
Sukta 8.48
ఈ సోమ-సూక్తం, సోమరసాన్ని ఆస్వాదించినప్పుడు కలిగే “మాధుర్యాన్ని” (మధు) జీవనదాయక శక్తిగా స్తుతిస్తుంది. అది మనస్సును స్పష్టపరచి, అంతర్ముఖ స్వేచ్ఛను విస్తరింపజేసి, దేవతల్నీ మానవుల్నీ ఒకే పోషక సారము చుట్టూ సమీకరిస్తుంది. సోముడు ప్రతి అవయవంలో ఆసీనమైన అంతర్వాసి రక్షకుడిగా ప్రశంసింపబడుతూ, ధర్మాచరణలో (వ్రత) జరిగిన లోపాలను క్షమించమని ప్రార్థించబడతాడు; సమస్తదిశల రక్షణకై మరియు సూర్యలోకమైన స్వర్కి ప్రవేశం కోసం ఆహ్వానించబడతాడు. ఈ విధంగా, ఈ హిమ్నం ఉల్లాసానుభూతి నుంచి నైతిక సమాధానానికి, చివరికి సోమ/ఇందు ద్వారా సమగ్ర సంరక్షణకు సాగుతుంది.
Mantra 1
स्वादोरभक्षि वयसः सुमेधाः स्वाध्यो वरिवोवित्तरस्य । विश्वे यं देवा उत मर्त्यासो मधु ब्रुवन्तो अभि संचरन्ति ॥
మధురమైన (సోమ) — ప్రాణబలమైన — దానిని నేను ఆస్వాదించాను; సుమేధుడై, స్వాధ్య (ఆత్మనియంత్రణ) కలవాడై, విస్తారమైన వరివస్ (విశాల స్వేచ్ఛ/అవకాశం) లో నేను ప్రవేశించాను. ఆ మధువును చుట్టూ సమస్త దేవులు మరియు మానవులు కలిసి సంచరిస్తూ, దానిని ‘మధు’ అని పలుకుతుంటారు.
Mantra 2
अन्तश्च प्रागा अदितिर्भवास्यवयाता हरसो दैव्यस्य । इन्दविन्द्रस्य सख्यं जुषाणः श्रौष्टीव धुरमनु राय ऋध्याः ॥
లోనికి ప్రవేశించి ముందుకు సాగుము; అదితి—అపరిమిత—గా అవి, దైవ హరస్ (తేజస్సు/ఉష్ణత) యొక్క అతిశయాన్ని తొలగించుము. ఓ ఇందు (సోమబిందువు), ఇంద్రుని సఖ్యతను ఆస్వాదిస్తూ రాయి (సంపద/సమృద్ధి) లో వృద్ధి పొందుము—సుయుక్తమైన అశ్విని ధురు (నూగు/ధుర) ను అనుసరించునట్లు.
Mantra 3
अपाम सोमममृता अभूमागन्म ज्योतिरविदाम देवान् । किं नूनमस्मान्कृणवदरातिः किमु धूर्तिरमृत मर्त्यस्य ॥
మేము సోమాన్ని పానంచేశాము; అమృతత్వాన్ని పొందాము. జ్యోతిలోకి చేరాము; దేవులను కనుగొన్నాము. ఇక ఇప్పుడు మనపై శత్రుత్వం ఏమి చేయగలదు? హే అమృతా! ఈ స్థితిలో ప్రవేశించిన మర్త్యునిపై ధూర్తుని కపటయుక్తి ఏమి చేయగలదు?
Mantra 5
इमे मा पीता यशस उरुष्यवो रथं न गावः समनाह पर्वसु । ते मा रक्षन्तु विस्रसश्चरित्रादुत मा स्रामाद्यवयन्त्विन्दवः ॥
నేను పానంచేసిన ఈ సోమబిందువులు—యశస్సుతో నిండినవి, రక్షించేందుకు ఉత్సుకమైనవి—రథపు సంధుల వద్ద గుఱ్ఱాలు జూదినట్లు తమను తాము యుక్తం చేసుకున్నాయి. జీవనచలనంలో కలిగే విచ్ఛిన్నం నుండి అవి నన్ను కాపాడుగాక; అలాగే ఈ ఇందువులు నాలోని అలసటను, శైథిల్యాన్ని దూరం చేయుగాక.
