मण्डल 8
The Kanva Collection
మండల 8 ప్రాచీన స్థరానికి చెందిన సంకలనం. ఇది ప్రధానంగా కాణ్వ, ఆంగిరస కవివంశాలతో బలంగా అనుసంధానమై, సోమపిష్టి (సోమరసం పీడనం) యజ్ఞక్రియతో ముడిపడిన ఉత్సాహభరిత ఇంద్రస్తుతితో ప్రత్యేకంగా గుర్తింపబడుతుంది. ఈ సూక్తాలు పీడనస్థలానికి ఇంద్రుని పునఃపునః ఆహ్వానించి, నిర్భయ సమృద్ధి, పశుసంపద, విజయాన్ని ప్రసాదించమని ప్రార్థిస్తాయి; అలాగే మరుత్‌లు, అగ్ని సంబంధిత పదార్థం ప్రముఖంగా ఉండగా, సందర్భానుసారంగా వరుణ–మిత్ర మరియు ఇతర దేవతల స్తుతులు కూడా కనిపిస్తాయి. ఛందస్సు పరంగా ప్రగాథ నిర్మాణాలు తరచుగా కనిపించడం వల్ల అనేక సూక్తాలకు సంభాషణాత్మక, ప్రతిస్పందనాత్మక పఠనానికి అనుకూలమైన స్వరూపం ఏర్పడుతుంది.
Sukta 8.1
ఈ సూక్తం, పిండిన సోమరసంతో కూడి, ఇంద్రుని ఒక్కడినే మళ్లీ మళ్లీ స్తుతించమని సంక్షిప్తంగా ఆహ్వానిస్తుంది; అలా గాయకులలో బలం, ధైర్యం, విజయశక్తి వృద్ధి చెందునట్లు కోరుతుంది. భూమి మరియు విశాలమైన ప్రకాశమయ ఆకాశం మధ్య సంచరిస్తూ, ఇంద్రుని స్పష్టంగా అనుభూతమయ్యే పరాక్రమాన్ని, అతని సన్నిధి యజమానిని సంపూర్ణత, పోషణ, ముందుకు నడిపించే ప్రేరణతో ‘నింపే’ విధానాన్ని చిత్రిస్తుంది. అందువల్ల ఈ సూక్తం సోమపీడన సమయంలో చేసే కర్మకాండా పిలుపుగా కూడా, స్థిరమైన ఏకమై స్తుతికి మనోబలాన్ని సమీకరించే పిలుపుగా కూడా నిలుస్తుంది.
Sukta 8.2
ఋగ్వేదం 8.2 సోమార్పణ గీతం. ఇందులో ఇంద్రుని—వసు అని కూడా సంబోధిస్తూ—తాజాగా పిండిన సోమరసాన్ని పానంచేయమని పునఃపునః ఆహ్వానిస్తారు; ప్రతిఫలంగా గాయకులకు నిర్భయమైన సమృద్ధి, బలం, విజయాన్ని ప్రసాదించమని వేడుకుంటారు. కణ్వ ఋషులు ఇంద్రుని సాటిలేని ‘శతసహాయకుడు’గా స్తుతిస్తూ, హవిస్సు-ప్రశంసలను మరింత ఉద్ధృతం చేస్తారు; చివరికి గీతం పోషక వృద్ధి మరియు పునర్నవ భవనం/జనిత్వం (janitva) యొక్క ఉత్సవంగా విస్తరిస్తుంది.
Sukta 8.3
ఈ సూక్తం సోమానికి ఆహ్వానం మరియు ఇంద్రుని స్తుతి. పిండిన సోమరసాన్ని పానంచేయమని, సధమాదం అనే సామూహిక ఉల్లాసంలో ప్రవేశించమని, తన ప్రేరిత శక్తి (ధీ) ద్వారా గాయకులను రక్షించమని ఇంద్రుని ప్రేరేపిస్తుంది. వెలుగువైపు నడిపించే ఇంద్రుని అపూర్వ పరాక్రమం (ఇంద్రియ)ను ఇది కీర్తిస్తుంది. చివరగా, ఇంద్రబలానికి అనుబంధమైన, సమృద్ధిని ప్రసాదించే మరియు బలాన్ని అందించే తత్త్వంగా రోహిత/పాకస్థామాను సూచిస్తూ మరింత గూఢార్థమైన చింతనతో ముగుస్తుంది.
Sukta 8.4
ఇంద్రునికి అంకితమైన ఈ స్తోత్రం దేవుణ్ణి అన్ని దిక్కుల నుండీ పిలిచి, సోమపాన నిష్పీడన జరుగుతున్న యజ్ఞస్థలానికి అతడు వేగంగా రావాలని కోరుతుంది; అడ్డంకులను ఛేదించి విజయం సాధించే వాడిగా అతడిని స్తుతిస్తుంది. ఇందులో యజ్ఞపు తక్షణత (అధ్వర్యువును సోమరసం ప్రవహింపజేయమని ప్రేరేపించడం) మరియు వృత్రహంతగా ఇంద్రుని విశ్వవ్యాప్త పాత్ర పరస్పరం నేయబడి ఉన్నాయి. చివరికి సమృద్ధి చిత్రణతో ముగుస్తుంది—స్థిరంగా నిలిచిన ప్రకృతి శక్తులే కూడా వృద్ధిని ‘పంచిపెడుతున్నట్లు’ కనిపిస్తుంది.
Sukta 8.5
కాణ్వ సంకలనానికి చెందిన ఈ సూక్తం ఉషస్సు—దూరం నుండి వచ్చి అన్ని దిశలకూ తన కిరణాలను విస్తరించి జీవాన్ని, సన్మార్గగమనాన్ని మేల్కొలిపే నిజమైన ఉదయం—అనే ప్రకాశమయ చిత్రణతో ఆరంభమవుతుంది. తదుపరి స్తుతి-చట్రం అశ్వినుల వైపు విస్తరించి, పశుసంపద, సంతానం, బలం, పోషకమైన “ఇష్” (వృద్ధి) వంటి అభ్యుదయాన్ని ప్రసాదించమని ప్రార్థిస్తుంది. చివరికి, లాభానికి దారి చూపే నిజమైన మార్గాన్ని ఖాళీ ఆడంబరంతో పోల్చి, ఉదార దాతలైన చేదయులను సన్గతికి ఆదర్శాలుగా ప్రశంసిస్తుంది.
Sukta 8.6
RV 8.6 కణ్వుల ఋషి-పరంపరలోని ఇంద్రస్తుతి. ఇందులో ఇంద్రుని ఓజస్సు (విజయశక్తి) మరియు వర్షంలా ప్రవహించే దానశీలతను మహిమాపరచి, స్తోత్రాల ద్వారా ఆయన మరింత వృద్ధి చెందాలని, పూజించే కులాలను రక్షించేందుకు వేగంగా రావాలని ప్రేరేపిస్తుంది. స్తోత్రం ఒకవైపు విశ్వవ్యాప్త రూపకాలతో (మార్గాలను విశాలం చేసే, సమృద్ధిని విడుదల చేసే శక్తిగా ఇంద్రుడు) కదలగా, మరోవైపు యజ్ఞసన్నిహితతతో (సోమార్పణలు, సమూహ ఆహ్వానం) నడుస్తుంది; చివరికి దానస్తుతి-శైలిలోని ఉదాహరణతో దానం మరియు కీర్తి ద్వారా కలిగే ఉద్ధరణను స్తుతిస్తూ ముగుస్తుంది.
Sukta 8.7
ఈ సూక్తం ప్రధానంగా మరుతులను మహాబలశాలులైన, పర్వతాలలో సంచరించే గణంగా ఆహ్వానిస్తుంది. కవి పాడే త్రిష్టుభ్ స్తుతి వారిని మేల్కొలిపి బలపరచి, ఉత్సాహం, రక్షణ, విజయదాయక వేగాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. కణ్వప్రేరిత వాక్యరచనలు నెయ్యిలాంటి పోషక “ప్రవాహాలు” (ఇషః)గా వర్ణింపబడి, మరుతుల శక్తిని ఉప్పొంగించి, వారి ద్వారా యజమాని సంపదాభివృద్ధిని కలిగించేందుకు ఉద్దేశించబడ్డాయి. ముగింపు భాగంలో ప్రాచీనుడూ ప్రకాశమానుడూ అయిన అగ్నిని—జ్ఞాతగా—ఆశ్రయించి, అతని జ్వాల-సూర్యుడు శక్తులను తమ తమ స్థానాలలో స్థాపించి, కర్మను దీప్తిమయ క్రమంతో ముద్రిస్తుంది.
Sukta 8.8
ఈ స్తోత్రం ఉషోదయ వేళ అశ్వినీదేవులకు చేసిన అత్యవసర ఆహ్వానం. సూర్యకాంతితో అలంకరించిన తమ రథంలో వారు వేగంగా వచ్చి, ఆరోగ్యం, రక్షణ, యజ్ఞకర్మ విజయము వంటి సంపూర్ణ వరాలను ప్రసాదించమని వేడుకుంటుంది. ఋతము (కోస్మిక క్రమము) మార్గాలలో సంచరించే, లోతుగా దర్శించే సమానజన్ములైన ఆ జంటను స్తుతించి, ఋతువులకు అనుగుణంగా సక్రమంగా జరిగే కార్యంలో ఆరాధకులు నిందకైనా విఫలతకైనా లోనుకాకుండా ఉండుగాక అని ప్రార్థిస్తుంది.
Sukta 8.9
ఈ సూక్తం ఋషి వత్సునికీ అతని ప్రజలకీ సహాయం చేయమని అశ్వినౌలను అత్యవసరంగా ఆహ్వానిస్తుంది. అజేయమైన, విశాలమైన రక్షణను ప్రసాదించి, శత్రుత్వ శక్తులను దూరం తరిమివేయమని ప్రార్థిస్తుంది. అశ్వినుల కాపుదల తక్షణ ఆశ్రయం నుంచి విశ్వవ్యాప్త రక్షణగా విస్తరిస్తుంది—చలించే జగత్తుకు, శరీరానికి, మరియు సంతాన భవిష్యత్తుకు. చివరికి ప్రేరిత ధ్యానం మరియు ఆశీర్వాదం ద్వారా ఆ దివ్య జంట ‘ఆసీనమగుట’ అనే అంతర్ముఖ, చింతనాత్మక స్వరంతో ముగుస్తుంది.
Sukta 8.10
ఈ చిన్న కాణ్వ స్తోత్రం అశ్వినౌలను ప్రతి బ్రహ్మాండ స్థానం నుంచీ—స్వర్గ కాంతి నుంచీ, సముద్ర-నివాసం నుంచీ, అంతరిక్షం నుంచీ—పిలిచి, గాయకుని యజ్ఞానికి వారు శీఘ్రంగా రమ్మని ప్రేరేపిస్తుంది. స్వధా బలంతో స్వయంగా సంచరించే, విశాలజ్ఞానముగల ఉపకారకులుగా వారిని స్తుతిస్తుంది; వారు సోమ-మధువును పానంచేసి యజ్ఞాన్నీ ఋషులనూ బలపరుస్తారని చెబుతుంది.
Sukta 8.11
ఈ సూక్తం అగ్నిని వ్రతపా (ధర్మ–ఋత పరిరక్షకుడు)గా స్తుతిస్తుంది. ఆయన స్వచ్ఛందంగా మానవుల మధ్యకు వచ్చి, యజ్ఞంలో ఆహ్వానించదగిన అత్యంత యోగ్యుడిగా నిలుస్తాడు. అగ్నిని ప్రాచీనుడైనప్పటికీ నిత్యనూతన హోతృగా పునఃపునః పిలిచి, తన యజ్ఞమధ్యస్థత ద్వారా రక్షించమని, పోషించమని, సౌభాగ్యాన్ని (శుభఫలదాయక భాగ్యాన్ని) ప్రసాదించమని ప్రార్థిస్తుంది.
Sukta 8.12
ఈ సూక్తం ఇంద్రునికి అత్యవసరంగా సోమాన్ని ఆహ్వానించే గీతం. అతని పరాక్రమాన్ని రగిలించి, వెలుగును మింగే శత్రువును సంహరించేందుకు ప్రేరేపించే మత్తు-ఆనందమైన “మద”ను ఇది స్తుతిస్తుంది. ఇంద్రుడు “దూరంగా” ఉన్నా కూడా, కవులు తమ పిండిన సోమానికి అతన్ని మళ్లీ మళ్లీ పిలుస్తారు. చివరికి, యథావిధి హవిస్సు సమర్పణ మరియు ప్రాచీన ఋత్విజ్ఞానంతో స్థిరపడే క్షేమాన్ని—వీరబలం, అశ్వాలు, గోవులు—వేదసాంప్రదాయ రూపాల్లో కోరుతూ ముగిస్తారు.
