Mandala 9

Sukta 1

Sukta 9.1

ସୋମ ପବମାନ ଗ୍ରନ୍ଥର ଏହି ଆରମ୍ଭିକ ସୂକ୍ତରେ ଚାପାଯାଇ ଛାଣାଯାଉଥିବା ସୋମଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି—ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାନାର୍ଥେ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମଧୁର, ଉତ୍ସାହଦାୟକ ଧାରାରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉନ୍ତୁ ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ। ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଛାଣନୀ ମାଧ୍ୟମରେ ସୋମଙ୍କ ଶୁଦ୍ଧିକରଣ, ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶକ୍ତିରେ ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ, ଏବଂ ତାହାର ଫଳରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବିଜୟୀ ପ୍ରଭାବର ଉଦ୍ଗାରକୁ ଅଙ୍କନ କରେ—ଯାହା ବାଧା (ବୃତ୍ର) ଭାଙ୍ଗେ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଆଣେ।

10 mantras | Rishi: Madhucchandas (traditionally, Soma Pavamāna seer-line; attribution varies by Anukramaṇī traditions) | Devata: Soma Pavamāna (Soma in the act of purification/flowing); with Indra as recipient

Chandas: Gāyatrī (3 pādas × 8 syllables)

Sukta 2

Sukta 9.2

RV 9.2 ଏକ ସୋମ ପବମାନ ସୂକ୍ତ, ଯେଉଁଥିରେ ଦ୍ରଷ୍ଟା ସୋମଙ୍କୁ ପବିତ୍ର (ଛାଣନୀ) ମାଧ୍ୟମରେ ଧାରାବାହି ହେବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରନ୍ତି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ପ୍ରବଳ ଏବଂ ଆହୁତି ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି। ସୋମ ଶୁଦ୍ଧ ହେବା ସହିତ ସେଙ୍କୁ ‘ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କର’ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ, ଯାହା ଦେବୀୟ ବୀରତ୍ୱ, ବିଜୟ ଏବଂ ଯଜ୍ଞକର୍ମକୁ ସଶକ୍ତ କରେ। ସୂକ୍ତର ଶେଷରେ ସୋମଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞର ପ୍ରାଚୀନ ଅନ୍ତରାତ୍ମା ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଏ—ଆହୁତିକୁ ଫଳଦାୟକ କରୁଥିବା ମୂଳ ଶକ୍ତି ଭାବେ।

10 mantras | Rishi: Vasiṣṭha (traditional attribution for portions of RV 9.2; Soma Pavamāna context) | Devata: Soma Pavamāna (Soma in the act of purification), with explicit linkage to Indra

Chandas: Gāyatrī (3 pādas of 8 syllables typical for many Pavamāna verses)

Sukta 3

Sukta 9.3

ଏହି ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତରେ ଚାପାଯାଇଥିବା ସୋମଙ୍କୁ ଅମର, ପକ୍ଷୀସଦୃଶ ଶକ୍ତି ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯିଏ ଶୀଘ୍ର ଭାବେ କୁଣ୍ଡମାନଙ୍କ ଓ ନିବାସ-ସ୍ଥାନକୁ ଧାଉଛନ୍ତି, ପରେ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ଜଳରେ ନିମଜ୍ଜିତ ହୁଅନ୍ତି। ସୋମ ଯେତେବେଳେ ଏକ ସ୍ଥିର ଧାରାରେ ବହେ, ସେ ଉତ୍ସାହଦାୟକ ପ୍ରେରଣା (ଇଷଃ) ଜନ୍ମାଇବା ଓ ଯଜମାନଙ୍କୁ ଧନ-ସମ୍ପଦ ବଣ୍ଟନ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରଶଂସିତ; ଏହା ଯଜ୍ଞୀୟ ପବିତ୍ରତାକୁ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ପ୍ରେରିତ ଶକ୍ତି ସହ ଯୋଡ଼େ।

10 mantras | Devata: Soma Pavamāna (the self-purifying Soma)

Sukta 4

Sukta 9.4

ଏହି ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତରେ ଚାପି ଓ ଛାଣି ଶୁଦ୍ଧ ହେଉଥିବା ସୋମଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି। ତାଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ବିଜୟୀ ହେବାକୁ, ମହା ଯଶ ଲାଭ କରିବାକୁ, ଏବଂ ଉପାସକମାନଙ୍କୁ ଅଧିକ ଉତ୍ତମ ଓ ଅଧିକ ଦୀପ୍ତିମାନ ଅବସ୍ଥାକୁ ପରିବର୍ତ୍ତିତ କରିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି। “ଅଥା ନୋ ବସ୍ୟସସ୍ କୃଧି” ଏହି ପୁନରୁକ୍ତି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅର୍ଜିକୁ ଘେରି ରହେ—ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଦର୍ଶନ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଧନ, ଏବଂ ସୋମଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଓ ସହାୟତାରେ ଧାରଣକାରୀ ସମୃଦ୍ଧି।

10 mantras | Devata: Soma Pavamāna

Sukta 5

Sukta 9.5

ଏହି ସୋମ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ସ୍ୱୟଂ-ଶୁଦ୍ଧିକର ସୋମଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ସେ ଶୁଦ୍ଧିକ୍ରିୟାରେ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ ଦୀପ୍ତି ଓ ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ପ୍ରାଣଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରନ୍ତି। ସୋମଙ୍କୁ ଏକ ପ୍ରବଳ, ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି, ଯାହାଙ୍କର ପ୍ରକଟତା ରାତି ଓ ଉଷା ପରି ପାଳାବଦଳେ ଘଟେ। ଶେଷରେ, ସ୍ୱାହା-ନାଦରେ ପ୍ରବଳିତ ସୋମ-ଆହୁତିକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଦେବଗଣଙ୍କ ସମୂହକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଏ।

11 mantras | Devata: Soma Pavamāna

Sukta 6

Sukta 9.6

ଏହି ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କ ଆନନ୍ଦମୟ ଓ ପ୍ରବଳ ପ୍ରବାହକୁ ଉଲ୍ଲାସିତ କରାଯାଇଛି—ଉନର ଛାଣନୀ ମାଧ୍ୟମରେ ବେଗରେ ବହି ସେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି, ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପବିତ୍ର ହୋଇ ଅର୍ପଣଯୋଗ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି। ସୋମକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ‘ବୃଷଭ’ ଓ ଦ୍ରୁତ ଅଶ୍ୱ ସଦୃଶ ଭାବେ ଚିତ୍ରିତ କରାଯାଇଛି; ଯଜ୍ଞୀୟ ଉପାୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେ ପରିଶୋଧିତ ହୋଇ ପ୍ରେରିତ ବାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି ଏବଂ ବିଶେଷକରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟ ମତ୍ତତାମୟ ଆନନ୍ଦ ଦାନ କରନ୍ତି।

9 mantras | Devata: Soma Pavamāna.

Sukta 7

Sukta 9.7

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତରେ ସୋମ-ବିନ୍ଦୁମାନଙ୍କୁ ଋତର ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ପଥରେ ଅଗ୍ରସର ହେଉଥିବା ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି; ଛାଣନୀ ମାଧ୍ୟମରେ ଶୋଧିତ ହେବା ସହ ସେମାନେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଅନ୍ତି। ଏଠାରେ ସୋମକୁ ଚେତନ, ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଚିତ୍ରିତ କରାଯାଇଛି, ଯିଏ ଶୋଧନ ପରେ ‘ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରେ’; ଏବଂ ଗାୟକଙ୍କ ପ୍ରେରିତ ଚିନ୍ତା ସେବାଭାବରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ମୁଖୀ ହୁଏ। ସୂକ୍ତଟି ପରେ ଏକତ୍ର ବିଜୟ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ବିସ୍ତାରିତ—ଧନ, ମାଧୁର୍ୟ, ଯଶ, ଏବଂ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ଧନ-ସମ୍ପଦ—ଯାହାକୁ ଦ୍ୟାଉ ଓ ପୃଥିବୀ ସମର୍ଥନ କରନ୍ତି।

7 mantras | Devata: Soma Pavamāna (purifying Soma as a conscious power)

Chandas: unknown (not supplied in input; requires metrical verification/Anukramaṇī lookup)

Sukta 8

Sukta 9.8

ଏହି ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତରେ ନବଶୁଦ୍ଧ ସୋମଧାରାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଇଚ୍ଛାଦିଗକୁ ବହିଯାଇ ତାଙ୍କର ବୀର୍ୟ (ବୀରଶକ୍ତି) ବଢ଼ାଇ ଦିବ୍ୟ ଉଲ୍ଲାସ ଆଣୁଥିବାର ଗାଥା ଗାଯାଯାଇଛି। ସୋମକୁ ଦ୍ରୁତ, ପ୍ରବଳ ଶୋଧକ ଭାବେ ଚିତ୍ରିତ କରାଯାଇଛି—ଦେବମାନଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ମୁକ୍ତ—ଯିଏ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସନ୍ତାନ, ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ଓ ପୂରଣତାର ରୂପେ ପୋଷଣ ହୋଇଉଠେ।

9 mantras | Devata: Soma Pavamāna (in relation to Indra)

Chandas: unknown (not supplied in input)

Sukta 9

Sukta 9.9

ଏହି ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତରେ ପିଷ୍ଟ ଓ ପ୍ରବାହମାନ ସୋମଙ୍କୁ ଦ୍ୟୁତିମାନ ଋଷି-ଶକ୍ତି ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି, ଯେ ଦୁଇ ଲୋକ (ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀ) ମଧ୍ୟରେ ଗତି କରି ଶୋଧନ ଦ୍ୱାରା ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ। ଏଠାରେ ସୋମଙ୍କ ସ୍ପଷ୍ଟ ଧାରାକୁ ପ୍ରେରିତ ବାଣୀ, ଋତ (ଠିକ୍ ନିୟମ/ବ୍ୟବସ୍ଥା) ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବିଜୟୀ ଧର୍ମ-ନିୟମ ସହ ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି, ଏବଂ ଶେଷରେ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ଯଶ, ବଳ, ବୁଦ୍ଧି ଓ ସ୍ୱଃ (ଦ୍ୟୁତିମାନ ଲୋକ) ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି।

9 mantras | Devata: Soma (Pavamāna)

Sukta 10

Sukta 9.10

ଏହି ସୋମ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ପିଷ୍ଟ, ଛାଣାଯାଇ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ସୋମ-ଧାରାର ସ୍ୱୟଂ-ପ୍ରେରିତ ବେଗମୟ ପ୍ରବାହକୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯାହା ରାୟୀ (ପ୍ରଚୁରତା, ଧନ, ସତ୍ତାର ପୂର୍ଣ୍ଣତା) ଦିଗକୁ ଗତିଶୀଳ ହୁଏ। ସୋମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେବା ସହିତ, ତାଙ୍କର ପ୍ରବାହକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ-କିରଣ (ବିବସ୍ୱତ), ଉଷାର ଆଶୀର୍ବାଦ (ଉଷସ, ଭଗ) ଏବଂ ଋଷିଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦୃଶ୍ୟ ଗୁପ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଆସନ ସହ ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି—ଯାହା ସୂଚାଏ ଯେ ଯଜ୍ଞୀୟ ଶୁଦ୍ଧିକରଣ ଚେତନାର ଉତ୍ତରୋତ୍ତର ଉଦ୍ଧାରକୁ ପ୍ରତିବିମ୍ବିତ କରେ।

9 mantras | Devata: Soma Pavamāna

Sukta 11

Sukta 9.11

ଏହି ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତରେ ଶୁଦ୍ଧ ଇନ୍ଦୁକୁ ସ୍ତୁତିଗୀତରେ ଡାକାଯାଏ—ସେ ଛାଣନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଧାରାବାହି ହୋଇ ବହେ, ଦେବମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଶୀଘ୍ର ଧାଉଁଥାଏ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ସୁଲଭ କରେ। ସୂକ୍ତଟି ସୋମର ମାଧୁର୍ୟ ଓ ଉତ୍ସାହଦାୟକ ବଳକୁ ପ୍ରଶଂସା କରେ ଏବଂ ଧନ, ବୀରବଳ, ଓ ବିଜୟୀ ସହଚର୍ୟ ପାଇଁ—ବିଶେଷକରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହ ଏକତାରେ—ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ।

9 mantras | Devata: Soma Pavamāna (Indu)

Sukta 12

Sukta 9.12

ଏହି ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତରେ ଚାପାଯାଇଥିବା ସୋମ-ବିନ୍ଦୁମାନେ ଶୋଧକ ମାଧ୍ୟମରେ ବେଗରେ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ ଋତ (ବିଶ୍ୱ-ନିୟମ)ର ଆସନକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତିବର୍ଦ୍ଧନ ପାଇଁ ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମଧୁର ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇଯାନ୍ତି। ସୋମର ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ ଘଟମାନେ ଭିତରେ ଓ ଛାଣନୀ/ପବିତ୍ରକ ମାଧ୍ୟମରେ ହେବାକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି; ଶେଷରେ ପ୍ରାର୍ଥନା ଯେ ଶୁଦ୍ଧ ଇନ୍ଦୁ ଉପାସକଙ୍କ ଭିତରେ ସ୍ୱୟଂ-ଧାରଣଶୀଳ, ସହସ୍ର-କିରଣୀୟ ସମୃଦ୍ଧି (ରୟି) ସ୍ଥାପନ କରୁ।

9 mantras | Devata: Soma Pavamāna (for Indra)

Chandas: Gāyatrī (probable)

Sukta 13

Sukta 9.13

ଏହି ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତରେ ସ୍ୱୟଂ-ଶୁଦ୍ଧିକର ସୋମଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ସେ ଉଲ୍ଲର ଛାଣନୀ ମାଧ୍ୟମରେ “ହଜାର ଧାରା”ରେ ବେଗରେ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ। ବିଶେଷତଃ ସୋମଙ୍କ ସ୍ପଷ୍ଟୀକୃତ ସାରକୁ ବାୟୁ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଆହୁତି ଭାବେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି, ଏବଂ ପ୍ରବାହମାନ ଇନ୍ଦୁ-ଶକ୍ତିମାନେ ପ୍ରଚୁର ଧନ, ବୀର୍ୟ/ଶୌର୍ୟ, ଓ ଶତ୍ରୁଶକ୍ତିର ପରାଜୟ ଆଣୁନ୍ତୁ ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି। ସୂକ୍ତଟି ସୋମଙ୍କ “ଋତର ଗର୍ଭ”ରେ ନିବାସ ସହ ଶେଷ ହୁଏ—ଯେଉଁଠାରେ ପବିତ୍ରତା, ଧର୍ମ/ଋତ-ନିୟମ, ଓ ଦୀପ୍ତ ଦର୍ଶନ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୁଏ।

9 mantras | Devata: Soma Pavamāna (with explicit linkage to Vāyu and Indra as recipients).

