Adhyaya 150: The Sacred Greatness of Sānandūra

Verse 1

अथ सानन्दूरमाहात्म्यम् ॥ सूत उवाच ॥ द्वारकायास्तु माहात्म्यं श्रुत्वा ह्येतत्सुभाषितम् ॥ हृष्टावोचत्तदा देवं धर्मकामा वसुन्धरा ॥

હવે સાનન્દૂરનું માહાત્મ્ય. સૂત બોલ્યા—દ્વારકાની મહિમાનું આ સુવચન સાંભળી ધર્મકામિની વસુંધરા હર્ષિત થઈ ત્યારે દેવને બોલી.

Verse 2

धरण्युवाच ॥ अहो देव प्रसादश्च यत्त्वया परिकीर्तितम् ॥ श्रुत्वैतत्परमं पुण्यं प्राप्तास्मि परमां श्रियम् ॥

ધરણી બોલી—અહો દેવ! તમે જે પ્રકીર્તિત કર્યું તે તમારો પ્રસાદ છે. આ પરમ પુણ્યવૃત્તાંત સાંભળી મેં પરમ શ્રી પ્રાપ્ત કરી છે.

Verse 3

एतस्मादपि चेद्गुह्यं लोकनाथ जनार्दन ॥ यद्यस्ति प्रोच्यतां मह्यं कृपा चेत्परमा मयि ॥

હે લોકનાથ જનાર્દન! આથી પણ વધુ ગુહ્ય કંઈ હોય તો કૃપા કરીને મને કહો; જો મારી ઉપર તમારી પરમ કૃપા હોય.

Verse 4

ततो महीवचः श्रुत्वा विष्णुः कमललोचनः ॥ वराहरूपी भगवान्प्रत्युवाच वसुन्धराम् ॥

પછી મહીના વચન સાંભળી કમલલોચન વિષ્ણુ—વરાહરૂપ ભગવાન—વસુંધરાને પ્રત્યుత્તર આપ્યો.

Verse 5

श्रीवराह उवाच ॥ सानन्दूरेति विख्यातं भूमे गुह्यं परं मम ॥ उत्तरे तु समुद्रस्य मलयस्य तु दक्षिणे ॥

શ્રી વરાહ બોલ્યા—હે ભૂમે! ‘સાનન્દૂર’ નામે વિખ્યાત મારું પરમ ગુહ્ય સ્થાન છે; તે સમુદ્રના ઉત્તરે અને મલય પર્વતના દક્ષિણમાં સ્થિત છે.

Verse 6

तत्र तिष्ठामि वसुधे उदीचीं दिशमाश्रितः ॥ प्रतिमा वै मदीयास्ति नात्युच्छा नातिनीचका ॥

હે વસુધે, ત્યાં હું ઉત્તર દિશાનો આશ્રય લઈને સ્થિત છું. ત્યાં મારી પ્રતિમા છે—ન બહુ ઊંચી, ન બહુ નીચી।

Verse 7

आयसीं तां वदन्त्येके अन्ये ताम्रमयीं तया ॥ कांस्यां रीतिमयीमन्ये केचित्सीसकनिर्मिताम् ॥

કેટલાક લોકો તે પ્રતિમાને લોખંડની કહે છે, બીજા તાંબાની. કેટલાક કાંસ્યની અથવા રીતીધાતુ (ઘંટાધાતુ)ની કહે છે; કેટલાક સીસાથી બનાવેલી કહે છે।

Verse 8

शिलामयीमित्यपरे महदाश्चर्यरूपिणीम् ॥ तत्र स्थानानि वै भूमे कथ्यमानानि वै शृणु ॥

અન્ય લોકો તેને શિલામય, મહાન આશ્ચર્યરૂપિણી કહે છે. હે ભૂમે, ત્યાંના સ્થાનો વર્ણવાઈ રહ્યા છે—તે સાંભળ।

