Sukta 43

Mantra 1

इमे विप्रस्य वेधसोऽग्नेरस्तृतयज्वनः । गिरः स्तोमास ईरते ॥

ఇవి అగ్నికోసం లేచే వాక్యాలూ స్తోత్రాలూ—విప్ర వేదస్‌ యొక్కవి, అచ్యుత యజ్వనుని యొక్కవి—మరియు మనలో దివ్య సంకల్పం (క్రతు)ను ప్రజ్వలింపజేస్తాయి.

Mantra 2

अस्मै ते प्रतिहर्यते जातवेदो विचर्षणे । अग्ने जनामि सुष्टुतिम् ॥

హే జాతవేదా, హే మనుష్యులలో వ్యాపించినవాడా! నిన్ను ప్రతిస్పందనగా మళ్లీ తనవైపు తెచ్చుకోవదలచినవానికోసం, అగ్నికి నేను సుసంఘటితమైన, సునిర్మితమైన స్తుతిని జనింపజేస్తాను.

Mantra 3

आरोका इव घेदह तिग्मा अग्ने तव त्विषः । दद्भिर्वनानि बप्सति ॥

కాంతి యొక్క ప్రకాశ ద్వారాలవలె—హే అగ్నీ, నిజంగా నీ తীক্ষ్ణ తేజస్సులు జ్వలిస్తాయి. నీ ‘పళ్లు’తో నీవు అడవులను కొరికివేస్తావు; ఘనమైన పెరుగుదలను ఛేదించి అంతరంలో మార్గాన్ని తెరుస్తావు.

Mantra 4

हरयो धूमकेतवो वातजूता उप द्यवि । यतन्ते वृथगग्नयः ॥

ధూమ-కేతు ధ్వజం కలిగిన పసుపు-ఎరుపు జ్వాలలు, వాయుప్రేరితమై, పైకి ద్యులోకమువైపు యత్నిస్తాయి. అనేక అగ్నులు తమ తమ విధంగా శ్రమిస్తాయి—సత్తాలో आरोహణ శక్తులుగా.

Mantra 5

एते त्ये वृथगग्नय इद्धासः समदृक्षत । उषसामिव केतवः ॥

ఈ అనేక అగ్నులు, ప్రజ్వలింపబడి, ఒకేసారి దర్శనమిస్తాయి—ఉషస్సుల కేతువులు (ధ్వజాలు/కిరణాలు) వలె.

Mantra 6

कृष्णा रजांसि पत्सुतः प्रयाणे जातवेदसः । अग्निर्यद्रोधति क्षमि ॥

జాతవేదస్ ముందుకు ప్రయాణించునప్పుడు కృష్ణ రజస్సులు (అంధకారమయ ప్రాంతాలు) వెనుక మిగిలిపోతాయి; ఎందుకంటే అగ్ని క్షమి (భూమితలం) పై ముందుకు సాగి ఒత్తిడి చేయునప్పుడు, అంధకార అడ్డంకిని ఆపి జయిస్తాడు.

Mantra 7

धासिं कृण्वान ओषधीर्बप्सदग्निर्न वायति । पुनर्यन्तरुणीरपि ॥

తన ధాసి (పోషణ-భాగం) ను సిద్ధం చేసుకుంటూ, అగ్ని ఓషధులను (వృక్షౌషధులను) కొరికి/చీల్చి తింటాడు; అతడు అలసిపోడు. మళ్లీ యువ అంకురాలు కూడా తిరిగి వస్తాయి.

Mantra 8

जिह्वाभिरह नन्नमदर्चिषा जञ्जणाभवन् । अग्निर्वनेषु रोचते ॥

తన జిహ్వలతో ఆయన ఇక్కడ వంగి నాకుతాడు; తన జ్వాలతో చటచటలాడుతూ ప్రकटమవుతాడు. అగ్ని వనాలలో ప్రకాశిస్తాడు.

Mantra 9

अप्स्वग्ने सधिष्टव सौषधीरनु रुध्यसे । गर्भे सञ्जायसे पुनः ॥

హే అగ్నే, జలాలలో నీకు దృఢమైన ఆసనం ఉంది; అక్కడే నీవు ఔషధులను (వనస్పతులను) వశపరచుకుంటావు. గర్భంలో నీవు మళ్లీ మళ్లీ జన్మిస్తావు.

Mantra 10

उदग्ने तव तद्घृतादर्ची रोचत आहुतम् । निंसानं जुह्वो मुखे ॥

హే అగ్నే, ఘృతం నుండి—ఆహుతి అర్పించబడినప్పుడు—నీ ఆ జ్వాల పైకి ప్రకాశిస్తుంది. జుహూ ముఖంలో దానిని స్థిరపరచి ఆహుతిని ఉంచుతాము.

Mantra 11

उक्षान्नाय वशान्नाय सोमपृष्ठाय वेधसे । स्तोमैर्विधेमाग्नये ॥

ఉక్షన్, వశా చేత పోషింపబడిన, సోమ-పృష్టుడు, విధాత అయిన అగ్నికై మేము స్తోత్రాలతో విధి-వ్యవస్థను స్థాపిద్దాం.

