
Sukta 8.46
ఈ సూక్తం సమాజానికి రక్షకుడు, మార్గదర్శి, వృద్ధిని ప్రసాదించేవాడైన ఇంద్రుని నిరంతరంగా స్తుతిస్తుంది. అతడు తన హరీలు (శక్తులు)తో యజ్ఞానికి వేగంగా రావాలని ఆహ్వానించి, బలం, సంపద, విజయాన్ని ప్రసాదించమని ప్రార్థిస్తుంది. మరుత్తులతో ఇంద్రుని మైత్రి మానవ ప్రయత్నాన్నీ యాగసిద్ధినీ ముందుకు నడిపించే చలనశీల శక్తిగా చిత్రితమవుతుంది. చివరికి, తిరిగి వచ్చే స్త్రీశక్తి ఒకటి ఆధిపత్యం మరియు ప్రకాశమయ సార్వభౌమత్వాన్ని తీసుకువచ్చే దృశ్యంతో ముగుస్తుంది—ఇంద్రుని సహాయఫలాలు బాహ్యసాధనగా మాత్రమే కాక అంతఃసాధనగా కూడా సిద్ధిస్తాయని సూచిస్తుంది.
Mantra 1
त्वावतः पुरूवसो वयमिन्द्र प्रणेतः । स्मसि स्थातर्हरीणाम् ॥
హే పురూవసు ఇంద్రా, హే ప్రణేతా—మేము నీ వారమే, నీచే రక్షింపబడువారము; హరుల (హరి-అశ్వాల) అధిపతీ, నీ శక్తులతో మేము స్థిరంగా నిలిచియున్నాము.
Mantra 2
त्वां हि सत्यमद्रिवो विद्म दातारमिषाम् । विद्म दातारं रयीणाम् ॥
హే అద్రివో (వజ్రధారీ), నీవే సత్యము; ‘ఇషా’ల దాతవని నిన్ను తెలుసుకొందుము, ‘రయి’ల (సమృద్ధుల) దాతవని నిన్ను తెలుసుకొందుము.
Mantra 3
आ यस्य ते महिमानं शतमूते शतक्रतो । गीर्भिर्गृणन्ति कारवः ॥
ఓ శతమూతే, ఓ శతక్రతో! నీ ఆ మహిమాన్ను లక్ష్యంగా కవిగాయకులు తమ గిరా (స్తుతివాక్యాలు)తో ఎదుగుతారు; ప్రేరిత వాణితో ఋషులు నిన్ను స్తుతిస్తారు.
Mantra 4
सुनीथो घा स मर्त्यो यं मरुतो यमर्यमा । मित्रः पान्त्यद्रुहः ॥
నిజంగా, మరుతులు, ఆర్యమా మరియు అద్రుహ (మోసం లేని) మిత్రుడు రక్షించే ఆ మానవుడు సునీథుడు (సుపథ-నేతృత్వం) అవుతాడు; అతడు ఋత (సత్య-నియమ) మార్గంలో నడుస్తాడు.
Mantra 5
दधानो गोमदश्ववत्सुवीर्यमादित्यजूत एधते । सदा राया पुरुस्पृहा ॥
గోమత్ (గో-సంపద) మరియు అశ్వవత్ (అశ్వ-సంపద) ధనాన్ని, సువీర్య (శ్రేష్ఠ వీర్య-బలం) ను ధరించి, ఆదిత్యుల ప్రేరణతో అతడు వృద్ధి చెందుతాడు; ఎల్లప్పుడూ పురుస్పృహా (బహుజన-కాంక్షిత) రాయా (సంపద)తో మరింత సమృద్ధి పొందుతాడు.
