Sukta 72

Mantra 1

हविष्कृणुध्वमा गमदध्वर्युर्वनते पुनः । विद्वाँ अस्य प्रशासनम् ॥

హవిస్సును సిద్ధం చేయండి; అధ్వర్యుడు మళ్లీ ముందుకు వచ్చి విజయాన్ని పొందుగాక. అతని విధానాన్ని తెలిసి, యజ్ఞకర్మ యొక్క సమ్యక్ నియమానుసారం నడుస్తాడు.

Mantra 2

नि तिग्ममभ्यंशुं सीदद्धोता मनावधि । जुषाणो अस्य सख्यम् ॥

తీక్ష్ణమైన, ప్రకాశించే అంశువు సమీపంలో హోతృ కూర్చుండుగాక—మనస్సు ఆధీనంగా. ఈ శక్తి సఖ్యతను అంగీకరించి, అతడు యజ్ఞకర్మ యొక్క నిజమైన అంతరంగతలో ప్రవేశిస్తాడు.

Mantra 3

अन्तरिच्छन्ति तं जने रुद्रं परो मनीषया । गृभ्णन्ति जिह्वया ससम् ॥

మనుష్యులు అంతరంలో ఆ రుద్రుణ్ని అన్వేషిస్తారు; అలాగే ఆపారంగా, వివేకమయమైన మనీషతో. ప్రేరిత వాక్కు శక్తితో, జిహ్వతో ఆ మహాబలవంతుణ్ని వారు పట్టుకుంటారు.

Mantra 4

जाम्यतीतपे धनुर्वयोधा अरुहद्वनम् । दृषदं जिह्वयावधीत् ॥

జామ్య (సన్నిహిత బంధం) లో అతడు ధనుస్సును తాపంతో ప్రజ్వలింపజేశాడు; ప్రాణధారుడు వనంలోకి ఎక్కాడు. జిహ్వా—వాక్కుతో అతడు దృఢ ప్రతిఘటనను కూల్చివేశాడు—అంతర్భలానికి ఆయుధమై వాక్కు నిలిచింది.

Mantra 5

चरन्वत्सो रुशन्निह निदातारं न विन्दते । वेति स्तोतव अम्ब्यम् ॥

ఇక్కడ సంచరిస్తున్న ఎర్రని వత్సుడు, తనను దించివేయువారిని ఎవరినీ కనుగొనడు; ఓ స్తోతా, అతడు అంబ్యా—మాతృస్రోతస్సును వెదుకుతూ పోతాడు—పోషించే మూలాన్ని ఆశించి.

Mantra 6

उतो न्वस्य यन्महदश्वावद्योजनं बृहद् । दामा रथस्य ददृशे ॥

మరియు, మహత్తరమే అతని అశ్వ-యుక్త గమనం—యోజనంలో విస్తారమైనది. రథస్య దామా (బంధన పట్టీ) దర్శనమిస్తుంది—చలనానికి అతని సుశ్రద్ధిత యోగం.

Mantra 7

दुहन्ति सप्तैकामुप द्वा पञ्च सृजतः । तीर्थे सिन्धोरधि स्वरे ॥

ఏడు శక్తులు ఆ ఒక్క (గూఢ) సారాన్ని దోహిస్తాయి; తరువాత రెండు మరియు ఐదు దానిని ప్రవహింపజేస్తాయి—సింధు యొక్క తీర్థంలో, స్వరపు ప్రకాశంలో.

Mantra 8

आ दशभिर्विवस्वत इन्द्रः कोशमचुच्यवीत् । खेदया त्रिवृता दिवः ॥

వివస్వత్ యొక్క పది (దీప్త) ప్రేరణలతో ఇంద్రుడు కోశాన్ని కదిలించి వెలికి తీశాడు; ఖేదాన్ని చెదరగొట్టే ఒత్తిడితో అతడు దివః యొక్క త్రివృత్ ఆవరణాన్ని తెరిచాడు.

Mantra 9

परि त्रिधातुरध्वरं जूर्णिरेति नवीयसी । मध्वा होतारो अञ्जते ॥

త్రిధాతు క్రమంలో స్థాపితమైన అధ్వరాన్ని చుట్టూ నూతన జూర్ణి (వేగం) సంచరిస్తుంది; మధువుతో హోతారులు తమను తాము అంజనం చేసుకుంటారు.

