
Sukta 8.7
Kaṇva lineage (Mandala 8 context)
Tr̥ṣṭubh (explicitly referenced; verse likely in Tr̥ṣṭubh)
ఈ సూక్తం ప్రధానంగా మరుతులను మహాబలశాలులైన, పర్వతాలలో సంచరించే గణంగా ఆహ్వానిస్తుంది. కవి పాడే త్రిష్టుభ్ స్తుతి వారిని మేల్కొలిపి బలపరచి, ఉత్సాహం, రక్షణ, విజయదాయక వేగాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. కణ్వప్రేరిత వాక్యరచనలు నెయ్యిలాంటి పోషక “ప్రవాహాలు” (ఇషః)గా వర్ణింపబడి, మరుతుల శక్తిని ఉప్పొంగించి, వారి ద్వారా యజమాని సంపదాభివృద్ధిని కలిగించేందుకు ఉద్దేశించబడ్డాయి. ముగింపు భాగంలో ప్రాచీనుడూ ప్రకాశమానుడూ అయిన అగ్నిని—జ్ఞాతగా—ఆశ్రయించి, అతని జ్వాల-సూర్యుడు శక్తులను తమ తమ స్థానాలలో స్థాపించి, కర్మను దీప్తిమయ క్రమంతో ముద్రిస్తుంది.
Mantra 1
प्र यद्वस्त्रिष्टुभमिषं मरुतो विप्रो अक्षरत् । वि पर्वतेषु राजथ ॥
విప్రుడు, ఓ మరుతులారా, మీకొరకు త్రిష్టుభ్ ఛందస్సు యొక్క ‘ఇష్’ (పోషక ప్రేరణ)ను ప్రవహింపజేయునప్పుడు, మీరు పర్వతశ్రేణులలో ప్రకాశించి రాజ్యము చేయుదురు.
Mantra 2
यदङ्ग तविषीयवो यामं शुभ्रा अचिध्वम् । नि पर्वता अहासत ॥
ఎప్పుడు, ఓ శుభ్రులారా (దీప్తిమంతులారా), తవిషీయవః—ప్రేరక బలములో బలవంతులు—మీ ‘యామ్’ (మార్గం/గతి)ను స్థాపించుదురో, అప్పుడు పర్వతాలు వంగిపోవును.
Mantra 3
उदीरयन्त वायुभिर्वाश्रासः पृश्निमातरः । धुक्षन्त पिप्युषीमिषम् ॥
వారు వాయువులతో కలిసి దానిని పైకి లేపుతారు—గర్జించే వారు, పృశ్ని-మాత కుమారులు; వారు సమృద్ధమైన పోషణ-రసాన్ని (పిప్యుషీ) దోహించి, జీవ-ప్రాణబలాన్ని (ఇషమ్) ప్రవహింపజేస్తారు.
Mantra 4
वपन्ति मरुतो मिहं प्र वेपयन्ति पर्वतान् । यद्यामं यान्ति वायुभिः ॥
మరుతులు మబ్బు/మసకను (మిహమ్) వ్యాపింపజేస్తారు; వారు పర్వతాలను కంపింపజేస్తారు—వాయువులతో (ప్రాణ-వాయువులతో) కలిసి తమ నియత యామం (యాత్ర/మార్గం) లో సాగినప్పుడు.
Mantra 5
नि यद्यामाय वो गिरिर्नि सिन्धवो विधर्मणे । महे शुष्माय येमिरे ॥
మీ యామం (అగ్రగమన యాత్ర) కోసం పర్వతం, నదులు విధర్మణే—క్రమబద్ధ స్థాపన/ధారణ కోసం—తమ స్థానాల్లో నిమగ్నమయ్యేప్పుడు, వారు మహత్తర శుష్మ (వేగ-బలం) కు తమను అర్పిస్తారు.
Mantra 6
युष्माँ उ नक्तमूतये युष्मान्दिवा हवामहे । युष्मान्प्रयत्यध्वरे ॥
రక్షణార్థం రాత్రియందును మేము మిమ్మల్నే పిలుస్తాము; పగలందును మిమ్మల్నే ఆహ్వానిస్తాము; యజ్ఞము ముందుకు సాగు అధ్వర-మార్గమందును మిమ్మల్నే పిలుస్తాము.
