Opening the text

Sukta 8.93
Sūrya (with strong Indraic epithets in the praise)
ఈ సూక్తం ఉషోదయ దిశగా చేసే ఆహ్వానం. ఇందులో సూర్యుడు ఉదయించే, విజయశాలి శక్తిగా—‘అవతలికి చేర్చేవాడిగా’—స్తుతింపబడతాడు; అదే సమయంలో స్తుతి భాషలో ఇంద్రునికి సొంతమైన జయ, రక్షణ, వరప్రదానం వంటి బలమైన విశేషణాలు కూడా వినిపిస్తాయి. పూజకుల కోసం మేల్కొలుపు, బలం, సమృద్ధి కోరుతూ—ప్రత్యేకంగా వృత్రసదృశ బంధనాల వంటి అడ్డంకులను అధిగమించడం, సమృద్ధమైన ప్రాణశక్తి, మరియు విజయశక్తి (వాజ) పొందడం కోసం ప్రార్థిస్తుంది.
Mantra 1
उद्घेदभि श्रुतामघं वृषभं नर्यापसम् । अस्तारमेषि सूर्य ॥
లేచి రా, ఓ సూర్యా! శ్రుతామఘ—ప్రసిద్ధ-దానశీలి—ఆ వృషభుని వైపు, నర్య-ఆపస్ (పురుషోచిత కర్మల కర్త) వైపు. నీవు ఆ ‘అస్తార’ (పార దింపువాడు) వద్దకు వెళ్తావు—పార తీసుకెళ్లే విజేత వైపు.
Mantra 2
नव यो नवतिं पुरो बिभेद बाह्वोजसा । अहिं च वृत्रहावधीत् ॥
తన బాహుబలంతో తొంభై తొమ్మిది పురాలను ఛేదించినవాడూ, వృత్రహన్గా ఆ అహి (సర్పం)నూ వధించినవాడూ—ఆ విజయశక్తి మా అంతరంలో క్రియాశీలమగుగాక.
Mantra 3
स न इन्द्रः शिवः सखाश्वावद्गोमद्यवमत् । उरुधारेव दोहते ॥
ఆ ఇంద్రుడు మా కొరకు శివుడై, మిత్రుడై ఉండుగాక—అశ్వసంపదతో యుక్తుడై, గోసంపద (కిరణసంపద)తో సమృద్ధుడై, యవం/అన్నవృద్ధితో పరిపూర్ణుడై; విశాలధారల గోవులా ప్రాచుర్యపు పాలను దోహిస్తాడు.
Mantra 4
यदद्य कच्च वृत्रहन्नुदगा अभि सूर्य । सर्वं तदिन्द्र ते वशे ॥
హే వృత్రహన్, ఈ రోజు నీవు సూర్యుని వైపు ఏదిని పైకి లేపి/ఉదయింపజేశావో—అది అంతా, హే ఇంద్రా, నీ వశంలోనే ఉంది; వెలుగువైపు మా గమనాలు నీ పాలన, నీ కర్తృత్వమే.
Mantra 5
यद्वा प्रवृद्ध सत्पते न मरा इति मन्यसे । उतो तत्सत्यमित्तव ॥
హే సత్యాధిపతీ, హే నిరంతరం వృద్ధిచెందువాడా! నీవు “నేను నశించను” అని అనుకుంటే—నిజంగా అదే నీ సత్యం; నీ సత్తా అవినాశి సత్యంలో స్థిరంగా నిలిచి, ఎప్పుడూ క్షీణించదు.
Mantra 6
ये सोमासः परावति ये अर्वावति सुन्विरे । सर्वाँस्ताँ इन्द्र गच्छसि ॥
దూరం నుండీ సమీపం నుండీ పిండబడే సోమరసాలు—వాటిని ఎవరు ఎవరు పిండుతారో—వారందరి దగ్గరకూ, హే ఇంద్రా, నీవు చేరుతావు; ప్రతి నిజమైన ఆహ్వానానికి నీ శక్తి స్పందిస్తుంది.
Mantra 7
तमिन्द्रं वाजयामसि महे वृत्राय हन्तवे । स वृषा वृषभो भुवत् ॥
ఆ ఇంద్రుణ్ని మేము శక్తి-సమృద్ధులతో బలపరుస్తాము, మహా వృత్ర-వధ కోసం. అతడు వృషా కావాలి, వృషభ-బలవంతుడై—అంతరంలోని అడ్డంకిని ఛేదించే విజయశక్తిగా.