Mantra 6
तमिन्द्रं दानमीमहे शवसानमभीर्वम् । ईशानं राय ईमहे ॥
ఆ ఇంద్రుని—దానదాతను, బలంలో మహాశక్తిమంతుడిని, నిర్భయుడిని—మేము ప్రార్థిస్తున్నాము. సమృద్ధి యొక్క అధిపతిని, రయి (ధన-ఐశ్వర్య) యొక్క స్వామిని మేము కోరుతున్నాము॥
Mantra 7
तस्मिन्हि सन्त्यूतयो विश्वा अभीरवः सचा । तमा वहन्तु सप्तयः पुरूवसुं मदाय हरयः सुतम् ॥
ఎందుకంటే ఆయనలోనే, ఆయనతో పాటు, అన్ని నిర్భయ సహాయాలు ఉన్నాయి. ఏడు-యోగాలు కట్టినవారు ఆయనను ఇక్కడికి తీసుకురావాలి—పురువసు (బహుధన) ఇంద్రుని—మద (ఆనందోన్మాదం) కొరకు; హరయః (తామ్రవర్ణ) అశ్వాలు సుత (పిండిన) సోమాన్ని మోసుకొని రానివ్వండి॥
Mantra 8
यस्ते मदो वरेण्यो य इन्द्र वृत्रहन्तमः । य आददिः स्वर्नृभिर्यः पृतनासु दुष्टरः ॥
ఓ ఇంద్రా, వృత్రహన్! నీ మద (ఉత్సాహ-ఆనందం) అత్యంత వరణీయమైనది; అవరోధ-వధలో నీవే పరమశ్రేష్ఠుడు. నరశక్తులతో కలిసి నీవు స్వః (స్వర్గ-ప్రకాశం) ను స్వీకరించావు; యుద్ధాలలో నీవు దుస్తర (దాటలేనివాడు/అజేయుడు)—ఆ విజయబలాన్ని మా లోపల క్రియాశీలం చేయి॥
Mantra 9
यो दुष्टरो विश्ववार श्रवाय्यो वाजेष्वस्ति तरुता । स नः शविष्ठ सवना वसो गहि गमेम गोमति व्रजे ॥
జయించుటకు దుర్లభుడైనవాడు, సమస్త ఇష్టసంపదలను ధరించినవాడు, శ్రవణీయుడూ అనుసరణీయుడూ, మరియు వాజములలో (విజయశక్తులలో) తరుతా—విజయబలం—గా ఉన్నవాడు; హే అత్యంత శక్తిమంతుడా, హే వసు (సంపదదాతా), మా సోమ-సవనములకు రా. జ్ఞాన-రశ్ములు సమృద్ధిగా ఉన్న గోమతి వ్రజం—ప్రకాశమయ గోశాల-ధామం—మేము చేరుదుముగాక.
Mantra 10
गव्यो षु णो यथा पुराश्वयोत रथया । वरिवस्य महामह ॥
పూర్వకాలములో యథా, అలాగే మా కొరకు గవ్యః—ప్రకాశమునకు దారిని—విస్తృతముగా చేయుము; అశ్వబలముతోను, రథబలముతోను. హే మహామహ (మహత్తముడా), మా వరివస్య—విస్తారం, స్వేచ్ఛావకాశం, సమ్యక్ గతి—ఇవన్నీ పెంపొందించుము.
Mantra 11
नहि ते शूर राधसोऽन्तं विन्दामि सत्रा । दशस्या नो मघवन्नू चिदद्रिवो धियो वाजेभिराविथ ॥
హే శూరా, నీ రాధస్—దానవైభవం—కు ఏ అంతమూ నేను సర్వథా కనుగొనలేను. హే మఘవన్, మాపై కరుణ చూపుము; హే అద్రివో (శిలాధారీ), ఇప్పటికీ నీవు వాజములతో (విజయశక్తులతో) మా ధియః—ప్రేరిత బుద్ధులను/ఆలోచనలను—ఆవిధ్ చేసి, రక్షించి పోషించితివి.
