Rig Veda Sukta 4
Mandala 8Sukta 421 Mantras

Sukta 4

Sukta 8.4

Rishi

Kaṇva (Kaṇva lineage; Kaṇvāḥ)

Devata

Indra

Chandas

Triṣṭubh (probable; needs verification)

ఇంద్రునికి అంకితమైన ఈ స్తోత్రం దేవుణ్ణి అన్ని దిక్కుల నుండీ పిలిచి, సోమపాన నిష్పీడన జరుగుతున్న యజ్ఞస్థలానికి అతడు వేగంగా రావాలని కోరుతుంది; అడ్డంకులను ఛేదించి విజయం సాధించే వాడిగా అతడిని స్తుతిస్తుంది. ఇందులో యజ్ఞపు తక్షణత (అధ్వర్యువును సోమరసం ప్రవహింపజేయమని ప్రేరేపించడం) మరియు వృత్రహంతగా ఇంద్రుని విశ్వవ్యాప్త పాత్ర పరస్పరం నేయబడి ఉన్నాయి. చివరికి సమృద్ధి చిత్రణతో ముగుస్తుంది—స్థిరంగా నిలిచిన ప్రకృతి శక్తులే కూడా వృద్ధిని ‘పంచిపెడుతున్నట్లు’ కనిపిస్తుంది.

Mantras

Mantra 1

यदिन्द्र प्रागपागुदङ्न्यग्वा हूयसे नृभिः । सिमा पुरू नृषूतो अस्यानवेऽसि प्रशर्ध तुर्वशे ॥

ఓ ఇంద్రా! నిన్ను తూర్పునుండో పడమరనుండో, పై నుండో కింద నుండో మనుష్యులు పిలిచినా—నీవే నృ-తేజస్ (మానవ ఆత్మబలం) నుండి జన్మించిన బహుశక్తిమంతుడు. ఈ సాధకునికై విజేతగా ముందుకు దూసుకుపో; ప్రయత్నశీల ఆత్మ అయిన తుర్వశునికై జయదాయక బలంగా వచ్చి చేరుము.

Mantra 2

यद्वा रुमे रुशमे श्यावके कृप इन्द्र मादयसे सचा । कण्वासस्त्वा ब्रह्मभिः स्तोमवाहस इन्द्रा यच्छन्त्या गहि ॥

రుమాతో గానీ, రుశమాతో గానీ, శ్యావకునితో గానీ, కృపతో గానీ—ఓ ఇంద్రా! నీవు సఖ్యభావంలో ఆనందిస్తావు; అయినా స్తోమం, బ్రహ్మం (మంత్రం) మోసుకొనే కణ్వులు నిన్ను ఇక్కడికి ఆకర్షిస్తారు. రా—మా ప్రేరిత వాక్యమే నీ రథము.

Mantra 3

यथा गौरो अपा कृतं तृष्यन्नेत्यवेरिणम् । आपित्वे नः प्रपित्वे तूयमा गहि कण्वेषु सु सचा पिब ॥

పసిడి వర్ణముగలది దాహంతో సిద్ధమైన నీటివైపు—అవిరామ ధారవైపు—పరుగెత్తినట్లు, మా సమీపాగమనానికి, సంపూర్ణ సంగమానికి త్వరగా రా. కణ్వుల మధ్య సఖ్యంగా పానము చేయుము; అంతరానందం తృప్తి పొందుగాక.

Mantra 4

मन्दन्तु त्वा मघवन्निन्द्रेन्दवो राधोदेयाय सुन्वते । आमुष्या सोममपिबश्चमू सुतं ज्येष्ठं तद्दधिषे सहः ॥

హే మఘవన్ ఇంద్రా! రాధా (సమృద్ధి) ప్రసాదించువాడా, సోమబిందువులు నిన్ను ఆనందింపజేయుగాక—సోమాన్ని పిండే యజమానునికి. నీవు ‘అముష్య’ (ప్రాచీన/ఇతర) వాడి, చమూ (పాత్రం)లో పిండిన, జ్యేష్ఠ సోమాన్ని పానంచేసితివి; దానివల్ల నీవు నీలో ఆ విజయకర సహస్ (బలం)ను స్థాపించితివి.

