
Sukta 8.63
Indra (probable continuation of Indra praise across the sequence; verse uses pronominal style)
ఈ సూక్తం మండల 8లోని ఇంద్రస్తుతి ప్రవాహాన్ని కొనసాగిస్తూ, ఇంద్రుణ్ని ప్రాచీన “అన్వేషకుడు”గా చిత్రిస్తుంది; సంకల్పబలాలు (క్రతు) ఆయనను ఆశ్రయించి సమీపిస్తాయి. మానవ ఆకాంక్ష, ప్రేరిత ధీ (ప్రజ్ఞ/ప్రేరణ) దేవలోకంలో ప్రవేశించేందుకు ఆయననే దివ్య ద్వారంగా పేర్కొంటుంది. ఐదువిధ మానవ సముదాయం చేసే సామూహిక ఆహ్వానాన్ని, యజ్ఞంలో బర్హిస్ (పవిత్ర ఆసనం) పరచే కర్మతో అనుసంధానిస్తుంది. చివరికి రక్షణార్థ ప్రార్థనగా ముగుస్తూ, రుద్రులు మరియు సమస్త దేవతలు—ముఖ్యంగా ఇంద్రుడు—వృత్రవధ సంగ్రామంలో (బాహ్య యుద్ధం, అంతర్గత అవరోధం రెండింటిలోనూ) ఉపాసకునికి తోడ్పడాలని వేడుకుంటుంది.
Mantra 1
स पूर्व्यो महानां वेनः क्रतुभिरानजे । यस्य द्वारा मनुष्पिता देवेषु धिय आनजे ॥
ఆయన—మహానులలో ప్రాచీనుడు—మహా వేనుడు (అన్వేషి); తన క్రతువులు (సంకల్ప-శక్తులు) ద్వారా సమీపించాడు. ఎవరి ద్వారాల ద్వారా మను-పితా ప్రవేశించాడో; ఆయన ద్వారానే మా ధీ (ప్రేరిత ఆలోచన) దేవుల మధ్య ప్రవేశిస్తుంది.
Mantra 2
दिवो मानं नोत्सदन्त्सोमपृष्ठासो अद्रयः । उक्था ब्रह्म च शंस्या ॥
దివ్యలోక ప్రమాణానికి తగ్గకుండా, సోమాన్ని వెనుక మోసే అద్రి-శిలలు చలించుచున్నవి. ఉద్ధరించే ఉక్థములు మరియు పవిత్ర బ్రహ్మ-వాక్యము ప్రకటింపబడుగాక.
Mantra 3
स विद्वाँ अङ्गिरोभ्य इन्द्रो गा अवृणोदप । स्तुषे तदस्य पौंस्यम् ॥
విద్వాంసుడు—ఇంద్రుడు—అంగిరసులకు ప్రకాశ-రశ్ములను (కాంతి-గావులను) విప్పెను. అతని ఆ పౌంస్యము—పురుషబలం, ఆత్మ యొక్క విజయశక్తి—నేను స్తుతించుచున్నాను.
Mantra 4
स प्रत्नथा कविवृध इन्द्रो वाकस्य वक्षणिः । शिवो अर्कस्य होमन्यस्मत्रा गन्त्ववसे ॥
ప్రాచీనకాలమునుండి కవులను వృద్ధిచేయువాడు ఇంద్రుడు; వాక్కును మోసేవాడు. అర్కమునకు హోమస్థానమునకు, శివుడై, సహాయార్థం ఇక్కడ మా వైపుకు రాగాక.
Mantra 5
आदू नु ते अनु क्रतुं स्वाहा वरस्य यज्यवः । श्वात्रमर्का अनूषतेन्द्र गोत्रस्य दावने ॥
ఇప్పుడు నిజంగా, ఓ ఇంద్రా, నీ అనుక్రతు (కార్యసాధక సంకల్పం/ఇచ్ఛ)ను అనుసరించి యజ్యభావముగల ఉపాసకులు ‘స్వాహా’ అని పలికి వరణీయ వరం (శ్రేష్ఠ ఆనందం/దానం)ను అర్పిస్తారు. స్తోత్రగీతాలు నీ శ్వాత్ర (ప్రచండ) బలాన్ని అనుగానించాయి—గోత్ర (దీప్త గోసంపద/ప్రకాశ ధనం) దానార్థం.
Mantra 6
इन्द्रे विश्वानि वीर्या कृतानि कर्त्वानि च । यमर्का अध्वरं विदुः ॥
ఇంద్రునిలోనే సమస్త వీర్యాలు (వీరశక్తులు) సమాహితమై ఉన్నాయి—కృత (సిద్ధమైన)వీ, కర్తవ్య (ఇంకా సిద్ధించవలసిన)వీ. దీప్త స్తోత్రాలు (అర్కా) ఆయననే అధ్వర (యజ్ఞగతి/యజ్ఞమార్గం)గా తెలుసుకొంటాయి.