Sukta 8.13
ఈ సూక్తం ఇంద్రునికి అర్పించిన విస్తృత సోమ-ఆహ్వానం. పిండిన సోమం వద్దకు వచ్చే మహా వజ్రధారి (వజ్రిన్)గా ఆయనను స్తుతిస్తుంది; స్తోత్రం కోసం ఉపాసకుని క్రతు (సంకల్పం, దృఢనిశ్చయం, ప్రేరిత బుద్ధి)ను స్పష్టంగా చేసి ఫలప్రదంగా చేస్తాడని చెబుతుంది. ఇంద్రుని “అనేకవర్ణ సహాయాలు” (చిత్రా ఊతయః) వృద్ధితో మళ్లీ మళ్లీ అనుసంధానించబడతాయి—అంతర్గత భూమి-సదృశ శక్తులను బలపరచడం, సామర్థ్యాన్ని విస్తరించడం, మరియు స్తుతి కూడా ప్రతిస్పందనగా పెరగడం.
Sukta 8.14
ఈ సూక్తం ఇంద్రుని ధనసంపదకూ విజయానికీ అధిపతిగా స్తుతిస్తుంది. ఆయన అడ్డంకులను ఛేదించి, దాగి ఉన్న కాంతిని ("గోవులు") విడుదల చేసి, యజ్ఞకర్తకు ధర్మమయమైన సరైన గమనాన్ని పునఃస్థాపిస్తాడు. "నీలా నేను సంపదను ఆజ్ఞాపించగలిగితే" అనే వ్యక్తిగత ఆకాంక్షను, అంగిరసుల కొరకు ఇంద్రుడు చేసిన కార్యాలు, వలుని మరియు యజ్ఞం చేయని శత్రుత్వ శక్తులను కూల్చిన పురాణస్మరణతో ఇది మేళవిస్తుంది. ఇంద్రుని సోమబలాన్ని ఆహ్వానించి, సంపద, ప్రేరణ, అంతర్గత–బాహ్య ప్రతిఘటనలపై విజయం ప్రసాదించమని కోరడమే దీని ఉద్దేశ్యం.
Sukta 8.15
ఈ సూక్తం ఇంద్రునికి—“అనేకసార్లు ఆహ్వానింపబడినవాడు”, “అనేకసార్లు స్తుతింపబడినవాడు”—ఉత్సాహభరితమైన ఆహ్వానం. ప్రేరిత గీతం ద్వారా ఆయనను సమీపానికి ఆకర్షించి, విజయశక్తిగా యజమానితో నివసించమని ప్రార్థిస్తుంది. ఇంద్రుని విస్తారమైన ఇంద్రియ (సార్వభౌమ పరాక్రమం), శుష్మ (ఆవేశభరిత బలం), క్రతు (సమ్యక్‌దిశిత సంకల్పం)లను స్తుతించి, సమస్త బలరూపాలు సమాజంలో ప్రవేశించి వృద్ధి, స్థిర నివాసం, విజయాన్ని ప్రసాదించుగాక అని ముగిస్తుంది.
Sukta 8.16
ఈ సూక్తం ప్రజలందరికీ విశ్వాధిపతిగా ఇంద్రుని ఉల్లాసభరితంగా స్తుతిస్తుంది. నూతనమైన, ప్రేరణాత్మక వాక్కుతో ఆయనను ఆహ్వానించి బలం, విజయం, సమృద్ధిని ప్రసాదించమని వేడుకుంటుంది. చివరికి, ఆరాధకులను సన్మార్గంలో నడిపించి, భౌతిక ఐశ్వర్యాలతో పాటు అంతరానందమైన ‘సుమ్న’ను కూడా దయచేయమని ఇంద్రుని నేరుగా ప్రార్థిస్తుంది.
Sukta 8.17
కాణ్వ పరంపరలోని ఈ స్తోత్రం ఇంద్రునికి సోమ ఆహ్వానం. సిద్ధం చేసిన బర్హిస్ ఆసనానికి వచ్చి, బాగా పిండి సిద్ధం చేసిన సోమార్పణాన్ని పానంచేసి, తన విజయశక్తిని జాగృతం చేయమని పిలుస్తుంది. ఇంద్రుని మహారూపాన్ని, వృత్రహంతృ బలాన్ని స్తుతిస్తూ—అడ్డంకులను తొలగించి, ఆరాధకునికి కాంతి, బలం, వృద్ధి స్వేచ్ఛగా ప్రవహించేటట్లు చేస్తుందని చెబుతుంది.
Sukta 8.18
ఈ సూక్తం ఆదిత్యులను వారి సుమ్నం (కృపాపూర్వక అనుగ్రహం), శర్మన్ (రక్షణ/ఆశ్రయం) కోసం, అలాగే ఎనస్‌ (దోషం/పాపం) నుండి నైతిక విముక్తి కోసం నిరంతర ప్రార్థనగా నిలుస్తుంది. ఋతాన్ని నిలబెట్టే ఆదిత్యులు మానవుల అపరాధబంధాన్ని సడలించి, ప్రమాదాల మధ్య సురక్షిత గమనాన్ని ప్రసాదించి, మరణబంధంలో ఉన్న మానవులకు ఆయుష్షును విస్తరించగలరని ఇది హైలైట్ చేస్తుంది.
Sukta 8.19
ఈ సూక్తం యజ్ఞహవిస్సును సరిగా నడిపించే నాయకుడిగా, మోసుకెళ్లే వాహకుడిగా అగ్నిని కేంద్రీకరిస్తుంది. దేవతలే అతనిని “చలనం కలిగించి” ఆహుతి దివ్యలోకానికి ఎగసిపోవునట్లు చేస్తారని చెబుతుంది. అగ్ని, దానం, కర్మకాండ, స్తుతి—ఇవన్నీ ‘భద్ర’ (శుభప్రద)మని పునఃపునః ఆశీర్వదిస్తూ, కర్మ సక్రమంగా సాగడం క్షేమంతో అనుసంధానమై ఉందని చూపిస్తుంది. చివర భాగంలో దానస్తుతి స్వరానికి మారి, విజయవంతమైన యజ్ఞం మరియు ఉదారతతో పాటు వచ్చే యజమానుల స్మరణను, సామాజిక ప్రతిఫలాలను గుర్తు చేస్తుంది.
Sukta 8.20
ఋగ్వేదం 8.20 మరుత్-సూక్తం. తుఫాను-గణమైన మరుతులను ఏకమై ముందుకు రావాలని పిలుస్తుంది—హాని చేయడానికి కాదు, యజమానిని మరియు సమాజాన్ని బలపరచడానికి. వారి అప్రతిహత బలం, అపార ఉదారతను స్తుతించి, అదే శక్తిని అంతర్ముఖంగా మలిచి ఆరోగ్యార్థ ప్రార్థనగా చేస్తుంది: కలతను శాంతింపజేయమని, తప్పుదారి పట్టినదాన్ని సరిదిద్దమని, సంపూర్ణతను పునరుద్ధరించమని మరుతులను వేడుకుంటుంది.
Sukta 8.21
ఈ సూక్తం ఎల్లప్పుడూ నూతనంగా ఉత్సాహభరితుడైన రక్షకుడిగా, వాజము (విజయశక్తి, సమృద్ధి) ప్రసాదించువాడిగా ఇంద్రుని బలంగా ఆహ్వానిస్తుంది. గాయకుల దగ్గరకు సమీపించి, గోవులు, అశ్వాలు, అపార ధనసంపదలను అనుగ్రహించమని ప్రార్థిస్తుంది. సోమరసం పీడనంలోను, సుసంస్కృతమైన స్తుతిలోను ఆనందించే నిజమైన ప్రభువుగా ఇంద్రుడు స్తుతింపబడుతున్నాడు; అతని దానశీలత పర్జన్యుడు వర్షాన్ని కుమ్మరించినట్లు “వెయ్యి” మరియు “పది వేల” పరిమాణం వరకు విస్తరించగలదని చెప్పబడుతుంది.
Sukta 8.22
ఈ స్తోత్రం ఉషస్సు వేళ అత్యవసరంగా అశ్వినులు (నాసత్యులు)ను ఆహ్వానిస్తుంది. వారి అద్భుత రథం త్వరగా వచ్చి చికిత్స, రక్షణ, సమృద్ధిని ప్రసాదించమని వేడుకుంటుంది. సూర్యా కోసం వారు ఎల్లప్పుడూ సిద్ధంగా ఉండటాన్ని స్మరించి, బంగారు ఆసనమున్న రథాన్ని అధిరోహించి యజమానునికి “పూర్ణ పోషణ” (ఇషః) మరియు ప్రకాశమయమైన సంపదను తీసుకురావాలని పునఃపునః ప్రార్థిస్తుంది.
Sukta 8.23
ఈ సూక్తం జాతవేదసుడైన అగ్నిని దీర్ఘంగా ప్రజ్వలింపజేస్తూ స్తుతిస్తుంది—అర్పణలను స్వీకరించే, యజ్ఞక్రియను రక్షించే, ప్రార్థనలను దేవతల వద్దకు మోసుకెళ్లే సర్వజ్ఞ అగ్ని. ఇది పునఃపునః అగ్నిని వసు (సంపద), బలం, సక్రమంగా నిర్వహిత యజ్ఞాన్ని ప్రసాదించమని కోరుతుంది; అతనిని పట్టుకోలేని జ్వాలగా వర్ణిస్తూ, అతని ధూమం పైకి ఎగసే దృశ్యచిహ్నాన్ని ఫలప్రదమైన ఉపాసనకు సూచనగా చూపుతుంది. ముగింపు భాగంలో అగ్ని కర్మ యొక్క కీర్తిగా, మిత్ర-వరుణులను ఆహ్వానించే సమాహర్తగా ప్రతిపాదింపబడి, యజ్ఞాన్ని ఋతం (సార్వత్రిక క్రమం)తో సమన్వయపరుస్తుంది.
Sukta 8.24
ఈ సూక్తం ఇంద్ర వజ్రధారికి ప్రేరిత వాక్కు (బ్రహ్మన్)ను “చేతనపరచి ముందుకు నడిపించండి” అని సమూహంగా పిలుపునిస్తుంది. అడ్డంకులను ఛేదించి విజయాన్ని ప్రసాదించే ధైర్యవంతుడైన, అత్యంత పురుషోత్తమ శక్తిగా ఇంద్రుని స్తుతిస్తుంది. ఇంద్రుని పరాక్రమాన్ని సోమపాన నిష్పీడనమూ హవిస్సర్పణముతో పదేపదే అనుసంధానిస్తూ, అధ్వర్యువును మరింత ఉల్లాసకరమైన పానాన్ని పోయమని ప్రేరేపిస్తుంది—అలా ఎల్లప్పుడూ వృద్ధిచెందే వీరుడు బలపడునట్లు. నేపథ్యంగా వల-ప్రతీకం నిలుస్తుంది: దాగిన ఆవరణాలు, రహస్య కర్మలు—వాటిని ఇంద్రుడు ఛేదించి ప్రకాశమయ “గోవులను” (సంపద, వెలుగు, అంతర్దృష్టి) విడుదల చేయగలడు.
Sukta 8.25
ఋగ్వేదం 8.25 సూక్తం ప్రధానంగా మిత్ర–వరుణులను విశ్వరక్షకులుగా స్తుతిస్తూ ప్రార్థిస్తుంది. వారు ఋతాన్ని (సత్య-వ్యవస్థను) నిలబెట్టి, ఉపాసకుని కాపాడి, ధర్మంగా జీవించేందుకు అవసరమైన అంతర్గత-బాహ్య “విస్తారాన్ని” (వార్య) పెంపొందిస్తారని చెబుతుంది. ఈ గీతం వారి అప్రమత్త రక్షణను ప్రశంసించడమూ, సురక్షిత గమనము, సామాజిక సౌహార్దము, సంకోచం/బంధనాల నుండి విముక్తి వంటి వరాలను కోరడమూ మారుమారుగా చేస్తుంది; ఈ అనుగ్రహాలన్నీ వారి నైతికాధిపత్యం మరియు ఒడంబడిక-స్నేహ స్వరూపంలో స్థిరపడినవిగా ప్రతిపాదిస్తుంది.
Sukta 8.26
ఈ సూక్తం ప్రధానంగా అశ్వినౌ (నాసత్యౌ)లను ఆహ్వానిస్తుంది. యజమాని స్తోత్రానికి వారి వేగవంతమైన రథం చేరుగాక అని కోరుతూ, విజయశక్తి, రక్షణ, మరియు ప్రకాశమయమైన క్షేమాన్ని ప్రసాదించమని ప్రార్థిస్తుంది. ఆరాధనను ‘వస్త్రధారణ’ వంటి శోభాకర కర్మగా చిత్రిస్తుంది—అర్పణలు, సేవల ద్వారా దివ్య జంటను చుట్టుముట్టి (ఆవరిస్తూ) శుభం (కాంతిమయ మంగళత్వం)ను ఫలింపజేస్తుందని చెబుతుంది. చివరి మంత్రంలో క్షణమాత్రం వాయువును ఉద్దేశించి, మనస్సుకు ఉల్లాసం, శక్తిసంపద (వాజ), మరియు ప్రేరిత ఆలోచనలు కార్యరూపంలో సరిగా ప్రవర్తించేటట్లు చేయమని యాచిస్తుంది.
