Sukta 23

Mantra 1

ईळिष्वा हि प्रतीव्यं यजस्व जातवेदसम् । चरिष्णुधूममगृभीतशोचिषम् ॥

స్తుతిలో నీ సంకల్పాన్ని అర్పించు; ఎందుకంటే ఆయనే ‘ప్రతీవ్య’—మన ఎదుట నిలిచి ప్రతిస్పందించే శక్తి. సమస్త జన్మాలను తెలిసిన జాతవేదస్ అగ్నికి యజ్ఞం చేయి. ఆయన పైకి ఎగసే చలించే ధూమంతో సాగుతాడు; ఆయన జ్వాల ఎవరూ పట్టలేరు—మానవ పాత్రలో నిలిచే అణగని వెలుగు.

Mantra 2

दामानं विश्वचर्षणेऽग्निं विश्वमनो गिरा । उत स्तुषे विष्पर्धसो रथानाम् ॥

ఓ విశ్వచర్షణే (సర్వ జనుల కొరకు), దామాన (విభజించి ప్రసాదించువాడు) అయిన అగ్నిని, సమస్త మనస్సును మోసే వాక్యంతో నేను ప్రకటిస్తున్నాను. అలాగే నేను రథాలను కూడా స్తుతిస్తున్నాను—విష్పర్ధసః (పోటీ పడే) రథాలను—వెలుగుకోసం జరిగే సంగ్రామంలో దేవశక్తులను మోసే వేగవంతమైన బల-రూపాలను.

Mantra 3

येषामाबाध ऋग्मिय इषः पृक्षश्च निग्रभे । उपविदा वह्निर्विन्दते वसु ॥

యెవరిలో ఋగ్మయ (ప్రేరిత) స్తోత్రం అడ్డంకిని ఛేదిస్తుందో, మరియు వృద్ధి-శక్తులు, పోషక పరిపూర్ణత (పృక్ష) సమ్యక్-గ్రహణంలో నిలిచివుంటాయో—ఉపవిదా (సమీప-జ్ఞానం) ద్వారా వహ్ని (హవిష్య-వాహకుడు) ‘వసు’ అనే సత్య సంపదను పొందుతాడు.

Mantra 4

उदस्य शोचिरस्थाद्दीदियुषो व्यजरम् । तपुर्जम्भस्य सुद्युतो गणश्रियः ॥

అతని జ్వాల పైకి లేచింది—దీప్తిగా ప్రకాశించి, అజర (అవినాశి) కాంతిని వ్యాపింపజేసింది. సుద్యుత్ (సు-దీప్త) గణం, ప్రకాశమయ సమూహం, ప్రతిఘటించేవానిని నలిపే ఆ తపుర్జంభ (దహన-బలం) యొక్క దీప్తిమంతమైన శ్రీ.

Mantra 5

उदु तिष्ठ स्वध्वर स्तवानो देव्या कृपा । अभिख्या भासा बृहता शुशुक्वनिः ॥

లేచి నిలువు, ఓ స్వధ్వర (సు-యజ్ఞ-శక్తి); స్తవనంతో, దేవ్యా కృపా (దైవ నిర్మాణ-శక్తి) ద్వారా వృద్ధి చెందు. మహత్తర కాంతితో అభిఖ్యా (ప్రకటంగా) అవు—శుశుక్వని (స్పష్ట నాదం)గా ప్రతిధ్వనిస్తూ, జీవాన్ని జాగృతం చేస్తూ.

Mantra 6

अग्ने याहि सुशस्तिभिर्हव्या जुह्वान आनुषक् । यथा दूतो बभूथ हव्यवाहनः ॥

హే అగ్నీ, సుశస్తులతో (శుభకర స్తుతులతో) రా; మేము జుహూ ద్వారా హవ్యాన్ని నిరంతర ఆహుతి-ప్రవాహంగా సమర్పిస్తున్నప్పుడు. ఎందుకంటే నీవు దూతవైయ్యావు—హవ్యవాహనుడు—మా హవ్యాన్ని దేవుల వద్దకు మోసుకొని వెళ్లి, వారి శక్తులను మాలోకి తిరిగి తెచ్చేవాడవు.