Verse 9

मनुजा यत्र मुच्यन्ते गताः संसारसागरम् ॥ तत्राश्चर्यं प्रवक्ष्यामि सानन्दूरे यशस्विनि ॥

જ્યાં મનુષ્યો સંસારસાગર સુધી પહોંચી તેમાંથી મુક્ત થાય છે—હે યશસ્વિની, સાનંદૂર ખાતે ત્યાં હું એક આશ્ચર્ય વર્ણવીશ।

Verse 10

तत्रापि शृणु चाश्चर्यं यश्चापि परिवर्तते ॥ एका तत्र लता वृक्षे उच्छैः स्थूलो महाद्रुमः ॥

ત્યાં પણ એક આશ્ચર્ય સાંભળ, જે પરિવર્તિત થાય છે. ત્યાં એક વૃક્ષ પર એક જ લતા છે; અને એક મહાવૃક્ષ છે—ઊંચું અને સ્થૂલ।

Verse 11

समुद्रमध्ये तिष्ठन्तं कोऽपि तत्र न पश्यति ॥ अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि महाश्चर्यं वसुन्धरे ॥

સમુદ્રના મધ્યમાં સ્થિત હોવા છતાં ત્યાં કોઈ તેને જોતું નથી. હે વસુંધરે, હું તને બીજું એક મહા આશ્ચર્ય કહું છું.

Verse 12

मम भक्ताः हि पश्यन्ति विद्यमाना स्वकर्मणा ॥ बहुमत्स्यसहस्राणि कोट्यो ह्यर्बुदमेव च ॥

મારા ભક્તો પોતાના કર્મફળના પ્રભાવથી તેને જોઈ શકે છે. ત્યાં અનેક હજાર માછલીઓ—કરોડો, અને અર્બુદ (દસ કરોડ) પણ છે.

Verse 13

क्षिप्तः पिण्डश्च तन्मध्ये येन केन विकर्मिणा ॥ एकस्तत्र स्थूलमत्स्यो भूमे चक्रेण चाङ्कितः ॥

તેના મધ્યમાં કોઈક દુષ્કર્મી પિંડ (અર્પણ) ફેંકે છે. હે ભૂમે, ત્યાં એક વિશાળ માછલી ચક્રચિહ્નથી અંકિત છે.

Verse 14

तावत्कश्चिन्न गृह्णाति यावत्तेन न भक्षितः ॥ तत्र रामसरो नाम गुह्यं क्षेत्रं परं मम ॥

જ્યાં સુધી તે (પિંડ) તે (માછલી) દ્વારા ભક્ષિત ન થાય ત્યાં સુધી કોઈ તેને લેતું નથી. ત્યાં ‘રામસર’ નામે મારું પરમ ગુહ્ય તીર્થક્ષેત્ર છે.

Verse 15

अगाधं चाप्यपारं च रक्तपद्मविभूषितम् ॥ तत्र स्नानं तु कुर्वीत एकरात्रोषितो नरः ॥

તે અગાધ અને અપાર છે, લાલ કમળોથી વિભૂષિત છે. ત્યાં એક રાત નિવાસ કરનાર મનુષ્યે પછી ત્યાં સ્નાન કરવું જોઈએ.

Verse 16

बुधस्य भवनं गत्वा मोदते नात्र संशयः ॥ अथ प्राणान्प्रमुच्येत तस्मिन्सरसि सुन्दरी ॥

બુધના ભવનમાં જઈને મનુષ્ય નિઃસંદેહ આનંદ પામે છે. અને હે સુન્દરી, જો તે સરોવરમાં જ પ્રાણ ત્યાગે તો—

Verse 17

बुधस्य भवनं त्यक्त्वा मम लोकं प्रपद्यते ॥ तस्मिन्रामसरस्युच्चैराश्चर्यं शृणु सुन्दरी ॥

બુધના ભવનને ત્યજી તે મારા લોકને પ્રાપ્ત થાય છે. હે સુન્દરી, ‘રામ-સરસ’ નામના તે સરોવરમાં રહેલું ઉન્નત આશ્ચર્ય સાંભળ.