Sukta 8.27
ఈ సూక్తం యజ్ఞంలో అగ్నిని ప్రధానమైన ఋత్విజ్‌శక్తిగా స్థాపిస్తూ ప్రారంభమవుతుంది; ఆపై రక్షణకై మరియు హవిస్సు సఫలంగా అర్పించబడుటకై మరుతులు, బ్రహ్మణస్పతి, మరియు విశ్వదేవతలను సహాయక దివ్యశక్తులుగా ఆహ్వానిస్తుంది. మధ్యభాగంలో సవితృదేవుని ఉదయోన్ముఖ ప్రేరణను ప్రస్తావించి, అది సమస్త ప్రాణులను లక్ష్యబద్ధమైన కదలికలోకి నడిపిస్తుందని చెబుతుంది; విశ్వవ్యవస్థ ప్రతిదినం పునఃజాగరణమవుతున్నట్లు చిత్రిస్తుంది. చివరికి, కుమారుడు బలమైన రక్షకుణ్ని ఎంచుకున్నట్లుగా, సమూహంగా దైవసహాయాన్ని ఎన్నుకొని, సరిగా పోసిన ఆహుతుల ద్వారా “మంచిదైనది” (వసు/వసీయస్)ను కోరుతూ ముగుస్తుంది.
Sukta 8.28
ఈ సంక్షిప్త సూక్తం ‘ముప్పైమూడు’ దివ్యశక్తులుగా భావింపబడే విశ్వేదేవులను ఆహ్వానించి, యజ్ఞగడ్డపై తమకు తగిన క్రమంలో సరిగా ఆసీనులై, యాగక్రియ యొక్క సముచిత వ్యవస్థను నిలుపుదల చేయమని ప్రార్థిస్తుంది. ముందూ వెనుకా, పైకీ కిందకీ—ప్రతి దిశలో సమగ్ర రక్షకులుగా నిలవమని ఈ సర్వదేవతలను కోరుతుంది. చివరికి, ఏడు విధాల దర్శనంగా దివ్యబలాలను ప్రతిపాదిస్తూ, వారి కాంతులు, ఆయుధాలు, వైభవాలు సంపూర్ణంగా స్థాపితమై ఉన్నాయని ప్రకటిస్తుంది.
Sukta 8.29
ఈ సూక్తం “ఏకుడు” అని పిలువబడే ఏకైక వీర దైవశక్తిని ధ్యానిస్తుంది. అతడు ప్రత్యేకంగా సంచరిస్తాడు, స్వర్ణకాంతితో తనను తాను ఆవరిస్తాడు, రహస్య మార్గాలనూ అంతర్లీన “నిధుల”నూ ఎరుగుతాడు. ఆ ఏకుణ్ణి ఋషుల ప్రేరిత సామగానంతో (సామన్) అనుసంధానించి, ఆ గానద్వారా మరుగున ఉన్న వెలుగు ప్రత్యక్షమై, సూర్యుడు ప్రకాశించునట్లు చేస్తుందని చెబుతుంది—దాచుదలపై ప్రకాశం గెలిచే అంతర్ముఖ, గూఢ విజయాన్ని సూచిస్తూ.
Sukta 8.30
విశ్వదేవులకు అంకితమైన ఈ సంక్షిప్త సూక్తం, దేవశక్తులలో ఎవ్వరూ ‘చిన్నవారు’ కాదని—అందరూ స్వస్వరూపంలో మహత్తరులు, రక్షణకు సమర్థులని—దృఢంగా ప్రకటిస్తుంది. సమష్టి దేవతలను ఉపాసకుని కాపాడమని, అతని తరఫున వాక్కు పలకమని, పితృపారంపర్య మానవ మార్గానికి అనుగుణంగా నిలుపమని, విస్తారమైన ఆశ్రయం మరియు సమృద్ధి (గోవులు, అశ్వాలు) ప్రసాదించమని ప్రార్థిస్తుంది; విశ్వానర అనే సర్వవ్యాప్త అగ్నిశక్తిని ప్రత్యేకంగా స్మరిస్తుంది.
Sukta 8.31
ఈ సూక్తం సక్రమంగా నిర్వహించిన యజ్ఞంలో ఇంద్రుని ఆనందాన్ని కేంద్రీకరిస్తుంది: సోమరసం పిండబడటం, హవిస్సులు పాకటం, బ్రహ్మ (ప్రేరిత పవిత్ర వాక్కు) యథావిధిగా ఉచ్చరించబడటం. బాహ్య కర్మకాండను అంతర్గత సిద్ధతతో అనుసంధానిస్తూ, రక్షణ, బలం, విజయాన్ని కోరుతుంది—చివరికి భక్తియుత యజమానుడు లోపల మరియు వెలుపల ఉన్న అవ్యవస్థ యొక్క “యజ్ఞం చేయని” శక్తులను జయిస్తాడనే భావనతో ముగుస్తుంది.
Sukta 8.32
కాణ్వుల ఈ స్తోత్రం సోమపానార్థం ఇంద్రుని ఆహ్వానించి, ఆయన సాధించిన వీరకార్యాలను స్మరింపజేస్తుంది; ప్రేరిత గీతం ద్వారా ఆయన విజయశక్తి ఇక్కడ ప్రత్యక్షమగునట్లు కోరుతుంది. స్తుతి, ఆహుతి, దేవప్రతిస్పందన—ఈ యజ్ఞక్రియ పరస్పరతను, సంపూర్ణతను ఇది ఉద్ఘాటిస్తుంది; యజ్ఞంలో ఏదీ “చెల్లించబడకుండా” మిగలకుండ, ఉపాసకులకు బలం, రక్షణ, విజయం లభించునట్లు ప్రార్థిస్తుంది.
Sukta 8.33
ఋగ్వేద 8.33 కాణ్వ పరంపరలోని ఇంద్ర ఆహ్వాన స్తోత్రం; సోమ పీడనాన్ని కేంద్రంగా చేసుకుంది. కవులు వడపోత ద్వారా సోమాన్ని శుద్ధి చేసి, ఇంద్రుని చుట్టూ ఆసీనులై, తమ శుద్ధమైన స్తుతి–అర్పణ ప్రవాహంలోకి దిగివచ్చమని ఆయనను పిలుస్తారు. ఈ సూక్తం ఇంద్రుడు తన పింగళ అశ్వాలతో వేగంగా రావాలని, యజ్ఞంపై హక్కు చెప్పే ప్రత్యర్థులను మించిపోవాలని, ఆరాధకులకు బలం, విజయం, పైకెగసే గతి/ఉన్నతి ప్రసాదించాలని పునఃపునః ప్రేరేపిస్తుంది.
Sukta 8.34
ఈ సూక్తం ఇంద్రునికి అత్యవసర ఆహ్వానం: అతడు తన పింగళ అశ్వాలతో వచ్చి, సోమరసాన్ని స్వీకరించి, కణ్వ వంశీయ ఋషి యొక్క సువ్యవస్థిత స్తోత్రాన్ని శక్తివంతం చేయమని కోరుతుంది. పునరావృత ధ్వని ఇంద్రునిని “ఆ ఆజ్ఞాపక ఋతమయ స్వర్గం నుండి” యజమాని యొక్క ప్రస్తుత క్షేత్రానికి రప్పిస్తూ, వేగవంతమైన శక్తులను స్థిరపరచి, చలనాన్ని విజయకరమైన—సత్యాన్ని నిలబెట్టే—శక్తిగా మార్చమని వేడుకుంటుంది.
Sukta 8.35
ఈ సూక్తం ఉషస్సు వేళ అశ్వినులను గట్టిగా ఆహ్వానిస్తూ, వారు త్వరగా వచ్చి సమస్త దేవగణంతో—అగ్ని, ఇంద్రుడు, ఆదిత్యులు, రుద్రులు, వసువులు, ఉషస్సు, సూర్యుడు—ఏకస్వరంగా పిండిన సోమరసాన్ని పానంచేయమని వేడుకుంటుంది. ఋత/ధర్మంతో కూడి వచ్చే, గాయకుని పిలుపుకు స్పందించే, యజమానునికి “రత్నాని” (నిధులు, సమృద్ధులు)తో ప్రతిఫలం చెల్లించే సర్వసహాయకులుగా అశ్వినులను చిత్రిస్తుంది. “ఆ యాతం… ఆ గతం” అనే పునఃపునః పిలుపు ఈ సూక్తాన్ని యాగస్వాగతంగా, అలాగే రక్షణ, ప్రాణశక్తి, ఐశ్వర్యాల కోసం చేసిన ప్రార్థనగా నిలుపుతుంది.
Sukta 8.36
ఈ సూక్తం ఇంద్రునికి సోమ ఆహ్వానం—ప్రత్యేకంగా మరుతులతో కూడిన ఇంద్రుని (మరుత్వాన్) పిండిన సోమాన్ని పానంచేయమని కోరుతుంది. ఆ మదం/ఉల్లాసం ద్వారా యజమానునికి రక్షణ, విజయం, విస్తారమైన బలాన్ని ప్రసాదించమని ప్రార్థిస్తుంది. “నీకు నియమించిన భాగం” అనే హవిస్సుపై ఇంద్రుని హక్కును, యుద్ధాలు గెలిచే అతని నిరూపిత శక్తితో—నీళ్లలో/లోతుల్లోనూ జయించి, ప్రేరిత వాక్కు (బ్రహ్మాణి) యొక్క ప్రభావాన్ని నిలబెట్టే శక్తితో—పునఃపునః అనుసంధానిస్తుంది. చివరి మంత్రం శ్యావాశ్వుని పేరుతో ప్రార్థనను వ్యక్తిగతంగా చేస్తూ, అత్రికి మరియు రాజు త్రసదస్యువుకు గతంలో లభించిన దైవ సహాయాన్ని స్మరించి, ఆ పూర్వాపర ఉదాహరణపై ప్రస్తుత ఆశను స్థాపిస్తుంది.
Sukta 8.37
ఈ సూక్తం మధ్యాహ్న (మాధ్యందిన) సోమపాన-పీడనానికి ఇంద్రుని ఆహ్వానిస్తుంది; ఆయన పానము చేయమని, పీడనకర్త ఋత్విజునికీ యజమానుడికీ తన “సర్వసహాయాలు” (viśvābhir ūtibhiḥ) ప్రసాదించమని వేడుకుంటుంది. వృత్రునితో ఇంద్రుడు చేసిన యుద్ధాలను, ముట్టడిగా దాడిచేసే శత్రుసేనలను తరిమివేయగల ఆయన శక్తిని స్మరిస్తుంది. చివరగా, ఋషుల పిలుపుకు గతంలో ఆయన స్పందించిన విధానాన్ని—ప్రత్యేకంగా శ్యావాశ్వ, అత్రి—మరియు త్రసదస్యునికి ఆయన ఇచ్చిన రక్షణను స్మరింపజేస్తూ, ఇంద్రుడు క్షత్రాన్ని (సార్వభౌమాధికార బలాన్ని) వృద్ధి చేస్తాడని ప్రార్థిస్తుంది.
Sukta 8.38
ఈ గాయత్రీ సూక్తం ఇంద్రుడు–అగ్ని అనే యుగ్మదేవతలను, యజ్ఞాన్ని నిర్వహించే ద్వయ ఋత్విజ్-యాజకులుగా మరియు విజయశక్తులుగా ఆహ్వానిస్తుంది; వారు “బలకార్యాలలో” (వాజేషు కర్మసు) యాగాన్ని సఫలముగా, ఫలప్రదముగా చేస్తారు. కవి వారిని ఆహుతికి మేల్కొని రావాలని, గాయత్రీ “గతి/పథం”లో ప్రవహించే సుసంస్కృత స్తోత్రాన్ని స్వీకరించాలని ప్రార్థిస్తాడు; రక్షణను, ప్రేరిత వాక్కును అనుగ్రహించమని కోరుతాడు. ముగింపుకు సమీపంలో సరస్వతీ దేవి శక్తిదాయక సాన్నిధ్యాన్ని స్పష్టంగా ఆహ్వానిస్తాడు.