Mantra 6
अग्निं न मा मथितं सं दिदीपः प्र चक्षय कृणुहि वस्यसो नः । अथा हि ते मद आ सोम मन्ये रेवाँ इव प्र चरा पुष्टिमच्छ ॥
మథనంతో ప్రజ్వలించిన అగ్నిలా నా అంతరంలో ప్రకాశించు. మాకు మరింత స్పష్టమైన దర్శనాన్ని, శ్రేయస్కరమైన స్థితిని కలుగజేయు. ఎందుకంటే, హే సోమా, నీ మదంలో నిన్ను సమృద్ధి శక్తిలా ముందుకు సాగుతూ—పుష్టి, పరిపూర్ణత వైపు—అగ్రసరమవుతున్నట్లు నేను అనుభవిస్తున్నాను.
Mantra 7
इषिरेण ते मनसा सुतस्य भक्षीमहि पित्र्यस्येव रायः । सोम राजन्प्र ण आयूंषि तारीरहानीव सूर्यो वासराणि ॥
ఉత్సుక (ఇషిర) మనస్సుతో, నలిపి పిండిన సోమా, పితృసంపదను ఆస్వాదించినట్లే మేము నిన్ను పానము చేస్తాము. సోమ-రాజా, మా ఆయు-ప్రాణాలను ముందుకు తరలించు; సూర్యుడు దినాలను విస్తారమైన మార్గంలో ముందుకు నడిపినట్లుగా.
Mantra 8
सोम राजन्मृळया नः स्वस्ति तव स्मसि व्रत्यास्तस्य विद्धि । अलर्ति दक्ष उत मन्युरिन्दो मा नो अर्यो अनुकामं परा दाः ॥
సోమ-రాజా, మాపై కరుణ చూపు; మాకు స్వస్తి ప్రసాదించు. మేము నీ వ్రత్యులు (వ్రతపాలక భక్తులు)—అది తెలుసుకో. హే ఇందూ, దక్ష (వివేకశక్తి) మేల్కొంది, మన్యు (దృఢ సంకల్పబలం) కూడా; శత్రు ‘అన్యుడు’ కోరిక ప్రకారం మమ్మల్ని అతని చేతికి అప్పగించకు.
Mantra 9
त्वं हि नस्तन्वः सोम गोपा गात्रेगात्रे निषसत्था नृचक्षाः । यत्ते वयं प्रमिनाम व्रतानि स नो मृळ सुषखा देव वस्यः ॥
నీవే, హే సోమా, మా తను (అస్తిత్వం) యొక్క గోపా; అంగం అంగంగా, ప్రతి గాత్రంలో నీవు ఆసీనుడవై ఉన్నావు—హే నృచక్షస్ (మనుష్యులను దర్శించువాడా). నీ వ్రతాలను (ఋత-నియమాలను) మేము తగ్గించి ఉంటే, మాపై కరుణ చూపు; హే దేవా, మా సుషఖా (సద్గమిత్రా), శ్రేష్ఠాన్ని ఇవ్వటానికి అత్యంత సిద్ధుడవు.
Mantra 10
ऋदूदरेण सख्या सचेय यो मा न रिष्येद्धर्यश्व पीतः । अयं यः सोमो न्यधाय्यस्मे तस्मा इन्द्रं प्रतिरमेम्यायुः ॥
విశాల-ఉదరుడైన (సోముడు) తో నేను సఖ్యంగా కలిసిపోవాలని కోరుతున్నాను—తాగబడినప్పటికీ నన్ను హానిచేయనివాడు, హే హర్యశ్వ ఇంద్రా! ఈ సోముడు మా లోపల నిలుపబడినవాడు—అతని బలంతోనే నేను ఇంద్రుని వైపు ముందుకు సాగుతున్నాను, ఆయుష్షుకు దృఢమైన ఆధారమై నిలిచిన దిశగా.
