Adhyaya 22: Gaurī’s Rebirth, Umā’s Austerities, Rudra’s Test, and the Himalayan Wedding

Verse 1

महातपा उवाच । तस्मिन् निवसतस्तस्य रुद्रस्य परमेष्ठिनः । चुकोप गौरी देवस्य पितुर्वैरमनुस्मरन् ॥ २२.१ ॥

મહાતપાએ કહ્યું—પરમેષ્ઠી રુદ્ર ત્યાં નિવાસ કરતાં હતા ત્યારે, દેવના પિતასთან સંબંધિત વૈર સ્મરી ગૌરી ક્રોધિત થઈ।

Verse 2

चिन्तयामास दक्षस्य अनेनापकृतं पुरा । यज्ञो विध्वंसितो यस्मात् तस्माच्चान्यां तनूमहम् ॥ २२.२ ॥

તેણે વિચાર્યું—“આણે પૂર્વે દક્ષનો અપકાર કર્યો હતો; તેથી યજ્ઞનો વિનાશ થયો. તેથી હું હવે બીજું સ્વરૂપ ધારણ કરીશ.”

Verse 3

आराध्य तपसा तस्य गृहे भूत्वा व्रजाम्यहम् । कथं गच्छामि पितरं दक्षं क्षपितबान्धवम् ॥ २२.३ ॥

તપસ્યા દ્વારા તેને પ્રસન્ન કરીને અને તેના ગૃહમાં જન્મ લઈને, બંધુઓ નાશ પામેલા મારા પિતા દક્ષ પાસે હું કેવી રીતે જઈ શકું?

Verse 4

भवपत्नी च दुहिता एवं संचिन्त्य सुन्दरी । जगाम तपसे शैलं हिमवन्तं महागिरिम् ॥ २२.४ ॥

આ રીતે વિચાર કરીને, ભવની પત્ની તથા (દક્ષની) પુત્રી એવી તે સુન્દરી તપ માટે મહાગિરિ હિમવંત પર્વત પર ગઈ.

Verse 5

तत्र कालेन महता क्षपयन्ती कलेवरम् । स्वशरीराग्निना दग्धा ततः शैलसुता अभवत् ॥ २२.५ ॥

ત્યાં લાંબા સમય સુધી દેહને ક્ષીણ કરતી, તે પોતાના શરીરાગ્નિથી દગ્ધ થઈ; ત્યારબાદ તે શૈલસુતા (પર્વતપુત્રી) બની.

Verse 6

उमा नामेति महती कृष्णा चेत्यभिधानतः । लब्ध्वा तु शोभनां मूर्तिं हिमवन्तगृहे शुभा ॥ २२.६ ॥

તેણું મહત્ત્વનું નામ ‘ઉમા’ હતું અને ‘કૃષ્ણા’ નામથી પણ તે ઓળખાતી. સુંદર સ્વરૂપ પ્રાપ્ત કરીને તે શુભા હિમવંતના ગૃહમાં વસવા લાગી.

Verse 7

पुनस्तपश्चकारोग्रं देवं स्मृत्वा त्रिलोचनम् । असावेव पतिर्मह्यमित्युक्त्वा तपसि स्थिता ॥ २२.७ ॥

પછી તેણે ત્રિલોચન દેવનું સ્મરણ કરીને ઘોર તપ કર્યું. “એ જ મારા પતિ છે” એમ કહી તપમાં અડગ રહી.

Verse 8

कुर्वन्त्या तत् तपश्चोग्रं हिमवन्ते महागिरौ । कालेन महता देवस्तपसाराधितस्तया ॥ २२.८ ॥

હિમવંત મહાગિરિ પર તે જ્યારે એ ઘોર તપ કરતી હતી, ત્યારે ઘણાં સમય પછી તેના તપથી દેવ પ્રસન્ન થયા.

Verse 9

अजगामाश्रमं तस्या विप्रो भूत्वा महेश्वरः । वृद्धः शिथिलसर्वाङ्गः स्खलंश्चैव पदे पदे ॥ २२.९ ॥

મહેશ્વર બ્રાહ્મણનું રૂપ ધારણ કરીને તેના આશ્રમમાં આવ્યા. તેઓ વૃદ્ધ, સર્વ અંગ શિથિલ અને પગલે પગલે લથડતા હતા.