Mantra 7
उदु त्ये अरुणप्सवश्चित्रा यामेभिरीरते । वाश्रा अधि ष्णुना दिवः ॥
అరుణప్రభతో కూడిన, విచిత్ర (బహురంగ) శక్తులు పైకి లేస్తాయి; తమ నియత గమనమార్గాల ద్వారా కదులుతాయి; గర్జిస్తూ అవి ద్యులోక శిఖర-రేఖపై తమ స్థానాన్ని పొందుతాయి.
Mantra 8
सृजन्ति रश्मिमोजसा पन्थां सूर्याय यातवे । ते भानुभिर्वि तस्थिरे ॥
వారు తమ ఓజస్సుతో రశ్మిని విడుదల చేసి, సూర్యుడు సాగుటకు మార్గాన్ని నిర్మిస్తారు; తమ భానువులతో వారు విస్తరించి నిలిచి, ప్రకాశమయమైన పథాన్ని స్థాపిస్తారు.
Mantra 9
इमां मे मरुतो गिरमिमं स्तोममृभुक्षणः । इमं मे वनता हवम् ॥
హే మరుతులారా, ఇది నా వాక్కు—ఇది నా స్తోత్రము; హే ఋభుక్షణులారా (బలవంతులైన శిల్పులు), దీనిని స్వీకరించండి; నా ఈ హవం (ఆహ్వానం) స్వీకరించండి.
Mantra 10
त्रीणि सरांसि पृश्नयो दुदुह्रे वज्रिणे मधु । उत्सं कवन्धमुद्रिणम् ॥
పృశ్ని (చిత్రవర్ణ) వారు వజ్రిణుడు (వజ్రధారి) కొరకు మధువైన మూడు ప్రవాహాలను దోహించారు—ఒక ఉత్సం (స్రోతస్సు), కవంధం (ఆవరిత/సంవృత) మరియు ఉద్రిణం (ఊర్ధ్వగామి), అంతరంలో అక్షయ మూలం.
Mantra 11
मरुतो यद्ध वो दिवः सुम्नायन्तो हवामहे । आ तू न उप गन्तन ॥
హే మరుతులారా, మేము దివః (స్వర్గం) నుండి మిమ్మల్ని, మీ సుమ్నం (అనుగ్రహం) కోరుతూ, ఆహ్వానించినప్పుడు—మా వద్దకు రండి; మాకు సమీపంగా వచ్చండి.
Mantra 12
यूयं हि ष्ठा सुदानवो रुद्रा ऋभुक्षणो दमे । उत प्रचेतसो मदे ॥
ఎందుకంటే మీరే నిజంగా సుదానవః—ఉదార దాతలు—రుద్రగణం, ఋభు-స్వరూప బలవంతులైన శిల్పులు, గృహంలో (దమే) నివసించువారు; అలాగే మద—ప్రేరిత ఆనందంలో—మీరు ప్రచేతసః, విశాల జాగృత శక్తులు.
Mantra 13
आ नो रयिं मदच्युतं पुरुक्षुं विश्वधायसम् । इयर्ता मरुतो दिवः ॥
దివ్యమైన మరుతులారా, మద-ఆనందంతో పొంగి పొర్లే రయి—సమృద్ధి—మాకు తీసుకురండి; అది బహువృద్ధి కలది, విశ్వధాయసం—సర్వత్ర ధారణ-పోషణ చేయునది; దానిని మా వైపు ప్రవహింపజేయండి.
Mantra 14
अधीव यद्गिरीणां यामं शुभ्रा अचिध्वम् । सुवानैर्मन्दध्व इन्दुभिः ॥
హే శుభ్రులారా—దీప్తిమంతులారా, మీరు గిరుల (గిరీణాం) యామం—మార్గం, ప్రవాహం—ను నడిపించినట్లు చేసినప్పుడు, సువానైః—పిండిన—ఇందుభిః—సోమబిందువులతో—మీరు ఆనందంలో ప్రవేశించి, అంతరానందాన్ని మరింత తీవ్రం చేస్తారు.
Mantra 15
एतावतश्चिदेषां सुम्नं भिक्षेत मर्त्यः । अदाभ्यस्य मन्मभिः ॥
వారి కృపలో ఇంతమాత్రమైనా నశ్వర మానవుడు యాచించగలడు—అదాభ్య (అజేయ)ుని ప్రేరిత మనోరూపాలు (మన్మ) ద్వారా. ఎందుకంటే నిజమైన వరం ఎవరూ జయించలేని రక్షణ, ఉద్ధరణే.
