Sukta 74
Sukta 8.74
Agni (Atithi, Jātavedas)
ఈ సూక్తం ప్రధానంగా అగ్నిని అతిథి (దివ్య అతిథి)గా, జాతవేదసుగా—ప్రతి కులం ఆహ్వానించి గృహాగ్నిగా స్థాపించే, బలం, సమృద్ధి, మంగళకర శాంతిని ప్రసాదించే అంతర్వాసి అగ్నిగా—స్తుతిస్తుంది. కవి సన్నిహితమైన, చేతికి అందే ఉపమానాలతో అగ్ని అత్యంత మధురమైన స్తోత్రాన్ని స్వీకరించి, దాని ద్వారా మరింత బలవంతుడై, యజమానులకు ఐశ్వర్యాన్ని స్థిరపరచమని ప్రార్థిస్తాడు. ముగింపు భాగంలో మహానది పరుష్ణీని కూడా ఆహ్వానించి, ఈ సూక్తంలోని శక్తి–రక్షణ భావాన్ని వేదకాల జీవితం, ప్రయాణాలకు సంబంధించిన స్పష్టమైన భూదృశ్యంతో అనుసంధానిస్తుంది.
Mantras
Mantra 1
विशोविशो वो अतिथिं वाजयन्तः पुरुप्रियम् । अग्निं वो दुर्यं वचः स्तुषे शूषस्य मन्मभिः ॥
ఓ ప్రతి కులమునకు చెందినవారలారా! బలసమృద్ధులను పెంపొందించువారలారా, మీరు మీ అతిథి—బహుప్రియుడైన అగ్నిని—ముందుకు నడిపిస్తున్నారు. మీ గృహాంతరంలో నివసించే (దుర్య) ఆ అగ్నిని నేను వాక్యముతోను, ఉష్ణ తేజస్సు గల మనోరూపములతోను స్తుతిస్తున్నాను.
Mantra 2
यं जनासो हविष्मन्तो मित्रं न सर्पिरासुतिम् । प्रशंसन्ति प्रशस्तिभिः ॥
మనుష్యులలో హవిష్మంతులైన అర్పణకర్తలు, మిత్రునివలె, ఘృత-ఆసుతి (సర్పిరాసుతి) గల ఆయనను, ప్రశంసలతో ప్రశంసిస్తారు—ఆ అగ్నిని స్తోత్రాలు స్తుతిస్తాయి.
Mantra 3
पन्यांसं जातवेदसं यो देवतात्युद्यता । हव्यान्यैरयद्दिवि ॥
వందనీయుడైన జాతవేదస్—దేవత్వం వైపు ఉద్యతుడై, దివి (దివ్య లోకంలో) హవ్యాలను ప్రవర్తింపజేసేవాడు.
Mantra 4
आगन्म वृत्रहन्तमं ज्येष्ठमग्निमानवम् । यस्य श्रुतर्वा बृहन्नार्क्षो अनीक एधते ॥
మేము పరమ వృత్రహంతుడు, జ్యేష్ఠుడు—ప్రాచీన-నవుడు—అగ్నియొద్దకు వచ్చాము; అతని విశాలమైన, దూరశ్రవణ శక్తి ప్రకటన యొక్క ముందుభాగంలో వృద్ధి చెంది ప్రకాశిస్తుంది.
Mantra 5
अमृतं जातवेदसं तिरस्तमांसि दर्शतम् । घृताहवनमीड्यम् ॥
అమృతుడైన జాతవేదస్—అంధకారాలను దాటి కూడా దర్శనీయుడు; ఘృతాహుతులతో ఆహ్వానింపబడే వాడు, ఈడ్యుడు—స్తుత్యుడు, సాధకాకాంక్షతో అన్వేష్యుడు.
Mantra 6
सबाधो यं जना इमेऽग्निं हव्येभिरीळते । जुह्वानासो यतस्रुचः ॥
విభజనలేక ఇక్కడి జనులు హవ్యాలతో అగ్నిని ఈళిస్తారు; యతస్రుచః—సంయతమైన స్రుచిని ధరించి—ఆహుతిని పోస్తూ, దానక్రియలో నియమబద్ధులు.
Mantra 7
इयं ते नव्यसी मतिरग्ने अधाय्यस्मदा । मन्द्र सुजात सुक्रतोऽमूर दस्मातिथे ॥
హే అగ్నీ! మా ఈ నూతన మతి (ప్రేరణ) నీలో స్థాపించబడింది. హే మంద్ర, సుజాత, సుక్రతు—అమూఢ, అద్భుత అతిథి—సమీపానికి రా.