Verse 10

कृच्छ्रात् तस्याः समीपं तु आगत्य द्विजसत्तमः । बुभुक्षितोऽस्मि मे देहि भद्रे भोज्यं द्विजस्य तु ॥ २२.१० ॥

કઠિનાઈથી તેના નજીક આવી શ્રેષ્ઠ દ્વિજે કહ્યું—“હું ભૂખ્યો છું. ભદ્રે, બ્રાહ્મણને યોગ્ય ભોજન મને આપ.”

Verse 11

एवमुक्ता तदा कन्या उमा शैलसुता शुभा । उवाच ब्राह्मणं भोज्यं दद्मि विप्र फलादिकम् । कुरु स्नानं द्रुतं विप्र भुञ्जस्वान्नं यदृच्छया ॥ २२.११ ॥

આ રીતે કહ્યા પછી શુભ શૈલસુતા કન્યા ઉમાએ બ્રાહ્મણને કહ્યું—“હે વિપ્ર, હું ફળ વગેરે ભોજન આપું છું. હે વિપ્ર, ઝડપથી સ્નાન કરો અને યદૃચ્છાએ મળેલું અન્ન ભોજન કરો.”

Verse 12

एवमुक्तस्तदा विप्रस्तस्य पार्श्वे महानदीम् । गङ्गां जगाम स्नानार्थी स्नानं कर्त्तुमवातरात् ॥ २२.१२ ॥

એમ કહ્યા પછી તે બ્રાહ્મણ નજીકની મહાનદી ગંગા પાસે સ્નાનાર્થે ગયો અને વિધિપૂર્વક સ્નાન કરવા જળમાં ઉતર્યો।

Verse 13

स्नानं तु कुर्वता तेन रुद्रेण द्विजरूपिणा । भूत्वा मायामयं भीमं मकरं भयदर्शनम् । ग्राहितस्तु तदा विप्रस्तेन दुष्टेन मद्गुणा ॥ २२.१३ ॥

ત્યારે દ્વિજરૂપ ધારણ કરેલા રુદ્ર સ્નાન કરતા હતા; માયાથી તેઓ ભયંકર, ભયદાયક મકરરૂપ બન્યા અને તે દুষ্ট મદગુણે બ્રાહ્મણને પકડી લીધો।

Verse 14

दृष्ट्वा धृतमथात्मानं मकरॆण बलीयसा । वृद्धमात्मानमन्यं तां दर्शयन् वाक्यमब्रवीत् ॥ २२.१४ ॥

પછી વધુ બળવાન મકરે પોતાને પકડી લીધેલો જોઈ, અને તેને પોતાનું વૃદ્ધ બીજું રૂપ બતાવી, તેણે આ વચન કહ્યાં।

Verse 15

अब्रह्मण्यं गतं कन्ये धावस्वानय मां रुषः । यावन्नायाति विकृतिं तावन्मां त्रातुमर्हसि ॥ २२.१५ ॥

હે કન્યે! તે બ્રાહ્મણધર્મવિરુદ્ધ દુરાચાર તરફ ગયો છે; દોડી જઈને તેને તરત મારી પાસે લઈ આવ. તે વધુ વિકૃતિ પામે તે પહેલાં તું મને બચાવવી યોગ્ય છે।

Verse 16

एवमुक्ता तदा कन्या चिन्तयामास पार्वती । पितृभावेन शैलेन्द्रं भर्तृभावेन शङ्करम् । स्पृशामि तपसा पूता कथं विप्रं स्पृशाम्यहम् ॥ २२.१६ ॥

એમ કહ્યા પછી કન્યા પાર્વતીએ વિચાર્યું—‘શૈલેન્દ્રને પિતૃભાવથી અને શંકરને પતિભાવથી હું તપથી પવિત્ર થઈ સ્પર્શી શકું છું; પરંતુ બ્રાહ્મણને હું કેવી રીતે સ્પર્શ કરું?’

