
Sukta 8.25
ఋగ్వేదం 8.25 సూక్తం ప్రధానంగా మిత్ర–వరుణులను విశ్వరక్షకులుగా స్తుతిస్తూ ప్రార్థిస్తుంది. వారు ఋతాన్ని (సత్య-వ్యవస్థను) నిలబెట్టి, ఉపాసకుని కాపాడి, ధర్మంగా జీవించేందుకు అవసరమైన అంతర్గత-బాహ్య “విస్తారాన్ని” (వార్య) పెంపొందిస్తారని చెబుతుంది. ఈ గీతం వారి అప్రమత్త రక్షణను ప్రశంసించడమూ, సురక్షిత గమనము, సామాజిక సౌహార్దము, సంకోచం/బంధనాల నుండి విముక్తి వంటి వరాలను కోరడమూ మారుమారుగా చేస్తుంది; ఈ అనుగ్రహాలన్నీ వారి నైతికాధిపత్యం మరియు ఒడంబడిక-స్నేహ స్వరూపంలో స్థిరపడినవిగా ప్రతిపాదిస్తుంది.
Mantra 1
ता वां विश्वस्य गोपा देवा देवेषु यज्ञिया । ऋतावाना यजसे पूतदक्षसा ॥
మీరు ఇద్దరు—సర్వస్య గోపా (రక్షకులు)—దేవుల్లో దేవులు, యజ్ఞార్హులు. ఋతావాన (ఋతాన్ని ధారించువారు)గా, పూతదక్షస (శుద్ధ శక్తి/శుద్ధ ప్రజ్ఞ)తో, పూజింపబడుటకు వచ్చుచున్నారు.
Mantra 2
मित्रा तना न रथ्या वरुणो यश्च सुक्रतुः । सनात्सुजाता तनया धृतव्रता ॥
మిత్రుడు, వరుణుడు—సుయోజిత రథసారథుల వలె కలిసి సాగువారు—వరుణుడు మరియు దీప్త క్రతు (ప్రకాశమయ సంకల్పశక్తి) గలవాడు. సనాతన మూలం నుండి జనించిన సత్య సంతానం; తమ వ్రతం (ఋత-నియమం)ను దృఢంగా ధరించువారు.
Mantra 3
ता माता विश्ववेदसासुर्याय प्रमहसा । मही जजानादितिॠतावरी ॥
ఆమె మాత—విశ్వవేదస్ (సర్వజ్ఞ) అసుర్య (దీప్త ప్రభుత్వం) కొరకు, మహత్తర మహిమ కొరకు—మహానైన ఋతావరీ అదితి—మనలోని విస్తార (అనంత) చైతన్యాన్ని జన్మింపజేస్తుంది.
Mantra 4
महान्ता मित्रावरुणा सम्राजा देवावसुरा । ऋतावानावृतमा घोषतो बृहत् ॥
మహానులు మిత్ర-వరుణులు—ఇద్దరు సమ్రాట్లు కలిసి—దేవులు, అసురులు (ప్రభువులు)—ఋతధారులు. వారు ఋతాన్ని, ఆ బృహత్ (విస్తారాన్ని) ఘోషిస్తారు; ఆత్మ విని సమ్యక్ సమన్వయ ధర్మాన్ని ధరించునట్లు.
Mantra 5
नपाता शवसो महः सूनू दक्षस्य सुक्रतू । सृप्रदानू इषो वास्त्वधि क्षितः ॥
మహాశవసు యొక్క ఇద్దరు నపాతలారా, దక్షుని నిజమైన సూనువులారా, సుక్రతూ (సత్కర్మంలో ప్రాజ్ఞులు)—ఇషా (ప్రేరణాశక్తులు)ను వేగంగా దానం చేసేవారారా—మా ఇషల వాస్తవస్థానంపై అధిష్ఠితులై ఉండండి; పోషక ధారల్లో మా నివాసాన్ని స్థాపించండి.
Mantra 6
सं या दानूनि येमथुर्दिव्याः पार्थिवीरिषः । नभस्वतीरा वां चरन्तु वृष्टयः ॥
మీరు ఏకంగా యోజించిన దానువులు—దివ్యమైనవీ, పార్థివమైనవీ అయిన ఇషాలు—మీ వైపు ప్రవహించుగాక. నభస్వతీ (మేఘవాహినీ) వృష్టులు మీ వైపు సంచరించుగాక; అప్పుడు మా సత్త్వం తృప్తి పొంది, ఋతానికి సిద్ధమగును.
