Adhyaya 202: Description of Infernal Punishments and the Ripening of Karmic Consequences

Verse 1

अथ नारकिदण्डनकर्मविपाकवर्णनम् ॥ ऋषिरुवाच ॥ विस्मयस्तु मया दृष्टस्तस्मिन्नद्भुतदर्शनः ॥ चित्रगुप्तस्य सन्देशो धर्मराजेन धीमताḥ ॥

હવે નારકીય દંડ અને કર્મવિપાકનું વર્ણન. ઋષિએ કહ્યું—તે અદ્ભુત દર્શનમાં મેં વિસ્મય જોયો; બુદ્ધિમાન ધર્મરાજ દ્વારા ચિત્રગુપ્તનો સંદેશ (આદેશ) હતો.

Verse 2

प्राप्नुवन्ति फलं ते वै ये च क्षिप्ताः पुरा जनाः ॥ अग्निना वै प्रतप्तास्ते बद्धा बन्धैः सुदारुणैः ॥

જે લોકો પહેલાં ત્યાં ફેંકાયા હતા, તેઓ નિશ્ચયે પોતાનું ફળ પ્રાપ્ત કરે છે. અગ્નિથી દગ્ધ થઈ તેઓ અત્યંત કઠોર બંધનો વડે બંધાય છે.

Verse 3

सन्तप्ताः बहवो ये ते तैस्तैः कर्मभिरुल्बणैः ॥ श्यामाश्च दशनाभिर्ये त्विमं शीघ्रं प्रमापय ॥

તેમામાં ઘણા પોતાના-પોતાના ઉગ્ર કર્મો અનુસાર દગ્ધ થાય છે. અને દાંતવાળી શ્યામા (કાળી દૂતીઓ) આને ઝડપથી નાશ કરે.

Verse 4

दुराचारं पापरतं निर्घृणं पापचेतसम् ॥ श्वानस्तु हिंसका ये च भक्षयन्तु दुरात्मकम् ॥

દુરાચાર, પાપમાં આસક્ત, નિર્દય અને પાપચિત્ત એવા દુષ્ટને હિંસક કૂતરાઓ ભક્ષણ કરી લે.

Verse 5

पितृघ्नो मातृगोह्नस्तु सर्वदोषसमन्वितः ॥ आरोप्य शाल्मलीं घोरां कण्टकैस्तैर्विपाटय ॥

પિતા, માતા અને ગાયનો ઘાતક—સર્વ દોષોથી યુક્ત—તેને ભયંકર શાલ્મલી વૃક્ષ પર ચઢાવી, તેનાં કાંટાઓથી ચીરી નાખવો.

Verse 6

एनं पाचय तैलस्य घृतक्षौद्रस्य वा पुनः ॥ तप्तद्रोण्यां ततो मुञ्च ताम्रतप्तखले पुनः ॥ नराधममिमं क्षिप्त्वा प्रदीप्ते हव्यवाहने ॥ ततो मनुष्यतां प्राप्य ऋणैस्तत्र प्रदीप्यते ॥

આ નરાધમને તેલમાં—અથવા ઘી અને મધમાં—પકાવો. પછી તેને તપ્ત દ્રોણીમાં નાખો, અને ફરી તપ્ત તાંબાના પાટ પર મૂકો. પ્રજ્વલિત અગ્નિમાં ફેંક્યા પછી તે ફરી માનવજન્મ પામે છે અને ત્યાં ઋણોથી પીડાય છે.

Verse 7

शयनासनहर्त्तारमग्निदायी च यो नरः ॥ वैतरण्यामयं चैव क्षिप्यतामचिरं पुनः ॥

જે મનુષ્ય શય્યા અને આસન ચોરી લે છે તથા જે અગ્નિ પ્રજ્વલિત કરે છે (આગ લગાવે છે), તેને વૈતરણિ-સંબંધિત યાતનામાં શીઘ્ર ફરીથી ફેંકી દેવો।

Verse 8

पापकर्मायमत्यर्थं सर्वतीर्थविनाशकः ॥ तस्य प्रदीप्तः कीलोऽयं वह्नितप्तोऽतिदुःस्पृशः ॥

આ મનુષ્ય અતિશય પાપકર્મમાં રત છે, જાણે સર્વ તીર્થોનો વિનાશક. તેના માટે આ પ્રદીપ્ત કીલ છે—અગ્નિથી તપ્ત અને સ્પર્શે અત્યંત દુઃખદ।