Sukta 8.39
ఈ తొమ్మిది ఋచల స్తోత్రం అగ్నిని ప్రేరిత ఋషిగా, అంతర్ముఖ దూతగా స్తుతిస్తుంది; అతడు మానవ మరియు దైవ సభల మధ్య సంచరిస్తూ హవిస్సులను మోసుకెళ్లి దేవతలను సమీపింపజేస్తాడు. ఉపాసకులను దీక్షింపజేయమని, యజ్ఞక్రియకు శక్తినివ్వమని, శత్రుత్వ శక్తులను “మరో లోకానికి/ప్రాంతానికి” తరిమివేయమని అగ్నిని ప్రార్థిస్తుంది. చివరికి అగ్నியின் విశ్వవ్యాప్త మహిమను—మూడు మడతల ఆధారాలలో నివసించువాడిగా—ప్రకటిస్తూ, అతడు దైవ సమూహాలను (మూడు మరియు పదకొండు) ఆరాధించునట్లు కోరుతూ, యజమానుల బలం మరియు సంపద వృద్ధి చెందునట్లు అభ్యర్థిస్తుంది.
Sukta 8.40
ఈ సూక్తం ఇంద్ర–అగ్నులను ఏకబలమైన విజయ–రక్షణశక్తిగా ఆహ్వానిస్తుంది. “దృఢంగా స్థాపితమైన” సంగ్రామాలలో నిలకడగా తట్టుకొని గెలుపు సాధించేందుకు ఉపకరించే రయి (సమృద్ధి/ధనం)ని ప్రసాదించమని వేడుకుంటుంది. అదే పోరుబీమంలోనే ప్రత్యర్థులు చెదరిపోవాలని పునఃపునః ప్రార్థిస్తుంది; అంతర్గత అగ్ని (అగ్ని) అడవిలో గాలి దూసుకుపోయినట్లు అడ్డంకులను చీల్చుకుంటూ ముందుకు నడిపిస్తుందని చెబుతుంది. చివరికి, ప్రస్తుత స్తుతిని పూర్వ ఋషులతో అనుసంధానించి, “త్రిగుణాధారిత” శాంతి మరియు సమృద్ధులపై అధిపత్యాన్ని కోరుతుంది.
Sukta 8.41
ఈ సూక్తం వరుణునిని మరుత్‌లతో కలిసి సర్వజ్ఞ శక్తులుగా స్తుతిస్తుంది; వారు ఋతాన్ని (సత్యధర్మ క్రమాన్ని) స్థాపించి, మానవ సమాజాన్ని, పశుసంపదను, ఐశ్వర్యాన్ని రక్షిస్తారు. దైవశక్తులు ఉన్నత సమరస్యంలో “ప్రకాశించుగాక” అని ఇది పునఃపునః ప్రార్థిస్తుంది. ప్రేరిత కర్మాలు ఏకమయ్యే బంధకుడిగా వరుణునిని చిత్రిస్తూ, ఆయన ఆధారంతో లోకాలు వేరుగా నిలిచి, నిలబడిపోతాయని వర్ణిస్తుంది.
Sukta 8.42
ఈ చిన్న స్తోత్రం, సర్వజ్ఞుడైన అసురుడు వరుణుని మహత్తర చిత్రణతో ప్రారంభమవుతుంది—ఆయనే స్వర్గాన్ని స్థిరపరిచాడు, భూమిని కొలిచాడు, మరియు భంగం లేని ఋతం—విశ్వక్రమ ధర్మాలైన తన వ్రతాల ద్వారా—సర్వలోకాలను పాలిస్తాడు. తరువాతి మంత్రాలలో దృష్టి సోమయాగ పరిసరానికి మళ్లి, నాసత్యులైన అశ్వినులను పీడనక్రియకు వచ్చి సోమాన్ని పానంచేయమని ఆహ్వానిస్తుంది; యాగచలనాలను సమతుల్య ఏకత్వంలో సమన్వయపరుస్తుంది.
Sukta 8.43
ఈ సూక్తం ప్రేరిత పురోహితుడిగా, ఎప్పుడూ తప్పని యజ్ఞకర్తగా అగ్నిని నిరంతరం స్తుతిస్తుంది. ఆయన దైవ సంకల్పాన్ని మేల్కొలిపి, మానవ వాక్కును మరియు ఆహుతులను దేవతల వద్దకు మోసుకెళ్తాడు. భక్తుని పిలుపుకు అగ్ని ఆకర్షితుడై రావాలని, యజమాని ‘గృహం’లో ప్రవేశించాలని, తన స్థిరమైన దానశీలత ద్వారా నిలకడైన, శ్రేష్ఠమైన సంపదను మరియు రక్షణను ప్రసాదించాలని పునఃపునః ప్రార్థిస్తుంది.
Sukta 8.44
ఈ అగ్ని స్తోత్రం యజ్ఞాగ్నిని ప్రదీప్తం చేస్తుంది—దైవ అతిథి (అతిథి)గా, నెయ్యితో మేల్కొలిపబడి, ఆహుతులను స్వీకరించి వాటిని దేవతల వద్దకు మోసుకెళ్లమని ఆహ్వానించబడినవాడిగా. ఇది అగ్నியின் విశ్వవ్యాప్త మహిమను స్తుతిస్తుంది—ఆకాశానికి శిరస్సు, భూమికి అధిపత్య శిఖరం—జలాలలో దాగి ఉన్న “బీజాలను” కదిలించి జీవం, ప్రకటనగా వెలికి తెచ్చేవాడిగా. సుక్తం చివర అగ్ని, ప్రేరిత ఋషి, ఉపాసకుని ప్రాణమును మరియు సంపదను పాపం మరియు శత్రు శక్తులను దాటి సురక్షితంగా తీసుకుపోవాలని రక్షణ ప్రార్థనతో ముగుస్తుంది.
Sukta 8.45
ఈ సూక్తం సోమపానాన్ని పిండే యజ్ఞానికి ఇంద్రుని నిరంతరం ఆహ్వానిస్తుంది—పిండిన సోమరసాన్ని పానంచేసి, యజమానులకు బలం, విజయం, కోరతగిన సంపదను ప్రసాదించమని వేడుకుంటుంది. ప్రారంభంలో అగ్ని ప్రజ్వలింపబడి, బర్హిస్ పరచబడిన సరైన కర్మస్థితిని స్థాపిస్తుంది; ఆ స్థితిలో ఇంద్రుడు ఉపాసకులకు యౌవనమయ మిత్రుడవుతాడు. అనంతరం ఇంద్రుని ఉల్లాసం (మద) మరియు దానశీలత కోసం పునఃపునః పిలుపులు సాగి, చివరికి ఇంద్రుడు గతంలో ప్రసాదించిన వరాల ద్వారా తెలిసిన అత్యుత్తమ నిధిని దయచేయమని అభ్యర్థనతో ముగుస్తుంది.
Sukta 8.46
ఈ సూక్తం సమాజానికి రక్షకుడు, మార్గదర్శి, వృద్ధిని ప్రసాదించేవాడైన ఇంద్రుని నిరంతరంగా స్తుతిస్తుంది. అతడు తన హరీలు (శక్తులు)తో యజ్ఞానికి వేగంగా రావాలని ఆహ్వానించి, బలం, సంపద, విజయాన్ని ప్రసాదించమని ప్రార్థిస్తుంది. మరుత్తులతో ఇంద్రుని మైత్రి మానవ ప్రయత్నాన్నీ యాగసిద్ధినీ ముందుకు నడిపించే చలనశీల శక్తిగా చిత్రితమవుతుంది. చివరికి, తిరిగి వచ్చే స్త్రీశక్తి ఒకటి ఆధిపత్యం మరియు ప్రకాశమయ సార్వభౌమత్వాన్ని తీసుకువచ్చే దృశ్యంతో ముగుస్తుంది—ఇంద్రుని సహాయఫలాలు బాహ్యసాధనగా మాత్రమే కాక అంతఃసాధనగా కూడా సిద్ధిస్తాయని సూచిస్తుంది.
Sukta 8.47
ఈ సూక్తం ఆదిత్యులను—ప్రత్యేకించి వరుణుడు, మిత్రుడు—విశాలులు, దోషరహిత రక్షకులుగా పునఃపునః ఆహ్వానిస్తుంది. వారు ఉపాసకుణ్ని మోసం, శత్రుత్వం, పాపభాగం వంటి దుష్ప్రభావాల నుండి కాపాడాలని ప్రార్థిస్తుంది. యజమానునిలో శాంతి, ఆశ్రయం, ‘త్రివిధ’ రక్షణతో సహా సమస్త క్షేమరూపాలను స్థాపించమని దేవతలను కోరుతుంది. చివరికి విజయము, శుద్ధి భావంతో, ఉషస్సు ఉదయించునప్పుడు భయాన్ని మరియు దుష్స్వప్నాలను తొలగిస్తూ ముగుస్తుంది.
Sukta 8.48
ఈ సోమ-సూక్తం, సోమరసాన్ని ఆస్వాదించినప్పుడు కలిగే “మాధుర్యాన్ని” (మధు) జీవనదాయక శక్తిగా స్తుతిస్తుంది. అది మనస్సును స్పష్టపరచి, అంతర్ముఖ స్వేచ్ఛను విస్తరింపజేసి, దేవతల్నీ మానవుల్నీ ఒకే పోషక సారము చుట్టూ సమీకరిస్తుంది. సోముడు ప్రతి అవయవంలో ఆసీనమైన అంతర్వాసి రక్షకుడిగా ప్రశంసింపబడుతూ, ధర్మాచరణలో (వ్రత) జరిగిన లోపాలను క్షమించమని ప్రార్థించబడతాడు; సమస్తదిశల రక్షణకై మరియు సూర్యలోకమైన స్వర్‌కి ప్రవేశం కోసం ఆహ్వానించబడతాడు. ఈ విధంగా, ఈ హిమ్నం ఉల్లాసానుభూతి నుంచి నైతిక సమాధానానికి, చివరికి సోమ/ఇందు ద్వారా సమగ్ర సంరక్షణకు సాగుతుంది.
Sukta 8.49
ఈ సూక్తం భయంకరుడూ ఉదారుడూ అయిన మఘవన్ ఇంద్రుణ్ణి స్తుతిస్తుంది. అతని అక్షయమైన శక్తి, సంపద గాయకుణ్ణి పైకి ఎత్తి ‘శిక్షించి’, నిండిన చర్మపాత్ర నుంచి నీరు ప్రవహించినట్లు ప్రేరిత ఆలోచనలు ప్రవహింపజేస్తాయి. కణ్వ ఋషులకు మరియు వారి మిత్రజనాలకు ఇంద్రుడు గతంలో చేసిన సహాయాన్ని ఇది స్మరిస్తుంది; ఆ స్మరణనే వర్తమాన ప్రార్థనగా మార్చి, కాంతిమయమైన గో-హిరణ్య సమృద్ధి మరియు విజయాన్ని ప్రసాదించే సహాయాన్ని కోరుతుంది.
Sukta 8.50
ఇది కాణ్వుల స్తుతి-ఆహ్వానం: ప్రసిద్ధుడైన, ఉదార దాత అయిన విజేత ఇంద్రుని (శక్రుని) స్తుతిస్తూ పిలుస్తుంది. యజమాని/యజ్ఞకర్త యొక్క సమృద్ధిని విస్తరించి, పోటీ మరియు యాగక్రియలో విజయాన్ని స్థిరపరచమని ప్రార్థిస్తుంది. సోమరసం పీడనంతోను, ఉదార దానంతోను ఇంద్రుని పరాక్రమాన్ని పదేపదే అనుసంధానిస్తూ, “వెయ్యిరెట్లు పొంగిపొర్లినట్లుగా” కోరిన ధనాన్ని పెంపొందించమని, పూర్వ ఋషులకు చేసినట్లే గాయకునికి ప్రకాశమయమైన ‘గోవులను’ (కాంతి/వరాలు) తెరవమని వేడుకుంటుంది.
Sukta 8.51
ఈ సూక్తం సోమపాన నిష్పీడనానికి ఇంద్రుని ఆహ్వానిస్తుంది; పూర్వకాల ఆదర్శాలను స్మరిస్తూ, పితృపురుషులు మరియు స్నేహపూర్వక ఆతిథ్యదాతలతో కలిసి ఇంద్రుడు సోమాన్ని పానించిన సందర్భాలను గుర్తుచేస్తుంది. ఇంద్రుని దాతగా స్తుతిస్తూ, భక్తులను దానశీలతలో “శిక్షించి” (ప్రేరేపించి) ధనం, బలం, విస్తరణను ప్రసాదించేవాడిగా వర్ణిస్తుంది. ముగింపు దృశ్యంలో యజ్ఞక్రియనే వృద్ధికి క్షేత్రంగా చూపుతుంది: ప్రేరిత స్తోత్రగానం, ప్రవహించే సోమబిందువులు, మరియు ఆరాధకులలో వృష్ణ్య శవస్ (వృషభసమ శక్తి) పెరుగుదల.