Verse 18

मनुजास्तन्न पश्यन्ति मम कर्मरता न ये ॥ तत्सरः क्रोशविस्तारं बहुगुल्मलतावृतम् ॥

જે મારા વિહિત કર્મમાં રત નથી તે મનુષ્યો તેને જોઈ શકતા નથી. તે સરોવર એક ક્રોશ જેટલું વિસ્તૃત છે અને અનેક ઝાડીઓ તથા લતાઓથી ઢંકાયેલું છે.

Verse 19

एकं तु दृश्यते श्वेतमब्जं रुक्ममयं तथा ॥ तत्र ब्रह्मसरस्युच्चैरुत्तरं पार्श्वमाश्रिता ॥

ત્યાં એક શ્વેત કમળ દેખાય છે અને તેમ જ એક સુવર્ણમય પણ. ત્યાં ઊંચા બ્રહ્મ-સરસમાં તે ઉત્તર બાજુએ સ્થિત છે.

Verse 20

धारा चैका प्रपतति स्थूला मुसलसन्निभा ॥ तत्र स्नानं प्रकुर्वीत षष्ठकालोषितो नरः ॥

ત્યાં એક જ ધારા પડે છે, જાડી, મુસળ જેવી. જે પુરુષ છ કાળ ત્યાં રહ્યો હોય તે ત્યાં સ્નાન કરે.

Verse 21

ब्रह्मलोकं समासाद्य मोदते नात्र संशयः ॥ अथात्र मुंचते प्राणैर्भूमे ब्रह्मसरस्यपि ॥

બ્રહ્મલોકને પ્રાપ્ત કરીને તે નિઃસંદેહ આનંદિત થાય છે. અને જો અહીં પૃથ્વી પર બ્રહ્મસરસ્તીરે પણ પ્રાણ ત્યાગે,

Verse 22

ब्रह्मणा समनुज्ञातो मम लोकं च गच्छति ॥ तत्राश्चर्यं महाभागे रम्ये ब्रह्मसरे शृणु ॥

બ્રહ્માની અનુમતિ પ્રાપ્ત કરીને તે મારા લોકમાં પણ જાય છે. હે મહાભાગ, રમ્ય બ્રહ્મસરસ્તીરે ત્યાંનું આશ્ચર્ય સાંભળો.

Verse 23

मद्भक्ता यच्च पश्यन्ति घोरसंसारमोक्षणम् ॥ चतुर्विंशतिद्वादश्यां सा धारा पृथुलेक्षणे ॥

મારા ભક્તો જેને ઘોર સંસારથી મુક્તિ તરીકે જુએ છે—હે વિશાલનેત્ર, તે ધારા ચોવીસમી દ્વાદશીએ પ્રગટ થાય છે.

Verse 24

भूमे पतति मध्याह्ने यावत्सूर्यस्तु तिष्ठति ॥ परिवृत्ते तु मध्याह्ने सा धारा न पतेद्भुवि ॥

સૂર્ય મધ્યાહ્નસ્થિતીમાં રહે ત્યાં સુધી તે ધારા મધ્યાહ્ને ભૂમિ પર પડે છે. પરંતુ મધ્યાહ્ન વળી ગયા પછી તે ધારા પૃથ્વી પર પડતી નથી.

Verse 25

एवं तत्र महाश्चर्यं पुण्यब्रह्मसरोवरे ॥ अस्ति सङ्गमनं नाम गुह्यं क्षेत्रं परं मम ॥

આ રીતે તે પુણ્ય બ્રહ્મસરોવરમાં મહાન આશ્ચર્ય છે. ત્યાં ‘સંગમન’ નામનું ગુપ્ત તીર્થક્ષેત્ર છે, જે મારું પરમ પવિત્ર સ્થાન છે.

