
Sukta 8.89
Gautama (Gautama family context continues into 8.89 in many traditions; exact assignment should be confirmed in Anukramaṇī)
Trishtubh (probable; verify in critical edition)
ఈ సంక్షిప్త స్తోత్రంలో మరుతులను ‘బృహత్’ (విశాలమైన) స్తుతిని గానంచేయమని ఆహ్వానిస్తారు; అది వృత్రహంత అయిన ఇంద్రుని మేల్కొలిపి, అతడు వెలుగు, జలాలు, మరియు విశాలమైన ప్రకాశలోకమైన ‘స్వః’ను విడుదల చేయునట్లు చేస్తుంది. శ్లోకాలంతటా ఇంద్రుడు ధైర్యంగా ముందుకు సాగి, అడ్డుకట్ట వేసే శక్తిని చీల్చి, సూర్యుడు–జలాలు–ఋతం/సత్యాన్ని బలపరచే శక్తులు కలిసి కదిలేలా విశ్వవ్యవస్థను చలనం చేయమని ప్రేరేపించబడతాడు. దీని ఉద్దేశ్యం యజ్ఞకార్యం (విజయం, వర్షం కొరకు ఇంద్రుని ఉత్సాహపరచడం) మరియు అంతర్ముఖం (జడత్వాన్ని భేదించి స్పష్టతను తెచ్చే దివ్యశక్తిని మేల్కొలపడం) రెండూ.
Mantra 1
बृहदिन्द्राय गायत मरुतो वृत्रहन्तमम् । येन ज्योतिरजनयन्नृतावृधो देवं देवाय जागृवि ॥
హే మరుత్గణమా, ఇంద్రునికై—ఆ మహత్తర, వృత్రహంతమునికై—విశాల స్తోత్రాన్ని పాడండి. ఋతాన్ని వృద్ధి చేసేవారైన మీరు, ఎవరి ద్వారా జ్యోతిని జనింపజేసారో—మాలోని దేవత్వార్థం దేవుని జాగృతం చేయండి.
Mantra 2
अपाधमदभिशस्तीरशस्तिहाथेन्द्रो द्युम्न्याभवत् । देवास्त इन्द्र सख्याय येमिरे बृहद्भानो मरुद्गण ॥
అతడు శత్రుత్వ దాడులను చెదరగొట్టాడు—అనుచ్చరిత అంధకార సంహారకుడు; అప్పుడు ఇంద్రుడు ద్యుమ్నముతో పరిపూర్ణుడయ్యాడు. హే ఇంద్రా, దేవులు సఖ్యతకై నీతో కలిశారు—హే విశాల-దీప్తిమంతుడా, మరుత్గణంతో కూడి.
Mantra 3
प्र व इन्द्राय बृहते मरुतो ब्रह्मार्चत । वृत्रं हनति वृत्रहा शतक्रतुर्वज्रेण शतपर्वणा ॥
హే మరుత్గణమా, ఆ విశాల ఇంద్రునికై మీ బ్రహ్మం (పవిత్ర వాక్యం) ముందుకు తెచ్చి అర్చించండి. వృత్రహా, శతక్రతు, శతపర్వ వజ్రంతో వృత్రుని సంహరిస్తాడు—శతశక్తుల సంకల్పంతో.
Mantra 4
अभि प्र भर धृषता धृषन्मनः श्रवश्चित्ते असद्बृहत् । अर्षन्त्वापो जवसा वि मातरो हनो वृत्रं जया स्वः ॥
ఓ ధృషన్మన్ (ధైర్యమనస్సు గలవాడా)! ధృష్టతతో ముందుకు మోసుకొనిరా; నీ శ్రవస్ (కీర్తి) మహత్తరమగుగాక. జలాలు వేగంతో ఉప్పొంగి పరుగెత్తుగాక; మాతరః (నదులు) విడివిడిగా విస్తరించుగాక—వృత్రుని హనించు, స్వః (దీప్తిమయ లోకాన్ని) జయించు.
Mantra 5
यज्जायथा अपूर्व्य मघवन्वृत्रहत्याय । तत्पृथिवीमप्रथयस्तदस्तभ्ना उत द्याम् ॥
ఓ మఘవన్! వృత్ర-హత్యార్థం నీవు అపూర్వంగా జన్మించినప్పుడు, నీవు పృథివిని విస్తరింపజేసి పరచితివి; అలాగే పై ద్యామ్ (ఆకాశం)నూ నిలిపి ఆధారమిచ్చితివి.
Mantra 6
तत्ते यज्ञो अजायत तदर्क उत हस्कृतिः । तद्विश्वमभिभूरसि यज्जातं यच्च जन्त्वम् ॥
అప్పుడు నీ యజ్ఞం జన్మించింది; అప్పుడు నీ అర్క్ (స్తుతిగీతం) మరియు హస్కృతి (రూపకల్పన శక్తి/కౌశలం) కూడా. దాని ద్వారా నీవు సమస్తంపై అభిభవుడవు—జన్మించినదానిపై కూడా, ఇంకా జన్త్వమ్ (జన్మదిశగా కదిలేదానిపై కూడా).
Mantra 7
आमासु पक्वमैरय आ सूर्यं रोहयो दिवि । घर्मं न सामन्तपता सुवृक्तिभिर्जुष्टं गिर्वणसे बृहत् ॥
కచ్చి స్థితుల నుండి నీవు పక్వమైన శక్తిని పైకి లేపుతావు; దివిలో సూర్యుని ఆరోహింపజేస్తావు. సామమయ్యే తప్త ‘ఘర్మ’ంలా, నీవు మహత్తర ‘ఋత’ాన్ని జ్వలింపజేస్తావు—మా సువృక్తులతో ప్రీతిపొందిన, గిర్వణస్వామికి అర్పితమై.
The Maruts are urged to sing a vast hymn to Indra, awakening the Vṛtra-slayer who brings forth light and strengthens truth (ṛta).
The hymn intensifies into direct imperatives: Indra is pressed to advance with daring mind; fame is to become vast; the waters and ‘Mothers’ are to surge and spread as obstruction is struck down.
The decisive breakthrough imagery: Vṛtra is to be slain and svaḥ (the luminous world) won—cosmic opening through force and right-ordered power.
Indra’s transformative capacity is affirmed: he ripens what is unripe, sets the Sun in heaven, and is pleased by well-made hymns—ending in sustained praise and divine welcome to the sacrificer’s speech.
bṛhad indrāya gāyata
hano vṛtraṃ jayā svaḥ
आमासु पक्वमैरय आ सूर्यं रोहयो दिवि । घर्मं न सामन्तपता सुवृक्तिभिर्जुष्टं गिर्वणसे बृहत् ॥Indra is the primary deity. The Maruts are closely involved as his allied storm-host and as the singers who help awaken and energize him.
It urges Indra to advance boldly, strike down Vṛtra (the power of obstruction), release the waters, bring forth light, and win svaḥ—the wide luminous realm.
Beyond a cosmic battle, it can be read as breaking inner blockage—fear, inertia, or confusion—so that clarity (light) and life-force (waters) can flow freely under the guidance of ṛta (right order).
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.