Chandas: Likely Triṣṭubh/Jagatī-class line length; requires syllable count verification.

Sukta 14

Sukta 9.14

ଏହି ସୋମ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ଶୁଦ୍ଧିକୃତ ସୋମଙ୍କୁ ଋଷି-ସଦୃଶ ଶକ୍ତି ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯିଏ ବିଶ୍ୱଜଳ ଉପରେ ଗତି କରନ୍ତି, ପ୍ରେରିତ ବାଣୀକୁ ବହନ କରନ୍ତି ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଓ ପାର୍ଥିବ ଦୁଇ ଲୋକକୁ ଜାଗ୍ରତ କରନ୍ତି। ପୁନଃପୁନଃ ପରିଶୋଧନ ଦ୍ୱାରା ସୋମ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଅନ୍ତି, ‘ଗାଈ’ (କିରଣ/ଆଲୋକଦାୟକ ଶକ୍ତି) ଜିତନ୍ତି, ଏବଂ ଯଜମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିବାକୁ ଆହ୍ୱାନିତ—ବସୁ, ଅର୍ଥାତ୍ ଆଲୋକ, ବଳ ଓ କୁଶଳର ସମୃଦ୍ଧି ନେଇ।

8 mantras | Devata: Soma Pavamāna

Sukta 15

Sukta 9.15

ଏହି ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତରେ ଶୋଧିତ ସୋମ ଛାଣନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବେଗରେ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କିରଣରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବିଜୟୀ ଶକ୍ତିର “ଖୋଲା କ୍ଷେତ୍ର” ଦିଗକୁ ଅଗ୍ରସର ହୁଏ ବୋଲି ଗାୟନ କରାଯାଇଛି। ଏଠାରେ ସୋମର ଶୁଦ୍ଧିକରଣକୁ ଯଜ୍ଞୀୟ କ୍ରିୟା ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ-ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା—ଦୁଇଭାବେ ଚିତ୍ରିତ କରାଯାଇଛି: ଏହି ଦୀପ୍ତ ପାନୀୟ ଶକ୍ତି, ଆନନ୍ଦ ଏବଂ ଏକ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପରିଣତ ହୋଇ ବିଜୟ ଓ ଧର୍ମସମ୍ମତ କର୍ମ ପାଇଁ ପଥ ପରିଷ୍କାର କରେ।

8 mantras | Devata: Soma Pavamāna (in relation to Indra)

Sukta 16

Sukta 9.16

ଏହି ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତରେ ପିଷ୍ଟ ସୋମକୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯେଉଁଥି ଶିଳାମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ବେଗରେ ବାହାରି ଉଲ୍ଲର ଛାଣି ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ, ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ମଦକ (ପ୍ରେରଣାଦାୟକ) ସାର ହୋଇଉଠେ। ଏହା ସୋମର ଦ୍ରୁତ, ଧାରାବାହି ପ୍ରବାହକୁ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଶକ୍ତିର ଜାଗରଣ—ବିଶେଷକରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଳ—ସହ ଏବଂ ଉପାସକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୃଷ୍ଟିବୋଧ ଓ ପ୍ରାଣଶକ୍ତିର ତୀକ୍ଷ୍ଣତା ସହ ଯୋଡ଼ିଦିଏ।

8 mantras | Devata: Soma Pavamāna

Sukta 17

Sukta 9.17

ଏହି ପବମାନ ସୋମ-ସୂକ୍ତରେ ଚାପାଯାଇଥିବା ସୋମକୁ ନଦୀ ପରି ଆଗେଇ ଧାଉଥିବା, ବାଧାକୁ ଭାଙ୍ଗି ଦେଇ, ଦେବମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବା ପଥରେ ଛାଣନୀ ମାଧ୍ୟମରେ ନିଜକୁ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି। ସୋମ ‘ତିନି ଦୀପ୍ତିମାନ ଲୋକ’କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଉଠେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ-ସଦୃଶ ପ୍ରେରଣାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ଆଲୋକ ଓ ପ୍ରାଣଶକ୍ତିକୁ ଆଗକୁ ଧକ୍କା ଦିଏ। ଶେଷରେ, ମଧୁର ଓ ପ୍ରବଳ ଧାରାକୁ ସାଧାରଣ ଯଜ୍ଞ-ସ୍ଥାନରେ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଏ—ଋତ (ସତ୍ୟ/ନିୟମ) ପାଇଁ ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ପାନ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ।

8 mantras | Rishi: Kāṇva (general for adjacent pavamāna material; hymn-level attribution may vary) | Devata: Soma Pavamāna

Chandas: Gāyatrī (probable)

Sukta 18

Sukta 9.18

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ସେ ଚାପାଯାଇ ଛାଣନୀ ମାଧ୍ୟମରେ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ପର୍ବତୀୟ ଉତ୍ସରୁ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ପାତ୍ରମାନଙ୍କୁ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅନ୍ତି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନ୍ତ୍ରରେ “madeṣu sarvadhā asi” ନାମକ ପୁନରୁକ୍ତି ଫେରିଆସି, ସମସ୍ତ ଉନ୍ନତ ଅବସ୍ଥା ଓ ପବିତ୍ର ଉଲ୍ଲାସରେ ସୋମଙ୍କ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଉପସ୍ଥିତିକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରେ। ଏହି ସୂକ୍ତର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଯଜ୍ଞୀୟ (ପ୍ରବାହମାନ ସୋମକୁ ପବିତ୍ର କରିବା) ଏବଂ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ (ପବିତ୍ର ସାର ମାଧ୍ୟମରେ ସ୍ପଷ୍ଟତା, ଶକ୍ତି ଓ ସମୃଦ୍ଧିକୁ ଆହ୍ୱାନ କରିବା) ଉଭୟ।

7 mantras | Devata: Soma Pavamāna

Chandas: Anuṣṭubh (probable; refrain-like cadence)

Sukta 19

Sukta 9.19

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସୋମ-ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ଛାଣି ମାଧ୍ୟମରେ ଶୁଦ୍ଧ ହେଉଥିବା ସୋମଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି ଏବଂ ସେ ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ—ଉଭୟରୁ “ଦୀପ୍ତ ଧନ” ଆଣିଦିଅନ୍ତୁ ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି। ଏଥିରେ ଯଜ୍ଞୀୟ ଚିତ୍ରଣ (ବହୁଥିବା, ସ୍ପଷ୍ଟୀକୃତ ପାନୀୟ ଓ ତାହାର ପୋଷକ ଶକ୍ତି) ସହ ଏକ ବ୍ୟବହାରିକ ଅନୁରୋଧ ମିଶିଛି: ସୋମଙ୍କ ଶୁଦ୍ଧ ପ୍ରଭାବ ନିକଟ କିମ୍ବା ଦୂର ଥିବା ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦମନ କରୁ।

7 mantras | Rishi: Ascribed generally in RV 9 (Pavamāna Maṇḍala) to Soma-pavamāna seers; specific attribution for 9.19 varies by tradition (often treated as Soma hymns of the Pavamanas rather than a single fixed r̥ṣi). | Devata: Soma Pavamāna (the purifying Soma)

Chandas: Gāyatrī (3 pādas × 8 syllables; typical for many Soma-pavamāna verses)

Sukta 20

Sukta 9.20

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଗାୟତ୍ରୀ ସୂକ୍ତରେ ସୋମ ପବମାନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯେତେବେଳେ ସେ ଉଲ୍ଲର ପବିତ୍ର (ପବିତ୍ର) ଛାଣି ମଧ୍ୟରୁ ବେଗରେ ଧାଉଛନ୍ତି, ଦେବମାନଙ୍କ ଆନନ୍ଦାର୍ଥେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏକ ଋଷି-ସଦୃଶ ଧାରା ଭଳି। କବି ଶୁଦ୍ଧିକୃତ ସୋମଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି ଯେ ସେ ସମସ୍ତ ବିରୋଧୀ ଶକ୍ତିକୁ ଜୟ କରୁନ୍ତୁ ଏବଂ ସ୍ଥିର ଧନ (ଧ୍ରୁବ ରୟି), ପୋଷଣ/ବୃଦ୍ଧିର ପ୍ରେରଣା (ଇଷ୍), ଓ ବୀର୍ୟଶାଳୀ ଶକ୍ତି (ସୁବୀର୍ୟ) କୁ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ଏବଂ ଯଜମାନଙ୍କ ଜୀବନରେ ଆଣିଦିଅନ୍ତୁ।

7 mantras | Rishi: Pavamāna Soma seer tradition (RV 9). | Devata: Soma Pavamāna

Chandas: Gāyatrī

Sukta 21

Sukta 9.21

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଧାରାମାନେ ଛାଣନୀ ମାଧ୍ୟମରେ ବେଗରେ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ପ୍ରବଳ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଉତ୍ସାହ ଓ ବିଜୟ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହେବାକୁ ସ୍ତୁତିତ। ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ସୋମର ଶୋଧନମୟ ଗତି, ‘ସ୍ୱର’ (ସୂର୍ଯ୍ୟ-ଲୋକ) ଆଲୋକ ଓ ଧନ-ରତ୍ନ ଜିତିବାର ଶକ୍ତି, ଏବଂ ‘ସତ୍’ (ବାସ୍ତବ) ଠାରୁ ପ୍ରେରିତ ଚିନ୍ତା (ମତି)କୁ ପ୍ରକଟ କରିବାର କ୍ଷମତାକୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ। ଯଜ୍ଞରେ ଓ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଅର୍ଥରେ, ଏହି ସୂକ୍ତ ସ୍ପଷ୍ଟୀକୃତ ଆନନ୍ଦକୁ ଇନ୍ଦ୍ର-ସଦୃଶ ଶକ୍ତି ଓ ଦୀପ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଉତ୍ସାହଦାତା ଭାବେ ପାଳନ କରେ।

7 mantras | Devata: Soma (as Pavamāna streams) with explicit relation to Indra

Sukta 22

Sukta 9.22

ଏହି ସୋମ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ପିଷ୍ଟ ସୋମକୁ ଦ୍ରୁତ, ଗର୍ଜନମୟ ଧାରାରୂପେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ରଥମାନଙ୍କ ପରି ଉଦ୍ଧତ ଭାବେ ଧାଉଥିବା, ଯଜମାନଙ୍କୁ ବଳ, ପ୍ରଚୁରତା ଓ ପ୍ରେରିତ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇଥିବା। ଏହା ସୋମର ଶୋଧନ ଓ ସ୍ପଷ୍ଟକରଣ ଶକ୍ତିକୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ—ଛାଣନୀ ମାଧ୍ୟମରେ ଗତି କରି ‘ସ୍ପଷ୍ଟଦର୍ଶୀ’ ହେବା ଓ ଧୀ (ପ୍ରେରିତ ଚିନ୍ତା)କୁ ଜାଗ୍ରତ କରିବା। ସୋମକୁ ପଣିମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଗୁପ୍ତ ଧନ ପୁନରୁଦ୍ଧାରକ ଏବଂ ‘ତଣା ତନ୍ତୁ’କୁ ଦୃଢ଼ କରୁଥିବା ବୋଲି ମଧ୍ୟ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯାହା ଯଜ୍ଞକ୍ରିୟା ଓ ସାକ୍ଷାତ୍କାରର ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନତାର ପ୍ରତୀକ।

5 mantras | Devata: Soma Pavamāna

Sukta 23

Sukta 9.23

ଏହି ସୋମ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ଶୀଘ୍ରଗାମୀ, ମଧୁଧାରା-ପ୍ରବାହୀ ସୋମଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଶୋଧିତ ହୋଇ ପ୍ରବାହିତ ହେବା ସମୟରେ ସେ ପ୍ରେରିତ କାବ୍ୟ (କାବ୍ୟ) କୁ ଜାଗ୍ରତ କରନ୍ତି ଏବଂ ଯଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଳ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି। ସୋମଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତି (ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ରସ) ର ବାହକ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ଗାଇଯାଇଛି: ଇନ୍ଦ୍ର ଯେତେବେଳେ ଏହି ଆନନ୍ଦମୟ ରସ ପାନ କରନ୍ତି, ସେ ପୁନଃପୁନଃ ବୃତ୍ର-ସଦୃଶ ଅବରୋଧକ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ପରାଜିତ କରନ୍ତି; ଏବଂ ସୋମ ଉପାସକଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ବାକ୍ୟ ଓ ଆକ୍ରମଣରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।

6 mantras | Devata: Soma Pavamāna

Sukta 24

Sukta 9.24

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ସେ ଜଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଓ ଛାଣନୀମାନଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ବେଗରେ ଅଗ୍ରସର ହୋଇ ନିଜକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି ଏବଂ ଯଜ୍ଞକ୍ରିୟା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି। ଶୁଦ୍ଧ ସୋମଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ ଯେ ସେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ସବଳ କରୁନ୍ତୁ, ଜନମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିଜୟୀ ହୁଅନ୍ତୁ, ଏବଂ ନିଜର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ମଧୁର, ପିଷ୍ଟ ସାରତତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ବାକ୍ୟ ଓ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରୁନ୍ତୁ।

5 mantras | Devata: Soma Pavamāna

Sukta 25

Sukta 9.25

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ ଯେ ସେ ପବିତ୍ର (ଛାଣନୀ) ମାଧ୍ୟମରେ ନିଜକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରୁନ୍ତୁ ଏବଂ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ—ବିଶେଷତଃ ମରୁତ ଓ ବାୟୁଙ୍କ ପାଇଁ—ଉତ୍ସାହଦାୟକ ପାନୀୟ ହେଉନ୍ତୁ। ଛାଣାଯାଉଥିବାବେଳେ ସୋମଙ୍କୁ ପ୍ରେରିତ ବିବେକ (ଦକ୍ଷ) ସାଧକ ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଏ; ସେ ‘ସମସ୍ତ ରୂପ’ରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଓ ଅମରମାନେ ଯେଉଁ ଲୋକରେ ବାସ କରନ୍ତି ସେଇ ଧାମକୁ ଅଗ୍ରସର ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ସୂକ୍ତର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଦୁଇଟି—ଯଜ୍ଞୀୟ: ନିଚୋଡ଼ା ସୋମକୁ ଆହୁତି ପାଇଁ ଦୀକ୍ଷିତ/ପବିତ୍ର କରିବା; ଏବଂ ଅଧ୍ୟାତ୍ମିକ: ପବିତ୍ର ଗୀତ (ଅର୍କ)ର ଦୀପ୍ତିମାନ ଗର୍ଭକୁ ସୋମଙ୍କ ଆରୋହଣକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା।

6 mantras | Devata: Soma Pavamāna (addressed), with recipients Devās, Maruts, Vāyu