Verse 9

ग्रामयाजनकं विप्रमध्रुवं दाम्भिकं शठम् ॥ बद्ध्वा तु बन्धने घोरे दीयतां तु न किञ्चन ॥

જે બ્રાહ્મણ ગામો માટે (અનુચિત રીતે) યાજન કરાવે છે, જે અસ્થિર, દંભી અને શઠ છે—તેને ઘોર બંધનમાં બાંધીને તેને કશું જ ન આપવું।

Verse 10

जिह्वा अस्य छिद्यतां शीघ्रं वाचा दुष्टस्य पापिनः ॥ गम्यागम्यं पुरा येन विज्ञातं न दुरात्मना ॥

વાણીથી દુષ્ટ એવા આ પાપીની જીભ શીઘ્ર કાપી નાખો—આ દુર્મનાએ પહેલાં શું ગમ્ય અને શું અગમ્ય તે ઓળખ્યું નહોતું।

Verse 11

कृतं लोभाभिभूतेन कामसम्मोहितेन च ॥ तस्य छित्वा ततो लिङ्गं क्षारमग्निं च दीपय ॥

લોભથી અભિભૂત અને કામથી મોહિત થઈ આ કૃત્ય કરાયું છે. તેથી તેનું લિંગ કાપીને, પછી ક્ષાર અને અગ્નિ પ્રજ્વલિત કરો।

Verse 12

इमं तु खलकं कृत्वा दुरात्मा पापकाणिम् ॥ दायादा बहवो येन स्वार्थहेतोर्विनाशिताः ॥

“But having made this person a scoundrel—evil-minded and doing evil—by whom many heirs were ruined for the sake of his own self-interest.”

Verse 13

इमं वार्धुषिकं विप्रं सर्वत्राङ्गेषु भेदय ॥ तथायं यातनां यातु पापं बहु समाचरन् ॥

“This brāhmaṇa who lives by usury—pierce him in all his limbs. Thus let him undergo torment, having practiced much wrongdoing.”

Verse 14

सुवर्णस्तेयिनं पापं कृतघ्नं च तथा नरम् ॥ क्रूरं पितृहणं चैनं ब्रह्मघ्नेषु समीकरु ॥

“This sinner who steals gold, and likewise the ungrateful man—cruel, and a slayer of his father—place him among the brahma-killers (i.e., in the category of the gravest offenders).”

Verse 15

अस्थि छित्वा ततः क्षिप्रं क्षारमग्निं च दापय ॥ इमं तु विप्रं खादन्तु तीक्ष्णदंष्ट्राः सुदारुणाः ॥

“Having then swiftly cut his bones, apply caustic alkali and fire. And let the exceedingly dreadful ones with sharp fangs devour this brāhmaṇa.”

Verse 16

पिशुनं हि महाव्याघ्राः पञ्च घोराः सुदारुणाः ॥ इमं पचत पाकेषु बहुधा मर्मभेदिनम्

“Indeed, the slanderer—(let) the five dreadful, exceedingly cruel ‘great tigers’—cook this one in the cooking-hells in many ways, as a torment that pierces the vital points.”

Verse 17

येनाग्निरुज्झितः पूर्वं गृहीत्वा च न पूजितः ॥ इमं पापसमाचारं वीरघ्नमतिपापिनम्

જેણે પહેલાં અગ્નિને ત્યજી દીધી, તેને ગ્રહણ કરીને પણ પૂજા ન કરી—તે પાપાચારવાળો, વીરઘાતક, અતિપાપી છે.

Verse 18

सर्वेषां तु पशूनां यो नित्यं धारयते जलम् ॥ न त्राता न च दाता च पापस्यास्य दुरात्मनः

જે સર્વ પશુઓ માટે સદાય પાણી અટકાવે છે—આ પાપી, દુષ્ટમનાવાળા માણસનો ન રક્ષક છે ન દાતા.

Verse 19

अदानव्रतिनो विप्रा वेदविक्रयिणस्तथा ॥ सर्वकर्माणि कुर्युर्हि दीयते न च किञ्चन

અદાનવ્રત ધારણ કરનારા બ્રાહ્મણો અને વેદ વેચનારા પણ—બધાં કર્મો કરે તોય, તેમના દ્વારા ખરેખર કશું દાન થતું નથી.

Verse 20

तोयभाजनहर्तारं भोजनं योऽनिवारयत् ॥ हन्यतां सुदृढैर्दण्डैर्यमदूतैर्महाबलैः

જે પાણીનું પાત્ર ચોરી જાય છે અને જે ભોજન (દાન) અટકાવે છે—તેમને મહાબળવાન યમદૂતોએ અતિ દૃઢ દંડોથી પ્રહાર કરવો.

