Sukta 6

Mantra 1

महाँ इन्द्रो य ओजसा पर्जन्यो वृष्टिमाँ इव । स्तोमैर्वत्सस्य वावृधे ॥

ఇంద్రుడు తన ఓజస్సుతో మహానుడు; వృష్టిమంతుడైన పర్జన్యుని వలె. మా స్తోత్రాలతో అతడు వృద్ధి చెందుతాడు; వత్సంలో పోషింపబడే జీవవృద్ధి వలె.

Mantra 2

प्रजामृतस्य पिप्रतः प्र यद्भरन्त वह्नयः । विप्रा ऋतस्य वाहसा ॥

ఋతాన్ని మోసే విప్రులు—వహ్నయః—ఋతంలో ప్రజ (సంతతి) పోషణను ముందుకు తెచ్చినప్పుడు, ఋతస్య వాహసా (సత్య వాహనం/బలం) ద్వారా దానిని ముందుకు నడిపిస్తారు.

Mantra 3

कण्वा इन्द्रं यदक्रत स्तोमैर्यज्ञस्य साधनम् । जामि ब्रुवत आयुधम् ॥

కణ్వులు స్తోత్రాలతో ఇంద్రుణ్ని యజ్ఞస్య సాధనం—సఫల శక్తి—గా నిర్మించినప్పుడు, వారు బంధువుల వలె పలికి, వాక్కు అనే ఆయుధాన్ని మలిచారు.

Mantra 4

समस्य मन्यवे विशो विश्वा नमन्त कृष्टयः । समुद्रायेव सिन्धवः ॥

ఆయన దివ్య మన్యు (తీవ్ర తేజోమయ ఉత్సాహం) ముందు సమస్త ప్రజలు నమస్కరిస్తారు; సముద్రాన్ని చేరే నదులు దాని వైపు వంగి ప్రవహించునట్లు.

Mantra 5

ओजस्तदस्य तित्विष उभे यत्समवर्तयत् । इन्द्रश्चर्मेव रोदसी ॥

ఇదే ఆయన దహించే శక్తి యొక్క ఓజస్సు: రెండు లోకాలను తిప్పి ఒకటిగా కలిపాడు; ఇంద్రుడు ద్యావా–పృథివిని ఒకే చర్మంలో చుట్టినట్లుగా సమీకరించాడు.

Mantra 6

वि चिद्वृत्रस्य दोधतो वज्रेण शतपर्वणा । शिरो बिभेद वृष्णिना ॥

వృత్రుడు కదిలి ప్రతిఘటించినప్పటికీ, ఇంద్రుడు శత-పర్వముల వజ్రంతో, తన వృష్ణి-బలంతో, అతని శిరస్సును చీల్చాడు.

Mantra 7

इमा अभि प्र णोनुमो विपामग्रेषु धीतयः । अग्नेः शोचिर्न दिद्युतः ॥

ఈ ధీతులు (ప్రేరణలు) మేము ముందుకు నెట్టి ప్రవర్తింపజేస్తాము—విపులు (దర్శకులు) అగ్రభాగంలో; అవి అగ్నే శోచి (జ్వాల) వలె, అంతర్జ్యోతి విద్యుత్తులా ప్రకాశిస్తాయి.

Mantra 8

गुहा सतीरुप त्मना प्र यच्छोचन्त धीतयः । कण्वा ऋतस्य धारया ॥

గుహలో నివసించినప్పటికీ, ఈ ధీతులు తమ స్వంత ఆత్మ-స్వభావంతోనే ముందుకు వచ్చి దహించటం ప్రారంభిస్తాయి; కణ్వులు వాటిని ఋత (సత్య-వ్యవస్థ) ధార ప్రవాహంతో తీసుకొస్తారు.

Mantra 9

प्र तमिन्द्र नशीमहि रयिं गोमन्तमश्विनम् । प्र ब्रह्म पूर्वचित्तये ॥

ఆ ఇంద్రుని మేము చేరుదుము—గోమంత (ప్రకాశ-కిరణసంపన్న) మరియు అశ్విన (వేగ-శక్తియుత) రయి (సమృద్ధి)ని; అలాగే ప్రాచీన చిత్తం మేల్కొనుటకు బ్రహ్మ (మంత్ర-వాక్యం) ముందుకు సాగుగాక.