Sukta 26

Sukta 9.26

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତରେ ପବିତ୍ର ପାନୀୟ ସୋମଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯେତେବେଳେ ସେ ପରିଶୋଧିତ ହୋଇ ଋଷି-ଦୃଷ୍ଟିର ପ୍ରେରଣାରେ ଗତିଶୀଳ ହୁଅନ୍ତି। ସୋମଙ୍କୁ ‘ଅଦିତିଙ୍କ କୋଳରେ’—ଅସୀମ ଋତ-ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଆଶ୍ରୟରେ—ଶୁଦ୍ଧ ହେଉଥିବା ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ବିବସ୍ୱତଙ୍କ ସୌର ରଶ୍ମିରେ ଆବୃତ ହୋଇ ସୋମ ଆଗକୁ ଚାଳିତ ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ପବିତ୍ର ବାକ୍ (ବାଣୀ)ର ଅଚ୍ୟୁତ ପ୍ରଭୁ ଭାବେ ପ୍ରଶଂସିତ। ଶେଷରେ ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଉଲ୍ଲାସ-ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରେରିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ସୂକ୍ତର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଏକାଧାରେ ଯାଗ୍ନିକ—ସୋମ ଚାପା ଓ ଛାଣିବାକୁ ପବିତ୍ର କରିବା—ଏବଂ ଧ୍ୟାନମୟ, ଯେଉଁଠାରେ ପରିଶୋଧନକୁ ସତ୍ୟ, ବାକ୍ ଓ ବିଶ୍ୱ-ସମଗ୍ରତା ସହ ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି।

5 mantras | Devata: Soma Pavamāna (with Aditi as supporting cosmic principle)

Sukta 27

Sukta 9.27

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ପବିତ୍ର (ପବିତ୍ର) ଉପରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିବାବେଳେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଶୋଧନ କ୍ରିୟାରେ ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ପ୍ରବଳ ହୁଅନ୍ତି। ପ୍ରେରିତ ‘କବି’ ଭାବେ ସୋମ ବାଙ୍କାପଣ ଓ ଅନିଷ୍ଟକୁ ଦୂର କରନ୍ତି, ରଶ୍ମି/ଧନର ରୂପ ‘ଦୀପ୍ତିମାନ ଗୋଧନ’କୁ ଖୋଜନ୍ତି, ଏବଂ ମଧ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳ ମାଧ୍ୟମରେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ବିଜୟୀ ଦେବକାର୍ଯ୍ୟକୁ ସଶକ୍ତ କରନ୍ତି।

6 mantras | Devata: Soma Pavamāna

Sukta 28

Sukta 9.28

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ମନୁଷ୍ୟର ହାତ ଓ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଚାଳିତ ହୋଇ ଗତିଶୀଳ ହେବାବେଳେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି; ସେ ଉଲ୍ଲର ଛାଣନୀ ମାଧ୍ୟମରେ ବେଗରେ ଧାଇ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ପଷ୍ଟ, ଚୟିତ ଧାରା ହୋଇଉଠନ୍ତି। ସୋମଙ୍କୁ ସର୍ବଜ୍ଞ ଏବଂ ମନର ଅଧିପତି ଭାବେ, “ଦଶ ସଜାତୀୟ ଶକ୍ତି” ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ବୃଷଭ-ସଦୃଶ ବଳ ଭାବେ ଗାଇଯାଇଛି, ଯେ ଅର୍ପଣ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ପାତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ପୂରଣ କରନ୍ତି। ସୂକ୍ତର ଶେଷରେ ସୋମଙ୍କ ଅଜୟ ଶୋଧକ ପ୍ରବାହ ଦିବ୍ୟ ବୀର୍ୟ ଆଣେ ଏବଂ ହାନିକାରକ, ମିଥ୍ୟା ବାକ୍ୟ (ଅଘଶଂସ) କୁ ଧ୍ୱଂସ କରେ।

6 mantras | Devata: Soma Pavamāna

Sukta 29

Sukta 9.29

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସ୍ୱୟଂ-ଶୁଦ୍ଧିକରଣଶୀଳ ଧାରା ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି; ତାଙ୍କର ପ୍ରବାହମାନ ରଶ୍ମି ଦେବମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି ଦିବ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସବଳ କରେ। ସୋମଙ୍କୁ ‘ସମସ୍ତ ଧନ’ (ପାର୍ଥିବ ଓ ଦିବ୍ୟ) ଜିତି ଆଣିବାକୁ, ବିରୋଧିତା ଓ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ପ୍ରତିରୋଧକୁ ଦୂର କରିବାକୁ, ଏବଂ ବିଜୟ ଓ ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ଦ୍ୟୁମତ୍ ଶୁଷ୍ମ (ଦୀପ୍ତିମୟ ଶକ୍ତି) ଦେବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି।

6 mantras | Devata: Soma Pavamāna (purifying Soma)

Sukta 30

Sukta 9.30

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧାରାରେ ଛାଣନୀ ମାଧ୍ୟମରେ ବେଗରେ ବହି, ପରିଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ଉପାସକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରେରିତ ବାଣୀ (ବାଚ୍) କୁ ଜାଗ୍ରତ କରନ୍ତି। ଏହା ସୋମଙ୍କ ଯଜ୍ଞୀୟ ଗତିକୁ ଅନୁସରେ—ବହୁଥିବା ପରିଶୋଧନରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ତାଙ୍କର କୁଣ୍ଡ/ପାତ୍ରରେ “ଆସନ” ଗ୍ରହଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ; ଶେଷରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ମିଠା ସୋମ ଚାପିବାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଆଦେଶ ଦିଆଯାଏ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଦେବଗଣ ଉତ୍ସାହ ଓ ବଳରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।

6 mantras | Devata: Soma Pavamāna

Sukta 31

Sukta 9.31

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ଶୁଦ୍ଧିକରଣ କ୍ରିୟାରେ “ଅଗ୍ରସର” ହେଉଥିବା ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଜୀବନ୍ତ ଧାରାମାନଙ୍କ ପରି ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ ଜାଗ୍ରତ, ସଚେତନ ଧନ (ଚେତନା ରୟି) ଆଣନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ସଂଗୃହୀତ ଶକ୍ତି ନେଇ ସୋମ ଫୁଲିଉଠୁନ୍ତୁ ଏବଂ ବାଜ (ବିଜୟୀ ବଳ) ର ସଭାରେ ଉପସ୍ଥିତ ରହୁନ୍ତୁ ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି। ଶେଷରେ, ଭବନ ଓ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁ ଭାବେ ଇନ୍ଦୁଙ୍କ ମିତ୍ରତା ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ଏହା ସମାପ୍ତ ହୁଏ।

6 mantras | Devata: Soma Pavamāna

Sukta 32

Sukta 9.32

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସୋମ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ଚାପାଯାଇଥିବା ସୋମକୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ସେ ଉଲ୍ଲାସମୟ ଶକ୍ତିରେ ଧାରାବାହି ହୋଇ ବହିଯାଏ, ଯଜ୍ଞସଭାରେ ପ୍ରବେଶ କରେ, ଏବଂ ଯଜମାନ ଓ ଗାୟକମାନଙ୍କୁ ଯଶ, ପ୍ରେରିତ ଶ୍ରବଣଶକ୍ତି ଓ ଉତ୍ତୋଳନ ଦାନ କରେ। ସୋମକୁ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ଶକ୍ତି ଭାବେ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଇଛି, ଯେ ଦୁଇ ଲୋକକୁ ଆଲୋକିତ କରେ, ଦ୍ରୁତ ପ୍ରାଣୀ ପରି ଧାଉଁଥାଏ, ଏବଂ ଶେଷରେ ଋତ (ବିଶ୍ୱନିୟମ)ର ଗର୍ଭରେ ନିଜକୁ “ଆସନସ୍ଥ” କରେ। ସୂକ୍ତର ଶେଷରେ ସିଧା ପ୍ରାର୍ଥନା—ସୋମ ଉପାସକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୀପ୍ତିମୟ ଗୌରବ ସ୍ଥାପନ କରୁ, ବୃଦ୍ଧି, ମେଧା (ବୁଦ୍ଧି) ଓ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ଶ୍ରବସ୍ (ଯଶ) ଜିତାଇ ଦିଅ।

6 mantras | Devata: Soma Pavamāna

Sukta 33

Sukta 9.33

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ଶୋଧିତ ହୋଇ ଗତିଶୀଳ ହେଉଥିବା ସୋମଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଅନେକ ପ୍ରବାହମାନ ଧାରାରେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଜଳତରଙ୍ଗ ପରି ଚଳିତ, ଏବଂ ବୃଷଭମାନଙ୍କ ପରି ବଳପୂର୍ବକ ଆଗକୁ ଧକ୍କା ଦେଇ ଅଗ୍ରସର। ଏହା ଛାଣନ ଓ ଅର୍ପଣର ବାହ୍ୟ ଯଜ୍ଞକ୍ରିୟାକୁ ଅନ୍ତର୍ଜ୍ୟୋତି ସହ ଯୋଡ଼େ—ସୋମଙ୍କ ‘ପିଙ୍ଗଳ’ ଶକ୍ତି, ପ୍ରେରିତ ବାଣୀର ଉଦୟ, ଏବଂ ବିଶାଳ ଚତୁର୍ବିଧ ସମୃଦ୍ଧିର ଦାନ।

6 mantras | Rishi: Soma-Pavamāna seer tradition. | Devata: Soma Pavamāna (plural streams).

Chandas: Likely Gāyatrī or Triṣṭubh depending on hymn structure; needs verification from full sukta metrical pattern.

Sukta 34

Sukta 9.34

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯେତେବେଳେ ସେ ପିଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି, ପରିଶୋଧିତ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ଏକ ସ୍ଥିର ଧାରାରେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅନ୍ତି; ନିଜଜାତ ବଳରେ ପ୍ରତିରୋଧକୁ ଭେଦି ଆଗେଇଯାଆନ୍ତି। ଏହା ଛାଣନର ବାହ୍ୟ ଯଜ୍ଞକ୍ରିୟାକୁ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ପ୍ରେରଣା ସହ ଯୋଡ଼େ: ସୋମ ‘ମାର୍ଜ୍ୟ’—ଶୋଧକ—ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବୀରୋଚିତ ଉଲ୍ଲାସକୁ ଜାଗ୍ରତ କରନ୍ତି; ଏବଂ ସ୍ତୋତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଦୁଗ୍ଧଦାୟିନୀ ଗାଈର ଡାକ ପରି ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଧାରାବାହିକ ଭାବେ ବହିଯାଏ।

6 mantras | Devata: Soma Pavamāna (Indu, the purified Soma)

Sukta 35

Sukta 9.35

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତରେ ଶୁଦ୍ଧିକୃତ ସୋମଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ ଯେ ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧାରାରେ ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତାମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ପ୍ରବାହିତ ହେଉନ୍ତୁ, ବିସ୍ତୃତ ରୟି (ସମୃଦ୍ଧି/ପ୍ଲେନିଟ୍ୟୁଡ୍) ଓ ଆଲୋକର ଜ୍ଞାନ ଆଣୁନ୍ତୁ। ଏଠାରେ ସୋମ (ଇନ୍ଦୁ) କୁ ଅଗ୍ରଗାମୀ ପ୍ରେରଣାଶକ୍ତି ଭାବେ ଚିତ୍ରିତ କରାଯାଇଛି—ଯେ ସେ ଦ୍ରଷ୍ଟାକୁ ବିଜୟୀ କର୍ମ ପାଇଁ ସଶକ୍ତ କରନ୍ତି ଏବଂ ନିଜର ଶୁଦ୍ଧିକର ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା ସତ୍ତ୍ୱମାନଙ୍କୁ ଧର୍ମରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରନ୍ତି।

6 mantras | Devata: Soma Pavamāna

Sukta 36

Sukta 9.36

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଚାପିବା ପରେ ସେ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଉନର ଛାଣିରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି ଏବଂ ଯମଳ ପାତ୍ରଦ୍ୱୟରେ ଧାରାବାହି ହୋଇ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅନ୍ତି; ଏଭଳି ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶକ୍ତିସମ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ପଦ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ତାଙ୍କର ଋତ (ସତ୍ୟ-ନିୟମ) ଅନୁସାରୀ, ସତ୍ୟାନ୍ୱେଷୀ ସୁସଂଗଠିତ ପ୍ରବାହ, ଶକ୍ତିବର୍ଦ୍ଧକ ପ୍ରଭାବ, ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ଉଦ୍ଧ୍ୱଗମନକୁ ପ୍ରଶଂସା କରେ—ଯଜମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହ, ଆଲୋକ ଓ ବୀର୍ୟମୟ ପରାକ୍ରମ ଦାନ କରି।

6 mantras | Devata: Soma Pavamāna

Sukta 37

Sukta 9.37

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ନବ ପିଷ୍ଟ ଅବସ୍ଥାରେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ସେ ପବିତ୍ର (ଛାଣନୀ) ମାଧ୍ୟମରେ ବେଗରେ ବହି ଭାଣ୍ଡ/କୁଣ୍ଡମାନଙ୍କ ଦିଗକୁ ଯାଆନ୍ତି, ଦେବମାନଙ୍କ ପାନଯୋଗ୍ୟ ହୋଇ। ସୋମକୁ ଦିବ୍ୟ, ସତ୍ୟ-ପ୍ରଦାୟକ ଶୋଧକ ଭାବେ ଗାଇଯାଇଛି, ଯିଏ ରକ୍ଷସ ଭଳି ଶତ୍ରୁଶକ୍ତିକୁ ଭାଙ୍ଗିଦିଅନ୍ତି ଏବଂ ସମଜାତୀୟ ଦୀପ୍ତିମାନ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ସହ ମିଳି ଆଲୋକକୁ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି—ଶେଷରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଶକ୍ତିଦାୟକ ଦାନ ଦେଇ ସମାପ୍ତ ହୁଏ।

6 mantras | Devata: Soma Pavamāna

Sukta 38

Sukta 9.38

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ଚାପି ଶୋଧିତ କରାଯାଉଥିବାବେଳେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ସେ ପ୍ରବଳ ବୃଷଭ-ରଥ ପରି ଧାରାବାହି ଆଗକୁ ବହି, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ବଳ ଦିଗକୁ ଧାଉଛନ୍ତି। ପଦ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ସୋମଙ୍କ ତ୍ୱରିତ ଗତିକୁ ମନୁଷ୍ୟ ଲୋକରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଓ “ପ୍ରିୟ ଗର୍ଭ” ନିକଟକୁ ଅତି ନିକଟ ଆସିବା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇଛି—ସେଇ ଆଶ୍ରୟସ୍ଥାନରେ ସେ ଆହୁତି ଓ ପାନ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି। ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଶୋଧନ-ଧାରାକୁ ପବିତ୍ର କରିବା ଏବଂ ଯଜ୍ଞରେ ସୋମଙ୍କ ଉତ୍ସାହଦାୟକ, ଜୀବନ-ଧାରକ ଶକ୍ତିକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା।