Mantra 8
इन्द्रः स दामने कृत ओजिष्ठः स मदे हितः । द्युम्नी श्लोकी स सोम्यः ॥
ఇంద్రుడు—అతడు ధామం/గృహంలో ప్రతిష్ఠితుడు; పరమ-ఓజస్సుగలవాడు, మద (ఆనంద-ఉన్మాదం) లో స్థితుడు. ద్యుమ్న (తేజస్సు) తో దీప్తుడు, శ్లోక (ప్రేరిత వాక్కు) తో ప్రకాశించువాడు; అతడు సోమ్యుడు—సోమ-స్వభావుడు, ఆనంద-ప్రదుడు.
Mantra 9
गिरा वज्रो न सम्भृतः सबलो अनपच्युतः । ववक्ष ऋष्वो अस्तृतः ॥
గిరా (మంత్ర-వాక్కు) ద్వారా—సంచితమైన వజ్రంలా—అతడు సబలుడు, అనపచ్యుతుడు (అచలుడు). అతడు పెరిగి విస్తరించాడు—ఋష్వుడు (ఉన్నతుడు), అస్తృతుడు (అఖండుడు).
Mantra 10
दुर्गे चिन्नः सुगं कृधि गृणान इन्द्र गिर्वणः । त्वं च मघवन्वशः ॥
దుర్గమైన దారిలోనూ మాకు సుగమ మార్గం చేయుము, హే ఇంద్రా, గిర్వణ (స్తుతి-ప్రియుడు). మరియు నీవే, హే మఘవన్, వశ (అధిపతి/నియంత).
Mantra 12
अधा ते अप्रतिष्कुतं देवी शुष्मं सपर्यतः । उभे सुशिप्र रोदसी ॥
అప్పుడు, ఓ సు-శిప్రా (సుందర-ఓష్ఠ) దేవీ, నీ అప్రతిష్కుత—అప్రతిహత—శుష్మం (పరాక్రమం)ను ఆరాధక శక్తులు సేవించి పోషిస్తాయి; మరియు ఉభయ రోదసీ (ద్యౌః–పృథివీ) కూడా నీకు ప్రతిస్పందిస్తాయి.
Mantra 13
त्वमेतदधारयः कृष्णासु रोहिणीषु च । परुष्णीषु रुशत्पयः ॥
నీవు ఈ రుశత్-పయః (దీప్తమైన పాలు/ప్రకాశమయ పోషణ)ను కృష్ణాసు (అంధకారమయ) మరియు రోహిణీషు (ఎర్రదనమయ) శక్తుల మధ్యన కూడా, అలాగే పరుష్ణీషు (కఠిన ప్రవాహాలలో) కూడా ధారించావు.
Mantra 14
वि यदहेरध त्विषो विश्वे देवासो अक्रमुः । विदन्मृगस्य ताँ अमः ॥
అహి (సర్పం) యొక్క త్విష్ (దీప్తి/జ్వాల) చెదిరిపోయినప్పుడు, అప్పుడు సమస్త దేవతలు తమ తమ శక్తులతో ముందుకు సాగారు; మృగ (వన్య) యొక్క పాదచిహ్నాలను కనుగొని, వాటిని వారు తెలిసికొన్నారు.
Mantra 15
आदु मे निवरो भुवद्वृत्रहादिष्ट पौंस्यम् । अजातशत्रुरस्तृतः ॥
అప్పుడు నాకు నివర్తనం—రక్షగా మారే ఒక నియమం/ఆపడం—కలిగింది. వృత్ర-హన్ పౌంస్యము (పౌరుషశక్తి)ను విధించాడు. అజాతశత్రువు, అతడు అచ్ఛిన్నుడు—అవిద్ధుడు; అంతర సంగ్రామంలోనూ అక్షతంగా నిలిచివున్నాడు.
Mantra 16
श्रुतं वो वृत्रहन्तमं प्र शर्धं चर्षणीनाम् । आ शुषे राधसे महे ॥
మీ అత్యుత్తమ వృత్ర-హంతా శక్తిని మేము విన్నాము—జనుల అగ్రగామి శర్ధం (సేన)ను కూడా. మహే రాధసే (మహాదానం/సమృద్ధి) కొరకు, మా ఉష్ణ పిలుపుకు రండి.
