Sukta 91
Sukta 8.91
Soma (primary in narrative) oriented to Indra as recipient; effectively an Indra-Soma setting
ఈ చిన్న స్తోత్రంలో సోమరసం కనుగొనబడి మోసుకొచ్చిన అమూల్య నిధిగా చిత్రితమవుతుంది; విజేత అయిన ఇంద్రునికోసమే దానిని ప్రత్యేకంగా పిండుతారు. ఇంద్రుడు ఆ హవిస్సును పానంచేసి బలాన్ని ప్రసాదిస్తాడు. సోముని ఆవిష్కరణ అనే సజీవమైన పురాణచిత్రం నుంచి క్రమంగా ఆశాభరిత ఆహ్వానానికి—“బహుశా” ఇంద్రుడు మన మేలుకోసం కార్యం చేస్తాడేమో—అనే భావానికి ఇది మారుతుంది; చివరికి అపాలా కథలో ఇంద్రుని శుద్ధికర శక్తి పునరుజ్జీవింపజేసి ప్రకాశింపజేస్తుంది.
Mantras
Mantra 1
कन्या वारवायती सोममपि स्रुताविदत् । अस्तं भरन्त्यब्रवीदिन्द्राय सुनवै त्वा शक्राय सुनवै त्वा ॥
విస్తృత పిలుపుతో సాగుతున్న కన్య ప్రవహించే మార్గంలో సోమాన్ని కనుగొంది. దానిని ఇంటికి మోసుకుంటూ ఆమె పలికింది—‘ఇంద్రునికోసం నిన్ను సుతిస్తాను; శక్రుని (పరాక్రమశాలి) కోసం నిన్ను సుతిస్తాను.’—ఇలా జయాన్ని తెచ్చే బలానికి ఆనంద-రసం సిద్ధమవుతుంది.
Mantra 2
असौ य एषि वीरको गृहंगृहं विचाकशद् । इमं जम्भसुतं पिब धानावन्तं करम्भिणमपूपवन्तमुक्थिनम् ॥
ఇతడు—ఇటూ అటూ తిరిగే వీరకుడు (ధైర్యవంతమైన అతిథి)—ఇల్లు ఇల్లుగా తనను తెలియజేస్తాడు; ఈ జంభసుత (పళ్ళు/దవడల నలిపింపులో పిండిన) సోమ-రసాన్ని పానంచేయి; ఇది ధాన్యసమృద్ధిగా, కరంభ (మిశ్రిత నైవేద్యం) తో, అపూప (కేక్/అప్పం) తో, ఉక్థ (స్తుతి) శక్తితో కూడినది. ఈ సిద్ధసారంతో సంచరించే బలం తృప్తి పొందుగాక.
Mantra 3
आ चन त्वा चिकित्सामोऽधि चन त्वा नेमसि । शनैरिव शनकैरिवेन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥
మేము నిన్ను పూర్తిగా గ్రహించలేము; నిన్ను కొలవలేము కూడా. అయినా నెమ్మదిగా, అడుగు అడుగుగా, హే సోమ (ఇందు), ఇంద్రునికై చుట్టూ ప్రవహించు—ఇంద్రునికై ప్రవహించు.
Mantra 4
कुविच्छकत्कुवित्करत्कुविन्नो वस्यसस्करत् । कुवित्पतिद्विषो यतीरिन्द्रेण संगमामहै ॥
ఎవరు తెలుసు—బహుశా ఆయన శక్తిమంతుడవుతాడు, బహుశా కార్యం చేస్తాడు; బహుశా మనకు మరింత శ్రేయస్సును నిర్మిస్తాడు. ఎవరు తెలుసు—బహుశా ఇంద్రునితో మనం సంగమించి, అధిపత్యానికి విరోధమైన ద్వేషులను తొలగిస్తాము.
Mantra 5
इमानि त्रीणि विष्टपा तानीन्द्र वि रोहय । शिरस्ततस्योर्वरामादिदं म उपोदरे ॥
ఈ మూడు లోకాలు—క్రమబద్ధ నివాసస్థితులైన ఈ మూడు స్థరాలు—హే ఇంద్రా, వీటిని పైకి ఎత్తి, నిజమైన వృద్ధిలో నిలుపు. ఆ (పురుషుని) శిరస్సు నుండి వృద్ధి క్షేత్రం—ఉర్వరా—ప్రకటింపజేయి; దీనినీ నా అంతరంలో, అంతర్భాగపు లోతుకు సమీపంగా, స్థాపించు.
Mantra 6
असौ च या न उर्वरादिमां तन्वं मम । अथो ततस्य यच्छिरः सर्वा ता रोमशा कृधि ॥
మరియు ఆమె కూడా—ఉర్వరా (పొలం) నుండి మా వద్దకు వచ్చేది—నా ఈ తను (శరీరం)ను (యోగ్య పాత్రగా) చేయుగాక. ఆపై, ఆ నిర్మాణంలో ఏది శిరః (శిరస్సు/తల)యో, దానిని పూర్తిగా రోమశా చేయుగాక—జీవ రోమాలతో నిండుగా; రక్షించి నిలిపే సహజ బల-ఆవరణంతో దానిని ఆవరించుగాక.
Mantra 7
खे रथस्य खेऽनसः खे युगस्य शतक्रतो । अपालामिन्द्र त्रिष्पूत्व्यकृणोः सूर्यत्वचम् ॥
రథస్య ఖే (వెలి/ఆకాశ విస్తీర్ణం)లో, అనసః (బండి) ఖేలో, యుగస్య (నూగు) ఖేలో, ఓ శతక్రతో! ఇంద్రా, నీవు అపాలాను త్రిః-పూత్వ్య (మూడుసార్లు శుద్ధి చేసి) సూర్యత్వచమ్—సూర్యసమ చర్మం—గా చేసితివి: కాంతికి కొత్త దీప్తిమయ ఆవరణం.
Frequently Asked Questions
It begins with a maiden who finds Soma on a flowing path, brings it home, and declares she will press it for Indra. The hymn later recalls Indra’s act of triple purification that renews Apālā with radiant ‘sun-skin’.
It expresses a devotional, hopeful stance: the worshipper trusts that Indra may act, may grant a better condition, and may help remove forces that oppose well-being.
On the ritual level it echoes repeated straining/cleansing of Soma; inwardly it points to progressive purification that enables a luminous transformation, symbolized by Apālā’s renewed radiance.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.