Mantra 10

अहमिद्धि पितुष्परि मेधामृतस्य जग्रभ । अहं सूर्य इवाजनि ॥

నేనే, పితృసన్నిధి చుట్టునుండి, ఋతస్య మేధను గ్రహించాను; నేను సూర్యునివలె జన్మించాను—ఉదయమై, స్వచ్ఛమైన అధిరాజ్య ప్రకాశంలో.

Mantra 12

ये त्वामिन्द्र न तुष्टुवुॠषयो ये च तुष्टुवुः । ममेद्वर्धस्व सुष्टुतः ॥

హే ఇంద్రా! ఋషులు నిన్ను స్తుతించకపోయినా, స్తుతించినా—సుష్టుతుడవై నా కొరకు నిజంగా వృద్ధి చెందుము; సమ్యక్ ఉచ్చారణానికి ప్రతిఫలంగా నా లోన నీ బలాన్ని పెంపొందించుము.

Mantra 13

यदस्य मन्युरध्वनीद्वि वृत्रं पर्वशो रुजन् । अपः समुद्रमैरयत् ॥

అతని క్రోధబలం మార్గంలో ముందుకు దూసుకెళ్లి, వృత్రాన్ని అవయవావయవంగా విరిచివేస్తూ, అప్పుడు అతడు అపః (జలాలను) చలింపజేశాడు—సముద్ర పరిపూర్ణతను కల్లోలపరిచాడు.

Mantra 14

नि शुष्ण इन्द्र धर्णसिं वज्रं जघन्थ दस्यवि । वृषा ह्युग्र शृण्विषे ॥

ఓ ఇంద్రా! నీవు శుష్ణ దస్యువుపై వజ్రాన్ని దించి అతనిని సంహరించావు. నీవు వృషభుడు—ఉగ్రుడు, శ్రవణీయుడు, ప్రత్యుత్తరదాత—అప్రతిహత పరాక్రమశాలి.

Mantra 15

न द्याव इन्द्रमोजसा नान्तरिक्षाणि वज्रिणम् । न विव्यचन्त भूमयः ॥

తమ బలంతో ద్యౌః, అంతరిక్షాలు, భూమి ఆధారాలు—వజ్రధారి ఇంద్రుని పరిమితం చేయలేవు. ఆయన ఓజస్సు లోకాల కొలతలను మించిపోతుంది.

Mantra 17

य इमे रोदसी मही समीची समजग्रभीत् । तमोभिरिन्द्र तं गुहः ॥

ఈ రెండు మహా రోదసీ—ద్యౌ మరియు పృథివి—ని సమ్యక్‌గా ఎదురెదురుగా చేసి ఒకటిగా పట్టుకున్నవానిని, ఓ ఇంద్రా, నీవు తమస్సులతో గుహలో దాచావు—వెలుగుగా వెలిసేందుకు వేచిచూస్తున్న గూఢశక్తి.

Mantra 18

य इन्द्र यतयस्त्वा भृगवो ये च तुष्टुवुः । ममेदुग्र श्रुधी हवम् ॥

ఓ ఇంద్రా, యతయః (సాధనలో ప్రయత్నశీలులు), భృగువులు, మరియు నిన్ను స్తుతించినవారు—ఓ ఉగ్రా, నా ఈ హవం (ఆహ్వానం) నిశ్చయంగా వినుము. వారి ప్రాచీన సంకల్పం ఇప్పుడు నాలో జాగృతమగుగాక.

Mantra 20

या इन्द्र प्रस्वस्त्वासा गर्भमचक्रिरन् । परि धर्मेव सूर्यम् ॥

ఓ ఇంద్రా, ప్రస్వస్త్వాసాః (ముందుకు సాగే శక్తులు) నిన్ను గర్భముతో కూడిన రూపంగా నిర్మించాయి—ఋతం (ధర్మ-నియమం) లోపల సూర్యుణ్ణి చుట్టుముట్టి నిలిపినట్లుగా; వెలుగు ధారితమై, రక్షితమై, మనలో ప్రకటనకు సిద్ధమగుటకై.

Mantra 22

तवेदिन्द्र प्रणीतिषूत प्रशस्तिरद्रिवः । यज्ञो वितन्तसाय्यः ॥

ఓ ఇంద్రా, నీ ప్రణీతి (నాయకత్వ-ప్రేరణ) లోనే ప్రశంసా సన్మార్గమూ ఉన్నాయి, ఓ అద్రివః (శిలా-ధారకా). యజ్ఞం తన సంపూర్ణ విస్తారంలో విస్తరించబడింది—అంతః-ఆహుతి తన లక్ష్యానికి క్షేమంగా చేరుటకై.