Sukta 8.52
కాణ్వ పరంపరలోని ఈ ఇంద్ర స్తోత్రం, ప్రస్తుత సోమపాన యజ్ఞానికి దేవుణ్ణి ఆహ్వానిస్తుంది. మనువు, వివస్వంతుడు, త్రితుడు చేసిన ప్రాచీన యాగాలలో ఇంద్రుడు ఆనందంగా సోమాన్ని త్రాగి, స్తుతిని స్వీకరించిన విధానాన్ని స్మరింపజేస్తుంది. ఇంద్రుణ్ణి ధనమును, వృద్ధిని (రాయః, పోష) ప్రసాదించే దాతగా కీర్తిస్తుంది. చివరికి, సోముని ప్రకాశశక్తులు అతనిని ఉల్లాసపరచగా, భూమి మరియు సూర్యుని సమన్వయపరుస్తూ, అపార సమృద్ధులను కదిలించి ప్రవాహంలో పెట్టే ఇంద్రుని దర్శనంతో ముగుస్తుంది.
Sukta 8.53
కాణ్వ పరంపరలోని ఈ ఇంద్ర స్తోత్రం ఇంద్రుని పరమ దాతృశక్తిగా—బలవంతులలో వృద్ధుడిగా, దుర్గభేదకుడిగా, ‘గోవులను’ (కిరణాలు/సంపద) కనుగొనువాడిగా—సమృద్ధి మరియు రక్షణ పొందుటకు ఆహ్వానిస్తుంది. శత్రుత్వాలను నలిపివేయమని, సోమరసాన్ని తృప్తిగా పానంచేయమని, జీవన సంగ్రామంలో ఉపాసకుని విజయానికి—గోసంపద, అశ్వబలం (శక్తి మరియు చైతన్యగతి)—వైపు నడిపించమని ప్రార్థిస్తుంది.
Sukta 8.54
ఈ ఇంద్రసూక్తం దేవుని వీర్యాన్ని (వీరశక్తిని) స్తుతిస్తుంది—ప్రేరిత వాక్కు మరియు ప్రకాశమయమైన అంతర్దృష్టి ద్వారా చేరదగినదిగా, పూర్వులు ఆయనను ఎలా పొందారో అట్లే. అనంతరం కవి ఈ స్తుతిని ఆచరణాత్మక ప్రార్థనగా మలుస్తాడు: గాయకుల పట్ల ఇంద్రుడు సహానంద సహచరుడిగా మేల్కొని, వారికి స్థిరమైన, క్షీణించని సమృద్ధిని—ప్రత్యేకంగా ప్రస్కణ్వునకు—స్థాపించుగాక.
Sukta 8.55
ఇంద్రునికి అంకితమైన ఈ సంక్షిప్త కాణ్వ స్తోత్రం, ఆరాధకుని వైపు “వచ్చుచున్నట్లు” ప్రత్యక్షంగా ఉప్పొంగే ఆయన వీర్యం (వీరశక్తి)ను స్తుతిస్తుంది; శ్రమించి ప్రార్థించే యాచకునికి రాధస్ (దానబలం/బహుమానం)ను ప్రసాదిస్తుంది. “వందలు”, “నాలుగు వందలు” వంటి గాఢమైన సంఖ్యా-పరిణామాల ద్వారా, ఇంద్రుని వరం భౌతిక, యుద్ధ, ప్రాణశక్తి రూపాలలో పొంగిపొర్లే సమృద్ధిగా చిత్రితమవుతుంది. చివరికి, ఇంద్రుడు సప్తవిధ క్రమాన్ని స్థాపించి, చీకటి అడ్డంకి శక్తులను మార్గాల అవతలికి తోలివేసి, కీర్తి, దృష్టి, విజయాలకు దారి శుద్ధి చేస్తాడనే దృశ్యంతో ఇది ముగుస్తుంది.
Sukta 8.56
ఈ చిన్న కాణ్వ స్తోత్రం ప్రధానంగా ఇంద్రుణ్ని “తోడేలు-సదృశ” బలవంతుడైన రక్షకుడిగా స్తుతిస్తుంది; భక్తితో అన్వేషించే సాధకునికి అతని విస్తారమైన, క్షీణించని దానం స్పష్టంగా ప్రత్యక్షమవుతుంది. పశుసంపద, సేవ, వనరులు వంటి స్పృశ్య సమృద్ధిని ఇంద్రుని విస్తృత శక్తికి సూచనగా ఇది కీర్తిస్తుంది. చివర్లో ప్రకాశమయమైన యజ్ఞమలుపు వస్తుంది: తెలిసిన హవిర్వాహకుడైన అగ్ని మేల్కొని, సూర్యుని కాంతిని వెలుగులోకి తెస్తాడు—ఇంద్రుని వరాలను యజ్ఞాగ్ని ప్రకటనతో అనుసంధానిస్తూ.
Sukta 8.57
ఈ చిన్న సూక్తం అశ్వినులు (నాసత్యులు) తమ శక్తిమంతమైన రథంపై వచ్చి సోమరసంలోని “మూడవ పీడనం”ను పానంచేయమని ఆహ్వానిస్తుంది. ఆకాశం మరియు భూమి అంతటా వారు చేసిన ప్రశంసనీయ కార్యాలను స్తుతిస్తుంది; వారికి నియమితమైన భాగం సిద్ధంగా ఉందని ధృవీకరిస్తుంది; తమ ప్రభావశాలి శక్తుల (శచీ) ద్వారా యజ్ఞకర్తను రక్షించి, అభివృద్ధి పరచమని ప్రార్థిస్తుంది.
Sukta 8.58
ఈ సంక్షిప్త సూక్తం యజ్ఞాన్నే గురించి ఆత్మపరిశీలనాత్మక ప్రశ్నగా నిలుస్తుంది: అనేక విధాలైన కర్మవ్యవస్థలు, ఋత్వికులు, పాత్రలు ఉన్నప్పటికీ అవన్నీ ఎలా ఒకే సమగ్ర యజ్ఞసంకల్పాన్ని లక్ష్యంగా చేసుకుంటాయో అన్వేషిస్తుంది. ఇది ఆశ్చర్యకరమైన ఏకత్వదృష్టిని ప్రకటిస్తుంది—ఒకే అగ్ని, ఒకే సూర్యుడు, ఒకే ఉషస్సు—అనేక రూపాలలో ప్రత్యక్షమవుతాయని చెబుతుంది. అనంతరం సోమపానంతో అనుసంధానమైన అశ్వినుల ఆహ్వానానికి మళ్లి, వేగవంతమైన సహాయాన్ని సూచించే ప్రకాశమయ ‘రథ’ ప్రతిమను చిత్రిస్తుంది.
Sukta 8.59
ఈ సంక్షిప్త సూక్తం సోమపానార్థం పీడనక్రియకు సంయుక్త రక్షకులైన ఇంద్ర–వరుణులను ఆహ్వానిస్తుంది; వారు ప్రతి యజ్ఞానికి శీఘ్రంగా వచ్చి తమకు న్యాయంగా చెందవలసిన భాగాలను స్వీకరించమని ప్రార్థిస్తుంది. వారి బాహ్య విశ్వాధిపత్యం, విజయశక్తిని యజమాని అంతరంగ నియమనంతో అనుసంధానించి, అతనిని ఋతం (సరియైన ప్రమాణం) వైపు శిక్షణనిచ్చి, సంపద, సంతానం, దీర్ఘాయుష్షును ప్రసాదించమని కోరుతుంది.
Sukta 8.60
ఈ సూక్తం ఎన్నుకోబడిన హోతృగా అగ్నిని ఆహ్వానిస్తుంది; యజ్ఞాన్ని నిర్వహించి దేవతలకు హవిస్సులను మోసుకెళ్లేందుకు బర్హిస్‌పై వచ్చి కూర్చోవాలని కోరుతుంది. రక్షస్‌ (వైరి/అంధకార శక్తులు), యాతు (మంత్రతంత్ర/మాయాజాలం), అడ్డంకులు, క్షేమహాని, ఆకలి మొదలైన వాటి నుండి రక్షణను అగ్నిని పదేపదే వేడుకుంటుంది; అలాగే బలం, వృద్ధి, విజయకర లాభాలు (వాజాలు) ప్రసాదించమని ప్రార్థిస్తుంది. సమగ్రంగా, అగ్ని యజ్ఞపురోహితుడిగా మాత్రమే కాక సమీపంలో ఉండే నమ్మకమైన రక్షకుడిగా, యజమాని మార్గాన్ని సురక్షితం చేసే వాడిగా చిత్రితమవుతాడు.
Sukta 8.61
ఈ సూక్తం కవి పిలుపును “రెండు వైపుల నుండీ” వినమని ఇంద్రునికి నేరుగా, అత్యవసరంగా చేసే ఆహ్వానం; ధీ (ప్రేరిత ఆలోచన) బలంతో సోమపానార్థం సమీపానికి రమ్మని కోరుతుంది. బలమైన భుజాలవాడైన, అడ్డంకులు మరియు దృఢమైన పురాలను ఛేదించే పురందరుడిగా ఇంద్రుని స్తుతిస్తూ, మళ్లీ మళ్లీ రమ్మని, హవిని స్వీకరించమని, ధనం, రక్షణ, విజయశక్తిని విడుదల చేయమని ప్రార్థిస్తుంది. ముగింపు చిత్రణలో ఇంద్రుని పరాక్రమం సన్నద్ధంగా నిలిచిన వజ్రంలో కేంద్రీకృతమై, ప్రతిఘటనను చీల్చి విజయక్రమాన్ని స్థాపించడానికి సిద్ధంగా ఉంటుంది.
Sukta 8.62
ఈ ఇంద్ర స్తోత్రం సోమరసం పిండే సమాజాన్ని ఉద్ధతమైన స్తుతిని ముందుకు తేవమని ప్రేరేపిస్తుంది; ఎందుకంటే ఇంద్రుడు సుసంఘటితమైన స్తోత్రం (స్తోత్ర) మరియు ఉక్థాన్ని ఆనందంగా స్వీకరించి “భద్రా రాతయః” (శుభప్రదానాలు)గా ప్రతిఫలిస్తాడు. ఇది దైవప్రదత్తమైన ఇంద్రుని వీరత్వం, సమస్త భవనంపై అతని రక్షకాధికారాన్ని కీర్తిస్తుంది; సోమార్పణకర్తలకు లభించే సమృద్ధి మరియు “అనేక దీప్తులు”ను, సోమయజ్ఞాన్ని నిర్లక్ష్యం చేసినవారికి కలిగే కఠిన పరిణామంతో వ్యత్యాసంగా చూపుతుంది.
Sukta 8.63
ఈ సూక్తం మండల 8లోని ఇంద్రస్తుతి ప్రవాహాన్ని కొనసాగిస్తూ, ఇంద్రుణ్ని ప్రాచీన “అన్వేషకుడు”గా చిత్రిస్తుంది; సంకల్పబలాలు (క్రతు) ఆయనను ఆశ్రయించి సమీపిస్తాయి. మానవ ఆకాంక్ష, ప్రేరిత ధీ (ప్రజ్ఞ/ప్రేరణ) దేవలోకంలో ప్రవేశించేందుకు ఆయననే దివ్య ద్వారంగా పేర్కొంటుంది. ఐదువిధ మానవ సముదాయం చేసే సామూహిక ఆహ్వానాన్ని, యజ్ఞంలో బర్హిస్ (పవిత్ర ఆసనం) పరచే కర్మతో అనుసంధానిస్తుంది. చివరికి రక్షణార్థ ప్రార్థనగా ముగుస్తూ, రుద్రులు మరియు సమస్త దేవతలు—ముఖ్యంగా ఇంద్రుడు—వృత్రవధ సంగ్రామంలో (బాహ్య యుద్ధం, అంతర్గత అవరోధం రెండింటిలోనూ) ఉపాసకునికి తోడ్పడాలని వేడుకుంటుంది.
Sukta 8.64
ఈ సూక్తం ఇంద్రునికి ఉత్సాహభరితమైన సోమ-ఆహ్వానం. స్తోత్రగీతాలు ఆయనను ఆనందోల్లాసంతో ఉత్సాహపరచి, ఆయన రాధస్ (సమృద్ధి) ప్రసాదించి, పవిత్ర వాక్యాన్ని (బ్రహ్మ) ద్వేషించే శక్తులను (బ్రహ్మద్విష్) ఛేదించాలని ప్రార్థిస్తుంది. ఇంద్రుడు వంగని, యౌవనోపేతమైన బలవంతుడైన వృషభుడిగా చిత్రితుడవుతాడు; నిజమైన బ్రహ్మన్ (ప్రేరిత వాక్కు) ద్వారానే ఆయనను చేరడం సాధ్యం, ఇతరులకు దుర్గముడు. చివరికి అత్యవసర పిలుపుతో ముగుస్తుంది: వీరత్వమయమైన, జ్వలించే శక్తి కోసం ప్రకాశవంతమైన సోమాన్ని త్వరగా వచ్చి పానంచేయుము.