Mantra 7
यत्पाञ्चजन्यया विशेन्द्रे घोषा असृक्षत । अस्तृणाद्बर्हणा विपोऽर्यो मानस्य स क्षयः ॥
పాఞ్చజన్య (ఐదు విధాల జన్మించిన) మానవసముదాయం కొరకు ఇంద్రుని వైపు ఆకాంక్షా-ఘోషలు విడుదలైనప్పుడు, విప్రుడు—ప్రేరిత దర్శనముగల ఋషి—బర్హణా (ఉన్నతిని కలిగించే/విస్తరించిన) ఆసనాన్ని పరచాడు. అదే అంతరారోహణతో ఆర్య—ఉన్నతుడు—గా మారే మనస్సు యొక్క క్షయ (నివాసస్థానం).
Mantra 8
इयमु ते अनुष्टुतिश्चकृषे तानि पौंस्या । प्रावश्चक्रस्य वर्तनिम् ॥
ఇది నీకోసం నేను నిర్మించిన అనుష్టుతి (స్తుతి); దీని ద్వారా నీ పౌంస్య (పౌరుష) శక్తులను నేను స్థాపిస్తున్నాను. ఇంకా చక్రపు మార్గాన్ని నేను విస్తరింపజేస్తున్నాను—మాలో నీ బలపు అగ్రగతిని తెరుస్తున్నాను.
Mantra 9
अस्य वृष्णो व्योदन उरु क्रमिष्ट जीवसे । यवं न पश्व आ ददे ॥
ఈ వృష్ణ (పరాక్రమవంతుడు) యొక్క విశాలమైన విప్పుడులో నీవు జీవనార్థం విస్తారంగా ముందడుగు వేసావు; ఇంకా యవం (ధాన్యం)ను, పశువులకోసం తెచ్చినట్లుగా, తీసుకొచ్చావు—అంతర్లీన ‘పశువుల’ కోసం, పెరగవలసిన శక్తులకు పోషణగా.
Mantra 10
तद्दधाना अवस्यवो युष्माभिर्दक्षपितरः । स्याम मरुत्वतो वृधे ॥
ఆ (సత్-లాభం)ను ధృడంగా ధరించి, సహాయం కోరుతూ, మరియు మీరు—దక్ష (వివేక) పితరులుగా—ఉండగా, మేము మరుత్వంతుని వృద్ధిలో వృద్ధిగా కావాలి; మరుతులతో కూడిన ఇంద్రుడు మా సత్తాను విస్తరింపజేయుగాక.
Mantra 11
बळृत्वियाय धाम्न ऋक्वभिः शूर नोनुमः । जेषामेन्द्र त्वया युजा ॥
హే శూరా! ఋత్వియ (ఋతు-సమ్యక్) ధామము మరియు బలము కొరకు, ప్రకాశమయ ఋక్-స్తోత్రాలతో మేము నిన్ను ముందుకు ప్రేరేపిస్తున్నాము. హే ఇంద్రా! నీ యుగ (సహకారం) తో యుక్తులమై మేము జయాన్ని పొందుదుము.
Mantra 12
अस्मे रुद्रा मेहना पर्वतासो वृत्रहत्ये भरहूतौ सजोषाः । यः शंसते स्तुवते धायि पज्र इन्द्रज्येष्ठा अस्माँ अवन्तु देवाः ॥
మా కొరకు రుద్రులు—బలవంతులు, పర్వతసములు—వృత్ర-వధంలో, యుద్ధ-ఆహ్వానంలో (భరహూత) ఆనందంతో ఏకమనస్సుతో కలిసివుండుగాక. ఎవడు శంసిస్తాడో, ఎవడు స్తుతిస్తాడో, అతనికై దృఢమైన పజ్ర-బలం స్థాపితమగుగాక. ఇంద్రుని జ్యేష్ఠునిగా చేసుకొని దేవులు మమ్మల్ని రక్షించుగాక.
Indra is the main deity. The final verse also brings in the Rudras and the “all gods,” with Indra described as the foremost leader among them.
It portrays Indra as the power that opens access to the divine realm. In simple terms, focused intention and prayer become effective and ‘reach the gods’ when supported by Indra’s force.
Vṛtra represents obstruction—something that blocks flow and progress. The hymn uses Indra’s victory as a model for removing outer dangers and inner blocks (fear, inertia, confusion) through ritual, praise, and steady will.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.