6 mantras | Devata: Soma Pavamāna

Chandas: Undetermined here

Sukta 39

Sukta 9.39

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ଦ୍ରୁତଗାମୀ, ସ୍ୱୟଂ-ଦୀପ୍ତିମାନ ଧାରା ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯିଏ ଛାଣନୀ ମାଧ୍ୟମରେ ପରିଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ଦିବ୍ୟ ଲୋକକୁ ବହିଯାନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବମାନେ ଶାଶ୍ୱତ ସତ୍ୟକୁ ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ସୋମଙ୍କ ଅବତରଣ ଓ ଉଦ୍ଗାରକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନଦୀ-ତରଙ୍ଗ ପରି ଚିତ୍ରିତ କରାଯାଇଛି, ଏବଂ ଶେଷରେ ତାଙ୍କୁ ‘ଋତର ଗର୍ଭ’—ଯଜ୍ଞ ଓ ବିଶ୍ୱକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ନିୟତ ସତ୍ୟ—ରେ ସିଂହାସନାରୂଢ଼ କରାଯାଏ।

6 mantras | Devata: Soma Pavamāna (the purifying Soma)

Sukta 40

Sukta 9.40

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଇଛି—ନିଷ୍ପେଷଣ ଓ ଛାଣନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ସେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି, ସମସ୍ତ ବିରୋଧୀ ଶକ୍ତିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଆଗେଇଯାଆନ୍ତି, ଏବଂ ପ୍ରେରିତ ଚିନ୍ତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା “ଅଳଙ୍କୃତ” ହୁଅନ୍ତି। କବି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଇନ୍ଦୁଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରନ୍ତି—ଦ୍ୟୁମ୍ନ (ସଫଳତାର ଦୀପ୍ତିମୟ ଶକ୍ତି), ସହସ୍ରଗୁଣ ପୋଷକ ଇଷାଃ (ପୋଷଣଦାୟକ ପ୍ରେରଣା), ଏବଂ ଦୁଇପଟେ ଆଧାର ଦେଇଥିବା ଏମିତି ପ୍ରଚୁରତା ଆଣନ୍ତୁ, ଯାହା ଲୋକିକ କଲ୍ୟାଣ ଓ ଅନ୍ତର୍ମୁଖୀ ଉନ୍ନତି—ଦୁହିଁକୁ ଧାରଣ କରେ।

6 mantras | Devata: Soma Pavamāna

Sukta 41

Sukta 9.41

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପ୍ରବାହମାନ, ପରିଶୁଦ୍ଧ ରୂପରେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ସେ ଛାଣନୀ ମାଧ୍ୟମରେ ବେଗରେ ଧାଉଥାନ୍ତି, ଅସ୍ପଷ୍ଟତାର “କଳା ଚର୍ମ” କୁ ଝାଡ଼ିଦେଇ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଅକ୍ଳାନ୍ତ ଶକ୍ତିକୁ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି। ସୂକ୍ତଟି ସୋମଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତାମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ପ୍ରଚୁର ପୋଷଣ ସହ ପ୍ରବାହିତ ହେବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ—ଗୋଧନ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ-ସଦୃଶ ତେଜ, ଅଶ୍ୱ, ଏବଂ ବିଜୟୀ ବଳ—ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ଶାନ୍ତିଦାୟକ ସୁରକ୍ଷାରେ ଘେରି ରଖିବାକୁ। ଏହି ସୂକ୍ତର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଏକାଧାରେ ଯାଜ୍ଞିକ (ସୋମ-ପୀଡନକୁ ସଶକ୍ତ କରିବା) ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ (ସୋମର ରସ ଦ୍ୱାରା ଚେତନାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିବା) ଅଟେ।

6 mantras | Devata: Soma Pavamāna (streams/forces of Soma)

Sukta 42

Sukta 9.42

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତରେ ଚାପି ନିଷ୍ପିଡ଼ିତ ହୋଇ ଛାଣନୀ ମାଧ୍ୟମରେ ପରିଶୁଦ୍ଧ ହେଉଥିବା ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ସୋମଙ୍କ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି। ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଗର ଦୀପ୍ତିମାନ ଅନ୍ତରିକ୍ଷଗୁଡ଼ିକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରୁଥିବା, ଏବଂ ‘ଜଳମଧ୍ୟରେ’ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ଦେଉଥିବା ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ସୋମକୁ ଛାଣିବା ଯଜ୍ଞକ୍ରିୟାକୁ ଏକ ବିଶ୍ୱଜନୀନ ଆଲୋକୋଦ୍ଭବ ଓ ଜୀବନଦାୟକ ପ୍ରବାହ ସହ ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି; ଶେଷରେ ସୋମଙ୍କୁ ଯଜମାନମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିଜକୁ ପରିଶୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଏବଂ ବିସ୍ତୃତ ପୋଷଣ, ଗୋଧନ, ବୀର, ଅଶ୍ୱ ଓ ବଳ ପ୍ରଦାନ କରିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି।

6 mantras | Devata: Soma Pavamāna (Hari)

Sukta 43

Sukta 9.43

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତରେ ଛାଣନୀରେ ଶୁଦ୍ଧିକୃତ ହେଉଥିବା ସୋମଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଦୀପ୍ତିମାନ ‘ଗାଈ’ (କିରଣ) ଦ୍ୱାରା ପରିଷ୍କୃତ ହୋଇଥିବା ଦ୍ରୁତ ଅଶ୍ୱ ପରି ସେ ଦେଖାଯାନ୍ତି, ଏବଂ ପରେ କବିମାନଙ୍କ ସ୍ତୋତ୍ରଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ହୁଅନ୍ତି। ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଇନ୍ଦୁଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ ଯେ ସେ ଦୀପ୍ତିମୟ ଧନ (ରୟି), ବହୁ-କିରଣମୟ ତେଜ ଆଣୁନ୍ତୁ, ଏବଂ ଜୟଦାୟକ ଶକ୍ତି ଓ ଉତ୍ତମ ବୀର୍ୟ-ଉର୍ଜା (ସୁବୀର୍ୟ) ଦ୍ୱାରା ଗାୟକ ଦ୍ରଷ୍ଟାକୁ ସଶକ୍ତ କରୁନ୍ତୁ।

6 mantras | Devata: Soma Pavamāna

Sukta 44

Sukta 9.44

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ—ସେ ପବିତ୍ରତାରେ ଧାରାବାହି ହୋଇ ବହେ, ତରଙ୍ଗ-ସଦୃଶ ଜୀବନ-ଉତ୍ସାହର ଉଦ୍ବେଗ ବହନ କରେ, ଏବଂ ଦେବମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଧାଉଁଥାଏ ଯେଣୁ ସେମାନଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରେ। ପଦ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ସୋମଙ୍କ ସ୍ପଷ୍ଟ/ଶୁଦ୍ଧ ଧାରାକୁ ‘ସୁନ୍ଦର ଯଜ୍ଞ’ (ଅଧ୍ୱର) ସହ ସମନ୍ୱୟ କରେ; ତାଙ୍କୁ ପବିତ୍ର ଆସନ ସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ, ଏବଂ ଶକ୍ତି, ସଠିକ୍ ପଥପ୍ରଦର୍ଶନ, ଓ ବିସ୍ତୃତ ଯଶ ଦାନ କରିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ।

6 mantras | Rishi: Traditionally: Soma Pavamāna hymns are attributed to various seers; specific ascription for RV 9.44 varies by recension/Anukramaṇī (commonly from the Pavamāna collections). | Devata: Soma Pavamāna (purifying Soma/Indu)

Chandas: Likely Jagatī/Triṣṭubh-family meter typical of Pavamāna sections; exact chandas should be verified against the Anukramaṇī for RV 9.44.1.

Sukta 45

Sukta 9.45

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ସୋମ (ଇନ୍ଦୁ) କୁ ଛାଣନୀ ମାଧ୍ୟମରେ ନିଜକୁ ପବିତ୍ର କରି, ମତ୍ତକାରୀ ଓ ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟି-ଦାୟକ ଆନନ୍ଦରୂପେ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଆଯାଇଛି। ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଛାଣନୀକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ସୋମଙ୍କ ଅଗ୍ରଗାମୀ ବେଗ, ବିଶେଷକରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ପାନ, ଏବଂ ଉପାସକମାନଙ୍କ ଷ୍ଟୋତ୍ର-ଗାନ ପାଇଁ ଦୃଷ୍ଟିର ବିସ୍ତାର ଓ ବୀରଶକ୍ତିର ବୃଦ୍ଧିକୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ।

6 mantras | Rishi: Ascription varies; verify RV 9.45.1 in Anukramaṇī. | Devata: Soma Pavamāna (with Indra as primary Soma-drinker)

Chandas: To be verified for RV 9.45.1.

Sukta 46

Sukta 9.46

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ଶୋଧନ କ୍ରିୟାରେ ଉଦ୍ଗମ ହୋଇ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଆଗେଇଯାଉଥିବା, ଦେବମାନଙ୍କ ଆନନ୍ଦାର୍ଥେ ଧାଉଥିବା ଏବଂ ପ୍ରବାହିତ ହେବା ସହ ଦୀପ୍ତିମାନ ଶକ୍ତି ଲାଭ କରୁଥିବା ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି। ଏଠାରେ ପିଷଣ ଓ ପରିଶୋଧନର ଚିତ୍ରଣ ସ୍ପଷ୍ଟ—ମଥନ ଦଣ୍ଡରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୋମକୁ ଧରି, ‘ଗାଈ’ (କିରଣ/ଦୁଧ) ସହ ମିଶାଇ, ବିଶେଷକରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ଉତ୍ତେଜକ ପ୍ରଭାବକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ। ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ରିତୁଆଲ ଓ ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ—ଯଜ୍ଞକୁ ସଶକ୍ତ କରିବା ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ, ଉନ୍ନତ ଚେତନାକୁ ପ୍ରକାଶ କରିବା।

6 mantras | Devata: Soma Pavamāna

Sukta 47

Sukta 9.47

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ଶୋଧିତ କରାଯାଇ ହବିରୂପେ ଅର୍ପଣଯୋଗ୍ୟ କରାଯାଉଥିବା ଭାବରେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି; ‘ସତ୍କର୍ମ’ ଦ୍ୱାରା ସେ ଶକ୍ତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ଉତ୍ସାହଦାୟକ ପ୍ରଭାବ ସହ ଉଦ୍ଧତ ଭାବେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏଠାରେ ସୋମଙ୍କର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବୀର୍ୟ (ଇନ୍ଦ୍ରିୟ) ଉତ୍ପାଦନ କରିବାର ସାମର୍ଥ୍ୟ, ଏବଂ ସ୍ତୁତି ଜନ୍ମ ନେଲେ ଉଦ୍ଭବିତ ହେଉଥିବା ବଜ୍ରସଦୃଶ ବଳକୁ ମଧ୍ୟ ଉଜାଗର କରାଯାଇଛି; ସେହି ସହ ସୋମଙ୍କୁ ଧନ ଓ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ବିଜୟ ଦାତା ଭାବେ ଚିତ୍ରିତ କରାଯାଇଛି।

5 mantras | Devata: Soma Pavamāna

Sukta 48

Sukta 9.48

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଇଛି—ସେ ଶୋଧିତ ହୋଇ ପବିତ୍ର ଆସନମାନେ ସ୍ଥାପିତ ହୁଅନ୍ତି, ବୀର୍ୟ ଓ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ବହନ କରନ୍ତି, ଯାହା ସଫଳ ଓ “ସୁକୃତ” ଯଜ୍ଞକର୍ମକୁ ସମର୍ଥନ କରେ। ସୋମଙ୍କୁ ରାଜସ୍ୱରୂପ ଓ ସ୍ୱର୍ଗଜାତ ବୋଲି ସମ୍ବୋଧନ କରାଯାଇଛି; ସେ ଧନ ଓ ବଳ ଆଣନ୍ତି, ଏବଂ ପ୍ରେରିତ ହେଲେ ଅଧିକ “ଇନ୍ଦ୍ର-ଶକ୍ତି”ରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ଇଚ୍ଛିତ ସାହାଯ୍ୟ ଓ ବିସ୍ତୃତ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବଳ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।

5 mantras | Devata: Soma (Pavamāna)

Sukta 49

Sukta 9.49

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କ ସ୍ୱୟଂ-ଶୋଧନକୁ ବିଶ୍ୱଜନୀନ ଓ ଯଜ୍ଞୀୟ ପରିଶୋଧନ ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି, ଯାହା ବର୍ଷା-ସଦୃଶ ପୋଷଣ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟଦାୟକ ପ୍ରେରଣା ଉପାସକମାନଙ୍କୁ ଦିଏ। ସୋମଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ ଯେ ସେ ଯଜ୍ଞ ମାଧ୍ୟମରେ ସ୍ପଷ୍ଟ, ଘୃତ-ସଦୃଶ ଧାରାରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉନ୍ତୁ, ଶତୃତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତିହତ କରୁନ୍ତୁ, ଏବଂ ସତ୍ୟ ଓ ଋତର ପ୍ରାଚୀନ ଆଲୋକକୁ ପୁନଃ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରୁନ୍ତୁ।

5 mantras | Devata: Soma (Pavamāna)

Sukta 50

Sukta 9.50

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଚାପି ନିଷ୍ପିଡ଼ିତ ହୋଇ ଉଲ୍ଲର ଛାଣନୀ ମାଧ୍ୟମରେ ପରିଶୋଧିତ ହେବାବେଳେ ସେ ନଦୀର ତରଙ୍ଗ ପରି ଶକ୍ତି ଓ ଧ୍ୱନିରେ ଉଦ୍ଧତ ହୋଇ ଧାଉଛନ୍ତି। ସୂକ୍ତଟି ସୋମଙ୍କ ମଧୁର, ଉଲ୍ଲାସଜନକ ସାରକୁ ଉଜାଗର କରେ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାନୀୟ ହେବାକୁ ତାଙ୍କ ପ୍ରସ୍ତୁତିକୁ—ଯାହା ବିଜୟୀ ପ୍ରତାପ ଓ ପ୍ରେରିତ ବାଣୀକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରେ।