Mantra 12
य ऋष्वः श्रावयत्सखा विश्वेत्स वेद जनिमा पुरुष्टुतः । तं विश्वे मानुषा युगेन्द्रं हवन्ते तविषं यतस्रुचः ॥
ఎత్తైనవాడు; శ్రవణాన్ని జాగృతం చేసే సఖుడు—ఆ బహుళ-స్తుతుడు సమస్త జన్మాలనూ, సమస్త భవాలనూ ఎరుగును. ఆ ఇంద్రునే—ఆ మహా తవిష్ను—యజ్ఞంలో స్రుచ్ (లడిల్) ను యథావిధిగా నిర్వహించువారు సహా, సమస్త మానవ యుగాలు హవనం చేస్తాయి.
Mantra 13
स नो वाजेष्वविता पुरूवसुः पुरस्थाता मघवा वृत्रहा भुवत् ॥
వాజాలలో (బల-సమృద్ధుల్లో) ఆయన మా సహాయకుడై ఉండుగాక—బహువసు సంపన్నుడు; ముందుగా నిలిచి మా పురస్థాతా (నాయకుడు) కావుగాక. ఆ మఘవా, ఆ వృత్రహా—మాకై అట్లే భవించుగాక.
Mantra 14
अभि वो वीरमन्धसो मदेषु गाय गिरा महा विचेतसम् । इन्द्रं नाम श्रुत्यं शाकिनं वचो यथा ॥
సోమ-మదాలలో, ఓ జనులారా, మీ వీరుణ్ని—మహా గిరాతో—గానంచేయండి: విశాల వివేకమున్న ఇంద్రుణ్ని. అప్పుడు వచనం శక్తిమంతమై ఫలించుగాక; ఆయన నామం ‘శ్రుత్య’ (శ్రవణీయ) గా వినిపించుగాక—సమర్థ కర్తలు చేయునట్లు.
Mantra 15
ददी रेक्णस्तन्वे ददिर्वसु ददिर्वाजेषु पुरुहूत वाजिनम् । नूनमथ ॥
ఓ పురుహూతా! నీవు తనువు (అస్తిత్వం)కు రేక్ణ (సమృద్ధి)నిచ్చేవాడవు; వసు (ధనం)నిచ్చేవాడవు; వాజముల (బల-సంపదల)లో దాతవు. మా అంతరంలో విజయవంతమైన వాజిన్ (అశ్వ-శక్తి)ను ఇప్పుడే—అప్పుడే—ప్రదానం చేయుము.
Mantra 16
विश्वेषामिरज्यन्तं वसूनां सासह्वांसं चिदस्य वर्पसः । कृपयतो नूनमत्यथ ॥
సర్వ వసువుల (సంపదల)లో అతడే కోరబడువాడు; తన వర్పస్/వర్పః (దీప్తి-ఉనికి, రూపం) మాత్రమేగానీ అతడు జయించి అదుపుచేయువాడు. ఇప్పుడే—అప్పుడే—మా చైతన్య-దారిద్ర్యంపై కరుణ చూపి, దానిని అధిగమింపజేసి మమ్మల్ని ముందుకు నడిపించుము.
Mantra 17
महः सु वो अरमिषे स्तवामहे मीळ्हुषे अरंगमाय जग्मये । यज्ञेभिर्गीर्भिर्विश्वमनुषां मरुतामियक्षसि गाये त्वा नमसा गिरा ॥
మహత్త్వార్థం, నీ క్షేమం మరియు వృద్ధి కొరకు, మేము స్తోత్రంతో నిన్ను స్థిరపరుస్తాము—ఓ మీళ్హుష్ (ఉదార దాత), రాకకు సిద్ధమైనవాడా, వచ్చి చేరినవాడా. యజ్ఞములచేతను గీరలచేతను (ప్రేరిత మంత్రవాణులచేతను) నీవు మనుష్యుల విశ్వ-ప్రయత్నాన్ని పోషించుచున్నావు; మరుతులను కూడా నీవు ముందుకు నడిపించుచున్నావు. నమస్తో, గీరా (మంత్రవాణి)తో నేను నిన్ను గానము చేయుచున్నాను.
