Opening the text

Sukta 8.5
Kaṇva lineage (Aṣṭaka 8 Kaṇva collection)
Uṣas (Dawn) (probable from aruṇa + spreading beam imagery; hymn context continues with Aśvins and Uṣas)
Gāyatrī (probable; requires verification)
కాణ్వ సంకలనానికి చెందిన ఈ సూక్తం ఉషస్సు—దూరం నుండి వచ్చి అన్ని దిశలకూ తన కిరణాలను విస్తరించి జీవాన్ని, సన్మార్గగమనాన్ని మేల్కొలిపే నిజమైన ఉదయం—అనే ప్రకాశమయ చిత్రణతో ఆరంభమవుతుంది. తదుపరి స్తుతి-చట్రం అశ్వినుల వైపు విస్తరించి, పశుసంపద, సంతానం, బలం, పోషకమైన “ఇష్” (వృద్ధి) వంటి అభ్యుదయాన్ని ప్రసాదించమని ప్రార్థిస్తుంది. చివరికి, లాభానికి దారి చూపే నిజమైన మార్గాన్ని ఖాళీ ఆడంబరంతో పోల్చి, ఉదార దాతలైన చేదయులను సన్గతికి ఆదర్శాలుగా ప్రశంసిస్తుంది.
Mantra 1
दूरादिहेव यत्सत्यरुणप्सुरशिश्वितत् । वि भानुं विश्वधातनत् ॥
దూరం నుంచే, ఇక్కడే మన ముందున్నట్లుగా—సత్యస్వరూపిణి, అరుణ-దీప్తిమతి ప్రకాశించింది; ఆమె తన భాను (కిరణాన్ని) సర్వదిక్కులా విస్తరించింది.
Mantra 2
नृवद्दस्रा मनोयुजा रथेन पृथुपाजसा । सचेथे अश्विनोषसम् ॥
అద్భుతకర్ములు అశ్వినౌ, మనస్సుతో యుక్తులై, మీ విస్తృత-దీప్తిమయ రథంతో—నరవత్ (మానవహితకర) శక్తితో—మీరు ఉషస్ (ప్రభాతం)ను అనుసరిస్తూ సాగుతారు.
Mantra 3
युवाभ्यां वाजिनीवसू प्रति स्तोमा अदृक्षत । वाचं दूतो यथोहिषे ॥
వాజినీవసూ అయిన మీ ఇద్దరినీ లక్ష్యంగా స్తోమాలు ప్రత్యుత్తరంగా దర్శిస్తాయి; దూతవలె వాణి మీ వద్దకు వచ్చి, మీలోనే ఆసనం పొందుతుంది.
Mantra 4
पुरुप्रिया ण ऊतये पुरुमन्द्रा पुरूवसू । स्तुषे कण्वासो अश्विना ॥
మా సహాయార్థం అత్యంత ప్రియులు, మహా ఆనందదాయకులు, విస్తార సంపదలతో సమృద్ధులు—అటువంటి అశ్వినౌను మేము కణ్వులు స్తుతిస్తాము.
Mantra 5
मंहिष्ठा वाजसातमेषयन्ता शुभस्पती । गन्तारा दाशुषो गृहम् ॥
అత్యంత దానశీలులు, బలసాధనలో అత్యంత విజయవంతులు, ముందుకు నడిపించువారు—హే శుభస్వాములారా! దాత (యజమాని) గృహానికి రండి.
Mantra 6
ता सुदेवाय दाशुषे सुमेधामवितारिणीम् । घृतैर्गव्यूतिमुक्षतम् ॥
సుదేవునికి అర్పించే దాతకు, సురక్షితంగా అవతలికి చేర్చే ఆ సుమేధను ప్రసాదించండి; అలాగే ఘృతంతో ‘గవ్యూతి’—గోకిరణాల మార్గం—ను అభిషేకించి బలపరచండి.
Mantra 7
आ नः स्तोममुप द्रवत्तूयं श्येनेभिराशुभिः । यातमश्वेभिरश्विना ॥
మా స్తోత్రమునకు సమీపముగా త్వరగా దూసుకొచ్చండి; వేగవంతమైన, తీక్ష్ణగమనముగల శ్యేన-శక్తులతో రండి. హే అశ్వినౌ, మీ అశ్వములతో వచ్చి చేరండి.
Mantra 8
येभिस्तिस्रः परावतो दिवो विश्वानि रोचना । त्रीँरक्तून्परिदीयथः ॥
ఏ శక్తులతో మీరు మూడు దూర పరావత ప్రాంతాలను, ద్యులోకముని సమస్త రోచన—ప్రకాశమయ స్థలాలను—అతిక్రమిస్తారో, ఆ శక్తులతోనే మీరు మూడు ఋతు/కాలచక్రముల చుట్టూ పరిభ్రమిస్తారు.