Verse 17

यद्येनं नापकर्षामि मकरॆण जले धृतम् । तदानिं ब्रह्मवध्याऽ मे भवतीति न संशयः ॥ २२.१७ ॥

જો મકરે જળમાં પકડી રાખેલા આને હું બહાર ન ખેંચું, તો એ જ ક્ષણે બ્રહ્મહત્યાનો દોષ મને થશે—એમાં કોઈ સંશય નથી।

Verse 18

अन्यव्यतिक्रमे धर्ममपनेतुं च शक्यते । ब्रह्मवध्याः पुनर्नैवमेवमुक्त्वा गता त्वरम् ॥ २२.१८ ॥

અન્ય અતિક્રમોમાં ધર્માનુસાર દોષનું નિવારણ શક્ય છે; પરંતુ બ્રહ્મહત્યામાં એવું નથી. એમ કહી તે ઝડપથી ચાલી ગઈ।

Verse 19

सा गत्वा त्वरितं भीरुर् गृहीत्वा पाणिना द्विजम् । चकर्षान्तर्-जलात् तावत् स्वयं भूतपतिर् हरः ॥ २२.१९ ॥

તે ભયભીત થઈ ઝડપથી ગઈ અને હાથથી તે દ્વિજને પકડી જળની અંદરથી ખેંચી બહાર કાઢ્યો; એ દરમિયાન ભૂતપતિ હર સ્વયં (સહાયકરૂપે) હાજર હતા।

Verse 20

यमाराध्य तपश्चर्त्तुमारब्धं शैलपुत्र्याः । स एव भगवान् रुद्रस्तस्याः पाणौ विलम्बत ॥ २२.२० ॥

જેનાં આરાધનાથી શૈલપુત્રીએ તપ શરૂ કર્યું હતું, એ જ ભગવાન રુદ્ર તેના હાથમાં (અર્થાત્ વરરૂપે) પ્રાપ્ત થયા।

Verse 21

तं दृष्ट्वा लज्जिता देवी पूर्वत्यागमनुस्मरन् । न किञ्चिदुत्तरं सुभ्रूर्वदति स्म सुलज्जिता ॥ २२.२१ ॥

તેમને જોઈ દેવી પોતાના પૂર્વ વિદાયને સ્મરી લજ્જિત થઈ; સुभ્રૂ એવી તે અત્યંત લજ્જાથી કંઈ ઉત્તર બોલી નહીં।

Verse 22

तूष्णीम्भूतां तु तां दृष्ट्वा गौरीं रुद्रो हसन्निव । पाणौ गृहीत्वा मां भद्रे कथं त्यक्तुमिहार्हसि ॥ २२.२२ ॥

ગૌરીને મૌન થયેલી જોઈ રુદ્ર જાણે હસ્યા; મારો હાથ પકડી બોલ્યા—“ભદ્રે, મને અહીં ત્યજી દેવું તને કેવી રીતે યોગ્ય લાગે?”

Verse 23

मत्पाणिग्रहणं भद्रे वृथा यदि करिष्यसि । तदानीं ब्रह्मणः पुत्र्यामाहारार्थं ब्रवीम्यहम् ॥ २२.२३ ॥

ભદ્રે, જો તું મારા પાણિગ્રહણને વ્યર્થ કરવા ઇચ્છે, તો ત્યારે આહારપ્રાપ્તિના હેતુથી હું બ્રહ્માની પુત્રીનો ઉલ્લેખ કરીશ.

Verse 24

न भवेत् परिहासोऽयमुक्ता देवी परापरा । लज्जमाना तदा वाक्यं वदति स्मितपूर्वकम् ॥ २२.२४ ॥

આ રીતે સંબોધિત પરા-અપરા દેવી બોલ્યાં—“આને પરिहास ન માનશો.” પછી લજ્જિત થઈ, મૃદુ સ્મિતપૂર્વક તેમણે વચન કહ્યું.

Verse 25

देवदेव त्रिलोकेश त्वदर्थोऽयं समुद्यमः । प्राग्जन्माराधितो भर्त्ता भवान् देवो महेश्वरः ॥ २२.२५ ॥

હે દેવદેવ, ત્રિલોકેશ! આ પ્રયત્ન તારા હિતાર્થે છે. પૂર્વજન્મમાં તું જ આરાધિત ભર્તા-પાલક હતો; તું દેવ મહેશ્વર છે.