Sukta 8.65
ఈ సూక్తం ఇంద్రుని అన్ని దిశల నుండీ అత్యవసరంగా ఆహ్వానిస్తూ—ఎక్కడ, ఎప్పుడైనా పిలిచిన వెంటనే తక్షణ సహాయంగా త్వరగా రావాలని వేడుకుంటుంది. నిత్యదేవశక్తుల మధ్య కూడా ఇంద్రుడు ప్రత్యేకంగా “సులభంగా చేరువయ్యే” దేవుడని స్తుతించి, దైవ ఉదారత ద్వారా బలం, రక్షణ, కీర్తి ప్రసాదించమని కోరుతుంది. ముగింపులో స్వరం ఇంద్రుని ప్రకాశమయ వికిరణాలైన “నపాతః” వైపు విస్తరించి, వెయ్యిరెట్లు సహాయం మరియు దేవతల మధ్య ఖ్యాతిని ఉద్ఘాటిస్తుంది.
Sukta 8.66
ఈ సూక్తం సోమార్పణతో కూడిన ఉత్సాహభరిత ఆహ్వానం; సంపదను కనుగొనేవాడిగా, యుద్ధంలో సహాయకుడిగా ఇంద్రుని పిలుస్తుంది. విస్తారమైన గీతంతో, శుద్ధమైన సంకల్పంతో యజ్ఞానికి ఆయనను ఆహ్వానించి, ‘కార్యనిర్వహణలలో ఆనందించే’ (వయునేషు) ఆయన చలనశీల శక్తులను స్తుతిస్తుంది. స్తోమాన్ని స్వీకరించి, ప్రకాశమయమైన బుద్ధితో ముందుకు రావాలని, క్షయాన్ని తెచ్చే అంధకారాన్ని తరిమివేసి బలం మరియు సమృద్ధి కార్యరూపం దాల్చేలా చేయాలని ప్రార్థిస్తుంది.
Sukta 8.67
ఈ సూక్తం ఋతం (విశ్వవ్యవస్థ)ను రాజసంగా నిలబెట్టే ఆదిత్యులను ఆశ్రయం, కృప, మరియు లక్ష్యసిద్ధి కోసం ప్రార్థిస్తుంది. ఆహ్వానంతో ప్రారంభమై, ప్రమాదంలో తక్షణ రక్షణను వేడుకొని, చివరికి ద్వేషం, పాపం, మరియు దమనకరమైన బాధలను సమూలంగా తొలగించమని విస్తృతంగా కోరుతుంది. ఇలా ఆదిత్యులను ధర్మరక్షకులుగా, అలాగే సామాజిక మరియు అంతర్మన అశాంతిని స్వస్థపరచే వైద్యులుగా చిత్రిస్తుంది.
Sukta 8.68
ఈ సూక్తం యజ్ఞానికి ఇంద్రుని రథాన్ని ఆహ్వానిస్తుంది. ఋతం (కోస్మిక ధర్మం) యొక్క అత్యంత బలమైన రక్షకుడిగా, అన్ని దాడులను జయించి “సుమ్న” (సంపూర్ణత, క్షేమం) ప్రసాదించువాడిగా అతనిని స్తుతిస్తుంది. యజ్ఞం మరియు ప్రేరిత వాక్కు ద్వారా కవి, ఇంద్రుడు తన ప్రాచీన సహాయాన్ని మరల చూపి—వాజ (విజయశక్తి, సమృద్ధి)ను, తన మిత్రులకు నిర్దోషమైన రక్షణను అనుగ్రహించమని వేడుకుంటాడు. ముగింపు భావం దైవకార్యపు నిరపరాధిత్వాన్ని ఉద్ఘాటిస్తుంది: ఏ మానవ నిందకుడూ ఇంద్రుని సంఘంపై విజయవంతంగా దోషారోపణ చేయలేడు.
Sukta 8.69
ఈ సూక్తం సోముని ప్రేరకుడిగా, బలదాతగా కేంద్రీకరిస్తుంది; త్రిష్టుభ్ ఛందస్సు గానంతో అతడిని పునఃపునః ముందుకు తెస్తూ, యజ్ఞాన్నీ మనస్సునీ వృద్ధితో “నింపే” పరంధీ అనే పరిపూర్ణతాశక్తి అతనికి ఆధారంగా నిలుస్తుంది. సోమాన్ని జాగ్రత్తగా—చిందకుండా—సిద్ధం చేసి అర్పించే దృశ్యాలు ఇందులో సాగుతాయి; ఇంద్రుడు పానంచేయుటకు ఆ పానీయాన్ని స్థిరంగా నిలిపి ఉంచడం ప్రధానంగా చూపబడుతుంది. అలాగే క్రమబద్ధమైన యాగక్రమం (సరిగా కత్తిరించిన బర్హిస్, యథావిధిగా స్థాపితమైన శక్తులు)నే ప్రాచీనమైన, ఆద్యమైన “అగ్రగమనం”/పురోగతిని పొందుటకు అవసరమైన షరతుగా ఈ సూక్తం ఉద్ఘాటిస్తుంది.
Sukta 8.70
ఈ సూక్తము ప్రజల అధిపతిగా, అజేయ యోధుడిగా ప్రతి సంగ్రామాన్ని జయించి వృత్రుని సంహరించే ఇంద్రుని ఉత్సాహభరిత స్తుతి-ఆహ్వానం. విజయము, బలము, ఉదార దానము కొరకు—సమీపములోనూ దూరములోనూ, “లోతుల్లో” మరియు “విస్తారాల్లో” ఎక్కడైనా పిలువదగిన, ఎల్లప్పుడూ సిద్ధంగా ఉన్న శక్తిగా అతనిని ఆహ్వానిస్తుంది. ముగింపు మంత్రం కర్ణగృహ్యా అనే యజమాన-స్మరణను కూడా నిలుపుతుంది; ఇంద్రుని అనుగ్రహాన్ని స్పష్టమైన దానాలతోను యజ్ఞసంపదతోను అనుసంధానిస్తుంది.
Sukta 8.71
అగ్నిని స్తుతించే ఈ సూక్తం రక్షణకూ సమృద్ధికీ ప్రార్థన. గాయకులు అగ్నిదేవుని మహాశక్తులతో తమను దారిద్ర్యం, శత్రుత్వం, మానవ ద్వేషం నుండి కాపాడమని వేడుకుంటారు. అగ్ని వసువుల (ధనసంపదల) యథార్థ అధిపతిగా, అధార్మిక శక్తులు తొలగించలేని దానాన్ని ప్రసాదించువాడిగా, అలాగే వంశరక్షకుడిగా ప్రశంసింపబడుతున్నాడు; ఆయన ఋషుల ప్రేరిత తేజస్సుకు శాంతి, క్షేమం, సురక్షిత నివాసాన్ని ప్రసాదిస్తాడు.
Sukta 8.72
ఈ సూక్తం అధ్వర్యువు శాస్త్రోక్తంగా కర్మను సరిగ్గా నిర్వహించడాన్ని కేంద్రంగా చేసుకున్న లితుర్జిక ఉపదేశం మరియు స్తుతి. హవిస్సును సిద్ధం చేయడం, నియమానుసారం (ప్రశాసన) కదలడం, యజ్ఞాన్ని దాని లక్ష్యాన్ని “గెలుచుకునే” విధంగా ముందుకు నడిపించడం—ఇవన్నీ ఇందులో ప్రతిపాదించబడతాయి. లోతైన, విశాలంగా పరిభ్రమించే పాత్రలోకి పోయబడే ఆహుతి/స్రావ చిత్రాల ద్వారా, సూక్ష్మమైన కర్మాచరణను సోమ/ఆహుతి యొక్క విశ్వచక్రగతితో మరియు యజ్ఞాన్ని నిలబెట్టే ఋత-వ్యవస్థతో అనుసంధానిస్తుంది. ముగింపు దృశ్యం మరింత అంతర్లీనార్థాన్ని సూచిస్తుంది: ఇష్టశక్తి యొక్క “పదం” (స్థానం) ఆకాశమంతటా జిహ్వచే వ్యాపింపబడుతుంది—కర్మాన్ని సంపూర్ణం చేసే సూక్ష్మశక్తిగా వాక్ (పవిత్ర ఉచ్చారణ)ను సూచిస్తూ.
Sukta 8.73
ఈ అశ్వినుల స్తోత్రం పదేపదే ఆ ద్విదేవ వైద్యులను లేవమని, రథాన్ని యోగం చేయమని, సమీపానికి రావమని ఆహ్వానిస్తుంది—వారి సహాయం యజమాని వద్ద “సమీపంగా, ఆసీనంగా” ఉండునట్లు. పునరుక్తి వంటి దృఢమైన ప్రార్థనతో శీఘ్ర రక్షణ, బలప్రదానం, అడ్డుకొనే అంధకారాన్ని కోటను ఛేదించినట్లు ఛేదించమని కోరుతుంది. సమగ్ర ఉద్దేశ్యం తక్షణ సహాయం—చికిత్స, రక్షణ, మరియు జీవనంలోనూ మనస్సులోనూ ఋతం (సరియైన క్రమం) పునఃస్థాపన.
Sukta 8.74
ఈ సూక్తం ప్రధానంగా అగ్నిని అతిథి (దివ్య అతిథి)గా, జాతవేదసుగా—ప్రతి కులం ఆహ్వానించి గృహాగ్నిగా స్థాపించే, బలం, సమృద్ధి, మంగళకర శాంతిని ప్రసాదించే అంతర్వాసి అగ్నిగా—స్తుతిస్తుంది. కవి సన్నిహితమైన, చేతికి అందే ఉపమానాలతో అగ్ని అత్యంత మధురమైన స్తోత్రాన్ని స్వీకరించి, దాని ద్వారా మరింత బలవంతుడై, యజమానులకు ఐశ్వర్యాన్ని స్థిరపరచమని ప్రార్థిస్తాడు. ముగింపు భాగంలో మహానది పరుష్ణీని కూడా ఆహ్వానించి, ఈ సూక్తంలోని శక్తి–రక్షణ భావాన్ని వేదకాల జీవితం, ప్రయాణాలకు సంబంధించిన స్పష్టమైన భూదృశ్యంతో అనుసంధానిస్తుంది.
Sukta 8.75
ఈ సూక్తం అగ్నిని ప్రత్యేకంగా హోతృ (యజ్ఞపురోహితుడు) స్వరూపంలో ఆహ్వానిస్తుంది—దేవతలు అత్యుత్తమంగా పిలిచే వాడు, యజ్ఞక్రియలో ఆసనం అధిష్ఠించి, ప్రాచీన అధికారంతో నైపుణ్యంగా హవిస్సులను మోసికెళ్లేవాడు. విధివిధాన ఆహ్వానంతో పాటు, కవి శత్రుత్వం మధ్య రక్షణను ప్రార్థిస్తాడు—చుట్టుముట్టిన శత్రువుల దాడి పడవను అల తాకినట్లు ఆరాధకులను తాకకూడదని వేడుకుంటాడు. సూక్తం చివర తండ్రిపట్ల ఉన్న విశ్వాసంలా ముగుస్తుంది: అగ్నిసహాయం ‘పూర్వకాలం నుంచే’ తెలిసినది, తండ్రి ఆధారంలా; అతని కృపాభావం (సుమ్న) మళ్లీ కోరబడుతుంది.
Sukta 8.76
ఈ సూక్తం మరుత్‌లతో కూడిన ఇంద్రుని అజేయమైన శక్తిస్వామిగా ఆహ్వానిస్తుంది. యజ్ఞానికి వచ్చి సోమరసం పానంచేసి, ఉపాసకులకు విజయాన్ని మరియు వృద్ధిని ప్రసాదించమని ప్రార్థిస్తుంది. యుద్ధోన్ముఖమైన, కర్మకాండాత్మకమైన పిలుపులతో పాటు, ఇంద్రుని ద్వారా ప్రేరిత వాక్కు (వాచు) ఉద్భవించడంపై ఒక ఆత్మపరిశీలనాత్మక భావనను కూడా కలిగి ఉంది; ఋతం (సత్య-వ్యవస్థ) ద్వారా బాహ్య జయాన్ని అంతర్గత నిర్మాణంతో అనుసంధానిస్తుంది.