Verse 26

समुद्रश्चैव रामश्च समेष्येते वराङ्गने ॥ तत्र कुण्डं महाभागे प्रसन्नविमलोदकम् ॥

હે સુશોભિત અંગવાળી સ્ત્રી, ત્યાં સમુદ્ર અને શ્રીરામનો સંગમ કહેવાય છે. હે મહાભાગ્યવતી, ત્યાં એક કુંડ છે, જેના જળ શાંત, નિર્મળ અને પવિત્ર છે.

Verse 27

बहुगुल्मलताकीर्णं शोभितं च विहङ्गमैः ॥ समुद्रस्य तु पार्श्वेन ह्यदूरात्तत्र योजनात् ॥

તે અનેક ઝાડીઓ અને લતાઓથી ભરેલું છે અને પક્ષીઓથી શોભિત છે. તે સમુદ્રની બાજુએ છે; ત્યાંથી બહુ દૂર નથી—લગભગ એક યોજન જેટલા અંતરે.

Verse 28

समुद्रभवनं गत्वा मम लोकं प्रपद्यते ॥ तत्राश्चर्यं प्रवक्ष्यामि कुण्डं रामस्य सङ्गमे ॥

સમુદ્રના ભવનમાં જઈને (ભક્ત) મારા લોકને પ્રાપ્ત કરે છે. ત્યાં હું એક અદ્ભુત વાત કહું છું—શ્રીરામના સંગમસ્થળે આવેલું તે કુંડ.

Verse 29

यद्दृष्ट्वा मनुजास्तत्र भ्रमन्ति विगतज्वराः ॥ यानि कानि च पर्णानि पतन्ति जलसंसदि ॥

તેને જોઈ ત્યાંના મનુષ્યો જ્વર (ક્લેશ) રહિત થઈને વિહરે છે. અને જે જે પાંદડાં જળસમૂહમાં (જળપૃષ્ઠ પર) પડે છે…

Verse 30

एकमप्यत्र पश्यन्ति न केपि वसुधे नराः ॥ अच्छिद्राणि च पत्राणि तस्मिन् रामस्य सङ्गमे ॥

હે વસુધે, અહીં મનુષ્યો એક પણ (પાન) દોષયુક્ત નથી જોતા. શ્રીરામના તે સંગમમાં પાંદડાં છિદ્રરહિત હોય છે.

Verse 31

प्रपन्नेनापि मार्गं तच्छिद्रं तत्र न पश्यति ॥ अस्ति शक्रसरो नाम गुह्यं क्षेत्रं परं मम ॥

સાવધાનીથી આશ્રય લીધેલો પણ તે માર્ગમાં ત્યાં કોઈ છિદ્ર નથી જોતો। ‘શક્રસર’ નામે એક ગુપ્ત તીર્થક્ષેત્ર છે, જે મારું પરમ ક્ષેત્ર કહેવાય છે।

Verse 32

तत्र पूर्वेण पार्श्वेण ह्यदूरादर्धयोजनात् ॥ तस्य कुण्डस्य सुश्रोणि चतस्रो विषमाश्रिताः ॥

ત્યાં પૂર્વ બાજુએ, બહુ દૂર નહીં—અર્ધ યોજન અંતરે—હે સુશ્રોણિ, તે કુંડ સાથે સંબંધિત ચાર (ધારાઓ) અસમાન જમીન પર સ્થિત છે।

Verse 33

धाराः पतन्ति कल्याणि प्रसन्नसलिलास्तथा ॥ तत्र स्नानं प्रकुर्वीत चतुष्कालोषितो नरः ॥

હે કલ્યાણી, ત્યાં ધારાઓ પડે છે અને જળ પણ નિર્મળ છે। જે પુરુષ ત્યાં ચાર કાળ-અવધિઓ સુધી નિવાસ કરે, તેણે ત્યાં સ્નાન કરવું જોઈએ।

Verse 34

चतुर्णां लोकपालानां लोकानाप्नोति चोत्तमान् ॥ अस्मिंश्च शक्रसरसि यदि प्राणान्प्रमुञ्चति ॥