Verse 26

इदानीं मे भवान् देवः पतिर्नान्यो भविष्यति । किन्तु स्वामी पिता मह्यं शैलेन्द्रो मे व्रजामि तम् । अनुज्ञाप्य विधानॆन ततः पाणिं गृहीष्यसि ॥ २२.२६ ॥

હવે, હે દેવ, તું જ મારો પતિ થશે; બીજો કોઈ નહીં. પરંતુ મારા રક્ષક પિતા શૈલેન્દ્ર સ્વામી છે; હું તેમના પાસે જાઉં છું. વિધાનપૂર્વક તેમની અનુમતિ લઈને, પછી તું મારો હાથ ગ્રહણ કરશ.

Verse 27

एवमुक्त्वा तदा देवी पितरं प्रति भामिनी । कृताञ्जलिपुटा भूत्वा हिमवन्तमुवाच ह ॥ २२.२७ ॥

આમ કહીને ત્યારે તેજસ્વિની દેવી પિતાને પ્રતિ, કરજોડીને હિમવાનને બોલી.

Verse 28

अतोऽन्यजन्मभर्त्ता मे रुद्रो दक्षमखान्तकः । इदानीं तपसा सैव ध्यातोऽभूद्गतिभावनः ॥ २२.२८ ॥

અતએવ મારા અન્ય જન્મના પતિ, દક્ષયજ્ઞનો સંહારક રુદ્ર, હવે તેણીના તપથી ધ્યાનિત થઈ ગતિનો વિધાનકર્તા બન્યો છે.

Verse 29

स च विश्वपतिर्भूत्वा ब्राह्मणो मे तपोवनम् । आगत्य भोजनार्थाय याचयामास शङ्करः । मया स्नातुं व्रजस्वेति चोदितो जाह्नवीं गतः ॥ २२.२९ ॥

અને તે વિશ્વપતિ હોવા છતાં બ્રાહ્મણરૂપે મારા તપોવનમાં આવી શંકરે ભોજન માગ્યું. મેં ‘સ્નાન કરવા જાઓ’ એમ કહ્યે તે જાહ્નવી (ગંગા) તરફ ગયો.

Verse 30

तत्रासौ वृद्धकायेन द्विजरूपेण शङ्करः । मकरेण धृतस्तूर्णं अब्रह्महण्यमुवाच ह ॥ २२.३० ॥

ત્યાં શંકર વૃદ્ધદેહ અને દ્વિજરૂપ ધારણ કરીને મકર દ્વારા ત્વરિત પકડાયો; ત્યારબાદ તેણે અબ્રહ્મહણ્યને કહ્યું.

Verse 31

ब्रह्महत्याभयात् तात मया पाणौ धृतस्ततः । धृतमात्रः स्वकं देहं दर्शयामास शङ्करः ॥ २२.३१ ॥

‘હે તાત! બ્રહ્મહત્યાના ભયથી મેં ત્યારે તેનો હાથ પકડી લીધો. પકડતાં જ શંકરે પોતાનો સ્વદેહ (સત્ય સ્વરૂપ) દર્શાવ્યો.’

Verse 32

ततो मामब्रवीद् देवः पाणिग्रहणमागताम् । भवती देवि मा किञ्चिद् विचारय तपोधने ॥ २२.३२ ॥

ત્યારે દેવએ મને, જે પાણિગ્રહણવિધિ માટે આવી હતી, કહ્યું— “દેવી, તપોધન, કશાનો પણ વિચાર ન કર.”

Verse 33

एवमुक्ता त्वहं तेन शङ्करेण महात्मना । तदनुज्ञाप्य देवेशं भवन्तं प्रष्टुमागता । इदानीं यत्क्षमं कार्यं तच्छीघ्रं संविधीयताम् ॥ २२.३३ ॥

મહાત્મા શંકરે એમ કહ્યા પછી, દેવેશની અનુમતિ લઈને હું તમને પૂછવા આવી છું. હવે જે યોગ્ય કાર્ય હોય તે તાત્કાલિક ગોઠવવામાં આવે.

Verse 34

एवं श्रुत्वा तदा वाक्यं शैलराजो मुदा युतः । उवाच दुहितां धन्यां तस्मिन् काले वराननाम् ॥ २२.३४ ॥

એ વચન સાંભળી શૈલરાજ આનંદથી ભરાઈ ગયો અને તે સમયે પોતાની ધન્ય, સુમુખી પુત્રીને કહ્યું.