Sukta 8.77
ఈ సూక్తం ఇంద్రుని జన్మమునుండే నిర్ణాయకుడైన, అనేక శక్తులు గల వీరుడిగా స్తుతిస్తుంది. అతడు యోగ్యమైన మిత్రులను అన్వేషించి, వెంటనే యుద్ధానికీ దానసంపదకీ మొగ్గుతాడని చెబుతుంది. పర్వతాలను చీల్చి పోషణను, ధనసంపదను విడుదల చేసిన అతని కార్యాన్ని స్మరిస్తుంది; విజయక్రమాన్ని స్థాపించే సాధనాలుగా అతని సక్రమంగా నిర్మితమైన ఆయుధాలు, భుజబలాన్ని ప్రశంసిస్తుంది. యజమాని మరియు సమాజానికి బలం, రక్షణ, సమృద్ధి ప్రసాదించునట్లు ఇంద్రుడు వినీ సహాయపడాలని ఆహ్వానించడమే దీని ఉద్దేశ్యం.
Sukta 8.78
ఇంద్రునికి అంకితమైన ఈ సూక్తం, విజయశక్తి గల దేవునిని సమృద్ధమైన సోమానందం, ధనం, అలాగే జీవనానికీ అంతర్దృష్టికీ ఆధారమైన “కాంతి మందలు” ప్రసాదించమని ప్రార్థిస్తుంది. ఇంద్రుడు ఎప్పుడూ విఫలంకాని, మోసపోని వాడని స్తుతిస్తూ—మర్త్యుల కోపాన్ని, శత్రుత్వ సంకల్పాన్ని ముందే గమనించి నియంత్రించేవాడని చెబుతుంది. చివరికి, సంపూర్ణ విశ్వాసంతో కొడవలినికూడా ఇంద్రుని చేతిలో ఉంచి, కొత్తగా కోసినదైనా నిల్వచేసినదైనా పంటను నింపి పరిపూర్ణం చేయమని వేడుకుంటుంది.
Sukta 8.79
ఈ సూక్తం సోముని అజేయమైన, సర్వవిజయశక్తిగా స్తుతిస్తుంది—మూసివున్నదాన్ని తెరచి, ప్రేరిత దర్శనంతో కవి-ఋషిని తేజోవంతుడిని చేస్తాడు. సోముడు సత్యలక్ష్యాలను నెరవేర్చువాడిగా చిత్రితమవుతాడు—అన్వేషకులను దాత యొక్క వరానికి నడిపించి, అశాంతమైన తృష్ణను తృప్తిగా మారుస్తాడు. చివరికి, దేవతల మధ్య సింహాసనారూఢుడైన సోముని రాజసిక ప్రార్థనతో వేడుకుంటుంది: వంకర ఆలోచనలపై దృష్టి పెట్టి, శత్రుత్వమయమైన మరియు అడ్డుపడే శక్తులను దూరం చేయుమని.
Sukta 8.80
ఈ సూక్తం, అపరాజేయ బలవంతుడూ వైద్యుడూ అయిన ఇంద్రుని శరణు వేడే అత్యవసర ప్రార్థన. విరిగినదాన్ని ‘సరిచేసి’ కరుణ, విజయం, క్షేమం ప్రసాదించమని కోరుతుంది. సమృద్ధిని తెచ్చే తన రథంతో ఇంద్రుడు వచ్చి, అడ్డంకులను తొలగించి, యజమానులను జయశీలులుగా చేయమని వేడుతుంది. చివరి మంత్రంలో దృష్టి విస్తరిస్తుంది: అమరులు మరియు దేవతలు కలిసి దివ్యకాంతిని పెంపొందించి, స్తుతింపబడిన ‘రాధస్’ (దానం/మహిమ) సిద్ధం చేస్తారు; ప్రేరిత సంపద వేగంగా, ఉదయంలా, చేరేలా చేస్తారు.
Sukta 8.81
ఈ తొమ్మిది ఋచల స్తోత్రం ఇంద్రునికి నేరుగా ఆహ్వానిస్తూ చేసిన స్తుతి. ఆయన సమీపానికి వచ్చి, యజమానుల కోసం శక్తి, సంపద, విజయబలముల సమృద్ధమైన స్పష్టమైన భాగాన్ని ‘పట్టుకొని’ అందించమని ప్రార్థిస్తుంది. కుడిచేతి ధర్మక్రియ (దక్షిణా) యొక్క ఫలప్రదతను, ఇంద్రుడు వినవలసిన గానమైన సామన్‌ను, అలాగే వృద్ధి మరియు విజయసిద్ధి పక్వమగుటకు ఇంద్రుని ప్రకాశమయ వాజములు (సమృద్ధులు) శీఘ్రంగా చేరుటను ఇది ప్రధానంగా ఉద్ఘాటిస్తుంది.
Sukta 8.82
ఇంద్రునికి అంకితమైన ఈ స్తోత్రం వృత్రహనుడైన ఆయనను సమీపం నుండీ దూరం నుండీ త్వరగా ఆహ్వానించి, ఆయన ఉల్లాసార్థం సిద్ధం చేసిన మధుర సోమార్పణాన్ని స్వీకరించమని కోరుతుంది. ఇది సోమ పీడనం, ఇంద్రుని ఆనందం మరియు బలాన్ని స్తుతిస్తూ, శ్యేనుడు (గద్ద) తెచ్చిన పురాణ సోమకథను స్మరింపజేసి, దాని శక్తికి అధిపతిగా ఇంద్రుడు త్రాగమని ప్రేరేపిస్తుంది.
Sukta 8.83
ఈ సూక్తం సమష్టి దేవతలను—ప్రత్యేకంగా అధిపత్యమయిన ఆదిత్యులను (వరుణ, మిత్ర, ఆర్యమన్)—ఆరాధిస్తుంది. ఉపాసకుడు అంతర్గత‑బాహ్య బలానికి తాను ఎన్నుకున్న విశాలమైన, రక్షక సహాయంగా (అవః) వారిని పిలుస్తాడు. వారి జాగ్రత్తగల చైతన్యం, ధర్మపాలన, దుష్టాన్ని దూరం చేసే శక్తిని స్తుతించి, చివరికి ఇంద్రుని నేతృత్వంలోని ఉదార దివ్య సమూహాన్ని సంబోధిస్తూ ముగుస్తుంది.
Sukta 8.84
ఈ సూక్తం యజ్ఞానికి అత్యంత ప్రియమైన “అతిథి”గా అగ్నిని స్తుతిస్తుంది—స్నేహితుడిలా సన్నిహితుడు, సులభంగా చేరువయ్యేవాడు, మరియు రథంలా యజ్ఞసంకల్పాన్ని ఫలప్రదంగా మోసుకెళ్లే వాహకుడు. అలాగే ఇది అంతర్ముఖంగా తిరిగి, సరైన మానసిక ఆహుతి ఏమిటి, పూజలో తగిన సంబోధన ఏది అన్న ఆత్మపరిశీలన ప్రశ్నను ఉంచుతుంది. చివరికి అగ్నిరక్షణ వల్ల క్షేమం (kṣema) సురక్షితంగా లభించి, వీరబలం (suvīrya) వృద్ధి చెందుతుందని చెప్పి ముగుస్తుంది. మొత్తంగా, సరైన యజ్ఞం, సరైన భావం, మరియు అగ్ని పరిరక్షణ ద్వారా రక్షిత సమృద్ధి కోసం ఇది సంక్షిప్త ఆహ్వానం.
Sukta 8.85
ఈ చిన్న అశ్విన స్తోత్రం నాసత్యులను కవి పిలుపుకు వెంటనే వేగంగా రావాలని, మధురమైన సోమరసాన్ని పానంచేయాలని పునఃపునః ఆహ్వానిస్తుంది. దివ్య జంట సురక్షిత రక్షణను (చర్దిః) ప్రసాదించాలని, గాయకుని ప్రేరిత వాక్కును బలపరచాలని, తమ సమయోచిత ఆగమనం మరియు సహాయంతో యజ్ఞక్రియ ఫలప్రదంగా చేయాలని ప్రార్థిస్తుంది.
Sukta 8.86
ఈ సంక్షిప్త జగతీ స్తోత్రం ఆశ్వినులను అద్భుతమైన యుగళ వైద్యులుగా, ఆనందదాతలుగా ఆహ్వానిస్తుంది. వారు “శరీరధారిని రూపుదిద్దాలి” (తనూకృ-) అని, స్నేహబంధం ఎప్పటికీ తెగకుండా కాపాడాలని ప్రార్థిస్తుంది. పునరావృత విన్నపాల ద్వారా ఋషి విశ్వకుడు ఆశ్వినుల ఉపకారాలను స్మరిస్తూ, వారి సహాయాన్ని ఋతం (కోస్మిక క్రమం) ఆధీనంలో జీవశక్తి యొక్క సమగ్రత, సంపద, మరియు అచంచల సహచర్యానికి రక్షణగా ప్రతిపాదిస్తాడు.
Sukta 8.87
ఈ చిన్న అశ్వినుల సూక్తం, సోమపానార్థం జరుగుతున్న సోమపీడన యజ్ఞానికి ఆ ద్విదేవ వైద్యులను శీఘ్రంగా రమ్మని ఆహ్వానిస్తుంది. వారిని పిలిచే, ‘చల్లే’ ప్రకాశమయ స్తుతిగా ఇది నిలుస్తుంది. వారు బర్హిస్‌పై కూర్చొని మధురమైన సోమరసాన్ని పానంచేసి, బలం, సంపద/వీర్యసాధనలో విజయము (వాజసాతి), అలాగే కవుల ప్రేరిత పిలుపును వెంటనే వినే అనుగ్రహాన్ని ప్రసాదించమని కోరుతుంది.
Sukta 8.88
ఈ చిన్న ఇంద్ర స్తోత్రం సోమానందాన్ని పొందే, అద్భుత కార్యాలు చేసే యోధుడైన ఇంద్రుని స్తుతిస్తుంది. సంకల్పం, బలం, ఫలప్రదమైన కర్మల ద్వారా జన్మించిన సమస్త ప్రాణులను అతడు మించిపోతాడు. గౌతమ కవులు తమ వాక్కుతో—దూడవైపు పరుగెత్తే ఆవుల్లాగా—అతని వైపు దూసుకెళ్తూ, తమ గీతానికి అతడు మేల్కొని, అపరిమిత దానశీలత, రక్షణ, మరియు శక్తి సంపాదనలో విజయాన్ని ప్రసాదించమని ప్రార్థిస్తారు.
Sukta 8.89
ఈ సంక్షిప్త స్తోత్రంలో మరుతులను ‘బృహత్’ (విశాలమైన) స్తుతిని గానంచేయమని ఆహ్వానిస్తారు; అది వృత్రహంత అయిన ఇంద్రుని మేల్కొలిపి, అతడు వెలుగు, జలాలు, మరియు విశాలమైన ప్రకాశలోకమైన ‘స్వః’ను విడుదల చేయునట్లు చేస్తుంది. శ్లోకాలంతటా ఇంద్రుడు ధైర్యంగా ముందుకు సాగి, అడ్డుకట్ట వేసే శక్తిని చీల్చి, సూర్యుడు–జలాలు–ఋతం/సత్యాన్ని బలపరచే శక్తులు కలిసి కదిలేలా విశ్వవ్యవస్థను చలనం చేయమని ప్రేరేపించబడతాడు. దీని ఉద్దేశ్యం యజ్ఞకార్యం (విజయం, వర్షం కొరకు ఇంద్రుని ఉత్సాహపరచడం) మరియు అంతర్ముఖం (జడత్వాన్ని భేదించి స్పష్టతను తెచ్చే దివ్యశక్తిని మేల్కొలపడం) రెండూ.
Sukta 8.90
ఈ ఆరు ఋచల స్తోత్రం ఇంద్రుని “అన్ని యుద్ధాలలో” సన్నిధిగా ఉండమని ఆహ్వానిస్తుంది; కవుల మంత్రాలకూ సోమపాన నిష్పీడనాలకూ సమీపంగా రావాలని, విజయానికీ సమృద్ధికీ అడ్డుగా నిలిచే నిరోధక శక్తులను (వృత్రాన్ని) భేదించమని ప్రార్థిస్తుంది. ఇంద్రుని సత్యవంతుడిగా, వంగని ధీరుడిగా, వజ్రాయుధధారిగా స్తుతిస్తూ, ధనాన్ని దగ్గరకు తీసుకురావాలని, విశాలమైన వస్త్రమువలె తన రక్షణను విస్తరించమని వేడుకుంటుంది. చివరికి, దూరదర్శి అసురుడైన (ప్రభుత్వశక్తి గల) ఇంద్రుని కృప (సుమ్న) మరియు ఆశ్రయాన్ని పొందాలని కోరుతూ స్తోత్రం ముగుస్తుంది.