Mantra 12

उत त्वा नमसा वयं होतर्वरेण्यक्रतो । अग्ने समिद्भिरीमहे ॥

మరియు నమస్కారంతో, హోతృ, వరేణ్య-క్రతు అగ్నీ, నిన్ను మేము కోరుతున్నాం; సమిధులతో నిన్ను ఆహ్వానిస్తున్నాం.

Mantra 13

उत त्वा भृगुवच्छुचे मनुष्वदग्न आहुत । अङ्गिरस्वद्धवामहे ॥

మరియు హే శుచి అగ్నీ, భృగువుల వలె, మనువు వలె, అంగిరసుల వలె—మేము నిన్ను ఆహ్వానిస్తున్నాం.

Mantra 14

त्वं ह्यग्ने अग्निना विप्रो विप्रेण सन्त्सता । सखा सख्या समिध्यसे ॥

హే అగ్నీ! నీవే అగ్నిచేత అగ్ని-స్వరూపుడవు; విప్రునిచేత విప్రుడై, సత్ (సత్యం) తో కలిసి స్థితుడవు. సఖుడై సఖ్యభావంతో నీవు ప్రజ్వలిస్తావు.

Mantra 15

स त्वं विप्राय दाशुषे रयिं देहि सहस्रिणम् । अग्ने वीरवतीमिषम् ॥

కాబట్టి హే అగ్నీ! విప్ర-దానశీలునికి సహస్ర-సమృద్ధమైన రయి (సంపద/వైభవం)ని ప్రసాదించు; అలాగే వీరత్వాన్ని కలిగిన ఇష్ (పోషక అన్నం/బలం)నూ దయచేయి.

Mantra 16

अग्ने भ्रातः सहस्कृत रोहिदश्व शुचिव्रत । इमं स्तोमं जुषस्व मे ॥

హే అగ్నీ, భ్రాతః! సహస్ (బలం) చేత సంస్కృతుడా, రోహిత అశ్వములు కలవాడా, శుచి-వ్రతుడా—నా ఈ స్తోమాన్ని స్వీకరించి, ఇందులో ఆనందించు.

Mantra 17

उत त्वाग्ने मम स्तुतो वाश्राय प्रतिहर्यते । गोष्ठं गाव इवाशत ॥

మరియు, నా స్తుతిచేత స్తుతింపబడిన ఓ అగ్నీ, నీవు ఆ ఆకుల పిలుపు వైపు ఆకర్షింపబడుతావు—గోవులు గోష్ఠం వైపు పరుగెత్తినట్లు; అట్లే నీ శక్తి మా సత్త్వ-గృహం వైపు ప్రవహిస్తుంది.

Mantra 18

तुभ्यं ता अङ्गिरस्तम विश्वाः सुक्षितयः पृथक् । अग्ने कामाय येमिरे ॥

అంగిరసతముడవైన ఓ అగ్నీ, నీకోసమే సుస్థిర నివాసస్థానాలన్నీ, ఒక్కొక్కటి తన తన విధంగా, కామపూర్తి కోసం ఏకమయ్యాయి—గుప్త తృప్తిదాత అయిన నీ జ్వాలను అన్వేషిస్తూ.

Mantra 19

अग्निं धीभिर्मनीषिणो मेधिरासो विपश्चितः । अद्मसद्याय हिन्विरे ॥

మనీషులు—మేధావులు, విపశ్చితులు—తమ ధీశక్తులతో అగ్నిని ముందుకు నడిపిస్తారు; ఆ అగ్ని ‘అద్మసద్యా’—అంటే గృహంలో తక్షణమే ఆసీనుడై—హవిస్సమర్పణకు సిద్ధంగా ఉంటాడు.

Mantra 20

तं त्वामज्मेषु वाजिनं तन्वाना अग्ने अध्वरम् । वह्निं होतारमीळते ॥

అగ్నీ! గమనవేగంలో బలవంతుడవై, యజ్ఞాన్ని విస్తరింపజేసేవాడవై—అధ్వరంలో నిన్ను వహ్ని గాను, హోతా గాను, అర్పణపు పురోహితుడిగా మేము స్తుతిస్తాము.

Mantra 21

पुरुत्रा हि सदृङ्ङसि विशो विश्वा अनु प्रभुः । समत्सु त्वा हवामहे ॥

ఎందుకంటే నీవు అనేక స్థలాలలో సమానంగా ఉన్నవాడవు; ప్రభువై సమస్త విశులను అనుసరించి నిలబెట్టి ధరిస్తావు. సమరాలలో మేము నిన్ను పిలుస్తాము, అగ్నీ—అయోమయంపై వెలుగు విజయం పొందునట్లు.

Mantra 22

तमीळिष्व य आहुतोऽग्निर्विभ्राजते घृतैः । इमं नः शृणवद्धवम् ॥

ఆయనను స్తుతించండి—ఆ అగ్నిని—ఆహూతుడైనప్పుడు ఘృతంతో విభ్రాజింపజేసి ప్రకాశించువానిని. మా ఈ హవి-పిలుపును ఆయన వినుగాక; అంతరంలోని దీప్త కార్యాన్ని జాగృతం చేసి ప్రతిస్పందించుగాక.