Mantra 18
ये पातयन्ते अज्मभिर्गिरीणां स्नुभिरेषाम् । यज्ञं महिष्वणीनां सुम्नं तुविष्वणीनां प्राध्वरे ॥
పర్వతాలపై ఉద్ధతమైన అడుగులతో వేగంగా పయనించే వారు, ప్రవాహాల్లా స్రవించే వారి శక్తులతో—వారి యజ్ఞం ఈ అధ్వర-యాత్రలో ముందుకు సాగుగాక. మహా-స్వణీ, తువి-స్వణీ (మహా-నాదులు, ప్రబల-నాదులు) వారి సుమ్నం—కల్యాణానుగ్రహం—ఈ అధ్వరంలో వృద్ధి చెందుగాక.
Mantra 19
प्रभङ्गं दुर्मतीनामिन्द्र शविष्ठा भर । रयिमस्मभ्यं युज्यं चोदयन्मते ज्येष्ठं चोदयन्मते ॥
ఓ ఇంద్రా, అత్యంత శవిష్ఠ (అతిపరాక్రమశాలి), దుర్మతుల ప్రభంగం—దుష్ట, వంకర ఆలోచనల భంగం—మాకు తెచ్చి పెట్టు. అలాగే మాకు యుజ్య రయి—కార్యంలో జోడించదగిన సంపద-సమృద్ధిని—ప్రేరేపించు; మా మతే (జాగృత సంకల్పం) లో జ్యేష్ఠ—శ్రేష్ఠ, ఆద్య—పూర్ణతా-శక్తినీ ప్రేరేపించు.
Mantra 20
सनितः सुसनितरुग्र चित्र चेतिष्ठ सूनृत । प्रासहा सम्राट् सहुरिं सहन्तं भुज्युं वाजेषु पूर्व्यम् ॥
ఓ సనితః సుసనితః—ఉగ్ర, చిత్ర, చేతిష్ఠ, సూనృత (సత్యవాక్కు) విజేతా—ప్రాసహా, సమ్రాట్, సహురి, సహంత—దాడిచేసే శక్తిని జయించి అణచు. అలాగే వాజాల క్షేత్రాలలో మాకు పూర్వ్య భుజ్యు—ప్రాచీన భోగ్యుడు/పాలకుడు—అతనిని నిలుపుకొని, కార్యసాధక బలపు పూర్ణతను ప్రసాదించు.
Mantra 21
आ स एतु य ईवदाँ अदेवः पूर्तमाददे । यथा चिद्वशो अश्व्यः पृथुश्रवसि कानीतेऽस्या व्युष्याददे ॥
అతడు ఇక్కడికి రాగాక—దేవులతో కలిసి నడవకపోయినా సంపూర్ణ ఆహుతిని స్వీకరించువాడు; విస్తృత-యశస్సుగల కాణీతలో, ఉషస్సు పుటమరుస్తున్న వేళ, అశ్వారోహి వశుడు ఆమెను స్వీకరించినట్లే.
Mantra 22
षष्टिं सहस्राश्व्यस्यायुतासनमुष्ट्रानां विंशतिं शता । दश श्यावीनां शता दश त्र्यरुषीणां दश गवां सहस्रा ॥
అశ్వ-బలం అరవై వేల; సాధన-ఆసనంగా పది పది వేల; ఉష్ట్రాలు రెండు వందలు; శ్యావాలు వెయ్యి; త్ర్యరుషీలు వెయ్యి; గోవులు పది వేల—ఇలా కొలిచిన సమృద్ధి సమకూరింది.
Mantra 23
दश श्यावा ऋधद्रयो वीतवारास आशवः । मथ्रा नेमिं नि वावृतुः ॥
పది శ్యావ శక్తులు—ఋద్ధ-రయ, వేగవంతమైనవి, కోరిన వరాలను గెలుచుకునేవి—మథానిలా నేమిని కిందికి తిప్పాయి; గతి-చక్రాన్ని సమ్యక్ పరిభ్రమణంలో స్థాపించాయి.