તે ચાર લોકપાલોના ઉત્તમ લોકોને પ્રાપ્ત કરે છે। અને જો આ શક્રસર માં તે પ્રાણ ત્યાગે (મૃત્યુ પામે)…

Verse 35

लोकपालान्समुत्सृज्य मम लोकेषु मोदते ॥ तत्राश्चर्यं महाभागे दृश्यते तच्छृणुष्व मे ॥

લોકપાલોને પણ વટાવી તે મારા લોકોમાં આનંદ કરે છે। ત્યાં, હે મહાભાગે, એક અદ્ભુત દૃશ્ય દેખાય છે—તે મારી પાસેથી સાંભળ।

Verse 36

शुद्धैर्भागवतैर्भूमे सर्वसंसारमोक्षणम् ॥ चतुर्धारास्ततो भद्रे पतन्ति चतुरो दिशः ॥

હે ભૂમિ, શુદ્ધ ભાગવત ભક્તો દ્વારા સમગ્ર સંસારબંધનથી મોક્ષ થાય છે. ત્યારબાદ, હે ભદ્રે, ચાર ધારાઓ ચાર દિશાઓ તરફ વહે છે.

Verse 37

श्रूयते गीतनिर्घोषः श्रुतिकर्ममनोहरः ॥ अस्ति सूर्पारकं नाम गुह्यं क्षेत्रं परं मम ॥

ગીતનો નાદ સાંભળાય છે, જે શ્રુતિ-આધારિત કર્મોથી મનોહર છે. ‘સૂર્પારક’ નામે મારું પરમ ગુપ્ત તીર્થક્ષેત્ર છે.

Verse 38

जामदग्न्यस्य रामस्य स्वाश्रमोऽथ भविष्यति ॥ तत्र तिष्ठाम्यहं देवि समुद्रतटमाश्रितः ॥

જામદગ્ન્ય રામ (પરશુરામ) નો પોતાનો આશ્રમ ત્યાં થશે. હે દેવી, હું ત્યાં સમુદ્રકાંઠાનો આશ્રય લઈને નિવાસ કરું છું.

Verse 39

शाल्मलीं चाग्रतः कृत्वाधिष्ठितश्चोत्तरामुखः ॥ तत्र स्नानं प्रकुर्वीत पञ्चकालोषितो नरः ॥

શાલ્મલી વૃક્ષને આગળ રાખીને અને ઉત્તરમુખે આસન ગ્રહણ કરીને, પંચકાળનું પાલન કરનાર પુરુષે ત્યાં સ્નાન કરવું જોઈએ.

Verse 40

ऋषिलोकं ततो गत्वा पश्येत् तत्राप्यरुन्धतीम् ॥ अथ प्राणान्विमुञ्चेत कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥

પછી ઋષિલોકમાં જઈ ત્યાં અરુંધતીનું પણ દર્શન કરવું. ત્યારબાદ અતિ દુષ્કર કર્મ કરીને પ્રાણોનો ત્યાગ કરવો.

Verse 41

ऋषिलोकं परित्यज्य मम लोकं प्रपद्यते ॥ तत्राश्चर्यं महाभागे नमस्कारं च कुर्वते ॥

ઋષિઓના લોકને ત્યજી તે મારા લોકને પ્રાપ્ત થાય છે. ત્યાં, હે મહાભાગે, એક આશ્ચર્ય દેખાય છે—તે ભક્તિપૂર્વક નમસ્કાર કરે છે.

Verse 42

वर्षाणि द्वादशैतेन नमस्कारः कृतो भवेत् ॥ तस्मिन्क्षेत्रे महाभागे पश्यन्ति परिनिष्ठिताः ॥

આ દ્વારા બાર વર્ષ સુધી નમસ્કાર કર્યાનું ફળ માનવામાં આવે છે. તે ક્ષેત્રમાં, હે મહાભાગે, નિયમમાં સ્થિર રહેનારાઓ દર્શન કરે છે.