5 mantras | Devata: Soma Pavamāna

Sukta 51

Sukta 9.51

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ଅଧ୍ୱର୍ୟୁଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଏ ଯେ ପଥରରେ ପିଷିତ ସୋମକୁ ଛାଣନୀ/ପବିତ୍ରକରଣ ଫିଲ୍ଟର ଭିତରକୁ ପ୍ରବାହିତ କରନ୍ତୁ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେ ଯଜ୍ଞୀୟ ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଭାବେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାନ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ। ସୂକ୍ତଟି ସୋମକୁ ମଧୁମୟ ସାର ଭାବେ ପ୍ରଶଂସା କରେ, ଯାହାକୁ ମରୁତମାନଙ୍କ ସହ ଦେବତାମାନେ ଆସ୍ୱାଦନ କରନ୍ତି; ଏବଂ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ ଯେ ଏହି ସ୍ପଷ୍ଟ/ଛାଣା ପ୍ରବାହ ଯଜମାନଙ୍କୁ ବଳ (ବାଜ) ଓ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ଯଶ/ଖ୍ୟାତି (ଶ୍ରବସ) ଦିଅ।

5 mantras | Devata: Soma Pavamāna (ritual address to Adhvaryu; offering for Indra)

Sukta 52

Sukta 9.52

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତରେ ନବନିଷ୍ପିଷ୍ଟ ସୋମଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ ଯେ ସେ ପବିତ୍ର (ଛାଣନୀ) ପାଖକୁ ପ୍ରବାହିତ ହେଉନ୍ତୁ—ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ଧନଦାୟକ ହୋଇ—ଏବଂ ପୂଜକମାନଙ୍କୁ ପ୍ରାଚୀନ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଶକ୍ତିରେ ଘେରି ରଖୁନ୍ତୁ। ସୋମଙ୍କୁ ଦାନଶୀଳତାରେ ଅଚଳ ଏବଂ ରକ୍ଷକ ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି, ଯିଏ ହିଂସ୍ର ଆକ୍ରମଣକାରୀକୁ ‘କମ୍ପାଇ ଝାଡ଼ି’ ଦିଅନ୍ତି। ଶେଷରେ ଶତଗୁଣ କିମ୍ବା ସହସ୍ରଗୁଣ ସାହାଯ୍ୟ ଏବଂ ରୟି (ପ୍ରଚୁରତା) ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ।

5 mantras | Devata: Soma Pavamāna

Sukta 53

Sukta 9.53

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ପୀଡ଼ିତ ଓ ପରିଶୋଧିତ ହେଉଥିବାବେଳେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ; ତାଙ୍କର ଉଦ୍‌ଗମଶୀଳ ଶକ୍ତିକୁ ରକ୍ଷସ୍‌ (ଦୈତ୍ୟସଦୃଶ ବାଧା) ଭାଙ୍ଗିଦେବାକୁ ଏବଂ ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀମାନଙ୍କୁ ଦୂରେ ହଟାଇବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଆଯାଏ। ଏହା ପରିଶୋଧକ ସୋମଙ୍କ ଅଭେଦ୍ୟ ‘ବ୍ରତ’ (ନିଶ୍ଚିତ ନିୟମ)କୁ ଦୃଢ଼ କରେ ଏବଂ ଶେଷରେ ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଇନ୍ଦୁ ନଦୀଧାରା ପରି ବେଗରେ ଧାଉଥିବା ଛବିରେ ପରିଣତ ହୁଏ—ଯୁଦ୍ଧ ଓ ବିଜୟରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଉତ୍ସାହଦାୟକ ଶକ୍ତି ହୋଇଯାଏ।

4 mantras | Devata: Soma Pavamāna (with ritual epithet adrivaḥ)

Sukta 54

Sukta 9.54

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ଶୋଧନର ନିଜ କ୍ରିୟାମଧ୍ୟରେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ପ୍ରାଚୀନ ଶକ୍ତି ଭାବେ, ଯାହାଙ୍କ “କ୍ଷୀର” (ସାର/ରସ) ଅକ୍ଳାନ୍ତ ହାତମାନେ ନିରନ୍ତର ଭାବେ ଦୋହନ କରି ବାହାର କରନ୍ତି ଏବଂ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ କରନ୍ତି। ସୋମକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ସମସ୍ତ ଲୋକର ଉପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ, ଦୀପ୍ତିମୟ ଋତ/ଶୃଙ୍ଖଳା ସ୍ଥାପନକାରୀ ଭାବେ ଘୋଷିତ କରାଯାଇଛି; ଏବଂ ଦେବମାନଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ପ୍ରବାହିତ ହେବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଇଛି—ଦୀପ୍ତ “ଗାଈ” (କିରଣ/ଧନ) ଠାରୁ ବଳ (ବାଜ) ଓ ପ୍ରଚୁରତା ଆଣିଦେଇ।

4 mantras | Devata: Soma Pavamāna

Sukta 55

Sukta 9.55

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିବା, ସ୍ୱୟଂ-ଶୁଦ୍ଧିକରଣଶୀଳ ସାରତତ୍ତ୍ୱ ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି, ଯିଏ ଯଜମାନଙ୍କୁ ପୋଷଣ, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲ୍ୟାଣ ଦାନ କରନ୍ତି। ସୋମଙ୍କୁ ନିଜ ଉତ୍ସାହଦାୟକ ଶକ୍ତି ସହ ଶୀଘ୍ର ବେଗରେ ଧାଇ ଆସିବାକୁ, “ଗାଈ” (କିରଣ/ଧନ) ଓ “ଘୋଡ଼ା” (ଉର୍ଜା) ପ୍ରକାଶ କରିବାକୁ, ଏବଂ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଓ ବାହ୍ୟ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ପରାଜିତ କରୁଥିବା ଅଜୟ ବଳ ହେବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି।

4 mantras | Devata: Soma Pavamāna

Sukta 56

Sukta 9.56

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ପବିତ୍ର (ଛାଣନୀ) ମାଧ୍ୟମରେ ବେଗରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିବା ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ସେ ବିଶାଳ ଋତ (ṛtam bṛhat) ସହ ସମନ୍ୱୟ ରଖି ରକ୍ଷସ/ବିଘ୍ନକାରୀ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ‘ଦଶ କନ୍ୟା’ (ପ୍ରସ୍ତୁତିର ଆଙ୍ଗୁଳି/ଧାରା) ଦ୍ୱାରା ସୋମ ଶୋଧିତ ହୋଇ ମଧୁର ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହେବାର ପାରମ୍ପରିକ ଚିତ୍ରଣ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ସୂକ୍ତର ଶେଷରେ ରକ୍ଷା-ପ୍ରାର୍ଥନା: ଶୁଦ୍ଧ ସୋମ ଗାୟକମାନଙ୍କୁ ପାପ ଓ ଦୁଃଖ-କଷ୍ଟରୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖୁନ୍ତୁ।

4 mantras | Devata: Soma Pavamāna (purifying Soma)

Sukta 57

Sukta 9.57

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସୋମ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଇଛି—ସେ ଛାଣନୀ ମାଧ୍ୟମରେ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଧାରାରେ ବହେ, ଯେପରି ଆକାଶରୁ ବର୍ଷା ଅବତରେ, ଏବଂ ପ୍ରଚୁର ବଳ (ବାଜ) ଦିଗକୁ ଅଗ୍ରସର ହୁଏ। ରସ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ‘ପଲିଶ’ ହେବା ସମୟରେ ସୋମଙ୍କୁ ରାଜସି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ବେଗବାନ ଭାବେ ଚିତ୍ରିତ କରାଯାଇଛି—ଧନରେ ବସୁଥିବା ବାଜପକ୍ଷୀ ପରି। ଉପାସକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀରୁ ସମସ୍ତ ଧନ-ସମ୍ପଦ ଆଣିଦେଉନ୍ତୁ ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି।

4 mantras | Devata: Soma Pavamāna

Sukta 58

Sukta 9.58

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ଉଲ୍ଲାସିତ, ପବିତ୍ର ଧାରା ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯେ ଛାଣନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବେଗରେ ଧାଉଥିବାବେଳେ ସମସ୍ତ ବାଧାକୁ “ଅତିକ୍ରମ କରେ ଓ ଜୟ କରେ”। ସୋମଙ୍କ ଦ୍ରୁତ, ବିଜୟୀ ପ୍ରବାହକୁ ପ୍ରଚୁରତା ସହ ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି—ଦୁଇ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଧାରାରୁ “ହଜାର” ଲାଭ ଆସେ—ଏବଂ ଶେଷରେ ସୋମଙ୍କ ଗତିଶୀଳ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ବିସ୍ତୃତ ବୃଦ୍ଧି ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠାର ଭାବ ଉଦ୍ଭାସିତ ହୁଏ।

4 mantras | Devata: Soma Pavamāna

Sukta 59

Sukta 9.59

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତରେ ଛାଣି ମାଧ୍ୟମରେ ଶୁଦ୍ଧିକୃତ ହେଉଥିବା ସୋମଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି। ସେ ସର୍ବଜୟୀ ଶକ୍ତି ଭାବେ ସ୍ତୁତ, ଯିଏ ଯଜମାନଙ୍କୁ ପ୍ରାଣବଳ, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଆନନ୍ଦ ଦାନ କରନ୍ତି। ସୋମଙ୍କୁ ପ୍ରଜା-ସମୃଦ୍ଧ ଧନ ଆଣିଦେବାକୁ, ଉପାସକଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କଷ୍ଟ ଅତିକ୍ରମ କରାଇବାକୁ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ପ୍ରେରିତ କାବ୍ୟମୟ ବୁଦ୍ଧିକୁ ଯଜ୍ଞରେ ଓ ଚେତନାର ଅନ୍ତର୍ବେଦୀରେ ଆସୀନ କରିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି।

4 mantras | Devata: Soma Pavamāna

Sukta 60

Sukta 9.60

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ଗାୟତ୍ରୀ ଛନ୍ଦରେ ସୋମଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବାକୁ ଗାୟକମାନଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି; ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବିନ୍ଦୁ (ଇନ୍ଦୁ) କୁ ବହୁ-ନୟନ, ସର୍ବଦର୍ଶୀ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଉତ୍ସବ କରାଯାଏ। ଏହା ସୋମଙ୍କ ଯଜ୍ଞୀୟ ଗତିକୁ ଅନୁସରଣ କରେ—ଛାଣନୀକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଦ୍ରୁତ ଧାଉଁଥିବା ଧାରା ଘଟମାନଙ୍କୁ ପ୍ରବେଶ କରେ—ଏବଂ ସେହି ଶୁଦ୍ଧ ପ୍ରବାହକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଆନନ୍ଦ ଓ ବଳ ସହ ଯୋଡ଼େ। ଶେଷରେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ ଯେ ସୋମ ଶାନ୍ତିରେ ଶୁଦ୍ଧ ହେଉନ୍ତୁ ଏବଂ ‘ପ୍ରଜାବତ୍ ରେତଃ’—ସନ୍ତାନଦାୟକ, ସମୃଦ୍ଧିବାହୀ ସୃଜନଶୀଳ ଶକ୍ତି—ପ୍ରଦାନ କରୁନ୍ତୁ।

4 mantras | Devata: Soma Pavamāna (Indu)

Chandas: Gāyatrī (explicitly invoked; the verse is a gāyatrī-style invocation though full metrical verification is not provided here)

Sukta 61

Sukta 9.61

RV 9.61 ଏକ ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତ, ଯେଉଁଥିରେ ସୋମଙ୍କର ଛାଣି ମାଧ୍ୟମରେ ବହୁଥିବା ଶୁଦ୍ଧିକରଣକୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି। ତାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ ଯେ ସେ ଶକ୍ତିର ପ୍ରଚୁର ଧାରା ସହ ଅବତରିତ ହେଉନ୍ତୁ ଏବଂ ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତାମାନଙ୍କୁ ପ୍ରେରିତ ଆନନ୍ଦ-ମଦ (ମଦ) ରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରୁନ୍ତୁ। ସୋମ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବା ସମୟରେ ସେ ବିଶାଳ ଆଲୋକର ଦାତା ଭାବେ ପ୍ରଶଂସିତ—ଦିବ୍ୟ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଓ ମହା ବୈଶ୍ୱାନର ତେଜ ସହ ସମାନ କରାଯାଇଛି—ଏବଂ ସେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ରକ୍ଷକ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ଆହ୍ୱାନିତ, ଯିଏ ନିନ୍ଦା ଓ ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ନାକାରାତ୍ମକତାକୁ ଦୂରେ ରଖନ୍ତି।

30 mantras | Rishi: Traditionally attributed within the Pavamāna Soma corpus (RV 9) to Soma-pavamāna seers. | Devata: Soma Pavamāna (purifying Soma)

Chandas: Jagatī (typical for many RV 9 stanzas; exact meter should be verified against pada syllable count)

Sukta 62

Sukta 9.62

ଏହି ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ଚାପି ନିଷ୍କାସିତ କରାଯାଇ, ପବିତ୍ର (ଛାଣନୀ) ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ ଶୁଦ୍ଧ ହେବା ସମୟରେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି; ସେ ତେଜସ୍ବୀ ହୋଇ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି। ପଦ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ପୁନଃପୁନଃ ସୋମଙ୍କ ଶୋଧନକୁ ଗାୟକ ଓ ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୌଭାଗ୍ୟ (ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟ), ବାଜ (ବଳ/ସମୃଦ୍ଧି) ଏବଂ ସୁବୀର୍ୟ (ଉତ୍ତମ ବୀରଶକ୍ତି) ଲାଭ ସହିତ ସଂଯୋଜିତ କରେ।

30 mantras | Rishi: Traditionally attributed to a Soma-Pavamāna seer-family (often Kāśyapa/Āṅgirasa lineages in Book 9) | Devata: Soma Pavamāna (the purifying Soma)

Chandas: Gāyatrī (3 pādas of ~8 syllables; typical for many Pavamāna verses)

Sukta 63

Sukta 9.63

ଋଗ୍ବେଦ ୯.୬୩ ଏକ ପବମାନ (ସ୍ୱୟଂ-ଶୁଦ୍ଧିକର) ସୋମ ସୂକ୍ତ, ଯାହା ପବିତ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ ସୋମକୁ ପିଷିବା ଓ ଛାଣିବା କ୍ରିୟା ସହ ଯୁକ୍ତ। ଏଥିରେ ସୋମଙ୍କ ମଧୁର ଉତ୍ତେଜନା (ମଦ) ଓ ପ୍ରଚୁରତା (ରୟି), ଯଶ/କୀର୍ତ୍ତି (ଶ୍ରବସ) ଏବଂ ବୀରବଳ (ସୁ-ବୀର୍ୟ) ଦାନ କରିବାର ଶକ୍ତିକୁ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଇଛି। ଗାୟତ୍ରୀ ଛନ୍ଦର ଲୟରେ ସୂକ୍ତଟି ପୁନଃପୁନଃ ସୋମକୁ ଯଜମାନଙ୍କ ପାଖକୁ “ବହିଆସ” ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି ମାନବ ଜୀବନରେ ପ୍ରବେଶ କରେ। ଶେଷରେ ସୋମଙ୍କ ଶୁଦ୍ଧ ପ୍ରବାହ ଦ୍ୱାରା ସୁନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଥିବା ଦିବ୍ୟ ଓ ପାର୍ଥିବ—ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ ଧନ-ସମ୍ପଦ ପାଇଁ ସମଗ୍ର ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ଏହା ଉପସଂହାର କରେ।