Mantra 9
उत नो गोमतीरिष उत सातीरहर्विदा । वि पथः सातये सितम् ॥
మరియు మాకు గోమతీ ఇష్—ప్రకాశసంపన్నమైన ప్రేరణలు—దయచేయండి; అలాగే అహర్విదా సాతీ—దినమును తెలిసిన విజయము—నూ ప్రసాదించండి. మా సిద్ధికై మార్గములను విశాలముగా, నిర్మలముగా చేయండి.
Mantra 10
आ नो गोमन्तमश्विना सुवीरं सुरथं रयिम् । वोळ्हमश्वावतीरिषः ॥
ఓ అశ్వినులారా, మా వద్దకు గో-సంపదతో, అశ్వ-సంపదతో సమృద్ధిగా, సువీరము (వీరబలము) కలిగినదిగా, సురథము (సుగతిరథము) కలిగినదిగా ఉన్న రయి—సమృద్ధిని—తెచ్చండి; మా ఇష్ (ప్రేరణ) యొక్క అశ్వశక్తులు మోసుకొచ్చే ఆ పూర్ణతను ఇక్కడికి చేర్చండి.
Mantra 11
वावृधाना शुभस्पती दस्रा हिरण्यवर्तनी । पिबतं सोम्यं मधु ॥
నిత్యం వృద్ధిచెందే, శోభా మరియు సమన్వయశక్తికి అధిపతులైన ఓ దస్ర (అద్భుత) అశ్వినులారా, స్వర్ణమయ మార్గాల్లో తిరిగే మీ గమనములతో—సోమ్య మధు, సోమరసపు మధురాస్వాదాన్ని పానంచేయండి.
Mantra 12
अस्मभ्यं वाजिनीवसू मघवद्भ्यश्च सप्रथः । छर्दिर्यन्तमदाभ्यम् ॥
మా కొరకు—మరియు మఘవత్ (దానశీల)ులైన అందరి కొరకు కూడా—ఓ వాజినీవసూ (విజయబలము, సమృద్ధి) యొక్క అధిపతులారా, విస్తారమైన ఆశ్రయ-శాంతిని తెచ్చండి; అదాభ్య (అజేయ) రక్షాకవచాన్ని, అచలమైన సంరక్షణను ప్రసాదించండి.
Mantra 13
नि षु ब्रह्म जनानां याविष्टं तूयमा गतम् । मो ष्वन्याँ उपारतम् ॥
జనుల బ్రహ్మం—ప్రేరిత వాణి—వద్దకు అతి వేగంగా దిగివచ్చండి; వెంటనే వచ్చి చేరండి. ఇతర పిలుపుల వైపు మళ్లకండి; ఆత్మోచ్చారణ సిద్ధంగా ఉన్న ఇక్కడికే సమీపించండి.
Mantra 14
अस्य पिबतमश्विना युवं मदस्य चारुणः । मध्वो रातस्य धिष्ण्या ॥
అశ్వినౌ, దీనిని పానంచేయండి; సుందరమైన మదం—ఆనందోన్మాదం—కు తగిన భోక్తలు మీరు ఇద్దరూ. ధిష్ణ్య (ఆసనస్థ/అధిష్ఠాతృ) శక్తులారా, దత్తమైన మధురసాన్ని పానంచేయండి; అది మా లోపల తన సమ్యక్ కార్యాన్ని స్థాపించుగాక.
Mantra 15
अस्मे आ वहतं रयिं शतवन्तं सहस्रिणम् । पुरुक्षुं विश्वधायसम् ॥
మాకు రయిని ఇక్కడికి వహించి తీసుకురండి—శతసహస్రాలుగా విస్తరించే సమృద్ధి; అనేక వృద్ధిరూపాలతో పరిపూర్ణమైనది; మా సమస్త శక్తులను ధారించి, సమగ్ర సత్త్వాన్ని పోషించేది.
Mantra 16
पुरुत्रा चिद्धि वां नरा विह्वयन्ते मनीषिणः । वाघद्भिरश्विना गतम् ॥
హే నరా (వీరశక్తులారా), పురుత్రా—అనేక స్థలాలలో—మనీషులు మిమ్మల్ని పిలుస్తున్నారు. హే అశ్వినౌ, ఋషుల ఉద్ధృత వాక్కు—హవిసును మోసే వాణి (వాఘద్భిః)—తో కలిసి రండి.