Mantra 23

आ न इन्द्र महीमिषं पुरं न दर्षि गोमतीम् । उत प्रजां सुवीर्यम् ॥

ఓ ఇంద్రా, మా వద్దకు రా—మహత్తర పోషణశక్తి (మహీమిష)తో, కిరణ/గో-సంపదతో నిండిన గోమతీ పురంలాంటి దృఢ దుర్గంలా; అలాగే మాకు ప్రజ (సత్సంతతి)యును, సువీర్యం—వీర పరాక్రమ సంపదను—కూడా ప్రసాదించు.

Mantra 24

उत त्यदाश्वश्व्यं यदिन्द्र नाहुषीष्वा । अग्रे विक्षु प्रदीदयत् ॥

మరియు ఆ అశ్వ-జన్యమైన వేగశక్తి—ఓ ఇంద్రా, నహుష ప్రజల మధ్య—నీవు దానిని కులాల మధ్య ముందుగా ప్రకాశింపజేసినప్పుడు; మానవ సమష్టిలో పురోగతికి ముందుదీపాన్ని నీవే వెలిగిస్తావు.

Mantra 26

यदङ्ग तविषीयस इन्द्र प्रराजसि क्षितीः । महाँ अपार ओजसा ॥

ఓ ఇంద్రా, నీవు మరింత తవిషీయసుగా (తీవ్ర బలంతో) బలంలో ఉద్ధృతుడై, క్షితులు (నివాసస్థానాలు)పై ప్రరాజసి—అధిరాజ్యము చేయునప్పుడు—నీవు మహానివి; నీ ఓజస్సు అపారం; నీ స్వబలతేజస్సుతోనే ఆత్మ-స్వామ్యపు పరిధిని విస్తరింపజేస్తావు.

Mantra 27

तं त्वा हविष्मतीर्विश उप ब्रुवत ऊतये । उरुज्रयसमिन्दुभिः ॥

విస్తృత ప్రవాహబలాన్ని ధరించిన ఉరుజ్రయస్! హవిష్యాన్ని మోసే ప్రజలు, సోమబిందువులతో కూడి, రక్షణార్థం నిన్ను సమీపంగా ఆహ్వానిస్తారు.

Mantra 28

उपह्वरे गिरीणां संगथे च नदीनाम् । धिया विप्रो अजायत ॥

పర్వతాల ఉపహ్వరాలలో (సమీప గుహ/ఆశ్రయాలలో) మరియు నదుల సంగమంలో, ధియా (అంతర్దృష్టి) శక్తిచేత విప్రుడు (ఋషి) జన్మిస్తాడు.

Mantra 29

अतः समुद्रमुद्वतश्चिकित्वाँ अव पश्यति । यतो विपान एजति ॥

ఇక్కడి నుండి చికిత్వాన్ (జ్ఞాని) సముద్రాన్ని మరియు పైకి ఎగసే ఎత్తులను అవలోకిస్తాడు; అక్కడి నుంచే విపాన్ (పానము చేసేవాడు) కంపించి చలనం పొందుతాడు.

Mantra 30

आदित्प्रत्नस्य रेतसो ज्योतिष्पश्यन्ति वासरम् । परो यदिध्यते दिवा ॥

అప్పుడు వారు ప్రాచీన రేతస్ (బీజ-శక్తి) యొక్క జ్యోతితో వాసరం—దినాన్ని—చూస్తారు; అది ద్యౌ (స్వర్గంలో) అవతల ప్రదీప్తమయ్యేప్పుడు.

Mantra 31

कण्वास इन्द्र ते मतिं विश्वे वर्धन्ति पौंस्यम् । उतो शविष्ठ वृष्ण्यम् ॥

ఓ ఇంద్రా, కణ్వులు—అందరూ—నీ మతిని, నీ పౌంస్యం (పురుషత్వం/వీర్యం) ను వృద్ధి చేస్తారు; అలాగే, ఓ అత్యంత శవిష్ఠా, నీ వృష్ణ్యం (వీరబలం) ను కూడా.