Mantra 7

अग्निं वः पूर्व्यं हुवे होतारं चर्षणीनाम् । तमया वाचा गृणे तमु वः स्तुषे ॥

మీ కోసం ఆ ప్రాచీన అగ్నిని నేను ఆహ్వానిస్తున్నాను—జనుల హోతాను. ఈ ప్రేరిత వాక్కుతోనే అతనినే నేను గానము చేస్తున్నాను; అతనినే మీ కోసం స్తుతిస్తున్నాను.

Mantra 8

यज्ञेभिरद्भुतक्रतुं यं कृपा सूदयन्त इत् । मित्रं न जने सुधितमृतावनि ॥

యజ్ఞాల ద్వారా కృపా (కృపా-శక్తి)నే ప్రज్వలింపజేసే ఆ అద్భుత-క్రతు (విస్మయకర సంకల్ప-శక్తి) గలవాడు—మనుష్యుల మధ్య మిత్రుని వలె, జనులలో సుదృఢంగా స్థాపితుడు. అతడు ఋతావన్—ఋత (సత్య-వ్యవస్థ) యొక్క రక్షకుడు.

Mantra 9

ऋतावानमृतायवो यज्ञस्य साधनं गिरा । उपो एनं जुजुषुर्नमसस्पदे ॥

ఋతాన్ని ధరించినవానిని (ఋతావాన్) సత్యాన్వేషకులు ప్రేరిత వాక్కు (గిరా) ద్వారా యజ్ఞసాధనంగా—యజ్ఞసిద్ధికర్తగా—స్వీకరిస్తారు. నమస్కారపు పదమున నిలిచి ఆయనను సమీపిస్తారు.

Mantra 10

अच्छा नो अङ्गिरस्तमं यज्ञासो यन्तु संयतः । होता यो अस्ति विक्ष्वा यशस्तमः ॥

సుసంయతమైన మా యజ్ఞాలు అంగిరససమానమైన అత్యుత్తముని వైపు—ఆ పురోహిత-అగ్ని వైపు—ప్రవహించుగాక. ఆయన కులములలో హోతా; యశస్సులలో అత్యంత యశస్వి.

Mantra 11

अग्ने तव त्ये अजरेन्धानासो बृहद्भाः । अश्वा इव वृषणस्तविषीयवः ॥

హే అగ్నే, నీ ఆ అజర—నిన్ను ప్రజ్వలింపజేసేవారు—మహద్భాస్కరమైన ప్రకాశముతో విస్తరిస్తారు; బలవంతమైన అశ్వాలవలె వారు వేగంగా ఉప్పొంగుతారు, తీవ్రమైన శక్తితో నిండినవారు.

Mantra 12

स त्वं न ऊर्जां पते रयिं रास्व सुवीर्यम् । प्राव नस्तोके तनये समत्स्वा ॥

మా ఊర్జాపతే, నీవు మాకు రయి—సువీర్యంతో కూడిన సమృద్ధి—ప్రదానం చేయుము. సమత్సులలో, అలాగే మా పిల్లలలోను వంశపరంపరలోను, నీవు మమ్మల్ని ముందుగా కాపాడుము.

Mantra 13

यद्वा उ विश्पतिः शितः सुप्रीतो मनुषो विशि । विश्वेदग्निः प्रति रक्षांसि सेधति ॥

మనుష్యుల విశిలో తೀಕ್ಷ్ణుడూ సుప్రీతుడైన విశ్పతి స్థాపితుడైనప్పుడల్లా, అగ్నియే సమస్త రక్షాంసి (విఘ్నకర శత్రుశక్తులను) ప్రతిహతం చేసి వెనక్కు తోలివేస్తాడు.

Mantra 14

श्रुष्ट्यग्ने नवस्य मे स्तोमस्य वीर विश्पते । नि मायिनस्तपुषा रक्षसो दह ॥

అగ్నే, నా ఈ నూతన స్తోమాన్ని వినుము. వీరా, విశ్పతే—నీ తపస్సు/తాపంతో మాయావి రక్షసులను దహించుము.