Mantra 17
जनासो वृक्तबर्हिषो हविष्मन्तो अरंकृतः । युवां हवन्ते अश्विना ॥
ప్రజలు, వృక్త-బర్హిషః—పవిత్ర కుశగడ్డిని పరచి సిద్ధం చేసి—హవిష్మంతః, అరంకృతాః—యథావిధిగా సన్నద్ధమై—హే అశ్వినౌ, మిమ్మల్ని ఇద్దరినీ హవన్తే: ఆహ్వానిస్తున్నారు.
Mantra 18
अस्माकमद्य वामयं स्तोमो वाहिष्ठो अन्तमः । युवाभ्यां भूत्वश्विना ॥
ఈ రోజు మా ఈ స్తోమం మీకోసం—వాహిష్ఠః, అంతమః—అత్యంత మోసుకెళ్లేది, అత్యంత సన్నిహితం; హే అశ్వినౌ, ఇది యువాభ్యాం—మీ ఇద్దరికీ—కలిపే సేతువుగా మారుగాక.
Mantra 19
यो ह वां मधुनो दृतिराहितो रथचर्षणे । ततः पिबतमश्विना ॥
ఓ అశ్వినౌ, రథాధిపతులారా! మీకోసం ఉంచబడిన మధురసంతో నిండిన దృతి (చర్మపు సంచి) నుండి పానంచేయండి.
Mantra 20
तेन नो वाजिनीवसू पश्वे तोकाय शं गवे । वहतं पीवरीरिषः ॥
ఆ (స్వీకరించిన మధు-ఆనందం) ద్వారా, ఓ వాజినీవసూ, మాకు పోషక వృద్ధిని తీసుకురండి—మా శక్తులకు శుభం, మా తోక (సంతతి/ఆత్మ-శిశువు) కు శుభం, మరియు గో (గవః—దీప్త కిరణాలు/జ్ఞాన-ధేనువులు) కు శుభం; పీవరీ ఇషః (సమృద్ధ పోషణ-ప్రేరణలు) ను వహించి రండి.
Mantra 21
उत नो दिव्या इष उत सिन्धूँरहर्विदा । अप द्वारेव वर्षथः ॥
మరియు మాకోసం దివ్య ఇషః (ప్రేరణలు) ను వర్షింపజేయండి; అలాగే అహర్విద్ (దిన-జ్ఞులు) ద్వారా సింధువులను (ప్రవాహాలు/నదులు) కూడా—ద్వారాలు విప్పినట్లు విప్పి కుమ్మరించండి, ఓ అశ్వినౌ.
Mantra 22
कदा वां तौग्र्यो विधत्समुद्रे जहितो नरा । यद्वां रथो विभिष्पतात् ॥
ఓ నరా (అశ్వినౌ), సముద్రంలో విడిచిపెట్టబడిన తౌగ్ర్యుని మీరు ఎప్పుడు (మీ) సేవలో నియమిస్తారు—మీ రథం తన శక్తులతో వేగంగా ఎగిరినట్లు దూసుకుపోతున్నప్పుడు? అలాగే అపదలో మా వైపుకూడా మీ శీఘ్ర రక్షణ చేరుగాక.
Mantra 23
युवं कण्वाय नासत्या ऋपिरिप्ताय हर्म्ये । शश्वदूतीर्दशस्यथः ॥
ఓ నాసత్యులారా, మీరు ఇద్దరూ కణ్వునికి—హర్మ్యే (ఉన్నత గృహంలో)—అక్షతంగా, అవికలంగా, నిత్యం మీ సహాయాలను ప్రసాదిస్తారు; ఈ విధంగా స్థిరసాధకుని మీరు ఎల్లప్పుడూ పోషిస్తారు.
Mantra 24
ताभिरा यातमूतिभिर्नव्यसीभिः सुशस्तिभिः । यद्वां वृषण्वसू हुवे ॥
ఆ సహాయాలతో—ఎల్లప్పుడూ నూతనమైనవి, సుశస్తి (శోభనమైనవి, ఫలప్రదమైనవి)—నేను మిమ్మల్ని పిలిచినప్పుడు, ఓ వృషణ్వసూ, మా వద్దకు రండి. మీ నూతన శక్తులు మా కర్మలో ప్రవేశించుగాక.
Mantra 25
यथा चित्कण्वमावतं प्रियमेधमुपस्तुतम् । अत्रिं शिञ्जारमश्विना ॥
మీరు ఒకప్పుడు కణ్వునికి సహాయపడినట్లే, యజ్ఞంలో స్తుతింపబడిన ప్రియమేధునికి తోడైనట్లే, సంకటపు ఒత్తిడిలో అత్రి శిఞ్జారుని రక్షించినట్లే—అలాగే, హే అశ్వినౌ, అదే రక్షక శక్తితో ఇప్పుడు మా పిలుపుకు రండి.