Verse 21

वेणुदण्डकशाभिश्च लोहदण्डैस्तथैव च ॥ जलमस्मै न दातव्यं भोजनं च कथञ्चन

વાંસના દંડના ચાબુકોથી અને તેમ જ લોખંડના દંડોથી—તેને પાણી ન આપવું, અને ભોજન પણ ક્યારેય નહીં.

Verse 22

तस्मा अन्नं च पानं च न दातव्यं कदाचन ॥ हतविश्वास्य हन्तारं वह्नौ शीघ्रं प्रपाचय

અતએવ તેને ક્યારેય અન્ન કે પાન આપવું નહીં. જેણે વિશ્વાસભંગથી પીડિત વ્યક્તિનો વધ કર્યો છે, તેને અગ્નિમાં શીઘ્ર દહાવીને દંડ આપવો.

Verse 23

ब्रह्मदेयं हृतं येन तं वै शीघ्रं विपाचय ॥ बहुवर्षसहस्राणि पातये कर्म विस्तरे

જેણે બ્રહ્મદેય દાનનું હરણ કર્યું છે, તેને ખરેખર શીઘ્ર દહાવીને દંડ આપવો. કર્મના વિસ્તૃત ફળ અનુસાર તેને અનેક હજાર વર્ષો સુધી ત્યાં પતિત કરવો.

Verse 24

समुत्तीर्णं ततः पश्चात्तिर्यग्योनौ प्रपातये ॥ सूक्ष्मदेहविपाकेषु कीटपक्षिविजातिषु

તે અવસ્થામાંથી પસાર થયા પછી, ત્યારબાદ તેને તિર્યક્-યોનિમાં પતિત કરવો—સૂક્ષ્મ દેહના વિપાકોમાં, કીટક અને પક્ષીઓની વિવિધ જાતિઓમાં।

Verse 25

क्लिष्टो जातिसहस्रैस्तु जायते मानुषस्ततः ॥ तत्र जातो दुरात्मा च कुलेषु विविधेषु च

હજારો જન્મોના ક્લેશથી પીડાઈને તે પછી મનુષ્યરૂપે જન્મે છે; અને ત્યાં જન્મેલો તે દુષ્ટાત્મા વિવિધ કુળોમાં પણ ઉત્પન્ન થાય છે.

Verse 26

हिंसारूपेण घोरेण ब्रह्मवध्यां प्रदापयेत् ॥ राज्ञस्तु मारकं घोरं ब्रह्मघ्नं दुष्कृतं तथा

ભયંકર હિંસાના રૂપે તેને ‘બ્રહ્મવધ્યા’ નામની નરકદંડની યાતના ભોગવવી પડે છે. તેમજ રાજાનો વધ પણ બ્રહ્મહત્યાસમાન ઘોર દુષ્કૃત ગણાય છે.

Verse 27

गोग्हातको ह्ययं पापः कूटशाल्मलिमारुहेत् ॥ कृष्यते विविधैर्घोरै राक्षसैर्घोरदर्शनैः

આ ગોહત્યારો પાપી તીક્ષ્ણ કૂટ-શાલ્મલી વૃક્ષ પર ચઢાવવામાં આવે છે; પછી ભયંકર દર્શનવાળા વિવિધ રાક્ષસો તેને ઘસડીને ફેરવે છે।

Verse 28

पूतिपाकेषु पच्येत जन्तुभिः संप्रयोजितः ॥ ब्रह्मवध्याच्चतुर्भागैर्मृगत्‍वं पशुतां गतः

તે પૂતિપાક નરકમાં જીવોથી ઘેરાઈને પકાવવામાં આવે છે; અને બ્રહ્મવધ્યાના દુઃખના ચાર ભાગ ભોગવીને તે મૃગત્વ તથા પશુત્વને પામે છે।

Verse 29

उद्विग्नवासं पतितं यत्र यत्रोपपद्यते ॥ पापकर्मसमुद्विग्नो जातो जातः पुनःपुनः

તે જ્યાં જ્યાં જન્મે છે ત્યાં ત્યાં ઉદ્વિગ્ન જીવનમાં પડી જાય છે; પાપકર્મોથી વ્યાકુળ થઈ તે વારંવાર જન્મ લે છે।

Verse 30

अयं तिष्ठति किं पापः पितृघाती दुरात्मवान् ॥ ते तु वर्षशतं साग्रं भक्षयन्तु विचेतसः