Mantra 32

इमां म इन्द्र सुष्टुतिं जुषस्व प्र सु मामव । उत प्र वर्धया मतिम् ॥

ఓ ఇంద్రా, నా ఈ సుష్టుతి—సువ్యవస్థిత స్తుతి—ని స్వీకరించు; నన్ను బలంగా పోషించు. అలాగే నా మతిని కూడా వృద్ధి చేయి, అది సత్య-శక్తిని ధరించగలుగునట్లు.

Mantra 33

उत ब्रह्मण्या वयं तुभ्यं प्रवृद्ध वज्रिवः । विप्रा अतक्ष्म जीवसे ॥

మరియు మేము—బ్రహ్మణ్యులు (బ్రహ్మాన్ని ప్రియపడువారు), ఓ వజ్రివన్, ఓ ప్రవృద్ధా—మా జీవనార్థం నీకోసం ఒక దీప్తమైన వాక్యాన్ని/స్తోత్రాన్ని నిర్మిస్తున్నాము.

Mantra 34

अभि कण्वा अनूषतापो न प्रवता यतीः । इन्द्रं वनन्वती मतिः ॥

కణ్వులు ఆయన వైపు ఘోషించారు—వాలుదారిలో ప్రవహించే జలాలవలె; ఇంద్రుని గెలుచుటకు తపించే వారి ప్రేరిత మతి నేరుగా ఆయన శక్తి వైపు ప్రవహిస్తుంది.

Mantra 35

इन्द्रमुक्थानि वावृधुः समुद्रमिव सिन्धवः । अनुत्तमन्युमजरम् ॥

ఉక్థాలు ఇంద్రుని వృద్ధి చేశాయి—నదులు సముద్రాన్ని పెంపొందించునట్లు; ఆయన అనుత్తమ మన్యు (అతుల తేజస్సు) కలవాడు, అజరుడు—అవినాశి.

Mantra 36

आ नो याहि परावतो हरिभ्यां हर्यताभ्याम् । इममिन्द्र सुतं पिब ॥

హే ఇంద్రా! దూరస్థ ప్రాంతాల నుండి నీ రెండు హరి (తామ్రవర్ణ, దీప్తిమంతమైన అశ్వాలు)తో మా వద్దకు రా. ఈ పిండిన సోమాన్ని పానంచేయి.

Mantra 37

त्वामिद्वृत्रहन्तम जनासो वृक्तबर्हिषः । हवन्ते वाजसातये ॥

హే వృత్రహన్! నీవే—అత్యంత పరాక్రమశాలి, ఆవరించువానిని సంహరించువాడు—సువిస్తృత బర్హి (యజ్ఞాసనం) గల జనులు వాజసాతి కోసం నిన్ను ఆహ్వానిస్తారు.

Mantra 38

अनु त्वा रोदसी उभे चक्रं न वर्त्येतशम् । अनु सुवानास इन्दवः ॥

నీ వెనుక రెండు రోదసీ—ద్యౌ మరియు పృథివి—వేగవంతమైన అశ్వంతో తిరిగే చక్రంలా కదులుతాయి. నీ వెనుక పిండబడిన సోమబిందువులూ అనుసరిస్తాయి.

Mantra 39

मन्दस्वा सु स्वर्णर उतेन्द्र शर्यणावति । मत्स्वा विवस्वतो मती ॥

ఓ ఇంద్రా, స్వర్ణదీప్త స్వర్గవీరా, నీవు ఆనందించు; శర్యణా యొక్క సమృద్ధిలో హర్షించు. వివస్వాన్ యొక్క ప్రేరిత మతి చేత మత్తుడవు—ఆ కాంతిజనిత దర్శనం మా లో నిన్ను క్రియాశీలుడిని చేయుగాక.

Mantra 40

वावृधान उप द्यवि वृषा वज्र्यरोरवीत् । वृत्रहा सोमपातमः ॥

ఎల్లప్పుడూ వృద్ధి చెందుతున్న వజ్రధారి వృషభుడు ఆకాశం వైపు గర్జించాడు. ఆవరించువాడు వృత్రుని సంహరించువాడు, సోమాన్ని అత్యుత్తమంగా పానంచేసేవాడు—అతడు బలంతో లేచి, అంతర్గత అడ్డంకిని ఛేదించుటకు దూకుతాడు.