Mantra 5

प्र चक्रे सहसा सहो बभञ्ज मन्युमोजसा । विश्वे त इन्द्र पृतनायवो यहो नि वृक्षा इव येमिरे ॥

నీవు సహస్ చేత సహస్‌ను ప్రవర్తింపజేసితివి; ఓజసా చేత కలవరపెట్టే ఉగ్ర మన్యు (కోపం/ఉన్మాదం)ను విరిచితివి. హే ఇంద్రా! నీ విజయవేగానికి ఎదురుగా నిలిచే నీ పృతనాయవ (యుద్ధాసక్త) శత్రువులందరూ నరికిన వృక్షాలవలె కూలిపోతారు.

Mantra 6

सहस्रेणेव सचते यवीयुधा यस्त आनळुपस्तुतिम् । पुत्रं प्रावर्गं कृणुते सुवीर्ये दाश्नोति नमउक्तिभिः ॥

యెవడు సహస్రంలా, యవీయుధా (యువ ఆయుధాలు) కలవాడివలె, నీతో కలిసి సాగి, సమీప-స్తుతితో నిన్ను చేరుతాడో—అతడు సువీర్య (వీరశక్తి) రంగంలో ముందుకు నడిపే ఫలంగా పుత్రుని నిర్మించుకొంటాడు; నమః-ఉక్తి (వందనవచనాలు) ద్వారా అతడు సిద్ధి/పూర్ణతను పొందుతాడు.

Mantra 7

मा भेम मा श्रमिष्मोग्रस्य सख्ये तव । महत्ते वृष्णो अभिचक्ष्यं कृतं पश्येम तुर्वशं यदुम् ॥

మేము భయపడకుందాం; నీ ఉగ్ర సఖ్యంలో మేము శ్రమించకుందాం, హే ఇంద్రా. హే వృషన్ (బలవంతుడా), అంతర్దృష్టికి ప్రత్యక్షమైన నీ మహత్కార్యాన్ని మేము దర్శించుదుము—(విజయరూపంగా) తుర్వశ, యదు లను మా పక్షానికి తెచ్చుటను.

Mantra 8

सव्यामनु स्फिग्यं वावसे वृषा न दानो अस्य रोषति । मध्वा सम्पृक्ताः सारघेण धेनवस्तूयमेहि द्रवा पिब ॥

ఎడమ (సవ్య) మార్గాన్ని అనుసరించి ఉబ్బిన సమృద్ధి ప్రవాహమవుతుంది; వృషభంలా అతని దానం ఆనందవేగంతో పొంగిపొర్లుతుంది. మధువుతో, సారంతో కలిసిన ఆ ధారలు—హే పరిపూర్ణత ధేనువులారా—త్వరగా రండి; ఇక్కడికి పరుగెత్తి వచ్చి పానంచేయండి.

Mantra 9

अश्वी रथी सुरूप इद्गोमाँ इदिन्द्र ते सखा । श्वात्रभाजा वयसा सचते सदा चन्द्रो याति सभामुप ॥

అశ్వసంపన్నుడు, రథారూఢుడు, సురూపుడు, ప్రకాశమయ గోసంపదతో సమృద్ధుడు—ఇటువంటివాడే నీ సఖుడు, హే ఇంద్రా. వీర్యభాగి, ప్రాణబల వృద్ధితో అతడు సదా సహచరిస్తాడు; నిత్యదీప్తుడై సభ వైపు అతడు आरोహణం చేస్తాడు.

Mantra 10

ऋश्यो न तृष्यन्नवपानमा गहि पिबा सोमं वशाँ अनु । निमेघमानो मघवन्दिवेदिव ओजिष्ठं दधिषे सहः ॥

ఋషి-మృగంలా తృష్ణతో, హే ఇంద్రా, ఈ పానస్థానానికి రా; నిన్ను ఆకర్షించే ‘వశా’ (ఇచ్ఛ) ప్రకారం సోమాన్ని పానంచేయి. హే మఘవన్, అంతరంగంలోనే సమీకరించుకుంటూ, నీవు దినదినమూ అత్యంత ఓజస్సుగల బలాన్ని స్థాపిస్తావు.