Mantra 26
यथोत कृत्व्ये धनेंऽशुं गोष्वगस्त्यम् । यथा वाजेषु सोभरिम् ॥
కష్టసాధ్యమైన ధనలాభంలో మీరు సహాయపడినట్లే, ప్రకాశించే గోసంపదల మధ్య అగస్త్యుని నిలబెట్టినట్లే—అలాగే ‘వాజ’ సమృద్ధి క్షేత్రాలలో సోభరిని బలపరచండి; ప్రతి ప్రయత్నంలో మీ శౌర్యం మా పక్షాన పనిచేయుగాక.
Mantra 27
एतावद्वां वृषण्वसू अतो वा भूयो अश्विना । गृणन्तः सुम्नमीमहे ॥
హే వృషణ్వసూ, ఇంతటితోనే మేము మీకు పలికాము; ఇప్పుడు, హే అశ్వినౌ, ఇంకా ఎక్కువ కోసం మేము కోరుతున్నాము—స్తుతిస్తూ, మీ ‘సుమ్న’ాన్ని, మీ ఆనందమయ అనుగ్రహాన్ని, సత్త్వాన్ని సరిచేసే ఆ అంతఃసుఖాన్ని మేము యాచిస్తున్నాము.
Mantra 28
रथं हिरण्यवन्धुरं हिरण्याभीशुमश्विना । आ हि स्थाथो दिविस्पृशम् ॥
హే అశ్వినౌ! స్వర్ణ-యుగంతో జోడించబడిన, స్వర్ణ-రశ్ములు (లగ్గాలు) కలిగిన రథంపై—రండి, ప్రత్యక్షమై నిలువండి; మీరు దివిస్పృశ్, స్వర్గాన్ని స్పర్శించువారు. ఆ ఉన్నతగతి మా ఈ ప్రయాణంలో ప్రవేశించుగాక.
Mantra 29
हिरण्ययी वां रभिरीषा अक्षो हिरण्ययः । उभा चक्रा हिरण्यया ॥
మీ రథపు కట్టడం స్వర్ణమయం; ఈషా (దండు/ధుర) స్వర్ణమయం; అక్ష (అచ్చు) స్వర్ణమయం; రెండు చక్రాలూ స్వర్ణమయమే. ఈ సమగ్ర తేజస్సు మా మార్గాన్ని సునిశితంగా, అఖండంగా చేయుగాక.
Mantra 30
तेन नो वाजिनीवसू परावतश्चिदा गतम् । उपेमां सुष्टुतिं मम ॥
అదే (రక్షక) శక్తితో, హే వాజినీవసూ—విజయసంపదల అధిపతులారా—దూరమైన పరావత్ నుండికూడా మా వద్దకు రండి. నా ఈ సు-స్తుతికి సమీపించండి; అది మా లో మీ వృద్ధికి మార్గమగుగాక.
Mantra 31
आ वहेथे पराकात्पूर्वीरश्नन्तावश्विना । इषो दासीरमर्त्या ॥
దూరమైన అతిపార నుండి రథం నడిపిస్తూ రండి, హే అశ్వినౌ; ప్రాచీన హవులను ఆస్వాదిస్తూ. హే అమర్త్యులారా, మాకు ‘ఇష్’ ధారలను ప్రసాదించండి—ఆత్మయాత్రను పోషించే పోషక ప్రేరణలు.
Mantra 32
आ नो द्युम्नैरा श्रवोभिरा राया यातमश्विना । पुरुश्चन्द्रा नासत्या ॥
ద్యుతిమంత శక్తులతో, కీర్తి విస్తారంతో, అలాగే ‘రాయా’—సత్త్వ పరిపూర్ణత—తో మా వద్దకు రండి, హే అశ్వినౌ. హే నాసత్యా, బహుకిరణమయులారా, మా స్వభావాన్ని సత్యానికి నిర్మల క్షేత్రంగా చేసే ఆ ప్రకాశమయ బహుత్వాన్ని తీసుకురండి.
Mantra 33
एह वां प्रुषितप्सवो वयो वहन्तु पर्णिनः । अच्छा स्वध्वरं जनम् ॥
ఇక్కడికి, మెరుస్తున్న బలంతో సమృద్ధమైన రెక్కలుగల శక్తులు మిమ్మల్ని మోసుకొనివచ్చుగాక. సక్రమంగా అమర్చిన యజ్ఞం గల జనుల వద్దకు రండి—అర్పణ యొక్క సరైన లయ అంతర్జీవితపు సరైన లయగా మారునట్లు.