આ પિતૃઘાતી દુષ્ટાત્મા પાપી અહીં કેમ ઊભો છે? તે વિચેતસ (અવિવેકી) પ્રાણીઓ સો વર્ષ અને વધુ સમય સુધી તેને ભક્ષણ કરે।

Verse 31

ततः पाकेषु घोरेषु पच्यतां च नराधमः ॥ ततो मानुषतां प्राप्य गर्भस्थो प्रियतां पुनः

ત્યારબાદ તે નરાધમ ભયંકર પાક-નરકોમાં પકાવવામાં આવે; પછી માનવત્વ પામી તે ફરી ગર્ભસ્થ થનાર બને।

Verse 32

व्यापन्नो दशगर्भेषु ततः पश्चाद्विमुच्यताम् ॥ तत्रापि लब्ध्वा मानुष्यं क्लेशभागी च जायताम्

તે દસ ગર્ભોમાં નાશ પામે; ત્યાર પછી તે સ્થિતિમાંથી મુક્ત થાય. તેમ છતાં માનવ જન્મ મેળવી તે ક્લેશનો ભાગી બની જન્મે.

Verse 33

बुभुक्षारुग्विकारैश्च सततं तत्र पीड्यताम् ॥ पापाचारमिमं घोरं मित्रविश्वासघातकम्

ત્યાં તે ભૂખ, રોગ અને વિકૃતિઓથી સતત પીડિત રહે—આ ઘોર પાપાચારી, મિત્રના વિશ્વાસનો ઘાતક.

Verse 34

यन्त्रेण पीड्यतां क्षिप्रं ततः पश्चाद्विमुच्यताम् ॥ दीप्यतां ज्वलने घोरे वर्षाणां च शतद्वयम्

તેને દંડના યંત્રથી ઝડપથી પીડિત કરવામાં આવે; ત્યાર પછી મુક્ત કરવામાં આવે. ભયંકર અગ્નિમાં તે બે સો વર્ષ સુધી દહે.

Verse 35

जायतां च ततः पश्चाच्छूनां योनौ दुरात्मवान् ॥ भ्रष्टोऽपि जायतां तस्मान्मानुषः क्लेशभाजनः

પછી તે દુષ્ટાત્મા કૂતરાની યોનિમાં જન્મે. અને તે સ્થિતિમાં પડી ગયાં છતાં, ત્યાંથી ફરી માનવ બની જન્મે—પરંતુ ક્લેશનો પાત્ર બની.

Verse 36

वर्षाणां तु शतं पञ्च तत्र क्लिष्टो दुरात्मवान् ॥ कृमिको जायते पश्चाद्विष्ठायां कृमिकोऽपरः ॥

ત્યાં દુષ્ટાત્મા એક સો પાંચ વર્ષ સુધી કષ્ટ ભોગવે; પછી તે કીડા તરીકે જન્મે, અને પછી વિષ્ઠામાં બીજો કીડો બને.

Verse 37

शकुन्तो जायते घोरस्तत्र पश्चाद्वृको भवेत् ॥ इममग्निप्रदं घोरं काष्ठाग्नौ सम्प्रतापय ॥

ત્યાં એક ભયંકર પક્ષી જન્મે છે અને પછી તે વરુ બને છે. અગ્નિ આપનાર એ ઘોર જીવને પછી લાકડાની અગ્નિમાં તપાવવામાં આવે છે.

Verse 38

स्वकर्मसु विहीनेषु पश्चाल्लब्धगतिस्तथा ॥ ततश्चाथ मृगो वापि ततो मानुषतां व्रजेत् ॥

જ્યારે તેના પોતાના કર્મો ક્ષીણ થાય છે, ત્યારે તે આગળની ગતિ પ્રાપ્ત કરે છે; પછી તે મૃગ અથવા અન્ય વન્ય પ્રાણી બને છે અને ત્યારબાદ માનવત્વને પ્રાપ્ત થઈ શકે છે.

Verse 39

तत्रापि दारुणं दुःखमुपभुङ्क्ते दुरात्मवान् ॥ सर्वदुष्कृतकार्येषु सह सङ्घातचिन्तकैः ॥

ત્યાં પણ દુષ્ટમનુષ્ય ભયંકર દુઃખ ભોગવે છે—બધા દુષ્કૃત્યોમાં સમૂહ યોજના ઘડનારાઓ સાથે.

Verse 40

एवं कर्मसमायुक्तास्ते भवन्तु सहस्रशः ॥ परद्रव्यापहाराश्च रौरवे पतितास्तथा ॥

આ રીતે કર્મફળથી બંધાયેલા તેઓ હજારોની સંખ્યામાં એવા જ બને છે; અને પરધન અપહરણ કરનારાઓ પણ તેવી જ રીતે રૌરવ નરકમાં પડે છે.