Sukta 8.91
ఈ చిన్న స్తోత్రంలో సోమరసం కనుగొనబడి మోసుకొచ్చిన అమూల్య నిధిగా చిత్రితమవుతుంది; విజేత అయిన ఇంద్రునికోసమే దానిని ప్రత్యేకంగా పిండుతారు. ఇంద్రుడు ఆ హవిస్సును పానంచేసి బలాన్ని ప్రసాదిస్తాడు. సోముని ఆవిష్కరణ అనే సజీవమైన పురాణచిత్రం నుంచి క్రమంగా ఆశాభరిత ఆహ్వానానికి—“బహుశా” ఇంద్రుడు మన మేలుకోసం కార్యం చేస్తాడేమో—అనే భావానికి ఇది మారుతుంది; చివరికి అపాలా కథలో ఇంద్రుని శుద్ధికర శక్తి పునరుజ్జీవింపజేసి ప్రకాశింపజేస్తుంది.
Sukta 8.92
ఈ ఇంద్రసూక్తం నిరంతర స్తోత్రరూపంగా సాగుతుంది. గాయకులు సోమరసం ద్వారా ఇంద్రుని స్తుతించి, ఆయనను “ముందుకు నడిపించి” (ప్రేరేపించి), వృత్రహనుడైన ఆయన విజయశక్తి యజమానుల మధ్య క్రియాశీలమగునట్లు కోరుతుంది. ఇంద్రుని లోకవిజేతగా, ప్రజల పట్ల అత్యంత ఉదారుడిగా కీర్తిస్తూ, ఆయన ఉల్లాసపూరిత పరాక్రమం మరియు బలప్రదమైన ఆనందోన్మాదం సమాజంలో ప్రవేశించుగాక అని పునఃపునః ప్రార్థిస్తుంది.
Sukta 8.93
ఈ సూక్తం ఉషోదయ దిశగా చేసే ఆహ్వానం. ఇందులో సూర్యుడు ఉదయించే, విజయశాలి శక్తిగా—‘అవతలికి చేర్చేవాడిగా’—స్తుతింపబడతాడు; అదే సమయంలో స్తుతి భాషలో ఇంద్రునికి సొంతమైన జయ, రక్షణ, వరప్రదానం వంటి బలమైన విశేషణాలు కూడా వినిపిస్తాయి. పూజకుల కోసం మేల్కొలుపు, బలం, సమృద్ధి కోరుతూ—ప్రత్యేకంగా వృత్రసదృశ బంధనాల వంటి అడ్డంకులను అధిగమించడం, సమృద్ధమైన ప్రాణశక్తి, మరియు విజయశక్తి (వాజ) పొందడం కోసం ప్రార్థిస్తుంది.
Sukta 8.94
ఈ సూక్తం ప్రకాశవంతమైన, ఉగ్రవేగశాలులైన మరుత్‌గణాన్ని ఆహ్వానిస్తుంది—వారు అడ్డంకులను ఛేదించి, ప్రవహించే జలాలవలె దూసుకుపోతూ బలం, స్పష్టత, విజయోన్ముఖ గమనాన్ని ప్రసాదిస్తారు. వారి విశ్వవ్యాప్త తుఫాను-శక్తిని సోమయాగంతో అనుసంధానించి, పర్వతాసీనులైన, వీర్యవంతులైన వారిని పిండిన సోమాన్ని ఆస్వాదించమని పిలిచి, యజమాని యొక్క ఉద్ధరణను మరియు కీర్తిని ముందుకు నడిపించమని ప్రార్థిస్తుంది.
Sukta 8.95
ఈ సూక్తం సోమార్పణాన్ని కేంద్రంగా చేసుకున్న ఇంద్రుని ఆహ్వానగీతం. ప్రకాశించే సోమపిండింపులు ఇంద్రుని వైపు ప్రవహిస్తున్నాయని చెప్పి, సిద్ధం చేసిన సారాన్ని పానంచేయమని, యజమాని కర్మలలో ప్రవేశించమని ఆయనను ప్రేరేపిస్తుంది. స్తుతి (గిరః, ఉక్థాని) ద్వారా కవులు ఇంద్రుని “వృద్ధి” చేస్తారని, ఆయన అనేక శక్తులను—ధనం, విజయం, అలాగే వృత్రసదృశ అడ్డంకులను జయించే బలం (వాజ)—సాధించేందుకు ప్రార్థిస్తారు. ఇంద్రుని “శుద్ధత” (శుద్ధ) పై పునరుక్తి-సదృశమైన గాఢమైన దృష్టి, ఆయనను శుద్ధీకృతమైన, స్పష్టీకరించే పరాక్రమంగా చూపి, ధననిధులను ప్రసాదించి, విఘ్నాలను నాశనం చేసేవాడిగా వర్ణిస్తుంది.
Sukta 8.96
ఈ సూక్తం రాత్రి నుండి ఉషస్సు (ప్రభాతం) వైపు, అడ్డంకి నుండి మార్గం వైపు—సురక్షితంగా “దాటించగల” శక్తిగా ఇంద్రుని స్తుతిస్తుంది; ఈ దాటుదలలో ఉషస్సు మరియు పోషకమైన జలాలు/నదులు (ఆపః/సింధవః) సహకరిస్తాయి. ప్రేరిత వాక్కు (ఉక్త)ను మోసుకెళ్లమని, అన్వేషకుని బోధను పడవలా దూర తీరానికి నడిపించమని ఇంద్రుని ప్రార్థిస్తుంది; చివరికి వృత్రహంతుడైన, నిపుణుడైన, త్వరగా ప్రత్యక్షమయ్యే ఇంద్రుని సహాయం పరాకాష్ఠకు చేరుతుంది.
Sukta 8.97
ఈ సూక్తం పిండిన సోమరసమునకు ఇంద్రుని ఆహ్వానించి, మధుర పానాన్ని స్వీకరించి, గాయకునికీ సన్నద్ధమైన యజ్ఞకర్తలకూ వృద్ధి కలిగించుమని ప్రార్థిస్తుంది. శత్రుత్వమయ అసురశక్తుల నుండి ప్రకాశవంతమైన ‘సూర్యలోక’ సంపదలను గెలుచుకొనే ఇంద్రుని పరాక్రమాన్ని స్మరింపజేస్తుంది; ఋతం (సత్య-వ్యవస్థ) ద్వారా రక్షణను కోరుతుంది; దురితాలు (కష్టాలు/అన్యాయాలు) దాటి, సమృద్ధిగా, సమస్తులకు హితకరమైన శ్రేయస్సులోనికి మమ్మల్ని చేర్చుమని వేడుకుంటుంది.
Sukta 8.98
ఈ సంక్షిప్త ఇంద్ర-సూక్తం, విశాల దర్శి ఇంద్రుని కోసం సామగానాన్ని ఆలపించమని పిలుపు. ధర్మాన్ని స్థాపించువాడిగా, విజయాన్ని ప్రసాదించే బలాన్ని దాతగా ఆయనను స్తుతిస్తుంది. కవులు ఉప్పొంగే జలాలవలె తమ మహా ఆకాంక్షలను ఆయనవైపు “చలనంలోకి” తెచ్చి, చివరికి సువీర్యం—ధర్మకార్యానికి తగిన శ్రేష్ఠమైన, ఫలప్రదమైన వీరత్వం మరియు శక్తిని ప్రసాదించమని ప్రార్థిస్తారు.
Sukta 8.99
ఈ ఇంద్ర స్తోత్రం వజ్రధారిని గాయకుల విన్నపాన్ని వినమని, వారి పిలుపుకు వేగంగా రావమని అత్యవసరంగా ఆహ్వానిస్తుంది; ఇంతకుముందు స్తుతిచే బలపడినవాడైన అతనిని స్మరిస్తుంది. శత్రుత్వ ప్రతిఘటనలను, అసత్య వాక్యాన్ని ఛేదించే సర్వజయవీరుడిగా ఇంద్రుని కీర్తించి, శ్రమించే ఆరాధకునికి పునఃపునః సహాయాలను, ధర్మసమ్మతమైన ఫలితాలను ప్రసాదించేవాడిగా వర్ణిస్తుంది.
Sukta 8.100
ఈ సూక్తం అడ్డంకిని (వృత్రుని) ఛేదించి, ప్రాణదాయక నదులను విడుదల చేసే నిర్ణాయక విజేతగా ఇంద్రుణ్ని స్తుతిస్తుంది; అతని వజ్రాయుధానికి విశ్వే దేవాః, అలాగే విష్ణువు, ద్యౌః వంటి మిత్రశక్తులు ఆకాశీయ విస్తారాన్ని విపులం చేయమని ఆహ్వానించబడతారు. కవి దేవతల చేత నడిపింపబడుతున్నాను, ఆదరింపబడుతున్నాను అనే భావంతో సమీపించి, వీర కార్యం మరియు సమృద్ధి సిద్ధించునట్లు ఇంద్రుడు “భాగాన్ని స్థాపించు” (భాగ) అని ప్రార్థిస్తాడు. ఈ విధంగా, వ్యక్తిగత శక్తిసంపాదన, సమూహ సమీకరణ, మరియు వృత్రవధ అనే ఆదర్శ పురాణాన్ని ఒకే యాజ్ఞిక-మానసిక ప్రవాహంగా—నిర్బంధం నుండి విముక్తికి—ఈ సూక్తం ఏకీకృతం చేస్తుంది.
Sukta 8.101
ఈ సూక్తం ప్రధానంగా ఋతం (కోస్మిక క్రమం) యొక్క యుగ్మ రక్షకులైన మిత్రుడు–వరుణుడిని ఆహ్వానిస్తుంది. యజ్ఞం మరియు యజమాని అభ్యుదయించేందుకు, వారిని “ముందుగా” నిలిపి కాపలాదారులుగా నియమించమని ప్రార్థిస్తుంది. మధ్యలో అనుబంధ యాజ్ఞిక శక్తులను—ప్రత్యేకంగా వాయువును, అలాగే శుద్ధమైన సోమధారను—స్మరిస్తుంది. చివరికి వాచును దివ్య గోవుగా గాఢంగా గౌరవిస్తుంది: హానిచేయకూడని, తరిమివేయకూడని వాక్కు/అంతర్దృష్టి. మొత్తంగా, సామాజిక–నైతిక క్రమం, యాజ్ఞిక శుద్ధి, ప్రేరిత వాక్కు—ఈ మూడింటినీ ఒకే రక్షణ మరియు సమృద్ధి దర్శనంగా నేస్తుంది.
Sukta 8.102
అగ్నిని స్తుతించే ఈ సూక్తం, అతనిని యౌవనవంతుడైన, జ్ఞానవంతుడైన “గృహాధిపతి”గా ప్రశంసిస్తుంది; యజమానికి విస్తారమైన జీవశక్తి, రక్షణ, మరియు సన్మార్గదర్శనాన్ని ప్రసాదించువాడిగా వర్ణిస్తుంది. అగ్ని విజయశీలమైన అశ్వంలా బలవంతుడైన, జయప్రదమైన శక్తిగా ఆహ్వానించబడతాడు; అలాగే మిత్రునివలె నియమకర్తగా, శత్రుత్వాన్ని మరియు అవ్యవస్థను దూరం చేయువాడిగా స్మరించబడతాడు. సూక్తం అంతిమంగా అంతర్ముఖ దీప్తి-క్రియలో ముగుస్తుంది: మానవుడు మనస్సుతోను జాగృతమైన ఆలోచనతోను అగ్నిని ప్రజ్వలింపజేసి, ప్రకాశమయ ఋతక్రమంతో ఏకత్వం పొందుతాడు.
Sukta 8.103
ఈ సూక్తం అగ్నిని పరమ ‘మార్గాన్వేషకుడు’ (గాతువిత్తమ)గా స్తుతిస్తుంది—ఋత నియమాలు స్థాపితమైనవాడు, యజమాని వాక్కు అతని ద్వారా దేవతల వరకు చేరునట్లు చేయువాడు. గాయకులు సువ్యవస్థిత స్తోత్రంతో అగ్నిని సమీపించమని పిలుస్తుంది; అతనిని విశాలుడు, ప్రకాశమాన జ్వాలలవాడు, దాత, మరుత్/రుద్రులతో మైత్రీగలవాడిగా వర్ణిస్తుంది. చివరికి సోమపానార్థం అగ్ని రావాలని స్పష్టంగా ఆహ్వానిస్తుంది—శోభర్యుల స్తుతిలో ఆనందించి, ఋతానుగుణమైన ఆర్యవృద్ధిని బలపరచునట్లు కోరుతుంది.
It is strongly tied to the Kāṇva and Aṅgiras families, shows frequent Pragātha-style composition, and is associated with the Vālakhilya appendix—together indicating both performative metrical habits and layered compilation.
Indra dominates, most often addressed in the context of the Soma-pressing: the hymns invite him to drink Soma and to grant fearless abundance, cattle, and victory to the patrons and priests.
It points to an accretive transmission history: a compact set of short hymns circulated as a recognizable sub-collection and was preserved alongside Mandala 8 material, reflecting how Rigvedic books could grow through curated additions.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