Mantra 24
दानासः पृथुश्रवसः कानीतस्य सुराधसः । रथं हिरण्ययं ददन्मंहिष्ठः सूरिरभूद्वर्षिष्ठमकृत श्रवः ॥
ఇవి దానాలు—పృథు-శ్రవస్ (విస్తారమైన యశస్సు గల) కాణీతునివి; సురాధస్ (సత్కల్యాణ సమృద్ధి)తో పరిపూర్ణమైనవి. స్వర్ణమయ రథాన్ని దానమిచ్చి, అతడు అత్యంత ఉదారుడైన సూరి (దానాధిపతి) అయ్యాడు; వర్షంలా పొంగిపొర్లే యశస్సును—దీప్తిమంతమైన, చిరస్థాయీ కీర్తి ప్రవాహాన్ని—అతడు స్థాపించాడు.
Mantra 25
आ नो वायो महे तने याहि मखाय पाजसे । वयं हि ते चकृमा भूरि दावने सद्यश्चिन्महि दावने ॥
హే వాయో, మా వద్దకు రమ్ము—మహే తనే (మహా విస్తరణ) కొరకు; యజ్ఞం కొరకు, మరియు దీప్త పాజస్ (బల-ప్రకాశం) కొరకు రమ్ము. ఎందుకంటే నీ దానార్థం మేము ఎంతో సిద్ధం చేసాము; అవును, ఇప్పుడే కూడా, నీ దానం అవతరించుటకు విశాలమైన ఆధారాన్ని మేము నిర్మించాము.
Mantra 26
यो अश्वेभिर्वहते वस्त उस्रास्त्रिः सप्त सप्ततीनाम् । एभिः सोमेभिः सोमसुद्भिः सोमपा दानाय शुक्रपूतपाः ॥
అతడు అశ్వములచే వహింపబడువాడు; ఉస్రా (ఉషస్సు-గావులు)తో నివసించువాడు—‘సప్తతులలో త్రి-సప్త, సప్త-సప్త’ (త్రిః సప్త సప్తతీనాం). ఈ సోమములచే, సోమసుత్ (సోమ-పిష్టి) రసములచే—హే సోమపా, దానార్థం రమ్ము; హే శుక్రపూతపా, శుద్ధీకృత దీప్తిని పానము చేయువాడా!
Mantra 27
यो म इमं चिदु त्मनामन्दच्चित्रं दावने । अरट्वे अक्षे नहुषे सुकृत्वनि सुकृत्तराय सुक्रतुः ॥
నన్ను కూడా—ఈ ఆత్మనే—చిత్ర (దీప్తిమయ) దానార్థం ఆనందింపజేసేవాడు; తిరుగుతున్న అక్షంలో, నహుషునికై—సుకృత (సత్కర్మకర్త) కొరకు, ఇంకా శ్రేష్ఠమైన సుకృతతరునికొరకు—అతడు సుక్రతు (దీప్త సంకల్పం/ప్రకాశ బుద్ధి గలవాడు).
Mantra 28
उचथ्ये वपुषि यः स्वराळुत वायो घृतस्नाः । अश्वेषितं रजेषितं शुनेषितं प्राज्म तदिदं नु तत् ॥
ఉచ్ఛరిత స్తోత్రంలో, రూపంలో స్వరాళ్ (స్వయంశాసకుడు) అయినవాడు; మరియు నీవు కూడా, ఓ వాయూ, ఘృత-స్నాః (నెయ్యిలాంటి దీప్తిలో స్నానించినవాడు); అశ్వ-ప్రేరణచే నడిపింపబడి, రజ (విస్తృత లోక/అంతరిక్ష) ప్రేరణచే నడిపింపబడి, శున (శ్వానసదృశ అన్వేషణ-వృత్తి) ప్రేరణచే నడిపింపబడి—గతి ముందుకు సాగుతుంది; ఇదే ఆ ‘తత్’—ఇప్పుడు, ఇక్కడే.