Mantra 17
अया धिया च गव्यया पुरुणामन्पुरुष्टुत । यत्सोमेसोम आभवः ॥
ఈ ధియా (అంతర్దృష్టి)తోను, ఈ గవ్యా (గో-ప్రద, ప్రకాశమయ) దర్శనంతోను—ఓ పురుణామన్, పురుష్టుత—ఎందుకంటే సోమేఽసోమ, మళ్లీ మళ్లీ, నీవు అవిర్భవిస్తావు.
Mantra 18
बोधिन्मना इदस्तु नो वृत्रहा भूर्यासुतिः । शृणोतु शक्र आशिषम् ॥
మా కొరకు మనస్సులో జాగృతుడగు వృత్రహా—బహు సోమ-నిష్పీడనములు గలవాడు. శక్రుడు (ఇంద్రుడు) మా ఆశీర్వాద-ప్రార్థనను వినుగాక.
Mantra 19
कया त्वं न ऊत्याभि प्र मन्दसे वृषन् । कया स्तोतृभ्य आ भर ॥
ఓ వృషన్, ఏ సహాయంతో నీవు మా పట్ల ఆనందిస్తావు? ఏ ఉపాయంతో స్తోతృలకు నీ దానము/వృద్ధిని తీసికొని వస్తావు?
Mantra 20
कस्य वृषा सुते सचा नियुत्वान्वृषभो रणत् । वृत्रहा सोमपीतये ॥
ఎవరి నిష్పీడిత సోమముతో, అశ్వయుక్తుడై (నియుత్వాన్) వృషభుడు గర్జిస్తాడు—వృత్రహా—సోమపానార్థం?
Mantra 21
अभी षु णस्त्वं रयिं मन्दसानः सहस्रिणम् । प्रयन्ता बोधि दाशुषे ॥
అవును; నీవు ఆనందిస్తూ, సహస్రగుణ రయి (సంపద)తో మా వైపు అభిముఖమవు. అర్పించువాడైన దాశుషే (దాత) కొరకు, ముందుకు నడిపించువాడిగా జాగ్రత్తగా ఉండుము.
Mantra 22
पत्नीवन्तः सुता इम उशन्तो यन्ति वीतये । अपां जग्मिर्निचुम्पुणः ॥
ఈ సుతా (సోమరస పీడనలు) ‘పత్నీవంతః’—సహచర శక్తులతో—ఆకాంక్షతో వీతి (దేవ-ఆస్వాదన) కొరకు వెళ్తున్నాయి. అవి అపః (జలాలు) వైపు వెళ్లాయి—కిందికి సిప్ చేసే వారు—అంతర్భాగంలోని గాఢ ప్రవాహాన్ని అన్వేషిస్తూ.
Mantra 23
इष्टा होत्रा असृक्षतेन्द्रं वृधासो अध्वरे । अच्छावभृथमोजसा ॥
ఇష్ట హోత్రా (కాంక్షిత స్తుతులు/ఆహ్వానాలు) విడుదలయ్యాయి; వృధాసః (వర్ధకులు) అధ్వర (యజ్ఞం) లో ఇంద్రుని పంపారు—ఓజస్సు బలంతో—అచ్చావభృత (శుద్ధి-స్నానం) వైపు.
Mantra 24
इह त्या सधमाद्या हरी हिरण्यकेश्या । वोळ्हामभि प्रयो हितम् ॥
ఇక్కడ—సధమాద్య (సామాన్య ఆనంద సహచరులు) అయిన ఆ రెండు హరి, హిరణ్యకేశ్యా (సువర్ణకేశ) అశ్వాలు—స్థాపిత యజ్ఞార్పణమైన ఈ నియత ప్రయః (పోషక ఆహారం/యాత్రాహారం) వైపు వారిని ఇక్కడికి మోసుకొనిరండి.
Mantra 25
तुभ्यं सोमाः सुता इमे स्तीर्णं बर्हिर्विभावसो । स्तोतृभ्य इन्द्रमा वह ॥
నీ కొరకు ఈ సోమాలు సుత (పిండినవి) సిద్ధమయ్యాయి; ఓ విభావసు (దీప్తిమంతుడా), బర్హి (పవిత్ర ఆసనం) పరచబడింది. స్తోతృల కొరకు ఇంద్రుని ఇక్కడికి మోసుకొనిరా—మనలో విజయబలాన్ని మేల్కొలిపే శక్తిని మోసుకొనిరా.