Mantra 7
अधि या बृहतो दिवोऽभि यूथेव पश्यतः । ऋतावाना सम्राजा नमसे हिता ॥
బృహత్ దివం నుండి పై నుంచి దర్శించువారు—యూథం తన క్షేత్రాన్ని చూచినట్లు—ఆ ఋతావాన ఇద్దరు సమ్రాట్లు మా నమస్కారంతో తమ ఆసనంలో ప్రతిష్ఠితులై ఉన్నారు; సమర్పణచేత వారి రాజ్యాన్ని అంతరంలో స్థాపిస్తాము.
Mantra 8
ऋतावाना नि षेदतुः साम्राज्याय सुक्रतू । धृतव्रता क्षत्रिया क्षत्रमाशतुः ॥
ఋతాన్ని ధరించిన ఆ ఇద్దరూ అంతరంలో కూర్చుందురు—సత్యమైన సంయుక్త సామ్రాజ్యార్థం, సుక్రతు (సత్కర్మంలో ప్రావీణ్యము) గలవారై. ధృతవ్రతులైన క్షత్రియులై, వారు మనలో క్షత్రం—ప్రభావవంతమైన అధిపత్యం—సాధించి స్థాపించుదురు గాక.
Mantra 9
अक्ष्णश्चिद्गातुवित्तरानुल्बणेन चक्षसा । नि चिन्मिषन्ता निचिरा नि चिक्यतुः ॥
కంటితోనే వారు మార్గాన్ని అత్యుత్తమంగా కనుగొనువారు; అనుల్బణ (తప్పులేని) దృష్టితో. వారు మిటమిటలాడరు, ఆలస్యం చేయరు—(మనకొరకు) సన్మార్గాన్ని గుర్తించి సూచించుదురు గాక.
Mantra 10
उत नो देव्यदितिरुरुष्यतां नासत्या । उरुष्यन्तु मरुतो वृद्धशवसः ॥
మరియు దేవ్యదితి, ఓ నాసత్యులారా, మమ్మల్ని విశాలపరచి రక్షించుగాక. వృద్ధశవసులు (వృద్ధమైన బలము గల) మరుతులూ మమ్మల్ని కాపాడుగాక—మా జీవితం ఋతం వైపు సురక్షితంగా సాగునట్లు.
Mantra 11
ते नो नावमुरुष्यत दिवा नक्तं सुदानवः । अरिष्यन्तो नि पायुभिः सचेमहि ॥
ఓ సుదానవులారా, పగలు రాత్రి మా నావను రక్షించండి. మీ పాయుభిః—కాపలా ఆవరణాలతో—మేము అహింసితులై, ఆ కఠినమైన దాటుదలలో మీతో కలిసి సాగుదుము.
Mantra 12
अघ्नते विष्णवे वयमरिष्यन्तः सुदानवे । श्रुधि स्वयावन्त्सिन्धो पूर्वचित्तये ॥
అఘ్న (అహింసక) విష్ణువును, సుదానవ (ఉదార దాత)ను మేము—అరిష్యంతః, అహతులమై ఉండాలని—ఆహ్వానిస్తున్నాము. ఓ సింధూ, స్వయావన్ (స్వప్రేరితుడా), వినుము; మాలో పూర్వచిత్తి (ప్రాచీన చైతన్య) జాగరణార్థం.
Mantra 13
तद्वार्यं वृणीमहे वरिष्ठं गोपयत्यम् । मित्रो यत्पान्ति वरुणो यदर्यमा ॥
మేము ఆ వార్యం (విస్తృత స్వేచ్ఛా-అవకాశం)ను వరిస్తాము—అత్యుత్తమం, శ్రేష్ఠతమం, రక్షితమైనది. దానిని మిత్రుడు సౌహార్ద-సమరసతగా కాపాడుతాడు; దానిని వరుణుడు విస్తృత ఋత-నియమంగా కాపాడుతాడు; దానిని అర్యమా మా యాత్రకు ఉన్నతమైన సద్వ్యవస్థగా కాపాడుతాడు.