Verse 35

पुत्रि धन्योऽस्म्यहं लोके यस्य रुद्रः स्वयं हरः । जामाता भविता देवि त्वयापत्यवतामहम् । स्थापितो मूर्ध्नि देवानामपि पुत्रि त्वया ह्यहम् ॥ २२.३५ ॥

પુત્રી, હું લોકમાં ધન્ય છું, કારણ કે સ્વયં હર-રુદ્ર મારા જમાઈ બનશે. દેવી, તારા કારણે હું સંતાનવાન ગણાઈશ; પુત્રી, તારા દ્વારા જ હું દેવતાઓમાં પણ શિરોસ્થાને સ્થાપિત થયો છું.

Verse 36

स्थीयतां क्षणमेकं तु यावदागमनं मम । एवमुक्त्वा गतो राजा शैलानां ब्रह्मणोऽन्तिकम् ॥ २२.३६ ॥

“મારા પાછા આવવા સુધી એક ક્ષણ થાંબો.” એમ કહી પર્વતોનો રાજા બ્રહ્માના સાન્નિધ્યે ગયો.

Verse 37

तत्र दृष्ट्वा महात्मानं सर्वदेवपितामहम् । उवाच प्रणतो भूत्वा ब्रह्माणं शैलराट् ततः ॥ २२.३७ ॥

ત્યાં સર્વ દેવોના પિતામહ એવા મહાત્મા બ્રહ્માને જોઈ પર્વતરાજે પ્રણામ કરીને પછી બ્રહ્માને કહ્યું।

Verse 38

देवो मा दुहिता मह्यं तां रुद्राय ददाम्यहम् । त्वया देव अनुज्ञातस्तत्करोमि प्रसाधि माम् ॥ २२.३८ ॥

હે દેવ! તે મારી પુત્રી છે; હું તેને રુદ્રને અર્પણ કરું છું. હે દેવ, તમારી અનુમતિથી હું આ કરું છું; મારે પર પ્રસન્ન થાઓ।

Verse 39

ततो ब्रह्मा प्रीतमना याहि रुद्राय तां शुभाम् । प्रयच्छोवाच देवानां तदा लोकपितामहः ॥ २२.३९ ॥

ત્યારે પ્રસન્ન મનવાળા બ્રહ્માએ કહ્યું—“જા, તે શુભાને રુદ્રને અર્પણ કર.” તે સમયે દેવોના લોકપિતામહે આમ કહ્યું।

Verse 40

एवमुक्तः शैलराजः स्ववेश्मागम्य सत्वरम् । देवानृषीन् सिद्धसङ्घान् चामन्त्रयत सत्वरम् ॥ २२.४० ॥

આમ કહ્યા પછી પર્વતરાજ ત્વરિત પોતાના નિવાસે પરત આવ્યો અને તરત જ દેવો, ઋષિઓ તથા સિદ્ધસંઘોને આમંત્રિત કર્યા।

Verse 41

तुम्बुरुं नारदं चैव हाहाहूहूं तथैव च । स गत्वा किन्नरांश्चैव असुरान् राक्षसानपि ॥ २२.४१ ॥

તેણે તુંબુરુ, નારદ અને હાહાહૂહૂને પણ સાથે લીધા; અને કિન્નરો પાસે તેમજ અસુરો અને રાક્ષસો પાસે પણ ગયો।

Verse 42

पर्वताः सरितः शैलाः वृक्षाः ओषधयस्तथा । आगताः मूर्त्तिमन्तो वै पर्वताः सङ्गमोपलाः । हिमवद्दुहितुर्द्रष्टुं विवाहं शङ्करेण ह ॥ २२.४२ ॥

પર્વતો, નદીઓ, શૈલશિખરો, વૃક્ષો અને ઔષધિઓ પણ ત્યાં આવી પહોંચ્યાં. સંગમશિલાઓ સહિત પર્વતો જાણે મૂર્તિમાન બની આવ્યા, હિમવતની પુત્રીનો શંકર સાથેનો વિવાહ જોવા માટે.