Mantra 16
ये द्रप्सा इव रोदसी धमन्त्यनु वृष्टिभिः । उत्सं दुहन्तो अक्षितम् ॥
మెరిసే బిందువుల వలె, తమ వర్షాలతో రెండు లోకాలను (రోదసీ) శ్వాసింపజేసి విస్తరింపజేసేవారు; అక్షయమైన ఊటను దోహనంచేసేవారు—వారే ఆనందం, జ్ఞానం అనే ప్రవాహాలతో సత్త్వాన్ని సారవంతం చేసే శక్తులు.
Mantra 17
उदु स्वानेभिरीरत उद्रथैरुदु वायुभिः । उत्स्तोमैः पृश्निमातरः ॥
మీ ప్రతిధ్వనించే స్వరాలతో లేవండి; మీ రథాలతో లేవండి; మీ వాయువులతో లేవండి; మీ స్తోత్రాలతో లేవండి—ఓ పృశ్ని-మాత సంతానమా! గతి, ప్రాణం అనే అనేక శక్తులతో సత్త్వాన్ని పైకి ఎత్తండి.
Mantra 18
येनाव तुर्वशं यदुं येन कण्वं धनस्पृतम् । राये सु तस्य धीमहि ॥
యేనివల్ల తుర్వశుడు, యదువు సహాయం పొందారో, యేనివల్ల కణ్వుడు ‘ధనస్పృత్’—ధనాన్ని గెలిచినవాడయ్యాడో—ఆ శక్తిని లక్ష్యంగా, రయి (సమృద్ధి) కొరకు, మా ధీ/ధ్యానాన్ని నిలుపుదుము.
Mantra 19
इमा उ वः सुदानवो घृतं न पिप्युषीरिषः । वर्धान्काण्वस्य मन्मभिः ॥
ఓ సుదానవులారా, మీ ఈ పోషక ధారలు ఘృతంలాంటి మాధుర్యంతో నిండిపోయి పెరిగాయి; కణ్వుని మన్మ—ప్రేరిత వాక్యాలు/భావాలు—వల్ల అవి మరింత బలపడ్డాయి; అంతర్యజ్ఞ ఆహుతులు సమృద్ధి పోషణగా విస్తరించుగాక.
Mantra 20
क्व नूनं सुदानवो मदथा वृक्तबर्हिषः । ब्रह्मा को वः सपर्यति ॥
ఓ సుదానవులారా, ఇప్పుడు మీరు ఎక్కడ ఆనందిస్తున్నారు—ఓ వృక్తబర్హిషః, పవిత్ర బర్హి (ఆసనం) పరచినవారలారా? ఏ బ్రహ్మా, ఏ వాక్-వేత్త, మిమ్మల్ని యథావిధిగా సమీపించి సేవిస్తున్నాడు?
Mantra 21
नहि ष्म यद्ध वः पुरा स्तोमेभिर्वृक्तबर्हिषः । शर्धाँ ऋतस्य जिन्वथ ॥
నిశ్చయంగా, ఓ పవిత్ర ఆసనాన్ని పరచువారలారా, పూర్వమూ మీకు ఇది ఎప్పుడూ భిన్నంగా లేదు. స్తోత్రాల ద్వారా మీరు ఋత యొక్క శర్ధ్ (సమూహం)ను జీవింపజేస్తారు; వాక్కు ద్వారా క్రమబద్ధ శక్తులను కార్యంలో ప్రవృత్తింపజేస్తారు.
Mantra 22
समु त्ये महतीरपः सं क्षोणी समु सूर्यम् । सं वज्रं पर्वशो दधुः ॥
ఒకేసారి వారు మహత్తర ఆపః (జలతత్త్వం)ను సమన్వయపరిచారు; ఒకేసారి క్షోణీ (భూమి)ను; ఒకేసారి సూర్యుణ్ని. ఒకేసారి వారు వజ్రాన్ని పర్వశః—అవయవం అవయవంగా జోడించి—స్థాపించారు.