Verse 41

कुम्भीपाकेषु निर्दग्धः पश्चाद्गर्दभतां गतः ॥ ततो जातस्त्वसौ पापः शूकरो मलभुक् तथा ॥

કુંભીપાક નરકમાં દગ્ધ થઈ તે પછી ગધેડાની અવસ્થા પામે છે; ત્યારબાદ એ પાપી મલભક્ષક ડુક્કર તરીકે જન્મે છે.

Verse 42

प्राप्नोतु विविधांस्तापान्यथा हृतधनश्च सन् ॥ क्षुधातृष्णापराक्रान्तो गर्दभो दशजन्मसु ॥

હૃતધન થયેલ માણસની જેમ તે વિવિધ તાપો ભોગવે. ભૂખ અને તરસથી પીડિત થઈ તે દસ જન્મ સુધી ગધેડો બને.

Verse 43

मानुष्यं समनुप्राप्य चौरः भवति पापकृत् ॥ परोपघाती निर्लज्जः सर्वदोषसमन्वितः ॥

ફરી માનવજન્મ પ્રાપ્ત કરીને તે ચોર બને છે—પાપકર્તા. તે પરને હાનિ કરનાર, નિર્લજ્જ અને સર્વ દોષોથી યુક્ત હોય છે.

Verse 44

वृक्षशाखावलम्बोऽत्र ह्यधःशीर्षः प्रजायते ॥ अग्निना पच्यतां पश्चाल्लुब्धो वै पुरुषाधमः ॥

અહીં તે વૃક્ષની ડાળથી લટકતો, માથું નીચે કરીને જન્મે છે. પછી તે લોભી અધમ પુરુષ અગ્નિથી પકવવામાં આવે.

Verse 45

पूर्वैश्च सूकरो भूत्वा नकुलो जायते पुनः ॥ विमुक्तश्च ततः पश्चान्मानुष्यं लभते चिरात् ॥

પહેલાં સૂકર બની, પછી તે ફરી નકુલ (મુંગસ) તરીકે જન્મે છે. ત્યારબાદ મુક્ત થઈ, લાંબા સમય પછી માનવજન્મ મેળવે છે.

Verse 46

धिक्कृतः सर्वलोकेन कूटसाक्ष्यनृतव्रतः ॥ न शर्म लभते क्वापि कर्मणा स्वेन गर्हितः

સર્વ લોક દ્વારા ધિક્કૃત—કૂટસાક્ષી આપનાર અને અસત્યવ્રતી—તે પોતાના કર્મથી નિંદિત થઈ ક્યાંય શાંતિ પામતો નથી.

Verse 47

इमं ह्यानृतितकं दुष्टं क्षेत्रहारकमेव च ॥ स्वकर्म दुष्कृतं यावत्तावद्दुःखं भुनक्त्वसौ

આ દુષ્ટ અસત્યવાદી અને ભૂમિ હરણ કરનાર, જેટલો સમય તેનું પોતાનું પાપકર્મ ટકે છે, તેટલો સમય તે દુઃખ ભોગવે છે.

Verse 48

कर्मण्येकैकशश्चायं स तु तिष्ठत्वयं पुनः ॥ वर्षलक्षं न सन्देहस्ततस्तिष्ठत्वयं पुनः

દરેક કર્મ માટે એકેક કરીને તે ત્યાં ફરી રહે; એક લાખ વર્ષ—કોઈ સંશય નથી—પછી પણ તે ફરી રહે.

Verse 49

ततो जातिः स्मरेत्सर्वास्तिर्यग्योनिं समाश्रितः ॥ जायतां मानुषः पश्चात्क्षुधया परिपीडितः

પછી તે તિર્યક્-યોનિ (પશુ-ગર્ભ) આશ્રય કરીને પોતાના સર્વ જન્મો સ્મરે છે; ત્યારબાદ તે મનુષ્યરૂપે જન્મે છે, ભૂખથી પીડિત.

Verse 50

सर्वकामविमुक्तस्तु सर्वदोषसमन्वितः ॥ क्वचिज्जात्यां भवेदन्धः क्वचिद्बधिर एव च

તે સર્વ કામનાઓથી વંચિત અને સર્વ દોષોથી યુક્ત થઈ, કોઈ જન્મમાં અંધ બને છે અને કોઈ જન્મમાં નિશ્ચયે બહેરો પણ બને છે.