Verse 43

पापात्मानो न पश्यन्ति मम मायाविमोहिताः ॥ चतुर्विंशतिद्वादश्यां समुपायान्ति शाल्मलीम् ॥

પાપી સ્વભાવવાળા, મારી માયાથી મોહિત થઈ, જોઈ શકતા નથી. ચોવીસમી ગણતરીની દ્વાદશીએ તેઓ શાલ્મલી પાસે પહોંચે છે.

Verse 44

तत्र पश्यन्ति सुश्रोणि शुद्धा भागवता नराः ॥ तस्मिन्क्षेत्रे महाभागे अस्ति गुह्यं परं मम ॥

ત્યાં, હે સુશ્રોણિ, શુદ્ધ ભાગવત ભક્તો દર્શન કરે છે. તે ક્ષેત્રમાં, હે મહાભાગે, મારું પરમ ગુહ્ય રહસ્ય છે.

Verse 45

जटाकुण्डमिति ख्यातं वायव्यां दिशि संस्थितम् ॥ तत्कुण्डस्य महाभागे समन्ताद्दशयोजनम्

આ “જટાકુંડ” તરીકે પ્રસિદ્ધ છે અને વાયવ્ય (ઉત્તર-પશ્ચિમ) દિશામાં સ્થિત છે. હે મહાભાગે, તે કુંડની આસપાસનો વિસ્તાર દસ યોજન છે.

Verse 46

अगस्तिभक्नं गत्वा मोदते नात्र संशयः ॥ अथ प्राणान्प्रमुञ्चेत मम चिन्तापरायणः

અગસ્તિભક્નમાં જઈને મનુષ્ય નિઃસંદેહ આનંદ પામે છે. અને જે મારી ચિંતામાં પરાયણ થઈ પછી પ્રાણ ત્યજે,

Verse 47

अगस्तिभवनं त्यक्त्वा मम लोकं तु गच्छति ॥ तस्य कुण्डस्य सुश्रोणि नव धारा न किञ्चन

અગસ્ત્યના ભવનને ત્યજી તે નિશ્ચયે મારા લોકમાં જાય છે. હે સુશ્રોણિ, તે કુંડની નવ ધારાઓ છે—કશી કમી નથી.

Verse 48

विस्तारश्च महाभागे अगाधश्च महार्णवः ॥ आश्चर्यं सुमहत्तत्र कथ्यमानं मया शृणु

હે મહાભાગે, તે વિસ્તૃત છે અને મહાસાગર સમાન અગાધ છે. ત્યાંનું અતિ મહાન આશ્ચર્ય હું કહું છું; સાંભળો.

Verse 49

यच्च पश्यति सुश्रोणि समन्तादितरो जनः ॥ चतुर्विंशतिद्वादश्यां रवावभ्युदिते सति

હે સુશ્રોણિ, બીજો માણસ ચારે તરફ જે જુએ છે—ચોવીસમા દિવસે દ્વાદશી તિથિએ, સૂર્ય ઉદિત થયો હોય ત્યારે—

Verse 50

न वर्द्धते ततश्चाम्भो यावत्तिष्ठति तत्पुनः ॥ एतत्ते कथितं भद्रे सानन्दूरेति तन्मया

પછી પાણી વધતું નથી, અને જેટલો સમય તે રહે તેટલું જ રહે છે. હે ભદ્રે, ‘સાનન્દૂર’ વિષે આ મેં તને કહી દીધું.

Verse 51

आश्चर्यं च प्रमाणं च भक्तिकीर्तिविवर्धनम् ॥ गुह्यानां परमं गुह्यं स्थानानां परमं महत्

આ અદ્ભુત પણ છે અને પ્રમાણ પણ છે, જે ભક્તિ અને કીર્તિ વધારે છે. આ ગુપ્તોમાં પરમ ગુપ્ત છે અને પવિત્ર સ્થાનોમાં પરમ મહાન સ્થાન છે.