Mantra 23
वि वृत्रं पर्वशो ययुर्वि पर्वताँ अराजिनः । चक्राणा वृष्णि पौंस्यम् ॥
వారు పర్వశః—అవయవం అవయవంగా—వృత్రునికి వ్యతిరేకంగా ముందుకు సాగారు; అరాజిన (అచల) పర్వతాలను వారు చీల్చివేశారు—ఓ వృష్ణి (బలవంతుడా), పౌంస్య (వీరశక్తి)ను నిర్మిస్తూ.
Mantra 24
अनु त्रितस्य युध्यतः शुष्ममावन्नुत क्रतुम् । अन्विन्द्रं वृत्रतूर्ये ॥
యుద్ధంలో ప్రయత్నించే త్రితుని అనుసరించి, వారు శుష్మం (వీర్యబలం) మరియు క్రతు (ప్రకాశమయ సంకల్పం)ను ముందుకు తెచ్చారు; వృత్ర-తూర్యే (వృత్ర అడ్డంకిని జయించే సంగ్రామంలో) వారు ఇంద్రునితో కలిసి సాగారు.
Mantra 25
विद्युद्धस्ता अभिद्यवः शिप्राः शीर्षन्हिरण्ययीः । शुभ्रा व्यञ्जत श्रिये ॥
చేతుల్లో విద్యుత్తును ధరించి, స్వర్గదిశగా ప్రకాశిస్తూ, కాంతిమయ శిప్రా (చెంప-రక్షకాలు) మరియు స్వర్ణ శిరోభూషణాలతో—ఆ శుభ్రులు శ్రియై (శోభా-ఐశ్వర్యం) కొరకు బాహ్యంగా తమ్మును ప్రకాశింపజేసుకున్నారు.
Mantra 26
उशना यत्परावत उक्ष्णो रन्ध्रमयातन । द्यौर्न चक्रदद्भिया ॥
ఆకాంక్షతో, పరావత్ (దూరతమ లోకం) నుండి నీవు వృషభునికై రంధ్రం (చీలిక/మార్గం) తెరిచినప్పుడు—ద్యౌః (స్వర్గం) కూడ భయంతో వణికినట్లు అయింది.
Mantra 27
आ नो मखस्य दावनेऽश्वैर्हिरण्यपाणिभिः । देवास उप गन्तन ॥
హే దేవులారా! యజ్ఞానందాన్ని దానమిచ్చుటకై, అశ్వాలతో, స్వర్ణ-దీప్త హస్తాలతో మా వద్దకు రండి; సమీపంగా వచ్చి చేరండి.
Mantra 28
यदेषां पृषती रथे प्रष्टिर्वहति रोहितः । यान्ति शुभ्रा रिणन्नपः ॥
వారి చుక్కల (అశ్వం) రథంపై ఉండగా, ఎర్రని (అశ్వం) దండం/ధురాన్ని లాగినప్పుడు, ప్రకాశవంతమైన శక్తులు ముందుకు సాగుతాయి; జలాలను కంపింపజేసి చలనంలోకి తెస్తాయి.
Mantra 29
सुषोमे शर्यणावत्यार्जीके पस्त्यावति । ययुर्निचक्रया नरः ॥
సువిగా పిండిన సోమంలో, శర్యణావతీలో, నివాస-సమృద్ధి గల ఆర్జీకంలో, ఆ నర-వీరులు ‘నిచక్రయా’ (స్థాపిత చక్రంతో) సాగిరి—తమ మార్గంలో అచలంగా.
Mantra 30
कदा गच्छाथ मरुत इत्था विप्रं हवमानम् । मार्डीकेभिर्नाधमानम् ॥
హే మరుతులారా! ఈ విధంగా పిలిచే, అవసరంలో ఉన్న ఋషి వద్దకు మీరు ఎప్పుడు వస్తారు—సహాయం కోరువాడి వద్దకు—మీ ‘మార్డీక’ (కృపామయ-చికిత్సక) శక్తులతో అతనికి ఆధారం ఇస్తూ?
Mantra 31
कद्ध नूनं कधप्रियो यदिन्द्रमजहातन । को वः सखित्व ओहते ॥
ఇప్పుడు, హే ‘కద్ధ’కు ప్రియులారా, మీరు ఇంద్రుణ్ణి ఎందుకు విడిచిపెట్టలేదు? మీలో ఎవరు సఖ్యబంధం నుండి వెనుదిరుగుతాడు?