Mantra 14
उत नः सिन्धुरपां तन्मरुतस्तदश्विना । इन्द्रो विष्णुर्मीढ्वांसः सजोषसः ॥
మరియు మా కొరకు అపాం సింధు (జలధార-నది) అదే విస్తారాన్ని ప్రసాదించుగాక; అదే మరుత్గణులు ప్రసాదించుగాక; అదే అశ్వినౌ ప్రసాదించుగాక. ఇంద్రుడు, విష్ణువు—ఏకమనస్సుతో సహాయకులైన బలవంతులు—యజ్ఞకార్యంలో ఒకే ఆనందంతో కలిసి సాగుతూ, అదే ప్రసాదించుగాక.
Mantra 15
ते हि ष्मा वनुषो नरोऽभिमातिं कयस्य चित् । तिग्मं न क्षोदः प्रतिघ्नन्ति भूर्णयः ॥
వారే నిజంగా ప్రేరేపించే వీరులు; ఏ విధమైన శత్రుత్వ దాడి అయినా—ఏదైనా—వారు దాన్ని కూలదోస్తారు. పదునైన ప్రహారబలంలా ప్రతిఘటనను చూర్ణం చేస్తూ, శక్తి యొక్క ఆ భ్రమరాలు అడ్డంకిపై తిరిగి దాన్ని విరిచివేస్తాయి.
Mantra 16
अयमेक इत्था पुरूरु चष्टे वि विश्पतिः । तस्य व्रतान्यनु वश्चरामसि ॥
ఈ ఒకడు—ఇట్లా—అనేకంగా, విస్తారంగా మార్గాలలో దర్శిస్తాడు, ప్రజల అధిపతి (విశ్పతి). అతని వ్రతాలననుసరించి మేము మీతో కలిసి సంచరిస్తాము—ఋత నియమాలను అనుసరిస్తూ, జీవనాన్ని ఆ ధర్మపాలనలో మలుచుకుంటాము.
Mantra 17
अनु पूर्वाण्योक्या साम्राज्यस्य सश्चिम । मित्रस्य व्रता वरुणस्य दीर्घश्रुत् ॥
ప్రాచీన పునాదులను, సత్య-సామ్రాజ్యపు నివాసస్థానాలను అనుసరిస్తూ, మిత్రుని వ్రతాలను మరియు వరుణుని దీర్ఘశ్రుత్—దూరమవరకు వినబడే, చిరస్థాయి విధానాన్ని—మేము దృఢంగా ధరిస్తాము; సత్యాధిపత్యం మా అంతరంలో స్థాపితమగునట్లు.
Mantra 18
परि यो रश्मिना दिवोऽन्तान्ममे पृथिव्याः । उभे आ पप्रौ रोदसी महित्वा ॥
తన రశ్మితో ద్యౌ యొక్క అంతాలను, పృథివి యొక్క విస్తారాన్ని కొలిచినవాడు—తన మహత్వంతో ఉభయ రోదసీ, రెండు లోకాలను నింపాడు; ఆ విస్తార ప్రమాణం మా అంతరంలో మేల్కొనుగాక.
Mantra 19
उदु ष्य शरणे दिवो ज्योतिरयंस्त सूर्यः । अग्निर्न शुक्रः समिधान आहुतः ॥
ద్యౌ యొక్క శరణం—ఆ ఉన్నత ఆశ్రయంలో—సూర్యుడు జ్యోతిని పైకి లేపి ప్రవహింపజేశాడు; ఆహుతితో సమిధానమైన శుక్ల అగ్నిలా అతడు దగ్ధమై ప్రకాశిస్తాడు, మా మానవ రాత్రిలో దర్శనాగ్ని జ్వాలను మేల్కొలుపుతూ.
Mantra 20
वचो दीर्घप्रसद्मनीशे वाजस्य गोमतः । ईशे हि पित्वोऽविषस्य दावने ॥
నాలోని వాక్కు (వాగ్) దీర్ఘమైన, విశాల ఆధారంలో స్థిరపడి అధిపత్యం చేస్తుంది; అది గో-సంపన్నమైన వాజం (బల-సమృద్ధి) పై అధికారముంది. ఎందుకంటే అదే అవిష (విషరహిత) పితు—పోషక రసం/ఆనందం—దానం చేయగలదు; అది హాని చేయదు, బదులు ఆత్మను బలపరుస్తుంది.