Mantra 11

अध्वर्यो द्रावया त्वं सोममिन्द्रः पिपासति । उप नूनं युयुजे वृषणा हरी आ च जगाम वृत्रहा ॥

హే అధ్వర్యూ, సోమాన్ని ప్రవహింపజేయి; ఇంద్రుడు దానికి తృష్ణపడుతున్నాడు. ఇప్పుడు అతడు తన రెండు బలమైన హరి (అశ్వాలు) ను యోగించాడు; వృత్రహా సమీపానికి వచ్చాడు.

Mantra 12

स्वयं चित्स मन्यते दाशुरिर्जनो यत्रा सोमस्य तृम्पसि । इदं ते अन्नं युज्यं समुक्षितं तस्येहि प्र द्रवा पिब ॥

దాతుడైన జనుడూ స్వయంగా ఇలానే భావిస్తాడు—నీవు సోమంతో తృప్తి పొందే చోట. ఇది నీకు తగిన అన్నం, బాగా చల్లబడీ సిద్ధమై ఉంది; దీనివద్దకు రా—ముందుకు దూసుకెళ్లి, పరుగెత్తి పానంచేయి.

Mantra 13

रथेष्ठायाध्वर्यवः सोममिन्द्राय सोतन । अधि ब्रध्नस्याद्रयो वि चक्षते सुन्वन्तो दाश्वध्वरम् ॥

ఓ అధ్వర్యువులారా, రథమార్గంపై దృఢంగా నిలిచిన ఇంద్రునికై సోమాన్ని పిండండి. ప్రకాశమయమైన (బ్రధ్న) ఆధారంపై పిండే రాళ్లు కార్యంలో కనిపిస్తున్నాయి; యజ్ఞాన్ని అర్పించే సోమపిండువారు ఆ అధ్వర్ (యజ్ఞకర్మ)ను ప్రాకట్యం చేస్తారు.

Mantra 14

उप ब्रध्नं वावाता वृषणा हरी इन्द्रमपसु वक्षतः । अर्वाञ्चं त्वा सप्तयोऽध्वरश्रियो वहन्तु सवनेदुप ॥

ప్రకాశమయమైన బ్రధ్నుని సమీపంలో ఆ రెండు బలమైన హరి (అశ్వాలు) ఊపిరి విడుస్తూ ఇంద్రుని అప్సు (జలాల) మీదుగా తీసుకువస్తాయి. మా వైపు—ప్రతి సవనంలో—యజ్ఞశ్రియైన ఆ ఏడు (ప్రేరక శక్తులు) నిన్ను ఇక్కడికి మోసుకొనివచ్చుగాక.

Mantra 15

प्र पूषणं वृणीमहे युज्याय पुरूवसुम् । स शक्र शिक्ष पुरुहूत नो धिया तुजे राये विमोचन ॥

మేము ముందుగా పూషణుని వరిస్తాము—యుగానికి జోడించదగినవాడిని, పురూవసు (అనేక సంపదలు) కలవాడిని. ఓ శక్రా, ఓ పురుహూతా, మా ధియా (ప్రేరిత బుద్ధి)ను శిక్షించు; ఓ విమోచనా, తుజ (ఉద్రేకం/ప్రేరణ) కోసం—రాయ (సంపద/పూర్ణత) కొరకు.

Mantra 16

सं नः शिशीहि भुरिजोरिव क्षुरं रास्व रायो विमोचन । त्वे तन्नः सुवेदमुस्रियं वसु यं त्वं हिनोषि मर्त्यम् ॥

హే విమోచన! చర్మకారుని చేతిలోని క్షురంలా మమ్మల్ని సమేతంగా పదును పెట్టు; సమృద్ధి యొక్క ధనాన్ని మాకు ప్రసాదించు. నీలోనే ఆ సువేదము, ఉషస్సువలె ఉదయించే వసువు ఉంది; దానిని నీవే మర్త్యునిలో ప్రవహింపజేస్తావు.