Mantra 15

न तस्य मायया चन रिपुरीशीत मर्त्यः । यो अग्नये ददाश हव्यदातिभिः ॥

అగ్నికి యథావిధిగా హవిస్సు-అర్పణలు—హవ్యదాతి—చేసే ఆ మానవునిపై ఏ శత్రువూ తన మాయతో కూడ ఎప్పటికీ పైచేయి సాధించలేడు.

Mantra 16

व्यश्वस्त्वा वसुविदमुक्षण्युरप्रीणादृषिः । महो राये तमु त्वा समिधीमहि ॥

వృద్ధిని కోరే ఋషి వ్యశ్వుడు నిన్ను వసు-విద్—సంపదను కనుగొనేవాడు—గా ఆనందింపజేశాడు; మహా రాయే (సంపద) కోసం మేము నిన్ను సంపూర్ణంగా ప్రజ్వలింపజేస్తాము—అవును, నిన్నే—మా అంతరంలో.

Mantra 17

उशना काव्यस्त्वा नि होतारमसादयत् । आयजिं त्वा मनवे जातवेदसम् ॥

ఉశనా కావ్యుడు నిన్ను హోతాగా స్థాపించాడు; హే జాతవేదస్, మనువుకోసం నిన్ను ఆయజి—యజ్ఞానికి నిజ కర్త—గా చేశాడు, మనిషి అర్పణలో సన్మార్గంగా నడవునట్లు.

Mantra 18

विश्वे हि त्वा सजोषसो देवासो दूतमक्रत । श्रुष्टी देव प्रथमो यज्ञियो भुवः ॥

ఏకమనస్సుతో సమస్త దేవతలు నిన్ను తమ దూతగా నియమించారు. హే దేవా, వినుము—యజ్ఞంలో ప్రథముడవై, నిజమైన యజ్ఞియుడై, మా ఆహుతి మరియు ఉద్ధరణలో అగ్రశక్తిగా భవించుము.

Mantra 19

इमं घा वीरो अमृतं दूतं कृण्वीत मर्त्यः । पावकं कृष्णवर्तनिं विहायसम् ॥

ఈ మర్త్య వీరుడు ఈ అమృతుడిని తన దూతగా చేసుకొనుగాక—పావకుడైన అగ్నిని; అతడు కృష్ణ మార్గంలో సాగినా, విస్తారమైన ఆకాశంలో విహరించువాడు.

Mantra 20

तं हुवेम यतस्रुचः सुभासं शुक्रशोचिषम् । विशामग्निमजरं प्रत्नमीड्यम् ॥

ఆయననే మేము ఆహ్వానించుచున్నాము—స్రుచులను యథావిధిగా ధరించువానిని—సుభాసుడైన, శుక్రశోచిష్మాన్ అగ్నిని; ప్రజల అజర అగ్నిని, ప్రాచీనుడిని, నిత్య స్తుత్యుడిని.

Mantra 21

यो अस्मै हव्यदातिभिराहुतिं मर्तोऽविधत् । भूरि पोषं स धत्ते वीरवद्यशः ॥

మర్త్యుల్లో ఎవడు హవ్యదానానికి తగిన దానాలతో ఆయనకు ఆహుతిని సమర్పిస్తాడో, వాడు తనకై అపారమైన పోషణను సమకూర్చుకుంటాడు—ఆ పోషణ వీరబలమయిన యశస్సుగా, దీప్తిమంతమైన కీర్తిగా మారుతుంది.

Mantra 22

प्रथमं जातवेदसमग्निं यज्ञेषु पूर्व्यम् । प्रति स्रुगेति नमसा हविष्मती ॥

మొదటగా, యజ్ఞాలలో ప్రాచీనుడైన జాతవేదస్ అగ్నిని లక్ష్యంగా—నమస్కారంతో—హవిష్మతీ స్రుక్ (ఆహుతి చెంచా) ముందుకు సాగుతుంది; అది హవిని మోసుకొని జన్మజ్ఞాతుని సమీపిస్తుంది.