Mantra 11
अप त्या अस्थुरनिरा अमीवा निरत्रसन्तमिषीचीरभैषुः । आ सोमो अस्माँ अरुहद्विहाया अगन्म यत्र प्रतिरन्त आयुः ॥
ఆ వ్యాధులు దూరంగా తొలగిపోయాయి—శక్తిహీనమై; చీకటిలో సంచరించేవారు భయంతో పారిపోయారు. సోముడు మమ్మల్ని పైకి, విశాలమైన విహాయస్సుల్లోకి ఎక్కించాడు; ఆయుష్షు దృఢంగా, అఖండంగా స్థిరపడిన చోటుకు మేము చేరాము.
Mantra 12
यो न इन्दुः पितरो हृत्सु पीतोऽमर्त्यो मर्त्याँ आविवेश । तस्मै सोमाय हविषा विधेम मृळीके अस्य सुमतौ स्याम ॥
ఈ ఇందువు, హే పితరులారా, హృదయాల్లో తాగబడినవాడు—అమర్త్యుడు—మర్త్యులలో ప్రవేశించాడు. ఆ సోమునికే మేము హవిస్సుతో విధిగా ఆరాధన చేద్దాం; అతని కృపలో, అతని సుమతిలో మేము నిలిచియుందాం.
Mantra 13
त्वं सोम पितृभिः संविदानोऽनु द्यावापृथिवी आ ततन्थ । तस्मै त इन्दो हविषा विधेम वयं स्याम पतयो रयीणाम् ॥
ఓ సోమా! పితృగణులతో చైతన్యసంవిదలో ఏకమై, నీవు ద్యావా-పృథివులను వారి మార్గంలో విస్తరింపజేశావు. అందుచేత, ఓ ఇందూ! హవిసుతో మేము నీకు ఉపాసన అర్పిద్దాం; రయులు—సంపదా-సమృద్ధుల అధిపతులమై మేము కావాలి.
Mantra 14
त्रातारो देवा अधि वोचता नो मा नो निद्रा ईशत मोत जल्पिः । वयं सोमस्य विश्वह प्रियासः सुवीरासो विदथमा वदेम ॥
రక్షక దేవతలారా! మా మీద, మా పక్షాన ఉన్నతంగా పలుకండి; నిద్ర మాపై అధికారం చేయనీయకండి, వ్యర్థ జల్పం కూడా కాకూడదు. మేము సోమునకు నిత్యప్రియులం; సు-వీరులమై, విదథ—యజ్ఞసభలో మేము వాక్యమాడుదాం.
Mantra 15
त्वं नः सोम विश्वतो वयोधास्त्वं स्वर्विदा विशा नृचक्षाः । त्वं न इन्द ऊतिभिः सजोषाः पाहि पश्चातादुत वा पुरस्तात् ॥
ఓ సోమా! నీవు మాకు అన్ని వైపుల నుంచీ బలదాతవు; నీవు స్వర్విద్—సూర్యలోకాన్ని కనుగొనువాడు, జనుల మధ్య నృచక్షస్—మనుష్యులను దర్శించువాడిగా ప్రవేశిస్తావు. ఓ ఇందూ! నీ సమ్మత ఊతులతో మమ్మల్ని కాపాడు—వెనుక నుంచీ, ముందు నుంచీ.
The seer declares direct experience: having tasted the sweet Soma, the mind becomes clear and mastery arises, opening a wider freedom.
Soma is universalized as the ‘Honey’ around which gods and mortals move; then he is addressed as an indwelling guardian present in every limb and as the seer who watches human life.
A frank ethical turn: if we have diminished Soma’s laws (vrata), may he forgive—Soma as intimate friend and moral protector.
The hymn settles into comprehensive protection and empowerment: Soma gives strength from every side, leads toward the sun-world, and guards from front and behind.
madhu
gātre-gātre niṣasatthā
pāhi paścātād uta vā purastāt
It says Soma is a sweet, life-giving power that brings mental clarity and inner freedom, while also guarding the person from within and protecting them from all sides.
“Madhu” points to Soma’s delightful, nourishing essence—both as the ritual drink and as an inner sweetness that refreshes life and consciousness.
It portrays Soma as an indwelling guardian: the sacred vitality is present throughout the body and being, supporting health, strength, and right living.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.