Verse 52

यस्तु गच्छति सुश्रोणि अष्टभक्तपथे स्थितः ॥ प्राप्नोति परमां सिद्धिं ममैव वचनं यथा

પરંતુ જે કોઈ—હે સુશ્રોણિ—અષ્ટભક્તિના માર્ગમાં સ્થિત રહીને જાય છે, તે પરમ સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરે છે; જેમ મારું વચન કહે છે.

Verse 53

य एतत्पठते नित्यं यश्चैवं शृणुयान्मुदा ॥ कुलानि तेन तीर्णानि षट् च षट् च पुनश्च षट्

જે આને નિત્ય પાઠ કરે છે અને જે આ રીતે આનંદથી સાંભળે છે—તેના દ્વારા કુળો તરિ જાય છે: છ, છ, અને ફરી છ.

Verse 54

एतन्मरणकाले न विस्मर्तव्यं कदाचन ॥ यदीच्छेद्विष्णुलोके हि निष्कलं गमनं नरः

મરણકાળે આને કદી ભૂલવું નહીં; જો મનુષ્ય ખરેખર વિષ્ણુલોકમાં નિર્વિઘ્ન ગમન ઇચ્છે તો.

Verse 55

सौवर्णं दृश्यते पद्मं मध्याह्ने तु दिवाकरे ॥ यत्र रामगृहं नाम मम गुह्यं यशस्विनि ॥

મધ્યાહ્ને, જ્યારે સૂર્ય શિરોપર હોય, ત્યાં સુવર્ણ કમળ દેખાય છે. જ્યાં ‘રામગૃહ’ નામનું સ્થાન છે—હે યશસ્વિની—એ જ મારું ગુપ્ત (પાવન) સ્થાન છે.

Verse 56

मनोज्ञं रमणीयं च जलजैश्चापि संवृतम् ॥ तत्र रूढानि पद्मानि द्योतयन्ति दिशो दश ॥

તે સ્થાન મનોહર અને રમણીય છે તથા જલજ વનસ્પતિઓથી પણ આવૃત છે. ત્યાં ઉગેલા કમળો દસેય દિશાઓને પ્રકાશિત કરે છે.

Verse 57

मण्डितं कुमुदैः पद्मैः सुगन्धैश्चोत्तमैस्तया ॥ तत्र स्नानं तु कुर्वीत षष्ठकालोषितो नरः ॥

તે તીર્થ કુમુદ અને કમળોથી તથા ઉત્તમ સુગંધોથી શોભિત છે. ત્યાં સ્નાન કરવું જોઈએ—છ કાળ સુધી રહેલો મનુષ્ય પણ (ત્યાં સ્નાન કરે).

Verse 58

न च तद्वर्धते चाम्भो न चैव परिहीयते ॥ मासे भाद्रपदे चैव शुक्लपक्षे तु द्वादशी ॥

અને તે જળ ન તો વધે છે, ન તો ઘટે છે. ભાદ્રપદ માસમાં, શુક્લ પક્ષની દ્વાદશીએ—

Verse 59

मलयस्य दक्षिणेन समुद्रस्योत्तरे तथा ॥ तत्र स्नानं तु कुर्वीत पञ्चकालोषितो नरः ॥

મલય પર્વતના દક્ષિણમાં અને સમુદ્રના ઉત્તરમાં પણ—ત્યાં સ્નાન કરવું જોઈએ; પાંચ કાળ સુધી રહેલો મનુષ્ય પણ (ત્યાં સ્નાન કરે).

Verse 60

एतत्ते कथितं भद्रे त्वया पृष्टं च मां प्रति ॥ उक्तं भागवतार्थाय किमन्यत्परिपृच्छसि ॥

હે ભદ્રે! તું મને જે પૂછ્યું હતું, તે જ તને કહેલું છે. ભાગવતાર્થ માટે આ કહ્યું છે; હવે તું વધુ શું પૂછે છે?