Verse 51

क्वचिन्मूकश्च काणश्च क्वचिद्व्याधिसमन्वितः ॥ एवं हि प्राप्नुयाद्दुःखं न च सौख्यमवाप्नुयात्

ક્યાંક તે મૂંગો અને ક્યાંક કાણો બને છે; ક્યાંક રોગોથી યુક્ત થાય છે. આ રીતે તે દુઃખ જ પામે છે, સુખ પામતો નથી.

Verse 52

तीव्रैरन्तर्गतैर्दुःखैर्भूमिहर्त्ता नराधमः ॥ इमं बन्धैर्दृढैर्बद्ध्वा विपाचय तथाचिरम्

તીવ્ર આંતરિક દુઃખોથી પીડિત ભૂમિ-હર્તા—માનવોમાં અધમ. તેને દૃઢ બંધનોથી બાંધી દીર્ઘકાળ સુધી યાતના ભોગવાવો।

Verse 53

तीव्रक्षुधापरिक्लिष्टो बद्धो बन्धनयन्त्रितः ॥ दुःखान्यनुभवंस्तत्र पापकर्मा नराधमः

તીવ્ર ભૂખથી વ્યાકુળ, બંધાયેલો અને બંધનો દ્વારા નિયંત્રિત, ત્યાં તે દુઃખો ભોગવે છે—પાપકર્મી, માનવોમાં અધમ।

Verse 54

सप्तधा सप्त चैकां च जातिं गत्वा स पच्यते ॥ इमं शाकुनिकं पापं श्वभिर्गृध्रैश्च घातय

સાત રીતે—સાત અને એક—યોનિઓમાં જઈને તે તપે છે. આ પાપી શાકુનિક (પક્ષી-શિકારી)ને કૂતરાં અને ગીધો દ્વારા મરાવાવો।

Verse 55

ततः कुक्कुटतां यातु विड्भक्षश्च दुरात्मवान् ॥ दंशश्च मशकश्चैव ततः पश्चाद्भवेत् तु सः

પછી તે દુષ્ટાત્મા કૂકડાની યોનિમાં જઈને વિષ્ઠાભક્ષી બને છે. ત્યારબાદ ડંશ (ડાંસ) અને મચ્છર બને છે; પછી પણ તે એમ જ બને છે।

Verse 56

जातिकर्म सहस्रं तु ततो मानुषतां व्रजेत् ॥ इमं सौकरिकं पापं महिषा घातयन्तु तम् ॥

પછી જન્મબંધ કર્મોના સહસ્ર ચક્રો પછી તે માનવત્વને પામે છે. (તથાપિ) આ પાપી સૌકરિક (ડુક્કર-પાલક)ને મહિષો ઘા મારીને પાડી દે।

Verse 57

वर्षाणां च सहस्रं तु धावमानं ततस्ततः ॥ विभिन्नं च प्रभिन्नं च शृङ्गाभ्यां पद्भिरेव च ॥

હજાર વર્ષ સુધી તે અહીં-ત્યાં દોડતો રહેશે; શિંગોથી વિભિન્ન, ઘાયલ અને ખુરોથી કચડાયેલો પણ થશે।

Verse 58

तस्माद्देशात्ततो मुक्तस्ततः सूकरतां व्रजेत् ॥ महिषः कुक्कुटश्चैव शशो जम्बूक एव च ॥

તે પ્રદેશમાંથી મુક્ત થયા પછી તે સૂકર-યોનિમાં જશે; પછી મહિષ, કુક્કુટ, તેમજ શશક અને જંબૂક પણ બનશે।

Verse 59

यां यां याति पुनर्जातिं तत्र भक्ष्यो भवेत् तु सः ॥ कर्मक्षयोऽन्यथा नास्ति मया पूर्वं विनिर्मितम् ॥

તે જે જે પુનર્જન્મમાં જાય, તે તે અવસ્થામાં તે અન્યનો ભક્ષ્ય બને. કર્મક્ષયનો બીજો ઉપાય નથી—આ મેં પૂર્વે જ નિર્ધારિત કર્યું છે।

Verse 60

प्राप्य मानुषतां पश्चात् पुनर्व्याधो भविष्यति ॥ अन्यथा निष्कृतिर्नास्ति जातिजन्मशतैरपि ॥

માનવત્વ પ્રાપ્ત કર્યા પછી પણ તે ફરી વ્યાધ (શિકારી) બનશે. અન્યથા પ્રાયશ્ચિત્ત નથી—સો સો જન્મોથી પણ નહીં।

