

तेन दत्तं द्विजातिभ्यो मधुखण्डपुरःसरम् ॥ रसैश्च विविधैर्युक्तं सर्वगन्धमनोहरम् ॥

તેણે દ્વિજોને મધ, મિશ્રી વગેરેનું દાન આપ્યું; તે વિવિધ રસોથી યુક્ત અને સર્વ સુગંધોથી મનોહર હતું।

Verse 22

तरुणी क्षीरसम्पन्ना गौः सुवर्णयुता शुभा ॥ सवत्सा हेमवासाश्च दत्ताऽनेन महात्मना ॥

આ મહાત્માએ દૂધથી સમૃદ્ધ, શુભ અને સ્વર્ણયુક્ત યુવાન ગાયને વાછરડાંসহ તથા સ્વર્ણવસ્ત્રો સાથે દાન કરી।

Verse 23

अस्य लेख्यं मया दृष्टं तिस्रः कोट्यस्त्रिविष्टपे ॥ स्वर्गात्परिच्युतश्चापि ऋषीणां जायते कुले ॥

મેં તેના વિષેનું લેખ્ય જોયું છે—ત્રિવિષ્ટપમાં તેની ત્રણ કરોડ (પુણ્ય) છે; અને સ્વર્ગથી ચ્યૂત થયો તોય તે ઋષિઓના કુળમાં જન્મે છે।

Verse 24

सुवर्णस्य प्रदाता च त्रिदशेभ्यो निवेद्यताम् ॥ त्रिदशानभ्यनुज्ञाप्य यातु देवमुमापतिम् ॥

સુવર્ણના દાતાની વાત ત્રિદશ દેવોને નિવેદિત કરવી; દેવોની અનુમતિ મેળવી તે દેવ ઉમાપતિ પાસે જાય।

Verse 25

तत्रैष वै महातेजा यथेष्टं काममाप्नुयात् ॥ तत्रैवायमपि प्रेतगणभक्तो महातपाः ॥

ત્યાં આ મહાતેજસ્વી યથેચ્છા કામનાઓ પ્રાપ્ત કરે છે; ત્યાં જ આ મહાતપસ્વી પણ પ્રેતગણનો ભક્ત બનીને સ્થિત રહે છે।

Verse 26

प्रयातु पितृभिः सार्द्धं तर्पिता येन पूर्वजाः ॥ दानव्रता दिवं यान्तु नानालोकनमस्कृताः ॥

જેનાં તર્પણથી પૂર્વજો તૃપ્ત થયા, તે પિતૃઓ સાથે પ્રસ્થાન કરે. દાનવ્રતધારી જન અનેક લોકોના નમસ્કારથી સન્માનિત થઈ સ્વર્ગે જાય.

Verse 27

अयं भद्रो महाकामं सर्वभूतहिते रतः ॥ सर्वकामैरयं पूज्यः सर्वकामप्रदो नरः ॥

આ ભદ્ર પુરુષ સર્વભૂતહિતમાં રત છે, તેથી મહાન્ ઇચ્છાઓને યોગ્ય છે. સર્વ કામ્ય વસ્તુઓથી તેની પૂજા કરવી; આ નર સર્વકામ પ્રદાન કરનાર છે.

Verse 28

विविधैः कामभोगैस्तु सेव्यमानो नरोत्तमः ॥ अक्षयं चाजरं स्थानं पूज्यमानो महर्षिभिः ॥

વિવિધ કામભોગોથી સેવિત તે નરોત્તમ, મહર્ષિઓ દ્વારા પૂજિત થઈ, અક્ષય અને અજર સ્થાન પ્રાપ્ત કરે છે.

Verse 29

ब्राह्मणार्थे गवार्थे वा राष्ट्रार्थे निधनङ्गतः ॥ शक्रस्य ह्यमरावत्यां निवेदयत मा चिरम् ॥

બ્રાહ્મણાર્થે, ગવાર્થેઅથવા રાષ્ટ્રાર્થે જે મૃત્યુ પામે—તેને અમરાવતીમાં શક્રને વિલંબ વિના નિવેદન કરો.

Verse 30

अयं यातु महाभागो देवदेवं सनातनम् ॥ अतिसृष्टः पुरा येन यथोक्ताः सुखदोहनाḥ ॥

આ મહાભાગ દેવોના દેવ સનાતન પરમેશ્વર પાસે જાય—જેણે પ્રાચીન કાળે, યથોક્ત રીતે, સુખદાયક વિધિઓ પ્રસરાવ્યા હતા.

Verse 31

क्षितिप्रदो द्विजातिभ्यो ह्ययं यातु त्रिविष्टपम् ॥ तत्रैव तिष्ठताद्वीरो ब्रह्मलोके सहानुगः ॥

દ્વિજોને ભૂમિદાન આપ્યું હોવાથી આ પુરુષ ત્રિવિષ્ટપ (સ્વર્ગ)માં જાય. તે વીર ત્યાં જ બ્રહ્મલોકમાં પોતાના અનુયાયીઓসহ નિવાસ કરે.