Mantra 41

ऋषिर्हि पूर्वजा अस्येक ईशान ओजसा । इन्द्र चोष्कूयसे वसु ॥

ఎందుకంటే నీవే ఋషి—అందరికంటే పూర్వజన్ముడు—నీ ఓజస్సుతో ఏకైక ఈశానుడు. ఓ ఇంద్రా, నీవు వసువులను ప్రేరేపించి సమీపానికి తెస్తావు—ధనం, స్థైర్యం, ధర్మసమ్మత సమృద్ధి అనే శక్తులను—మరింత సమృద్ధమైన సత్త్వ స్థాపనకై.

Mantra 42

अस्माकं त्वा सुताँ उप वीतपृष्ठा अभि प्रयः । शतं वहन्तु हरयः ॥

మా పిండిన సోమరసానికై, ఓ వీతపృష్టా (ప్రకాశమయ పృష్టముగల) దేవా, మేము నిన్ను సమీపముగా ఆహ్వానిస్తున్నాము; నీ హరి (తామ్రవర్ణ అశ్వములు) శతగుణ వేగముతో నిన్ను ఈ యజ్ఞ-ప్రయస్ (అర్పణం) వైపు మోసుకొని రాగాక.

Mantra 43

इमां सु पूर्व्यां धियं मधोर्घृतस्य पिप्युषीम् । कण्वा उक्थेन वावृधुः ॥

ఈ ప్రాచీన ధియా (ప్రేరణ)—మధు మరియు ఘృత (ఘృత-తేజస్సు) తో నిండినది—కణ్వులు ఉక్థ (ప్రకాశక స్తుతివాక్యం) ద్వారా వృద్ధి చేశారు; ఆలోచన పరిపూర్ణ ఆనందముగా విస్తరించునట్లు.

Mantra 44

इन्द्रमिद्विमहीनां मेधे वृणीत मर्त्यः । इन्द्रं सनिष्युरूतये ॥

మహా మేధా-ప్రయత్నంలో (బుద్ధి యొక్క మహా పోరాటంలో) మర్త్యుడు ఏకంగా ఇంద్రునినే ఎన్నుకొనును; ఎందుకంటే విమోచనమిచ్చే సహాయార్థం అతడు పొందదలచినవాడు ఆ ఇంద్రుడే.

Mantra 45

अर्वाञ्चं त्वा पुरुष्टुत प्रियमेधस्तुता हरी । सोमपेयाय वक्षतः ॥

ఓ పురుష్టుత (అత్యంత స్తుతింపబడినవాడా), ప్రియమేధుడు స్తుతించిన నీ రెండు హరి (తామ్రవర్ణ అశ్వాలు) నిన్ను మా వైపు లాగి తీసుకురావుగాక; ఇక్కడ మానవ పాత్రలో ఆనందదాయక సోమాన్ని నీవు పానము చేయునట్లు.

Mantra 46

शतमहं तिरिन्दिरे सहस्रं पर्शावा ददे । राधांसि याद्वानाम् ॥

తిరిందిరేలో నేను వంద ఇచ్చాను, పర్శావాలో వెయ్యి ఇచ్చాను—యాద్వుల కోసం రాధాంసి (సమృద్ధిని ప్రసాదించే దానాలు); అంతర్విజయం స్థాపితమైనప్పుడు వృద్ధి శక్తులు ప్రసాదింపబడతాయి.

Mantra 47

त्रीणि शतान्यर्वतां सहस्रा दश गोनाम् । ददुष्पज्राय साम्ने ॥

అర్వతాలు (అశ్వాలు) మూడు వందలు, గోనాలు (ప్రకాశ-గోవులు/కిరణాలు) పది వేల—వారు ఇచ్చారు; పజ్రునికి, సామగానార్థం—బాహ్య దానం అంతర్గత శక్తి మరియు ప్రకాశ విమోచనానికి ప్రతిబింబం.

Mantra 48

उदानट् ककुहो दिवमुष्ट्राञ्चतुर्युजो ददत् । श्रवसा याद्वं जनम् ॥

కకుహుడు దివ్యలోకమునకు లేచి నిలిచెను; చతుర్యుజ (నాలుగు జతల) ఉష్ట్రాలను దానముగా ఇచ్చెను. ‘శ్రవస్’ (యశోబలం) ద్వారా యాద్వ జనాన్ని ఉన్నతికి చేర్చెను.