Mantra 34
रथं वामनुगायसं य इषा वर्तते सह । न चक्रमभि बाधते ॥
హే (అశ్వినౌ)! స్తోత్రానుగానంతో సమస్వరంగా సాగి, ఇషా (పోషక ప్రేరణ)ను సహచరిగా చేసుకొని మలుపు తిరిగి, చక్రాన్ని ఢీకొని అడ్డుపడని రథంలాగా—మా గమనమూ అంతరంగ అడ్డంకుల్లేక, ఋత (సరైన లయ/క్రమం)కు అనుగుణంగా ఉండుగాక.
Mantra 35
हिरण्ययेन रथेन द्रवत्पाणिभिरश्वैः । धीजवना नासत्या ॥
హే నాసత్యులారా! హిరణ్య రథంతో, ‘చేతులు’ కూడా ద్రుతమైన అశ్వాలతో, ధీజవనులై (ప్రేరిత బుద్ధిలో వేగవంతులై) రండి; మా అంతరంలో ప్రవేశించి, మా ధీని సత్యంలో జీవాన్ని ముందుకు నడిపించే తేజోమయ వేగంగా చేయండి.
Mantra 36
युवं मृगं जागृवांसं स्वदथो वा वृषण्वसू । ता नः पृङ्क्तमिषा रयिम् ॥
హే అశ్వినౌ, వృషణ్వసూ (ఆనందవర్షణలో సమర్థులు)! మీరు జాగృత మృగం—జాగృత సాధకుడు/అన్వేషి—లో ఆనందిస్తారు; అప్పుడు ఇషా (అంతఃపోషణ-శక్తి)తో మా కోసం రయి (సంపద/పూర్ణత)ని మా జీవితంలో కలపండి.
Mantra 37
ता मे अश्विना सनीनां विद्यातं नवानाम् । यथा चिच्चैद्यः कशुः शतमुष्ट्रानां ददत्सहस्रा दश गोनाम् ॥
హే అశ్వినౌ! నా కోసం ప్రాచీనులదీ నిత్యనూతనులదీ అయిన ‘సనీనా’—విజయసాధనాన్ని—మీరు తెలిసి ప్రసాదించండి, దాన్ని సిద్ధం చేయండి. ఒకప్పుడు చైద్య కశు ఉదారంగా వంద ఒంటెలను, పది సహస్ర గోవులను దానం చేసినట్లే, మీరు కూడా మాకు అపార వృద్ధిని అనుగ్రహించండి—శక్తులు, ప్రకాశకిరణాలు, సహస్రాలుగా మరియు దశలుగా దశలుగా.
Mantra 38
यो मे हिरण्यसंदृशो दश राज्ञो अमंहत । अधस्पदा इच्चैद्यस्य कृष्टयश्चर्मम्ना अभितो जनाः ॥
ఎవడు నా కోసం స్వర్ణసదృశమైన శక్తులను—పది రాజులవాటిని—విస్తరింపజేస్తాడో; అలా చైద్యుని ప్రజలుకూడా, అడుగుల్లో నిమ్నస్థితిలో ఉన్నప్పటికీ, రక్షాధర్మపు ఆవరణంలో చుట్టుముట్టబడి నిలిచారు. ఈ విధంగా దివ్య వృద్ధి అన్వేషకుని చుట్టూ రక్షిత క్రమాన్ని స్థాపిస్తుంది.
Mantra 39
माकिरेना पथा गाद्येनेमे यन्ति चेदयः । अन्यो नेत्सूरिरोहते भूरिदावत्तरो जनः ॥
ఈ మార్గంలో—కేవలం గీతప్రదర్శన కోసం—ఎవరూ పోకూడదు; ఈ చైద్యులు ఈ దారిలో నడవరు. మరే ఇతర ‘సూరి’ (దాత-పోషకుడు) వారిని నిజంగా మించడు; వారు బహుదానంలో అధికులు—వృద్ధి యొక్క సత్యమార్గాన్ని ఎంచుకునే ఆత్మ యొక్క సరైన గమనానికి ప్రతిరూపం.
It begins with clear Dawn (Uṣas) imagery—ruddy light and spreading beams—but later verses function as Aśvin petitions for nourishment and well-being. Many Mandala 8 hymns move fluidly between closely linked morning deities.
Cosmically it is sunrise filling the world with light; inwardly it points to clarity spreading through the mind, making right perception and right action possible.
That closing praise highlights that true prosperity is tied to right conduct and generosity. The hymn contrasts genuine increase and giving with mere show, presenting worthy patrons as models of the ‘right path.’
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.