Verse 61

उच्छिष्टान्नप्रदातारं पापाचारमधार्मिकम् ॥ अङ्गारैः पचतां चैनं त्रीणि वर्षशतानि च ॥

ઉચ્છિષ્ટ અન્ન આપનાર, પાપાચારી અને અધાર્મિક—એને અંગારામાં પકાવવો, ત્રણસો વર્ષ સુધી પણ।

Verse 62

ततः शुनी भवेत् पश्चात् सूकरी च ततः परम् ॥ कर्मक्षये ततः पश्चान्मानुषी दुःखिता भवेत् ॥

ત્યારબાદ તે કૂતરી બને, પછી સૂકરી. કર્મક્ષય થયા પછી અંતે તે દુઃખથી પીડિત માનવ સ્ત્રી બને.

Verse 63

न च सौख्यमवाप्नोति तेन दुःखेन दुःखिता ॥ अनेन भृत्या बहवः श्रान्ताः शान्ताः प्रवाहिताः ॥

તે તે દુઃખથી પીડિત થઈ સુખ પ્રાપ્ત કરતી નથી. આ સેવકના કારણે ઘણા થાકી ગયા, દબાઈ ગયા અને હાંકી કાઢાયા.

Verse 64

भक्ष्यं भोज्यं च पानं च न तेषामुपपादितम् ॥ अनुमोदे प्रजा दृष्ट्वा लिप्समानो दुरात्मवान् ॥

તેમને ભક્ષ્ય, ભોજ્ય અને પાન કંઈ પણ પૂરૂં પાડવામાં આવ્યું નહીં. પ્રજાને જોઈ તે દુષ્ટમન લાભની લાલસાથી જ અનુમોદન કરતો હતો.

Verse 65

एवं कुरुत भद्रं वो मम पार्श्वे तु दुर्मतिः ॥ रौरवे नरके घोरे सर्वदोषसमन्विते ॥

‘આ રીતે કરો—તમારું કલ્યાણ થાઓ’; પરંતુ મારી બાજુમાં રહેલો તે દુર્મતિ સર્વદોષસમન્વિત ભયંકર રૌરવ નરકનો પાત્ર છે.

Verse 66

सर्वकर्माणि कुर्वाणं क्षपयध्वं दुरासदम् ॥ वर्षाणां तु सहस्राणि तैस्तैः कर्मभिरावृतम्

સર્વ પ્રકારનાં કર્મો કરનાર, આ દુર્લંઘ્ય (બંધન)ને ક્ષીણ કરો. તે તે કર્મોથી આવૃત રહી હજારો વર્ષો સુધી (જીવ) ઢંકાયેલો રહે છે.

Verse 67

प्रक्षिप्यतामयं पश्चाद्दस्युजातौ दुरात्मवान् ॥ जायतामुरगः पश्चात्ततः कर्म समाश्रयेत्

ત્યારબાદ તે દુષ્ટમનસ્કને દસ્યુ (લૂંટારા) યોનિમાં નાખવો; પછી તે સર્પયોનિમાં જન્મે. ત્યારપછી તે અવસ્થામાં જ પોતાના કર્મફળનો ભોગ કરે છે.

Verse 68

ततः पश्चाद्भवेत्पापश्चेतरः सर्वपापकृत् ॥ सूकरस्तु भवेत्पश्चान्मेषः संजायते पुनः

પછી તે પાપી, નીચ ‘અન્ય’ સત્તા બને છે—જે સર્વ પાપ કરે છે. ત્યારબાદ તે સૂકર બને છે; ફરી તે મેષ (ભેંડો) રૂપે જન્મે છે.

Verse 69

हस्त्यश्वश्च शृगालश्च सूकरो बक एव च ॥ ततो जातस्तु सर्वेषु संसारेशु पुनः पुनः

તે હાથી અને ઘોડો, શિયાળ, સૂકર તથા બગલો પણ બને છે. ત્યારબાદ તે સર્વ સંસારચક્રોમાં વારંવાર જન્મ લે છે.

Verse 70

वर्षाणामयुतं साग्रं ततो मानुषतां व्रजेत् ॥ पञ्चगर्भेषु सापत्सु पञ्च जातो म्रियेत सः

પછી દસ હજારથી વધુ વર્ષો બાદ તે માનવત્વને પ્રાપ્ત થાય છે. પરંતુ આપત્તિભર્યા ગર્ભોમાં પાંચ વાર જન્મ લઈને તે (દર વખતે) મરી જાય છે.