Mantra 8
सा ते अग्ने शंतमा चनिष्ठा भवतु प्रिया । तया वर्धस्व सुष्टुतः ॥
హే అగ్నీ! ఆ (మతి) నీకు అత్యంత శాంతిదాయకమైనదిగా, అత్యంత సమీపమైనదిగా, ప్రియమైనదిగా ఉండుగాక. దానివల్ల నీవు, సుష్టుత (సు-స్తుత), వృద్ధి చెందు—నీ బలంలో పెరుగుము.
Mantra 9
सा द्युम्नैर्द्युम्निनी बृहदुपोप श्रवसि श्रवः । दधीत वृत्रतूर्ये ॥
ఆ ప్రేరణ, ద్యుమ్నాలతో ద్యుమ్నినిగా, మా శ్రవణంలో మహా యశస్సును మరింత మరింత సమీపంగా స్థాపించుగాక; అది వృత్ర-తూర్య (వృత్రవధ సంగ్రామం)లో విజయబలాన్ని దృఢంగా ధరించుగాక.
Mantra 10
अश्वमिद्गां रथप्रां त्वेषमिन्द्रं न सत्पतिम् । यस्य श्रवांसि तूर्वथ पन्यम्पन्यं च कृष्टयः ॥
అతడు అశ్వబలాన్ని, వెలుగుని గోవును, ముందుకు నడిపించే రథాన్ని ప్రసాదిస్తాడు—ఇంద్రునివలె ఉగ్రతేజస్సుతో, మార్గానికి సత్యాధిపతి; అతని కీర్తులను, ఓ తూర్వథ, ప్రజలు పదేపదే ‘ప్రశంసనీయము’ అని గానంచేస్తారు.
Mantra 11
यं त्वा गोपवनो गिरा चनिष्ठदग्ने अङ्गिरः । स पावक श्रुधी हवम् ॥
హే అగ్ని, ప్రకాశమయ గోసంపదకు కాపలాదారుడైన అంగిరస్ వాక్కుతో నిన్ను ప్రజ్వలింపజేశాడు. హే పావక, మా హవిని వినుము.
Mantra 12
यं त्वा जनास ईळते सबाधो वाजसातये । स बोधि वृत्रतूर्ये ॥
ప్రజలు ఆరాధించే నిన్ను—వాజ-సాధనలో అప్రతిహతుడవు—నీవు మేల్కొను; వృత్ర-తూర్యే (వృత్ర-అవరోధభేద యుద్ధంలో) మా లో బోధముతో క్రియాశీలుడవు.
Mantra 13
अहं हुवान आर्क्षे श्रुतर्वणि मदच्युति । शर्धांसीव स्तुकाविनां मृक्षा शीर्षा चतुर्णाम् ॥
నేను, గరుడుడు (సూర్య-పక్షి) విస్తారమైన విహారంలో ఆహ్వానించువాడనై, ‘శ్రుత’ (వినబడిన) ప్రవాహవేగంలో—మదం (ఆనందం) విడిపించునదిలో—స్తోత్రకారుల గుంపులవలె గూడిన ప్రతిఘాతాలను విరిచివేస్తాను; మార్గాన్ని అడ్డుకునే చతుర్విధ శక్తుల శిరస్సులను నలిపివేయునట్లు.
Mantra 14
मां चत्वार आशवः शविष्ठस्य द्रवित्नवः । सुरथासो अभि प्रयो वक्षन्वयो न तुग्र्यम् ॥
అత్యంత శక్తిమంతుని నాలుగు శీఘ్ర శక్తులు—చలన ప్రేరణలో సమృద్ధిగా—సు-రథాలవలె సుయుక్తమై, నన్ను పోషకమైన పరిపూర్ణత వైపు మోసుకుపోతున్నాయి; దూర లక్ష్యాన్ని కోరువానిని బలమైన అశ్వాలు మోసుకుపోవునట్లు.
Mantra 15
सत्यमित्त्वा महेनदि परुष्ण्यव देदिशम् । नेमापो अश्वदातरः शविष्ठादस्ति मर्त्यः ॥
నిజముగా, ఓ మహానది పరుష్ణీ, నేను నిన్ను ప్రకాశింపజేశాను; మానవులలో ఎవ్వరూ లేరు—అశ్వదాత కూడా కాదు—నీ కంటే బలవంతుడు, ఓ పరమ-శక్తిమంతా.
Frequently Asked Questions
Because the sacred fire is treated as a revered presence welcomed into the home and the ritual. The hymn portrays every clan ‘setting forward’ Agni as the honored Guest who brings blessings when received properly.
It asks for auspicious peace, strength, and increase—especially that Agni accept the closest and most peace-giving praise and grow powerful through it, returning prosperity to the worshippers.
The river functions as a protective and life-sustaining power in the Vedic landscape. Invoking Paruṣṇī links the hymn’s theme of might and safeguarding to real-world travel, territory, and sustaining waters, reinforcing the request for support and strength.
Ask anything about Sukta 74 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.