Verse 43

तत्र वेदिः क्षितिश्चासीद् कलशाः सप्त सागराः । सूर्यॊ दीपस्तथा सोमः सरितो ववहुर् जलम् ॥ २२.४३ ॥

ત્યાં વેદી અને ક્ષિતિ (પૃથ્વી) હાજર હતી; સાત સમુદ્રો કલશ સમાન હતા. સૂર્ય દીપકરૂપે હતો અને ચંદ્ર પણ; તથા નદીઓ જળ વહેતી હતી.

Verse 44

एवं विवाहसामग्रीं कृत्वा शैलवराधिपः । प्रेषयामास रुद्राय समीपं मन्दरं गिरिम् ॥ २२.४४ ॥

આ રીતે વિવાહની સામગ્રી ગોઠવીને, શ્રેષ્ઠ પર્વતોના અધિપતિ (હિમવત) એ રુદ્ર પાસે નજીકના મંદર પર્વતને દૂતરૂપે મોકલ્યો.

Verse 45

स तदा मन्दरोक्‍तस्तु शङ्करो द्रुतमाययौ । विधिना सोमया पाणिं जग्राह परमेश्वरः ॥ २२.४५ ॥

ત્યારે મંદરના વચનથી પ્રેરિત થઈ શંકર ઝડપથી આવ્યા. વિધિ અનુસાર પરમેશ્વરે સોમાનો પાણિગ્રહણ કર્યો.

Verse 46

तत्रोत्सवे पर्वतनारदौ द्वौ जगुश्च सिद्धा ननृतुर्वनस्पतीः । पुष्पाण्यनेकानि विचिक्षिपुः शुभाः ननर्तुरुच्चैः सुरयोषितो भृशम् ॥ २२.४६ ॥

તે ઉત્સવમાં પર્વત અને નારદ—બન્નેએ ગાન કર્યું; સિદ્ધોએ નૃત્ય કર્યું અને વનસ્પતિઓ પણ ઝૂમી ઊઠीं. અનેક શુભ પુષ્પો છાંટવામાં આવ્યા; અને દેવયોષિતાઓ ઊંચા સ્વરે, અત્યંત ઉત્સાહથી નાચ્યાં.

Verse 47

तस्मिन् विवाहे सलिलप्रवाहे चतुर्मुखो लोकपरः स्वसंस्थः । उवाच कन्यां भव पुत्रि लोके नारी प्रभर्त्ता तव चान्यपुंसाम् ॥ इत्येवमुक्त्वा स उमां सरुद्रां पितामहः स्वं पुरमाजगाम ॥ २२.४७ ॥

તે વિવાહ સમયે, જળપ્રવાહ વચ્ચે, લોકહિતમાં તત્પર અને સ્વસ્થાને સ્થિત ચતુર્મુખ બ્રહ્માએ કન્યાને કહ્યું— “પુત્રી, લોકમાં એવી જ રહેજે; સ્ત્રી તારા માટે અને અન્ય પુરુષો માટે પણ માર્ગદર્શિકા અને આધારરૂપ છે.” એમ કહી પિતામહ બ્રહ્મા રુદ્રસહિત ઉમાને ત્યાં રાખી પોતાના પુરમાં ગયા.

Verse 48

जामातरं पर्वतराट् सुपूज्य विसर्जयामास विभुं स सोमम् । देवान्श्च दैत्यान् विविधानृषींश्च सम्पूज्य सर्वान् विविधैस्तु वस्तुभिः । विभूषणैर्वस्त्रवरान्नदानैः—र्विसर्जयामास तदाद्रिमुख्यान् ॥२२.४८॥

પર્વતરાજ હિમવાને પોતાના જમાઈ, વિભુ સોમનું યથોચિત પૂજન કરીને તેને વિદાય આપ્યો. ત્યારબાદ દેવો, દૈત્યો અને વિવિધ ઋષિઓ—સર્વનું અનેકવિધ ઉપચારો વડે સન્માનપૂર્વક પૂજન કરી, આભૂષણો, ઉત્તમ વસ્ત્રો, શ્રેષ્ઠ અન્નદાન અને દાન સાથે તે મુખ્ય પર્વતોને પણ વિદાય કર્યા.