Mantra 23

आभिर्विधेमाग्नये ज्येष्ठाभिर्व्यश्ववत् । मंहिष्ठाभिर्मतिभिः शुक्रशोचिषे ॥

ఇవాటితో మనం అగ్నికై మన విధిని నిర్మిద్దాం—జ్యేష్ఠమైన, వ్యశ్వవత్ (సమృద్ధి గల) మరియు అత్యంత బలవంతమైన మతులతో—శుక్రశోచిస్ (ప్రకాశించే జ్వాల) గలవానిని లక్ష్యంగా.

Mantra 24

नूनमर्च विहायसे स्तोमेभिः स्थूरयूपवत् । ऋषे वैयश्व दम्यायाग्नये ॥

ఇప్పుడు, స్థూల యూపంలా దృఢమైన స్తోత్రాలతో, విహాయస్ (విస్తృతగామి) అగ్నిని స్తుతించండి. హే వైయశ్వ ఋషీ! గృహంలో సామర్థ్యవంతుడైన ఆ అగ్నికై.

Mantra 25

अतिथिं मानुषाणां सूनुं वनस्पतीनाम् । विप्रा अग्निमवसे प्रत्नमीळते ॥

విప్రులు రక్షణ, సహాయం కోసం అగ్నిని ప్రాచీనుడిగా స్తుతిస్తారు—అతడు మనుష్యుల అతిథి, వనస్పతుల సూను (పుత్రుడు), మార్గదర్శక శక్తిలో ఆద్యుడు.

Mantra 26

महो विश्वाँ अभि षतोऽभि हव्यानि मानुषा । अग्ने नि षत्सि नमसाधि बर्हिषि ॥

హే అగ్నే, మహానుభావా! సమస్తాన్ని వ్యాపించేవాడా, మనుష్యుల హవ్యాలను ఆవరించేవాడా—నమస్కారంతో ఇక్కడ బర్హిషిపై ఆసీనుడవు.

Mantra 27

वंस्वा नो वार्या पुरु वंस्व रायः पुरुस्पृहः । सुवीर्यस्य प्रजावतो यशस्वतः ॥

మాపై అనేక వాంఛనీయ శక్తులను వర్షించు; ఎంతో ఆశించబడే ధనాన్ని వర్షించు—వీర్యసంపన్నమైనది, సంతానఫలదాయకమైనది, ప్రకాశమయ యశస్సుతో ముకుటితమైనది.

Mantra 28

त्वं वरो सुषाम्णेऽग्ने जनाय चोदय । सदा वसो रातिं यविष्ठ शश्वते ॥

అగ్నీ, బలానికి సుసంఘటన కలిగించుటకు నీవే ఎన్నుకోబడిన వరం; ప్రజలను ప్రేరేపించు. వసో, యవిష్ఠా, శాశ్వత సాధకునికి సదా నూతన దానాన్ని స్థాపించు.

Mantra 29

त्वं हि सुप्रतूरसि त्वं नो गोमतीरिषः । महो रायः सातिमग्ने अपा वृधि ॥

ఎందుకంటే నీవే సుప్రతూర్; నీవు మాకు గోమతీ ఇషః—ప్రకాశసంపన్న ప్రేరణలను—అనుగ్రహిస్తావు. అగ్నీ, మా కొరకు మహో రాయః యొక్క సాతి—మహత్తర పరిపూర్ణత యొక్క విజయం—వృద్ధి చేయి.

Mantra 30

अग्ने त्वं यशा अस्या मित्रावरुणा वह । ऋतावाना सम्राजा पूतदक्षसा ॥

హే అగ్నీ, నీవే ఈ కర్మానికి యశస్సు; మిత్రుడిని, వరుణుడిని ఇక్కడికి వాహనముగా తీసుకురా—ఋతంతో నిండిన, సమ్రాటులైన ఆ ఇద్దరూ, కర్మంలో శుద్ధమైన శక్తులు కలవారు—సత్య-ఋత ధర్మవిధానం మా అంతః-ఆహుతిపై అధిపత్యం వహించునట్లు।