30 mantras | Rishi: Pavamāna Soma hymns (traditional attribution varies by collection; commonly ‘Pavamāna’ seers within Soma Maṇḍala) | Devata: Soma Pavamāna

Chandas: Gāyatrī (3 pādas of ~8 syllables typical for Soma Maṇḍala)

Sukta 64

Sukta 9.64

ଋଗ୍ବେଦ ୯.୬୪ରେ ସୋମ ପବମାନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ସେ ଚାପାଯାଇ, ଛାଣାଯାଇ, ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଅନ୍ତି; ଏକ ଉତ୍ସାହଦାୟକ “ବୃଷଭ” ଶକ୍ତି ଭାବେ ଋତ (ସତ୍ୟ-ବ୍ୟବସ୍ଥା)କୁ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି ଏବଂ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଜାଗ୍ରତ କରନ୍ତି। ଏହି ସୂକ୍ତରେ ସୋମବିନ୍ଦୁମାନଙ୍କର ଶୋଧନ ମାଧ୍ୟମରେ ଗତି ଓ ତାଙ୍କର ବିଶାଳ ଲକ୍ଷ୍ୟ ( “ସମୁଦ୍ର” ) ପ୍ରତି ଯାତ୍ରାକୁ ଅନୁସରଣ କରାଯାଇଛି; ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ପରିଶୁଦ୍ଧ ଆନନ୍ଦ ଆଲୋକ, ଶକ୍ତି ଓ କୁଶଳତା ହେଉ ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି।

29 mantras | Rishi: Traditionally: Soma Pavamāna seers (specific attribution varies by recension/Anukramaṇī for Pavāmāna hymns); primary voice is the inspired ritual-poetic lineage addressing purified Soma. | Devata: Soma Pavamāna (purifying Soma as divine delight and clarifying power).

Chandas: Likely Triṣṭubh (based on verse cadence typical for RV 9.64; requires pada-count verification by full metrical scan).

Sukta 65

Sukta 9.65

ଏହି ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କ ଜୀବନ୍ତ ଧାରାକୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ସେ ଚାପାଯାଇ, ଛାଣାଯାଇ, ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଅନ୍ତି; ରାଜସି ଶକ୍ତି ଭାବେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗତି କରି ମାନବ ମନରେ ପ୍ରେରିତ ସ୍ପଷ୍ଟତା ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି। ପଦ୍ୟଗୁଡ଼ିକରେ ପୁନଃପୁନଃ ସୋମଙ୍କ ‘ସ୍ୱଜନ’—ଚାପ ପଥର, ଜଳ ଓ ଶୁଦ୍ଧିକରଣର ଧାରା—ତାଙ୍କୁ ଆଗେଇ ନେବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରୁଥିବା ଚିତ୍ରିତ; ଯେପରି ତାଙ୍କର ଶୁଦ୍ଧ ପ୍ରବାହ ଯଜମାନ ଓ ସମୁଦାୟକୁ ରୟି (ସମୃଦ୍ଧି), ସୁରକ୍ଷା ଓ ଉନ୍ନତି ପ୍ରଦାନ କରେ।

29 mantras | Rishi: Ascribed to Soma Pavamāna seers (Mandala 9). | Devata: Soma Pavamāna.

Chandas: Likely Jagatī (not metrically verified from input).

Sukta 66

Sukta 9.66

ଏହି ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତରେ ବହୁଥିବା, ସ୍ୱୟଂ-ଶୁଦ୍ଧିକର ସୋମଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯେତେବେଳେ ସେ ଉନର ଛାଣନୀ ମାଧ୍ୟମରେ ଛାଣାଯାଇ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି। ସୋମଙ୍କୁ ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଭୟଙ୍କରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରବଳ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି; ତାଙ୍କର ଦ୍ୟୁତିମାନ ‘ଦୁଧ’ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଆଣି ଶକ୍ତି, ବିଜୟ ଏବଂ ଜୀବନକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା କୃପା ପ୍ରଦାନ କରେ। ଏହି ସୂକ୍ତର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଦୁଇଟି—ଯଜ୍ଞୀୟ ଭାବେ ସୋମ-ପୀଡନକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିବା, ଏବଂ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଭାବେ ସୋମଙ୍କୁ ପ୍ରେରିତ ବାଣୀ ଓ ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ଭାବରେ ଉଦ୍‌ଯାପନ କରିବା।

30 mantras | Devata: Soma Pavamāna

Sukta 67

Sukta 9.67

ଏହି ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତରେ ଚାପାଯାଇଥିବା ସୋମକୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ସେ ଛାଣନୀ ମାଧ୍ୟମରେ ବହି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ ଯଜ୍ଞରେ ଦେବମାନଙ୍କ ପାନଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ। ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ସୋମର ଦ୍ରୁତ ଧାରା, ଧନ-ବଳ-ପ୍ରେରିତ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଦାନ କରିବାର ଶକ୍ତି, ଏବଂ ଋଷିମାନେ ସଂଗ୍ରହ କରିଥିବା ପରିଶୋଧିତ ସାର (ରସ) ଭାବରେ ତାଙ୍କ ଭୂମିକାକୁ ଉତ୍ସବ କରେ। ଶେଷରେ ଏକ ମେଟାହ୍ୟମ୍ନିକ ଫଳଶ୍ରୁତି ଆସେ: ପବମାନୀ ମନ୍ତ୍ର ପାଠକୁ ସରସ୍ୱତୀ ଦୁଧ, ଘିଅ, ମଧୁ ଓ ଜଳରେ ପୋଷଣ କରନ୍ତି—ଯାହା ପ୍ରେରିତ ପ୍ରଚୁରତାର ପ୍ରତୀକ।

32 mantras | Devata: Soma Pavamana

Sukta 68

Sukta 9.68

ଏହି ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତରେ ମଧୁମୟ ସୋମ-ବିନ୍ଦୁମାନେ ଦେବମାନଙ୍କ ଦିଗକୁ ବେଗରେ ଧାଉଥିବା ଏବଂ ଛାଣନୀ ଓ ଜଳଧାରା ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ ଶୁଦ୍ଧ ହେଉଥିବାର ଗାଥା ଗାଯାଯାଇଛି। ଏଥିରେ ‘ଦୂର ପାର’ରୁ ସୋମର ପୌରାଣିକ ଅଧିଗ୍ରହଣ ସ୍ମରଣ କରାଯାଇଛି ଏବଂ ଋଷିମାନଙ୍କ ଭୂମିକା—ସୋମକୁ ପରିଶୋଧନ କରି ତାହାକୁ ଦୀପ୍ତିମାନ, ସ୍ତୁତ୍ୟ ଶକ୍ତି ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା—ପ୍ରଶଂସିତ ହୋଇଛି। ଶେଷରେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି ଯେ ସୋମର ଏହି ପବିତ୍ରତା ଉପାସକମାନଙ୍କ ଜୀବନଶକ୍ତି, ଦ୍ୟାବାପୃଥିବୀ ସହ ସମନ୍ୱୟ, ଏବଂ ବୀରଶକ୍ତିରେ ସମୃଦ୍ଧ ଧନ-ସମ୍ପଦର ଆଧାର ହେଉ।

10 mantras | Devata: Soma Pavamāna (Soma in the act of self-purification)

Chandas: Trishtubh (probable for RV 9.68; requires pada-count verification per verse)

Sukta 69

Sukta 9.69

ଏହି ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତରେ ଚାପି ଓ ଛାଣିବା ସମୟରେ ଦ୍ରୁତ ବେଗରେ ଧାଉଥିବା, ନିଜେ ନିଜକୁ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା ସୋମଙ୍କ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି। ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଧାରାରେ ଆଗେଇ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ—ବିଶେଷକରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ—ଶକ୍ତି ଦେଇଥାଏ। ବାଣ, ବଛଡ଼ା, ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ପରି ଉପମାରେ ସୋମଙ୍କ ନିୟମିତ ଗତିକୁ ଯଜ୍ଞ ଛାଣନୀର ‘ତନ୍ତୁ’ ମାଧ୍ୟମରେ ଚିତ୍ରିତ କରାଯାଇଛି ଏବଂ ଦୀପ୍ତିମାନ ଧନ, ସୁରକ୍ଷା ଓ କ୍ରିୟାର ସଫଳ ସମାପ୍ତି ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି।

10 mantras | Devata: Soma Pavamāna (purifying Soma)

Sukta 70

Sukta 9.70

ଏହି ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତରେ ଶୁଦ୍ଧ ଇନ୍ଦୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯେତେବେଳେ ସେ ଚାପାଯାଏ, ଛାଣାଯାଏ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ; ସେ ଋତ (ବିଶ୍ୱ-ସତ୍ୟ-ନିୟମ) ଓ ଦେବମାନେ ଏବଂ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରୁଥିବା ସତ୍ୟ ଆନନ୍ଦର ମୂର୍ତ୍ତି। ସୋମଙ୍କ ଉଦ୍ଧ୍ୱଗତି ଓ ବିସ୍ତାରଶୀଳ ଶକ୍ତି ଚିତ୍ରିତ: “ସାତ” ପୋଷକ ଶକ୍ତି ତାଙ୍କୁ ଦୋହନ କରେ, ସେ ଦୀପ୍ତିମୟ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ପରିଧାନ କରେ, ଏବଂ ଶେଷରେ ଅଶ୍ୱ ପରି ବେଗରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଉଦରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଶକ୍ତି, ମାର୍ଗଦର୍ଶନ ଓ ନିନ୍ଦାରୁ ସୁରକ୍ଷା ଦାନ କରେ।

10 mantras | Devata: Soma Pavamāna (purified Soma as an inner power of truth and delight)

Sukta 71

Sukta 9.71

ଏହି ସୋମ-ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ଚାପାଯାଇ ଛାଣାଯାଉଥିବା ସମୟରେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ସେ ଜାଗ୍ରତ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଶକ୍ତି ହୋଇ ଯଜ୍ଞକୁ ବିକୃତି (ଦ୍ରୁହ୍) ଓ ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ରକ୍ଷସ୍‌ମାନଙ୍କୁ ଠାରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ସୋମଙ୍କ ପବିତ୍ରୀକରଣକୁ ଦକ୍ଷିଣା (ଯଥାଯଥ ଦାନ/କୌଶଳ) ଓ ବ୍ରହ୍ମନ୍ (ମନ୍ତ୍ରଶକ୍ତି) ସହ ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି; ସ୍ପଷ୍ଟିକୃତ ସୋମ ଦୀପ୍ତିକୁ ପୋଷାକ ପରି ଧାରଣ କରି ଗୁପ୍ତ, ଦେବତାମାନେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିବା ଆଲୋକର “ପଦ” କିମ୍ବା ନିବାସସ୍ଥାନ ଦିଗକୁ ଗତି କରନ୍ତି।

9 mantras | Rishi: Traditionally attributed in Book 9 to Soma-Pavamāna seers; specific r̥ṣi for 9.71 varies by Anukramaṇī tradition (often listed under Pavitra/Āṅgirasa lineages). | Devata: Soma Pavamāna (the self-purifying Soma), with associated powers of Dakṣiṇā and Brahman (mantric force).

Chandas: Likely Jagatī (common in Soma Pavamāna hymns), pending pada-count verification for this specific mantra.

Sukta 72

Sukta 9.72

ଏହି ସୋମ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ଶୁଦ୍ଧିକୃତ ସୋମଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ସେ ଯେତେବେଳେ ପରିଷ୍କୃତ ହୁଅନ୍ତି, ପିଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ଦୁଧ ସହିତ ପାତ୍ରରେ ଢାଳାଯାନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ପ୍ରେରଣାଦାୟକ ଶକ୍ତି ହୋଇ ଉଦ୍ଭାସିତ ହୁଅନ୍ତି। ସୋମଙ୍କୁ ବାକ୍ ଓ ଚିନ୍ତାର ଜାଗରକ, ଋତ (ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ନିୟମ)ର ଆସନରେ ଜୀବନର ପୁନର୍ନବୀକର୍ତ୍ତା, ଏବଂ ଉପାସକଙ୍କୁ ପ୍ରଚୁର ଧନ-ସମ୍ପଦ ଓ କୁଶଳ-ମଙ୍ଗଳ ଦାନକାରୀ ଭାବେ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଇଛି।

9 mantras | Rishi: Soma-Pavamāna tradition (Book 9). | Devata: Soma Pavamāna.

Chandas: Likely Jagatī (to be metrically confirmed).