Mantra 26
आ ते दक्षं वि रोचना दधद्रत्ना वि दाशुषे । स्तोतृभ्य इन्द्रमर्चत ॥
దీప్తిమంతమైన లోకాలు (విరోచనా) నీ దక్ష (కార్యసాధక సామర్థ్యం)ను ప్రకాశింపజేయుగాక; దాశుష్ (దాత) కొరకు రత్నాలను విశాలంగా స్థాపించుగాక. స్తోతృల కొరకు ఇంద్రుని అర్చించండి—సత్త్వధనాన్ని తెరచే బలవంతుడైన ప్రభువును.
Mantra 27
आ ते दधामीन्द्रियमुक्था विश्वा शतक्रतो । स्तोतृभ्य इन्द्र मृळय ॥
ఓ శతక్రతు ఇంద్రా! సమస్త ఉక్థాల (స్తుతిగీతాల) ద్వారా నీలో ఇంద్రియ—నీ రాజసిక పరాక్రమం—నేను స్థాపిస్తున్నాను. ఓ ఇంద్రా, స్తోతృులకు కరుణ చూపు; మాకు క్షేమమూ బలమూ వృద్ధి చేయి.
Mantra 28
भद्रम्भद्रं न आ भरेषमूर्जं शतक्रतो । यदिन्द्र मृळयासि नः ॥
ఓ శతక్రతు! మాకు మళ్లీ మళ్లీ భద్రం—పూర్ణ భద్రం—తెచ్చి పెట్టు; ఊర్జమును, పోషణ-బలమును కూడా తెచ్చి పెట్టు. ఓ ఇంద్రా, నీవు మాకు మృళయాసి (కృపాళువు) అయితే.
Mantra 29
स नो विश्वान्या भर सुवितानि शतक्रतो । यदिन्द्र मृळयासि नः ॥
ఓ శతక్రతు! మాకు సమస్త సువితానీ—శుభ మార్గనిర్దేశమూ సమ్యక్ సౌభాగ్యమూ—తెచ్చి పెట్టు; ఓ ఇంద్రా, నీవు మాకు మృళయాసి (కృపాళువు) అయితే.
Mantra 30
त्वामिद्वृत्रहन्तम सुतावन्तो हवामहे । यदिन्द्र मृळयासि नः ॥
ఓ వృత్రహంతమా! సోమాన్ని పిండిన మేము నిన్నే ఆహ్వానిస్తున్నాము; ఓ ఇంద్రా, నీవు మాపై కృప చూపినయెడల.
Mantra 31
उप नो हरिभिः सुतं याहि मदानां पते । उप नो हरिभिः सुतम् ॥
ఓ మదాల అధిపతీ! నీ హరి అశ్వాలతో మా దగ్గరకు, ఈ పిండిన సోమం వద్దకు రా; నీ హరి అశ్వాలతో మా దగ్గరకు, ఈ పిండిన సోమం వద్దకు రా.
Mantra 32
द्विता यो वृत्रहन्तमो विद इन्द्रः शतक्रतुः । उप नो हरिभिः सुतम् ॥
ద్విగుణంగా పరమ వృత్రహంతమని తెలిసినవాడు—ఆ ఇంద్రుడు, శతక్రతువు; నీ హరి అశ్వాలతో మా దగ్గరకు, ఈ పిండిన సోమం వద్దకు రా.
Mantra 33
त्वं हि वृत्रहन्नेषां पाता सोमानामसि । उप नो हरिभिः सुतम् ॥
హే వృత్రహన్! ఈ సొమముల పాత (పానకర్త) నీవే. నీ హరి (తామ్ర/పీత) అశ్వములతో మా సమీపానికి—ఈ సుత (పిండిన) సొమమునకు—ఉపనీతుడవై రా.
Mantra 34
इन्द्र इषे ददातु न ऋभुक्षणमृभुं रयिम् । वाजी ददातु वाजिनम् ॥
ఇంద్రుడు మా ఇషా (ప్రేరణ) కొరకు ఋభుక్షణ—ఋభు—యొక్క రయి (సంపద/సమృద్ధి) దయచేయుగాక. వాజీ (విజయదాత) వాజిన్ (విజయ-బలం) దయచేయుగాక.
It primarily invokes Sūrya (the rising sun), but it strongly overlaps with Indra’s language and even names Indra (Śakra, Vṛtrahan). The hymn uses both to express one aim: awakening and victory over obstacles.
Awakening (clarity and readiness), protection through the breaking of hindrances, and tangible increase—wealth (rayi) and winning strength/energy (vāja) for successful work.
At dawn or sunrise. The hymn’s imagery and purpose align with the moment the sun rises and the mind and world are being ‘awakened’ for the day.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.