Mantra 24

विशां राजानमद्भुतमध्यक्षं धर्मणामिमम् । अग्निमीळे स उ श्रवत् ॥

నేను ఈ అగ్నిని స్తుతిస్తున్నాను—విశాల (ప్రజాసమూహాల) రాజు, అద్భుతుడు, ధర్మాల (ఋత-నియమాల) అధిక్షుడు. ఆయన నిశ్చయంగా వినుగాక (అనుగ్రహించుగాక).

Mantra 25

अग्निं विश्वायुवेपसं मर्यं न वाजिनं हितम् । सप्तिं न वाजयामसि ॥

సర్వ ప్రాణశ్వాసాలతో స్పందించే, మన హితార్థం స్థాపితమైన అగ్ని—యువ వీరుని వలె, బల-సమృద్ధిని ప్రసాదించువానివలె; విజయదిశగా దూసుకెళ్లే అశ్వంలా మేము ఆయనను ప్రేరేపిస్తున్నాము.

Mantra 26

घ्नन्मृध्राण्यप द्विषो दहन्रक्षांसि विश्वहा । अग्ने तिग्मेन दीदिहि ॥

వక్ర శత్రుబలాలను సంహరిస్తూ, ఎక్కడెక్కడా రాక్షస శక్తులను దహిస్తూ—హే అగ్నీ, నీ తీక్ష్ణ (దీప్త) తేజస్సుతో ప్రకాశించి జ్వలించు.

Mantra 27

यं त्वा जनास इन्धते मनुष्वदङ्गिरस्तम । अग्ने स बोधि मे वचः ॥

అగ్నీ, మనుష్యులు చేయునట్లే జనులు నిన్ను ప్రజ్వలింపజేస్తారు—అంగిరస-తమా! నా వచనమును జాగ్రత్తగా గ్రహించి, దానిని ఫలప్రదముగా చేయుము.

Mantra 28

यदग्ने दिविजा अस्यप्सुजा वा सहस्कृत । तं त्वा गीर्भिर्हवामहे ॥

అగ్నీ, నీవు దివిజ (దివిలో జన్మించినవాడవు) అయినా, అప్సుజ (జలములలో జన్మించినవాడవు) అయినా—సహస్కృత (బలముచే నిర్మితమైన) తేజస్సా! మేము మా గీర్భి (ప్రేరిత స్తోత్రగీతాలు) చేత నిన్ను హవిస్తాము.

Mantra 29

तुभ्यं घेत्ते जना इमे विश्वाः सुक्षितयः पृथक् । धासिं हिन्वन्त्यत्तवे ॥

అగ్నీ, నిజముగా ఈ జనులు—ఈ సమస్త సుక్షితయః (సుసంస్థిత శక్తులు), ప్రతి ఒక్కటి తన తన స్థానములో—నీ అత్తవే (భక్షణ) కొరకు ధాసి (పోషక భాగము/ఆహార-భాగము) ను ముందుకు పంపుతారు.

Mantra 30

ते घेदग्ने स्वाध्योऽहा विश्वा नृचक्षसः । तरन्तः स्याम दुर्गहा ॥

అప్పుడు నిజంగా, ఓ అగ్నీ, మనుష్యులకు తగిన దృష్టితో దర్శించువారమై మేము మా సమస్త దినములకు అధిపతులమగుదుము; మరియు దాటుతూ, దాటుటకు దుర్లభమైనదానినీ దాటి పోదుము.

Mantra 31

अग्निं मन्द्रं पुरुप्रियं शीरं पावकशोचिषम् । हृद्भिर्मन्द्रेभिरीमहे ॥

ఆనందభరిత హృదయాలతో మేము అగ్నిని—మంద్రస్వరుడైనవాడిని, బహుప్రియుడిని, బలవంతుడిని, పావక జ్వాలచే ప్రకాశించువాడిని—ఆహ్వానించుచున్నాము.

Mantra 32

स त्वमग्ने विभावसुः सृजन्त्सूर्यो न रश्मिभिः । शर्धन्तमांसि जिघ्नसे ॥

ఓ అగ్నీ, నీవే విభావసువు; సూర్యుడు తన రశ్ములను ప్రసరింపజేయునట్లు, నీవు అంధకార సమూహాలను ఛిన్నాభిన్నం చేసి సంహరించుచున్నావు.

Mantra 33

तत्ते सहस्व ईमहे दात्रं यन्नोपदस्यति । त्वदग्ने वार्यं वसु ॥

ఓ సహస్వన్ (మహాబలవంతుడా)! విఫలముకాని, క్షయముకాని నీ దాత్రం (దానం) మేము కోరుతున్నాము. ఓ అగ్నీ! నీ నుండే వరణీయ వసు—శ్రేష్ఠ ధనం—లభిస్తుంది.