Sukta 73

Sukta 9.73

ଏହି ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତରେ ପବିତ୍ର ଛାଣନୀ ମାଧ୍ୟମରେ ଛାଣାଯାଉଥିବା ସୋମର ପବିତ୍ରକାରୀ ପ୍ରବାହକୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି; ଏହା ଦୀପ୍ତିମାନ ପ୍ରେରଣା ଜନ୍ମାଏ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ବଳବତୀ କରେ। ସୂକ୍ତଟି ପୁନଃପୁନଃ ସୋମର ସ୍ପଷ୍ଟତାକୁ ବାଚ୍ (ପ୍ରେରିତ ବାଣୀ)ର ସ୍ପଷ୍ଟତା ସହ ଏବଂ ବରୁଣ ଓ ଋତର ଅଧୀନରେ ବ୍ରତ (ପବିତ୍ର ନିୟମ/ଆଚରଣ)ର ସୁରକ୍ଷା ସହ ଯୋଡ଼େ, ଯେଉଁଠାରେ ପବିତ୍ରତାକୁ ଯଜ୍ଞୀୟ କ୍ରିୟା ଓ ବିଶ୍ୱ-ନୈତିକ ଶୃଙ୍ଖଳା—ଦୁହିଁ ଭାବେ ଚିତ୍ରିତ କରାଯାଇଛି।

9 mantras | Devata: Soma Pavamāna with strong invocation of Varuṇa and Ṛta (purifying Soma as the power that clarifies Vāc and guards vrata)

Chandas: Jagatī (probable for RV 9.73; verify against a metrical count in a critical edition)

Sukta 74

Sukta 9.74

ଏହି ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତରେ ଚାପାଯାଇଥିବା ସୋମକୁ ଦୀପ୍ତିମାନ, ନବଜାତ-ସଦୃଶ ଶକ୍ତି ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯେ ସ୍ୱର (ଆଲୋକ) ଦିଗକୁ ବେଗରେ ଧାଉଛି, ଉଲ୍ଲର ଛାଣନୀ ମଧ୍ୟରୁ ଗର୍ଜନ କରି ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ ଜଳମାନଙ୍କ ସହ ମିଶିଯାଏ। ସୋମକୁ ସ୍ୱର୍ଗର ବୀଜ ଏବଂ ଅଦିତିଙ୍କ ଗର୍ଭ-ଶକ୍ତି ଭାବେ ଚିତ୍ରିତ କରାଯାଇଛି, ଯାହା ଯଜମାନ ପାଇଁ ପ୍ରଚୁରତା (ଦୁଧ, ବଳ, ସନ୍ତାନ) ବଢ଼ାଏ। ସୂକ୍ତଟି ସୋମଙ୍କ ଶେଷ ଶୁଦ୍ଧିକରଣରେ ଶେଷ ହୁଏ ଏବଂ ସ୍ପଷ୍ଟ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ—ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାନ ପାଇଁ ମଧୁର ଓ ଉତ୍ସାହଜନକ ହେଉ।

9 mantras | Devata: Soma Pavamāna (with imagery overlapping Agni/solar pursuit of svar)

Chandas: Jagatī (probable; verify)

Sukta 75

Sukta 9.75

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଏ—ଶୋଧିତ ହୋଇ ସେ ପ୍ରିୟ ଓ ଶୁଭ ଲକ୍ଷ୍ୟଦିଗକୁ ଗତିଶୀଳ ହୁଅନ୍ତି, ପବିତ୍ର ନାମ ଓ ମାନବ ଯଜ୍ଞକ୍ରିୟାରେ ଶକ୍ତି ସଞ୍ଚୟ କରନ୍ତି। ସୋମଙ୍କୁ ସୂର୍ଯ୍ୟସଦୃଶ ବିଶାଳତାରେ କଳ୍ପନା କରାଯାଇଛି—ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ବିସ୍ତୃତ ରଥରେ ଆରୋହଣ କରି, ପରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ରମାନେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ଉଷାମାନଙ୍କ ସହ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ଶେଷରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଶକ୍ତି ଦେଇ ପ୍ରଚୁରତା ଓ କୁଶଳତା ଦାନ କରାନ୍ତି।

5 mantras | Rishi: Soma-pavamāna seer tradition (Mandala 9) | Devata: Soma Pavamāna (with solar vastness imagery)

Chandas: Jagatī (probable)

Sukta 76

Sukta 9.76

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ପବିତ୍ରୀକରଣ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିବା ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଦେବ-କୌଶଳରେ ପାରଙ୍ଗତ ସାରତତ୍ତ୍ୱ, ଯାହା ‘ନଦୀ’ (ଚ୍ୟାନେଲ/ଧାରା) ମଧ୍ୟରେ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଦେବମାନଙ୍କ ଭୋଗ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ କରାଯାଏ। ପୁନଃପୁନଃ ଏହା ସୋମଙ୍କ ସ୍ପଷ୍ଟ ଉଦ୍ଗାରକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତିବର୍ଦ୍ଧନ ସହ ଯୋଡ଼େ—ଅନ୍ତର୍ଗତ ପାତ୍ରମାନେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ବିଜୁଳି ପରି ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରି, ଉପାସକମାନଙ୍କୁ ବଳ ଓ ବିଜୟ ଦାନ କରେ।

5 mantras | Devata: Soma Pavamāna

Sukta 77

Sukta 9.77

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଇଛି—ସେ ଛାଣାଯାଇ ପାତ୍ରରେ ପକ୍କା ହେଉଥିବାବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ରରୂପେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଅପରାଜେୟ ଶକ୍ତି ଭାବେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇ ବିଜୟ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଆଣନ୍ତି। ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଛାଣା ସୋମକୁ ମଧୁର, ରଶ୍ମିମୟ ଓ ଋତ-ଧାରକ ଭାବେ ଚିତ୍ରଣ କରେ; ସେ ଘୃତସଦୃଶ ସାରର ଧନାଢ୍ୟ ଧାରାଗୁଡ଼ିକୁ ନିଜ ପାଖକୁ ଆକର୍ଷିତ କରି ଯଜମାନଙ୍କୁ ବଳ, “ଗୋ” (ରଶ୍ମି) ଓ ପ୍ରେରିତ ବାଣୀରେ ସଚେତନ କରନ୍ତି। ଶେଷ ଗତିରେ ସୋମ-ପ୍ରବାହକୁ ବରୁଣ ଓ ମିତ୍ରଙ୍କ ବିସ୍ତୃତ, ବିଶ୍ୱାସଯୋଗ୍ୟ ଶକ୍ତି ସହ ଏକାତ୍ମ କରାଯାଇଛି; ଏହାରୁ ଶୋଧନ କେବଳ ଯାଗିକ କ୍ରିୟା ନୁହେଁ, ବରଂ ବିଶ୍ୱ-ଋତ ଓ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ସତ୍ୟର ସମନ୍ୱୟ ହୋଇଯାଏ।

5 mantras | Devata: Soma Pavamāna (as Indra’s vajra-form)

Sukta 78

Sukta 9.78

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ଶୋଧନର ନିଜ କ୍ରିୟାମଧ୍ୟରେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି: ‘ରାଜା’ ଜଳରେ ଆବୃତ ହୋଇ ଆଗେଇ ଧାଉଛନ୍ତି, ଅଶୁଦ୍ଧିକୁ ଧରି ନେଇ ଦେବମାନଙ୍କ ଅର୍ପଣ-ସ୍ଥଳ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି। ଏହା ସୋମଙ୍କ ପରିଶୋଧନକୁ ପ୍ରେରିତ ବାଣୀ, ଦିବ୍ୟ ସାଙ୍ଗତ୍ୟ, ଏବଂ ଧନ, ବିସ୍ତୃତ ‘ଗୋଚର’ (ଗବ୍ୟୂତି) ଓ ନିର୍ଭୟତା ପ୍ରଦାନ ସହ ଯୋଡ଼େ; ଏବଂ ନିକଟ ଓ ଦୂରର ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କରିବାକୁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ।

5 mantras | Devata: Soma Pavamāna

Sukta 79

Sukta 9.79

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତରେ ଚାପାଯାଇଥିବା ସୋମ-ବିନ୍ଦୁମାନେ ଶୋଧନ ପାଇଁ ଆଗକୁ ଧାଉଥିବାବେଳେ ସ୍ତୁତିତ ହୋଇଛନ୍ତି; ସେମାନେ ଉପାସକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପୋଷଣ ଓ ପ୍ରେରିତ ଚିନ୍ତାକୁ ପ୍ରସାର କରନ୍ତି। ଏହା ଶୋଧକ ସୋମକୁ ନୀତିମୟ ଓ ସୁରକ୍ଷାଦାୟକ ଶକ୍ତିରୂପେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଏ, ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ସଦ୍ବୁଦ୍ଧିକୁ ଅଟକାଇଥିବା “ରୋକିରଖୁଥିବା” ଓ ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବାକୁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ। ଶେଷରେ ପ୍ରାର୍ଥନା ହୁଏ ଯେ ସୋମଙ୍କର ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରିୟ ଆନନ୍ଦମୟ ମଦିରାଭାବ ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତାମାନଙ୍କୁ “ସ୍ତରରୁ ସ୍ତରକୁ” ସୁରକ୍ଷିତଭାବେ ବହନ କରୁ।

4 mantras | Devata: Soma Pavamāna (Indu/Indavaḥ)

Sukta 80

Sukta 9.80

ଏହି ସୋମ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ଚାପାଯାଉଥିବା, ମୁକ୍ତ ହେଉଥିବା ଏବଂ ପବିତ୍ର ହୋଇ ଦୀପ୍ତିମାନ, ହଜାର-ଧାରା ଧାରାରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିବା ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ବିଶେଷତଃ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କରିବା ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଋତକୁ ଧାରଣ କରିବା ପାଇଁ। ସୋମକୁ ଉଲ୍ଲାସର ବୃଷଭ ଭାବେ ଗାଇଯାଇଛି, ଯିଏ ଜୀବନ-ହ୍ରାସକାରୀ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତିହତ କରେ, ଯଶ ଓ ବଳ ଆଣେ, ଏବଂ ଜଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ନଦୀ-ତରଙ୍ଗ ପରି ଗତି କରି ଦେବମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଏ।

4 mantras | Rishi: Traditionally attributed to seers of the Soma Pavamāna corpus. | Devata: Soma Pavamāna (Soma in the act of purification), with explicit orientation 'for Indra' (इन्द्राय).

Chandas: Likely Triṣṭubh (common in RV 9; requires full metrical count confirmation).

Sukta 81

Sukta 9.81

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କ ଜୀବନ୍ତ “ତରଙ୍ଗ” ଶୋଧନ ମାର୍ଗରେ ବେଗରେ ବହି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ତାଙ୍କୁ ବିଜୟୀ ଦାନଶୀଳତା ଓ ଆଲୋକ/ଧନର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବରଦାନ ପାଇଁ ସଚେତନ ଓ ସବଳ କରୁଥିବାର ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି। ପରେ ଏହା ସିଧା ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ପରିଣତ ହୁଏ—ଶୁଦ୍ଧ ସୋମଙ୍କୁ ଧନ-ସମ୍ପଦ “ଛିଟାଇବାକୁ”, ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧି/ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଦୃଢ଼ କରିବାକୁ, ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧିକୁ ନିକଟରେ ରଖିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଏ। ଶେଷରେ ବ୍ୟାପକ ଅଭିଷେକ-ଆହ୍ୱାନ ରହିଛି—ଦ୍ୟାଉ ଓ ପୃଥିବୀ, ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଶୁଦ୍ଧ ସୋମରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଉନ୍ତୁ।

5 mantras | Devata: Soma Pavamāna, oriented to Indra’s empowerment.

Chandas: Likely Triṣṭubh (requires verification).

Sukta 82

Sukta 9.82

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ନବଦବିତ ଓ ଶୁଦ୍ଧିକୃତ ରୂପରେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ସେ ଅକ୍ଷୟ ଉଲ୍ଲ ଛାଣନୀ ମାଧ୍ୟମରେ ବହି ଘୃତ-ଦୀପ୍ତ ଆସନକୁ ଯାଆନ୍ତି, ଯେପରି ଘୋଷକୁ ଫେରୁଥିବା ଏକ ବାଜ। ପଦ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଯଜ୍ଞୀୟ ଚିତ୍ରଣ (ପଥର, ଜଳ, ଛାଣିବା) ସହ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ସମ୍ବନ୍ଧ (ପର୍ଜନ୍ୟ, ଆପଃ, ‘ଗାଈ/ଆଲୋକର କିରଣ’) କୁ ଗଠି ଦେଇ, ସୋମକୁ ରାଜସିକ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଦେଖାଏ—ଯେ ଯଜ୍ଞକୁ ବଳ, ବିଜୟ ଓ କଲ୍ୟାଣ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।

5 mantras | Devata: Soma Pavamāna.

Chandas: Likely Triṣṭubh (requires verification).

Sukta 83

Sukta 9.83

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଇଛି—ସେ ଟାଣି ଧରାଯାଇଥିବା ପବିତ୍ର (ଛାଣନୀ) ମାଧ୍ୟମରେ ଶୋଧିତ ହୋଇ ଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ଅର୍ପଣ-ଶକ୍ତିକୁ ଦେବମଣ୍ଡଳର ଆସନକୁ ବହନ କରନ୍ତି। ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଜୋର ଦିଏ ଯେ କେବଳ ‘ପକ୍କ/ତାପିତ’ (ପ୍ରସ୍ତୁତ, ପରିଶୋଧିତ) ହୋଇଥିବା ଦ୍ରବ୍ୟ ମାତ୍ର ଛାଣନୀକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରେ—ଏହା ଯଜ୍ଞୀୟ ସ୍ପଷ୍ଟିକରଣ ଓ ଅନ୍ତର୍ମନର ପକ୍ୱତା—ଦୁହିଁର ଉପମା। ପରେ ସୋମଙ୍କୁ ଜଗତ-ଧାରକ, ଉଷା-ଦୀପ୍ତିମାନ, ଏବଂ ରାଜସି-ବିଜୟୀ ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଏ; ସେ ନିଜର ଶୋଧନ ଗତି ଦ୍ୱାରା ବିସ୍ତୃତ ଯଶ (ଶ୍ରବସ) ଅର୍ଜନ କରନ୍ତି।

5 mantras | Rishi: Ascribed in RV 9 to Pavāmāna seers. | Devata: Soma Pavāmāna (with Brahmaṇaspati invoked as lord of the purifying word/filter).

Chandas: Likely Triṣṭubh (verify against full hymn).

Sukta 84

Sukta 9.84

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ଶୋଧନର କ୍ରିୟାରେ ନିଜେ—ଜଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗତି କରି ଛାଣାଯାଉଥିବାବେଳେ—ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି, ଯେପରି ତାଙ୍କର ସ୍ପଷ୍ଟ ରସ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଶକ୍ତି ଦେଉ, ବରୁଣଙ୍କ ଋତ-ନିୟମ ସହ ସମନ୍ୱୟ ରଖୁ, ଏବଂ ବାୟୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବହନ ହେଉ। କବି ସୋମଙ୍କୁ “ବିସ୍ତୃତ ଅବକାଶ” (ବରିବସ) ଓ କୁଶଳ-ମଙ୍ଗଳ (ସ୍ୱସ୍ତି) ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି; ଛାଣା ରସକୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍-ଦ୍ରୁତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ-ସନ୍ଧାନୀ, ଧନ-ଜୟୀ ଭାବେ ଚିତ୍ରଣ କରି, ଯଜମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଓ ଚାରିପାଖରେ ଥିବା “ଦିବ୍ୟ ଜନ” (ଦୈବ୍ୟ ଜନମ୍) କୁ ଉତ୍ଥାନ କରେ।

5 mantras | Rishi: Ascribed in RV 9 to Pavāmāna seers. | Devata: Soma Pavāmāna, with offerings directed toward Indra, Varuṇa, and Vāyu.

Chandas: Likely Jagatī or Triṣṭubh (verify against full hymn).