Mantra 29
अध प्रियमिषिराय षष्टिं सहस्रासनम् । अश्वानामिन्न वृष्णाम् ॥
అప్పుడు ప్రియమైన ఇషిరా (ప్రేరకుడు) కొరకు—షష్టి సహస్ర ఆసనం (అరవై వేల ఆసనాలు) వంటి—విస్తృత ఆధారం వస్తుంది; వృష్ణ అశ్వాల ఉప్పొంగే బలంలా.
Mantra 30
गावो न यूथमुप यन्ति वध्रय उप मा यन्ति वध्रयः ॥
గోవులు తమ యూథం (గుంపు) వైపు చేరినట్లు, ‘వధ్రయ’ (Vádhraya) అని పిలువబడే శక్తులు సమీపిస్తాయి—అవును, అవి నాకే సమీపిస్తాయి—చెదరిన సత్త్వాన్ని ఏకత్వంలో సమీకరించే సంగమ శక్తులను తీసుకొస్తాయి.
Mantra 31
अध यच्चारथे गणे शतमुष्ट्राँ अचिक्रदत् । अध श्वित्नेषु विंशतिं शता ॥
తర్వాత, (ఆ శక్తి) గణం (సమూహం)తో కలిసి కదిలినప్పుడు, వంద ఒంటెలను చలనం చేసింది; మరల ప్రకాశవంతుల మధ్య అది రెండువేల (తెచ్చింది)—యాత్రకూ, దీప్త శక్తుల వృద్ధికీ విడుదలైన బహుగుణ సామర్థ్యాల సంకేతాలు.
Mantra 32
शतं दासे बल्बूथे विप्रस्तरुक्ष आ ददे । ते ते वायविमे जना मदन्तीन्द्रगोपा मदन्ति देवगोपाः ॥
దాసుడు బల్బూతకు వందను—ప్రేరిత విప్రుడు తరుక్ష ఇచ్చాడు. ఓ వాయూ, ఈ జనులు ఆనందిస్తారు—ఇంద్రరక్షణలో ఆనందిస్తారు, దేవరక్షణలో ఆనందిస్తారు—ప్రాణమూ, దీప్త శక్తులూ అంతర్గత సముదాయాన్ని సురక్షితం చేసినప్పుడు.
Mantra 33
अध स्या योषणा मही प्रतीची वशमश्व्यम् । अधिरुक्मा वि नीयते ॥
అప్పుడు ఆ మహాశక్తి-స్వరూపిణి యోషణా మన వైపు తిరిగి వచ్చి, అశ్వ-బలంపై వశం (అధికారం) తెస్తుంది; స్వర్ణ-దీప్తితో అలంకృతురాలై ఆమె ముందుకు నడిపింపబడుతుంది.
The hymn opens with intimate allegiance: the worshippers declare themselves Indra’s own, protected by him, and established in his swift powers (harī).
Praise expands into Indra’s generosity and readiness to come; hymn and sacrifice are presented as the means by which Indra furthers human striving and empowers the Marut-forces.
A strong invocation frames Indra as the bountiful one who has arrived and who, through yajña and inspired speech, advances both the people and the storm-powers that magnify his action.
The closing image turns symbolic: a mighty feminine power ‘turns back’ toward the worshipper, bringing mastery over steed-force and being led forth adorned in gold—signaling the attained fruit of Indra’s aid as ordered, luminous sovereignty.
indra praṇetaḥ
mīḻhuṣe araṃgamāya jagmaye
अध स्या योषणा मही प्रतीची वशमश्व्यम् । अधिरुक्मा वि नीयते ॥It declares loyalty to Indra as the community’s protector and leader, invites him to the sacrifice, and asks for strength, increase, and victory through his generous power.
The Maruts represent storm-like supporting powers that amplify Indra’s action; together they symbolize intensified force that helps the worshippers’ aims succeed.
It can be read as a symbolic image of the attained fruit of the hymn—mastery over one’s energies and a return of luminous, ordered power to the worshipper’s side.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.