Mantra 10

सिञ्चन्ति नमसावतमुच्चाचक्रं परिज्मानम् । नीचीनबारमक्षितम् ॥

వారు నమస్కారయుక్త అర్పణతో ఆ గంభీర పాత్రలో పోస్తారు—విశాలంగా పరిభ్రమించే, సర్వగామి అయిన దానిలో. అది దిగివచ్చే భారాన్ని మోసినా, నశించదు; అక్షయంగా నిలుస్తుంది.

Mantra 11

अभ्यारमिदद्रयो निषिक्तं पुष्करे मधु । अवतस्य विसर्जने ॥

సమీపించి, అద్రి—పీడన రాళ్లు—పుష్కర (పద్మ)-పాత్రలో మధురమైన మధు-రసాన్ని పోస్తాయి; అవత్ (గర్భం/ఆళం) విసర్జన సమయంలో.

Mantra 12

गाव उपावतावतं मही यज्ञस्य रप्सुदा । उभा कर्णा हिरण्यया ॥

గావః—ప్రకాశ కిరణాలైన గోవులు—అవత్ (ఆళం) సమీపానికి వస్తాయి. యజ్ఞానికి రసాన్ని ప్రసాదించే ఆ మహతి (విరాట్) యొక్క రెండు కర్ణాలు హిరణ్య (స్వర్ణ)మయమైనవి.

Mantra 13

आ सुते सिञ्चत श्रियं रोदस्योरभिश्रियम् । रसा दधीत वृषभम् ॥

హే (ఋత్విజులారా), సుతమైన సోమంలో శ్రీ-శక్తిని సించండి—ద్యావా-పృథివీకి అతిశయంగా పొంగే, అభిశ్రీ-సంపన్నమైన తేజస్సు; రసం (ఆనంద-సారం)తో వృషభ-బలాన్ని స్థాపించండి.

Mantra 14

ते जानत स्वमोक्यं सं वत्सासो न मातृभिः । मिथो नसन्त जामिभिः ॥

వారు తమ స్వగృహమైన స్వమోక్యాన్ని తెలుసుకుంటారు; దూడలు తల్లులతో కలిసినట్లు, వారు కలుసుకొని ఏకమవుతారు—జామి (స్వజనులు) స్వజనులతో—పరస్పరతలో.

Mantra 15

उप स्रक्वेषु बप्सतः कृण्वते धरुणं दिवि । इन्द्रे अग्ना नमः स्वः ॥

వారు స్రక్ (మాలలు) సమీపంలో ఉత్సాహధ్వని చేస్తూ, దివిలో దృఢమైన ఆధారాన్ని నిర్మిస్తారు; ఇంద్రుడు, అగ్ని—స్వః (ప్రకాశమయ లోకంలో)—నమః.

Mantra 16

अधुक्षत्पिप्युषीमिषमूर्जं सप्तपदीमरिः । सूर्यस्य सप्त रश्मिभिः ॥

అతడు ఉప్పొంగిన పోషణధారను, ఊర్జమయ బలాన్ని దోహి—సప్తపదీ సంపూర్ణతను; సూర్యుని ఏడు రశ్ములతో అది సిద్ధమవుతుంది.

Mantra 17

सोमस्य मित्रावरुणोदिता सूर आ ददे । तदातुरस्य भेषजम् ॥

సోమమునకు సంబంధించి—ఉదయించిన సూర్యుని ఋతాన్ని ధారించే మిత్ర-వరుణులు—(మాకు) అనుగ్రహిస్తారు; అది అంతర్లీనంగా వ్యాకులమైన జీవికి భేషజం, ఔషధమవుతుంది.

Mantra 18

उतो न्वस्य यत्पदं हर्यतस्य निधान्यम् । परि द्यां जिह्वयातनत् ॥

ఇప్పుడు, అతని ఆ ‘పదం’—ఆ వాంఛనీయుని, అతని గుప్త నిధి-స్థానం—దానిని అతడు జిహ్వతో ద్యౌను చుట్టూ విస్తరించాడు; ఉచ్చారణ-శక్తి ప్రకాశమయ మనో-ఆకాశాన్ని పరివేష్టించింది.