Mantra 21
तत्सूर्यं रोदसी उभे दोषा वस्तोरुप ब्रुवे । भोजेष्वस्माँ अभ्युच्चरा सदा ॥
ఆ సూర్యుణ్ని నేను రెండు లోకాలు—రోదసీ—సమీపంలో, రాత్రి మరియు ఉషా (ప్రభాతం) వేళ పిలుస్తాను: ‘భోగాల వైపు ఎల్లప్పుడూ మా మీదుగా పైకి సాగు; ఆత్మ సత్య-ఆనందాలను ఆస్వాదించే ఆ విశాలతలోకి మమ్మల్ని ఎత్తు.’
Mantra 22
ऋज्रमुक्षण्यायने रजतं हरयाणे । रथं युक्तमसनाम सुषामणि ॥
నేరుగా సాగే, బలమైన గమనమున్న, వెండి కాంతితో మెరసే రథాన్ని—హరి (తామ్రవర్ణ శక్తులు) లాగునట్లు—మేము పొందాము; అది సుయుక్తంగా, యథోచిత స్తోత్ర/ఛందస్సులతో బద్ధమై ఉంది. ఈ క్రమబద్ధమైన బల-వాహనం మమ్మల్ని సత్యమార్గంలో వేగంగా నడిపించుగాక.
Mantra 23
ता मे अश्व्यानां हरीणां नितोशना । उतो नु कृत्व्यानां नृवाहसा ॥
ఇవి నా కొరకు వేగవంతమైన హరి అశ్వాల తీక్ష్ణ అంకుశాలు—ప్రాణశక్తులను ముందుకు నడిపించే ప్రేరణలు; ఇంకా ఇప్పుడు కృత్యా-శక్తులవీ, అవి నర-వాహకంగా ఉండి సంకల్పాన్ని దాని ప్రభావకర కర్మలోకి మోసుకుపోతాయి.
Mantra 24
स्मदभीशू कशावन्ता विप्रा नविष्ठया मती । महो वाजिनावर्वन्ता सचासनम् ॥
బిగించిన కట్టెలు (రెయిన్లు) మరియు శాసన-రూప కొరడాతో, ఓ విప్రులారా, అత్యంత నూతనమైన ముందుకు నడిపే మతిచే—మహత్తరమైన వాజ-ధారక అశ్వాలు మా ఆసనస్థ యజ్ఞ-చేతనతో సఖ్యంగా ఇక్కడికి చేరుగాక.
The hymn opens by hailing Mitra–Varuṇa as ‘guardians of the whole,’ divine among the gods, established in Ṛta and fit to receive worship (RV 8.25.1).
Praise expands into petitions: for protection, for the guarded ‘wideness’ (vārya), and for the Ādityas’ oversight that keeps life aligned with truth, harmony, and lawful order (cf. RV 8.25.13).
The central revelation is the choosing of the ‘supreme guarded wideness’—a protected inner and outer space maintained by Mitra, Varuṇa, and Aryaman—linking spiritual freedom directly to Ṛta and ethical guardianship (RV 8.25.13).
The hymn closes by turning toward effective movement and arrival—imagery of disciplined reins and prize-bearing powers—signaling the fruition of prayer as guided progress and successful completion of the rite and life-journey (RV 8.25.24).
viśvasya gopā (guardians of the whole)
tad vāryaṃ vṛṇīmahe (that wideness we choose)
स्मदभीशू कशावन्ता विप्रा नविष्ठया मती । महो वाजिनावर्वन्ता सचासनम् ॥They are paired Āditya deities who guard truth-order (ṛta). Mitra represents harmony and trustworthy bonds, while Varuṇa represents vast moral law and restraint; together they protect the worshipper.
In this context it is a ‘protected wideness’—a safe, open space for life and mind. It can mean both outer security and inner freedom from fear, guilt, and constriction.
It is suited for asking protection, truthful speech, right relationships, and success in journeys or agreements. The hymn ties these practical needs to alignment with ṛta, the cosmic and ethical order.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.