Mantra 32
सहो षु णो वज्रहस्तैः कण्वासो अग्निं मरुद्भिः । स्तुषे हिरण्यवाशीभिः ॥
బలవంతులతో, వజ్రహస్తులతో కలిసి, మేము కణ్వులు మరుతులతో సహా అగ్నిని స్తుతిస్తాము—బంగారంలా ప్రకాశించే వాణులతో.
Mantra 33
ओ षु वृष्णः प्रयज्यूना नव्यसे सुविताय । ववृत्यां चित्रवाजान् ॥
హే వృష్ణి (బలవంతుడైన దేవా)! యజ్ఞంలో ముందుకు నడిపించే శక్తులను—నూతన ఉద్భవానికి, శుభ-సుగమ గమనానికి—నేను ఇక్కడికి మళ్లించి ప్రవర్తింపజేస్తాను; అవి విచిత్ర వీర్యంతో, నానావిధ తేజస్సులతో పరిపూర్ణమై ఉండుగాక.
Mantra 34
गिरयश्चिन्नि जिहते पर्शानासो मन्यमानाः । पर्वताश्चिन्नि येमिरे ॥
అంతర్గత ‘గిరులు’ కూడా వంగి కిందికి కూర్చునిపోతాయి; తమను తాము దృఢమని భావించిన ప్రతిఘాత ఘనాలు సడలిపోతాయి. ‘పర్వతాలు’ సైతం నియంత్రింపబడి ఆపబడతాయి—దైవ బలం అవరోధంపై ఒత్తిడి చేసినప్పుడు.
Mantra 35
आक्ष्णयावानो वहन्त्यन्तरिक्षेण पततः । धातारः स्तुवते वयः ॥
వారు మనలను మోసుకుపోతారు—దర్శనంలో వేగవంతులు—అంతరిక్ష మార్గంలో ఎగురుతూ; స్తుతించువానికై ధాతారులు (దైవ వ్యవస్థాపకులు) ప్రగతికి చెందిన రెక్కల శక్తులను చేర్చుతారు.
Mantra 36
अग्निर्हि जानि पूर्व्यश्छन्दो न सूरो अर्चिषा । ते भानुभिर्वि तस्थिरे ॥
అగ్ని నిజంగా ప్రాచీనుడు, జన్మజాత జ్ఞాత—ఛందస్సు యొక్క సూర్యుని వలె, తన అర్చిస్ (జ్వాల)తో. అతని భాను (కిరణాలు) వల్ల ఆ శక్తులు విస్తరించి ప్రకాశించి, తమ తమ స్థానాలలో స్థిరపడతాయి.
The poet “pours forth” Triṣṭubh nourishment for the Maruts; they are envisioned shining and ruling across mountain ranges (RV 8.7.1).
Praise becomes an energizing offering: the Maruts’ streams of strength are compared to ghee, swelling through Kāṇva-inspired formulations and drawing the gods nearer to the sacrifice (cf. RV 8.7.19).
The hymn’s power peaks in the sense of ‘vardhana’ (increase): mantra and offering jointly amplify the Maruts’ might, turning divine force into protection and prosperity for the worshiper.
Agni appears as the ancient, radiant knower—sunlike through flame—by whose rays the powers ‘stand forth’ and take their stations, concluding with luminous stability (RV 8.7.36).
प्र यद्वस्त्रिष्टुभमिषं मरुतो विप्रो अक्षरत् । वि पर्वतेषु राजथ ॥इमा उ वः सुदानवो घृतं न पिप्युषीरिषः । वर्धान्काण्वस्य मन्मभिः ॥अग्निर्हि जानि पूर्व्यश्छन्दो न सूरो अर्चिषा । ते भानुभिर्वि तस्थिरे ॥The Maruts are a host of storm and wind powers—radiant, swift, and loud—invoked to bring strength, protection, and forward-moving energy to the sacrificer.
Triṣṭubh is the hymn’s driving meter, and the poet treats the mantra itself as a real offering—an iṣ (nourishing force) that feeds and increases the Maruts’ power.
Agni is the ritual foundation: his flame is described as sunlike, and his radiance ‘sets’ the powers in their proper stations, concluding the invocation with stability and order.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.