Verse 71

पापस्य सुकृतस्याथ प्रजानां विनिपातने ॥ भूतानां चाप्यसम्मानं दुष्प्रहारश्च सर्वशः

આ રીતે પ્રજાઓના પતનમાં પાપ અને સુકૃતનું (મિશ્ર) પરિણામ થાય છે; તેમજ ભૂતો પ્રત્યે અસન્માન અને સર્વ રીતે કઠોર પ્રહાર પણ થાય છે.

Verse 72

अतः स्वयम्भुवा पूर्वं कर्मपाको यथार्थवत्

અતઃ પૂર્વકાળે સ્વયંભૂ બ્રહ્માએ કર્મના પરિપાકને યથાર્થરૂપે યથાવત્ પ્રગટ કર્યો હતો।

Verse 73

जात्यन्तरसहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च ॥ शान्तिं न लभते चैव भूमे क्षेत्रहरो नरः

હજારો અન્ય જન્મોમાં—દસ હજારોથી લઈને કરોડો સુધી—હે ભૂમે, જે મનુષ્ય ક્ષેત્ર-ભૂમિ હરે છે તે શાંતિ પ્રાપ્ત કરતો નથી।

Verse 74

आदेश्य चोभयोरस्य कर्णयोः कूटसाक्षिकः ॥ यो नरः पिशुनः कूटसाक्षी चालिकजल्पकः

કૂટસાક્ષીના બંને કાન પર નિશાની કરવી જોઈએ. જે મનુષ્ય પિશુન, કૂટસાક્ષી અને છલભર્યું બોલનાર છે—

Verse 75

कर्कटस्य तु घोरस्य नित्यक्रुद्धस्य मोचय ॥ इमं घोरे ह्रदे क्षिप्तं सर्वयाजनयाजकम्

સદા ક્રોધિત એવા ભયંકર કર્કટને તેને સોંપો. આ સર્વયાજન-યાજકને ભયાનક હ્રદમાં ફેંકો।

Verse 76

सुवर्णस्तेयिनं चैव सुरापं चैव कारयेत् ॥ अनुभूय ततः काले ततो यक्ष्म प्रयोजयेत्

તે સોનાચોર અને મદ્યપાન કરનારને પણ પરિણામ ભોગવાવે છે; સમયસર ભોગવી લીધા પછી તેને યક્ષ્મા (ક્ષયરોગ) લગાડે છે।

Verse 77

प्राप्तवान्विविधान्रोगान्संसारे चैव दारुणान् ॥ ब्रह्मस्वहारी पापोऽयं नरो लवणतस्करः

આ સંસારમાં તેણે અનેક ભયંકર રોગો ભોગવ્યા છે. આ પાપી મનુષ્ય બ્રાહ્મણની સંપત્તિનો અપહર્તા છે—ખરેખર તો મીઠાનો ચોર છે.

Verse 78

ततो वर्षशते पूर्णे मुच्यते स पुनः पुनः ॥ अजितात्मा तथा पापः पिशुनश्च दुरात्मवान्

પછી સો વર્ષ પૂર્ણ થતાં તે ફરી ફરી મુક્ત થાય છે. (તથાપિ) તે અજયાત્મા, પાપી, પરનિંદક અને દુષ્ટ સ્વભાવનો છે.

Verse 79

प्रबद्धः सुचिरं कालं मम लोकं गतो नरः ॥ जायतां स चिरं पापो मार्जारस्तेन कर्मणा

અતિ દીર્ઘ સમય બંધાયેલો તે મનુષ્ય મારા લોકમાં જાય છે. તે કર્મના કારણે તે પાપી દીર્ઘકાળ સુધી બિલાડીરૂપે જન્મે.

Verse 80

भिन्नचारित्रदुःशीला भर्त्तुर्व्यलीककारिणी ॥ आयसान्पुरुषान्सप्त ह्यालिङ्गतु समन्ततः

જે સ્ત્રીનું આચરણ ભ્રષ્ટ અને સ્વભાવ દુષ્ટ હોય, જે પતિ પ્રત્યે છેતરપિંડી કરે—તે ચારેય તરફથી સાત લોખંડના પુરુષોને આલિંગન કરે.

Verse 81

अपौगण्डो म्रियेत्पञ्च कर्मशेषक्षये तु सः ॥ ततो मानुषतां याति चैष कर्माविनिर्णयः

કિશોરાવસ્થાથી પહેલાં તે પાંચ વાર મરે. પરંતુ કર્મશેષ ક્ષય પામ્યા પછી તે માનવત્વ પ્રાપ્ત કરે—આ કર્મવિષયક નિર્ણય છે.