Mantra 17

वेमि त्वा पूषन्नृञ्जसे वेमि स्तोतव आघृणे । न तस्य वेम्यरणं हि तद्वसो स्तुषे पज्राय साम्ने ॥

హే పూషన్! నీ ‘ఋంజస’—సూటిగా నడిపించే నాయకత్వంలో నిన్ను నేను తెలుసుకొన్నాను; హే ఆఘృణే (ఉష్ణ-దీప్తిమంతుడా)! నిన్ను స్తోతవం చేయడం నాకు తెలుసు. నీ ‘వసు’—ఆ సమృద్ధి యొక్క హద్దు నాకు తెలియదు; అందుకే పజ్రుని దృఢమైన సామగానంతో నిన్ను స్తుషే—స్తుతిస్తున్నాను.

Mantra 18

परा गावो यवसं कच्चिदाघृणे नित्यं रेक्णो अमर्त्य । अस्माकं पूषन्नविता शिवो भव मंहिष्ठो वाजसातये ॥

హే ఆఘృణే అమర్త్య! కిరణాల ‘గావో’ (గావః) తమ ‘యవస’—మేతభూమికి దూరంగా వెళ్లినా, నీ ‘రేక్ణః’—సంపద నిత్యం స్థిరంగా ఉంటుంది. హే పూషన్! మా కొరకు శివ—కల్యాణకరమైన అవితా—రక్షకుడవు కా; వాజసాతయే—బలసమృద్ధి విజయార్థం నీవు అత్యంత మంహిష్ఠ—అత్యధిక దాతవు కా.

Mantra 19

स्थूरं राधः शताश्वं कुरुङ्गस्य दिविष्टिषु । राज्ञस्त्वेषस्य सुभगस्य रातिषु तुर्वशेष्वमन्महि ॥

కురుంగుని దివ్య ప్రయత్నాలలో, అలాగే వేగవంతుడూ సుభగుడూ అయిన రాజుని దానాలలో—తుర్వశుల మధ్య ఇచ్చే రాతులలో—నూరు అశ్వాలతో సమృద్ధమైన ఆ స్థిరమైన, ఘనమైన ఐశ్వర్యాన్ని మేము గుర్తించి మనస్సులో నిలిపాము.

Mantra 20

धीभिः सातानि काण्वस्य वाजिनः प्रियमेधैरभिद्युभिः । षष्टिं सहस्रानु निर्मजामजे निर्यूथानि गवामृषिः ॥

ప్రేరిత ధీయులతో, కాణ్వుని విజయలాభాలతో—బలవంతులతో, ప్రియమేధస్సు గలవారితో, స్వర్గజయ శక్తులతో—మేము క్రమంగా అరవై వేల్ని వెలికి తీస్తాము; ఋషి గవాల యూతాలను (రశ్ముల మందలను) గుప్తస్థితి నుండి బయటకు ప్రదర్శిస్తాడు.

Mantra 21

वृक्षाश्चिन्मे अभिपित्वे अरारणुः । गां भजन्त मेहनाश्वं भजन्त मेहना ॥

నా సన్నిహిత నివాసంలో వృక్షాలుకూడా నాకు స్పందించాయి. అవి నాకు గావు (రశ్మి) పంచుతాయి; అవి నాకు అశ్వం (బలం) పంచుతాయి—వృద్ధిని ప్రసాదించేవి.

Frequently Asked Questions

It is an invocation of Indra to come quickly to the Soma sacrifice, praised as the obstacle-slayer who brings victory and material increase like cattle and horses.

Because the hymn is tied to the Soma-pressing ritual: the Adhvaryu’s action of pressing and letting Soma run is the moment that draws Indra near, since Indra is said to thirst for Soma.

In Vedic language, cows and horses symbolize wealth, light, and strength; the hymn asks that Indra’s presence convert the sacrifice into tangible prosperity and sustained power for the worshipper and community.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App