Verse 49

स वीतशोको विरजो विशुद्धः शुभाननां देववराय दत्त्वा । उमां महात्मा हिमवानद्रिराजः पैतामहे लोक इवाध्वरे भात् ॥ २२.४९ ॥

મહાત્મા પર્વતરાજ હિમવાન શોકરહિત, નિર્મળ અને વિશુદ્ધ બની, શુભમુખી ઉમાને દેવશ્રેષ્ઠને અર્પણ કરીને, પિતામહ-લોકમાં જાણે યજ્ઞમાં તેજસ્વી થયો।

Verse 50

इतीरितेयं तव राजसत्तम प्रसूतिरॆषा न विदुर्यां सुरासुराः । स्वयम्भुदक्षादिराजः त्रिजन्मभिर्गौरीविवाहोऽपि मया सुकीर्तितः ॥ २२.५० ॥

હે રાજશ્રેષ્ઠ! આ રીતે તારી આ વંશપ્રસૂતિ મેં વર્ણવી છે, જેને દેવો અને અસુરો પણ સંપૂર્ણ રીતે જાણતા નથી. સ્વયંભૂથી ઉત્પન્ન આદિરાજ દક્ષ તથા ગૌરીના ત્રણ જન્મોમાં થયેલા વિવાહનું વર્ણન પણ મેં સ્પષ્ટ રીતે કીર્તિત કર્યું છે.

Verse 51

श्रीवराह उवाच । एवं सा गौरिनाम्ना तु कारणान्मूर्तिमागता । सम्बभूव यथा प्रोक्तं प्रजापालाय पृच्छते । ऋषिणा महता पूर्वं तपसा भावितात्मना ॥ २२.५१ ॥

શ્રીવરાહ બોલ્યા— આ રીતે ‘ગૌરી’ નામે પ્રસિદ્ધ તે દેવી કારણવશ મૂર્તિમતી બની અને અગાઉ જેમ કહેવાયું હતું તેમ જ પ્રગટ થઈ—તપસ્યા વડે પરિશુદ્ધ આત્માવાળા મહર્ષિએ પૂર્વકાળે પ્રજાપાલને પૂછેલા પ્રશ્નના અનુસંધানে।

Verse 52

गौर्याः उत्पत्तिर् एषा वै कथिता परमर्षिणा । विवाहश्च यथा वृत्तस् तत्सर्वं कथितं तव ॥ २२.५२ ॥

ગૌરીની ઉત્પત્તિનું આ વર્ણન પરમર્ષિએ કહ્યું છે. વિવાહ જેમ થયો, તે સર્વ તને વિગતે જણાવાયું છે.

Verse 53

एतत्सर्वं तु गौर्या वै सम्पन्नं तु तृतीयया । तस्यां तिथौ तृतीयायां लवणं वर्जयेन्नरः । यश्चोपोष्यति नारी वा सा सौभाग्यं तु विन्दति ॥ २२.५३ ॥

આ બધું ગૌરી સંબંધે તૃતીયાએ પૂર્ણ થાય છે એમ કહેવાયું છે. તે તૃતીયા તિથિએ મનુષ્યે લવણ ત્યજવું; અને જે સ્ત્રી ઉપવાસ કરે તે સૌભાગ્ય પામે છે.

Verse 54

दुर्भगा या तु नारी स्यात् पुरुषश्चातिदुर्भगः । एतच्छ्रुत्वा तृतीयायां लवणं तु विवर्जयेत् ॥ २२.५४ ॥

જો કોઈ સ્ત્રી દુર્ભાગ્યવતી થાય અને પુરુષ અતિ દુર્ભાગ્યગ્રસ્ત થાય, તો આ સાંભળી તૃતીયાએ લવણ અવશ્ય ત્યજવું જોઈએ.

Verse 55

सर्वकामानवाप्नोति सौभाग्यं द्रव्यसम्पदम् । आरोग्यं च सदा लोके कान्तिं पुष्टिं च विन्दति ॥ २२.५५ ॥

તે સર્વ કામનાઓ પ્રાપ્ત કરે છે—સૌભાગ્ય અને ધનસંપત્તિ. અને લોકમાં સદા આરોગ્ય, કાંતિ તથા પુષ્ટિ પામે છે.