Sukta 85

Sukta 9.85

ଏହି ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତରେ ଭଲଭାବେ ପିଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ସୋମକୁ ପବିତ୍ର କରାଯାଇ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ କରାଯାଏ ଏବଂ ରୋଗ ଓ ରକ୍ଷସ-ସଦୃଶ ଶତୃତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଦୂର କରିବାକୁ ସଶକ୍ତ କରାଯାଏ ବୋଲି ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି। ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକ ଏକପଟେ ଯଜ୍ଞର ନିଜସ୍ୱ ଦୃଶ୍ୟ—ଛାଣିବା, ପାତ୍ର/କପ, ଓ ପୁରୋହିତଙ୍କ କ୍ରିୟା—ଏବଂ ଅନ୍ୟପଟେ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ଦର୍ଶନ ମଧ୍ୟରେ ଗତି କରେ, ଯେଉଁଠାରେ ସୋମଙ୍କ ରକ୍ଷକ-ଶକ୍ତି (ଗନ୍ଧର୍ବ ମୋଟିଫ) ଦ୍ୟାଉ ଓ ପୃଥିବୀରେ ବିକିରଣ କରେ। ସମଗ୍ରରେ, ଏହି ସୂକ୍ତ ସୋମକୁ ଏକପଟେ ପବିତ୍ର ପାନୀୟ ଓ ଅନ୍ୟପଟେ ରକ୍ଷାକାରୀ, ଭୂତ-ପ୍ରେତନାଶକ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଦେଖାଏ, ଯାହା ପ୍ରାଣଶକ୍ତି, ସ୍ପଷ୍ଟତା ଓ ବିଜୟକୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରେ।

11 mantras | Devata: Soma (for Indra; protective/exorcistic nuance against Rakṣas)

Sukta 86

Sukta 9.86

ଏହି ସୋମ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ସୋମର ଜୀବନ୍ତ ବେଗକୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯେତେବେଳେ ସେ ଉଲ୍ଲର ଛାଣି ଓ ଛାଣକ ମାଧ୍ୟମରେ ପରିଶୋଧିତ ହୋଇ ମଧୁର, ଉତ୍ତେଜକ ଏବଂ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ। ଦୃଶ୍ୟ ଯଜ୍ଞୀୟ ପ୍ରବାହ—ପାତ୍ର ଓ ଛାଣିକୁ ଘେରି ଘେରି ବୁନ୍ଦାମାନଙ୍କ ଗତି—କୁ ଏହା ଋତ (ṛta) ନାମକ ବିଶ୍ୱ-ନିୟମ ସହ ଯୋଡ଼େ; ସୋମଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରେ ଯେ ସେ ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଦୂର କରୁନ୍ତୁ ଏବଂ ଗାୟକମାନଙ୍କୁ “ବିଶାଳ” ବାଣୀ ଓ ବୀର ଶକ୍ତିରେ ସଶକ୍ତ କରୁନ୍ତୁ।

48 mantras | Devata: Soma Pavamāna

Chandas: Jagatī (probable)

Sukta 87

Sukta 9.87

ଏହି ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କ ଦ୍ରୁତ ଓ ଲକ୍ଷ୍ୟନିଷ୍ଠ ପ୍ରବାହକୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯଜ୍ଞର ଛାଣନୀମାନଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ସେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ସୁସଜ୍ଜିତ ଦୌଡ଼ଘୋଡ଼ା ପରି ପବିତ୍ର ଆସନ (ବର୍ହିସ୍) ଦିଗକୁ ନେଇଯାଯାନ୍ତି। ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ସୋମଙ୍କ ଶୋଧନକୁ ବଳ/ବିଜୟ (ବାଜ), ଯଶ/କୀର୍ତ୍ତି (ଶ୍ରବସ୍), ପୋଷଣ (ଇଷ୍) ଓ ଅମରତ୍ୱ (ଅମୃତ) ଲାଭ ସହ ଯୋଡ଼ିଦିଏ; ଶେଷରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହ ସୋମଙ୍କ ସାଙ୍ଗତ୍ୟ ଓ ଯଥାଯଥ ସ୍ତୁତି ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ପ୍ରେରଣା ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ଏହା ସମାପ୍ତ ହୁଏ।

9 mantras | Devata: Soma Pavamāna.

Chandas: Likely Triṣṭubh (common in RV; requires verification).

Sukta 88

Sukta 9.88

ଏହି ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତରେ ନବନିଷ୍ପିଡିତ ସୋମକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରି ଆହୁତି ଭାବେ ଅର୍ପଣ କରାଯାଉଥିବାର ଗୌରବ ଗାଯାଯାଇଛି; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପାନ କରି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରିବାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ସୋମକୁ ଜଳ ଓ ଛାଣନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ତରଙ୍ଗ-ସଦୃଶ ବେଗରେ ଧାଉଥିବା ଶକ୍ତି ଭାବେ ଚିତ୍ରିତ କରାଯାଇଛି; ସେ ଶୁଦ୍ଧ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଏବଂ ବରୁଣ, ମିତ୍ର ଓ ଅର୍ୟମନଙ୍କ ସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଋତ/ନୀତିକ ଶୃଙ୍ଖଳା ସହ ସମନ୍ୱିତ ବୋଲି ପ୍ରଶଂସିତ। ଏହି ସୂକ୍ତର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ରିତୁଆଲିକ (ଆହୁତିକୁ ପବିତ୍ର/ଦୀକ୍ଷିତ କରିବା) ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ (ସୋମର ପବିତ୍ରକାରୀ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସ୍ପଷ୍ଟତା, ଉତ୍ସାହ, ଏବଂ ଠିକ୍ ଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରିବା) — ଉଭୟ।

8 mantras | Devata: Indra (receiving Soma) / Soma as offering

Sukta 89

Sukta 9.89

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ଶୋଧିତ ହେଉଥିବା ସୋମଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ସେ ଆକାଶରୁ ବର୍ଷା ପରି ଧାରାବାହି ହୋଇ ବହେ, “ମାତାଙ୍କ କୋଳ” (ଛାଣନୀ/ପିଷଣ-ସ୍ଥାନ) ରେ ବସେ, ଏବଂ ଉପାସକମାନଙ୍କ ଭିତରକୁ ଶକ୍ତି ଓ ମାଧୁର୍ଯ୍ୟ ଭାବେ ପ୍ରବେଶ କରେ। ସୋମକୁ ମଧୁ-ପୃଷ୍ଠ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଶ୍ୱ ଭାବେ କଳ୍ପନା କରାଯାଇଛି—ବିସ୍ତୃତ ଚକ୍ରଯୁକ୍ତ ରଥରେ ଯୋଗାଯାଇ, “ଭଉଣୀମାନେ” (ଜଳଧାରା) ଦ୍ୱାରା ପରିଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ଦେବମାନଙ୍କ ଦିଗକୁ ଚାଳିତ ହୁଏ। ସୂକ୍ତର ଶେଷରେ ସିଧା ପ୍ରାର୍ଥନା: ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଶୋଧିତ ସୋମ ଦୀପ୍ତିମାନ ଧନ ଓ ସୁନ୍ଦର ବୀରଶକ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ, ଯାହା ବାଧାକୁ ଜୟ କରେ।

7 mantras | Devata: Soma Pavamāna

Sukta 90

Sukta 9.90

ଏହି ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ଶୁଦ୍ଧିକରଣ ମାଧ୍ୟମରେ ଆଗେଇ ନେବାକୁ ପ୍ରେରିତ କରାଯାଏ; ସେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଚୁର ଦାନ ସହ ବିଜୟୀ ରଥ ପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦିଗକୁ ଅଗ୍ରସର ହୁଅନ୍ତି। ଋଷି ସୋମଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରନ୍ତି ଯେ ସେ ବିସ୍ତୃତ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ପଥ ଖୋଲନ୍ତୁ, ଜଳ, ଉଷା ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟର “ଗାଈ” (ଆଲୋକ) ଆଣନ୍ତୁ, ଏବଂ ପ୍ରେରିତ ବାଣୀ ପାଇଁ ଶକ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ। ଶେଷରେ ସୋମଙ୍କୁ ରାଜସି ରୂପରେ ଦେଖାଯାଏ—ସେ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରି ଉପାସକମାନଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ କୁଶଳତାରେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।

6 mantras | Devata: Soma Pavamāna (approaching Indra)

Sukta 91

Sukta 9.91

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ଉଲ୍ଲାସିତ କରାଯାଇଛି—ଯେତେବେଳେ ସେ ଉଲ୍ଲର ଛାଣି ମାଧ୍ୟମରେ “ପ୍ରେରିତ/ପ୍ରବାହିତ” ହୋଇ, ରଥ-ଦୌଡ଼ ପରି ଦେବମାନଙ୍କ ଆସନଦିଗକୁ ଧାଉଛନ୍ତି, ଏବଂ ଭିତରେ ଅଗ୍ନି-ସ୍ୱରୂପ ବହ୍ନିକୁ ବହନ କରୁଛନ୍ତି। ଶୁଦ୍ଧିକରଣ ସହିତ ସୋମଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ ଯେ ସେ ରକ୍ଷସ୍‌ ଭଳି ଶତ୍ରୁଶକ୍ତିକୁ ଭଙ୍ଗ କରୁନ୍ତୁ, ବିଜୟୀ ବହୁଳତା (ବାଜ) ପ୍ରସାର କରୁନ୍ତୁ, ଏବଂ ଶେଷରେ ଜଳ, ସୂର୍ଯ୍ୟର “ଗାଈ” (କିରଣ/ଆଲୋକିତ ଶକ୍ତି), ସନ୍ତାନ, ବିସ୍ତୃତ କ୍ଷେତ୍ର, ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ଦର୍ଶନ (ସତ୍ୟ-ଆଲୋକ) ଦାନ କରୁନ୍ତୁ।

6 mantras | Rishi: Rebha Kāśyapa (common attribution for RV 9.91) | Devata: Soma Pavamāna (with inner Agni/vahni as functional presence)

Chandas: Jagatī (probable; confirm metrically)

Sukta 92

Sukta 9.92

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଇଛି—ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ପିଷାଯାଇ ଉଲ୍ଲର ଛାଣନୀ ମାଧ୍ୟମରେ ବହାଇ ଦିଆଯାଏ, ସେ ବିଜୟ ଓ ପୁରସ୍କାର ଦିଗକୁ ରଥ ପରି ବେଗରେ ଧାଉଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ଶୁଦ୍ଧିକରଣକୁ ଏକ ବିଶ୍ୱଜନୀନ ସହଯୋଗ ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି—ଦେବତାମାନେ ଓ ‘ସପ୍ତ ନଦୀ’ ସୋମଙ୍କୁ ପରିଷ୍କାର କରି ଶକ୍ତିଦାନ କରନ୍ତି—ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେ ଗ୍ରହୀତ ଆହୁତି ହୋଇ ଉପାସକମାନଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ-ଶକ୍ତି ଓ ପୋଷଣ ଆଣିଦିଅନ୍ତି।

6 mantras | Rishi: Rebha Kāśyapa (traditional for RV 9.92) | Devata: Soma Pavamāna

Chandas: Jagatī (probable; confirm metrically)

Sukta 93

Sukta 9.93

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ଶୋଧିତ ହେଉଥିବା ସୋମଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ସେ ଦ୍ରୁତ ଅଶ୍ୱ ପରି ତୁଣ୍ଡକୁ ଧାଉଛନ୍ତି, ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ହବିରୂପେ ଅର୍ପଣଯୋଗ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି। ଚାପା ଓ ଛାଣାକୁ ଭଗିନୀସଦୃଶ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା ପବିତ୍ର ‘ପଲିଶିଂ’ ଭାବେ ଚିତ୍ରିତ କରାଯାଇଛି; ତା’ପରେ ସୋମ ପ୍ରଚୁରତାରେ ଫୁଲିଉଠନ୍ତି, ପ୍ରାଣଶକ୍ତିକୁ ଦୃଢ଼ କରନ୍ତି, ଧନ ଦାନ କରନ୍ତି ଏବଂ ସ୍ତୋତାଙ୍କୁ ଜୀବନପଥରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଗତି ଦିଅନ୍ତି।

5 mantras | Devata: Soma Pavamāna (Hari/Indu)

Sukta 94

Sukta 9.94

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ସେ ଜଳ ଓ ଉଲ୍ଲୀ (ଫ୍ଲିସ୍) ମାଧ୍ୟମରେ ପରିଶୋଧିତ ହେବାବେଳେ ଜାଗ୍ରତ ଚିନ୍ତା ଓ ପ୍ରେରିତ ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟି ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା କରି ଶେଷେ ବୃଦ୍ଧିର ଏକ ସ୍ଥିର “ଖୋର” ଭିତରେ ସୁସଂଗଠିତ ହୁଏ। ସୋମକୁ କବି ଭାବେ ପାଳିତ କରାଯାଇଛି, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଲୋକ ମାଧ୍ୟମରେ କାବ୍ୟଶକ୍ତି ବହନ କରନ୍ତି, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯଶ ଦିଅନ୍ତି ଏବଂ ସମର୍ଥ ଉପାସକଙ୍କୁ ପ୍ରାୟୋଗିକ ସମୃଦ୍ଧି ଦାନ କରନ୍ତି। ସୂକ୍ତଟି ଶେଷରେ ପୋଷଣ, ବିସ୍ତୃତ ଆଲୋକ, ଦିବ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଏବଂ ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ ପାଇଁ ସିଧା ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ସମାପ୍ତ ହୁଏ।

5 mantras | Devata: Soma Pavamāna (the purifying Soma)

Sukta 95

Sukta 9.95

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତରେ ମୁକ୍ତ, ପରିଶୋଧିତ ଓ କାଠର ପିଷଣ-ପାତ୍ର ଏବଂ ଛାଣନୀ ମଧ୍ୟରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ‘ଶୋଧନ-ବସ୍ତ୍ର’ ପରିଧାନ କରୁଥିବା କପିଶ (ହରିତ-ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ) ସୋମଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି। କବି ଉଦ୍ବୁଦ୍ଧ ଚିନ୍ତା ଓ ପ୍ରାର୍ଥନାମାନଙ୍କୁ ଜଳତରଙ୍ଗ ପରି ସୋମଙ୍କ ଦିଗକୁ ଧାଉଥିବା ଭାବେ ଚିତ୍ରଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ପରିଶୋଧକ ଇନ୍ଦୁଙ୍କୁ ପବିତ୍ର ବାଣୀ ଓ ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟିକୁ ବିସ୍ତାର କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରନ୍ତି। ସୂକ୍ତଟି ଶେଷରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ସାମୂହିକ ଆକାଂକ୍ଷା ଏବଂ ସୋମର ପରିଶୋଧନରୁ ଜନ୍ମିତ ସତ୍ୟ ବୀରଶକ୍ତିର ଅଧିକାର ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ପରିଣତ ହୁଏ।

5 mantras | Devata: Soma Pavamāna (Hari)

Sukta 96

Sukta 9.96

ଏହି ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତରେ ପିଷ୍ଟ ସୋମଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଏ—ସେ ଛାଣନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବେଗରେ ଧାଉଛନ୍ତି, ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଅନ୍ତି, ଜଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗର୍ଜନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି। ସୋମଙ୍କୁ ବିଜୟୀ ନେତା ଭାବେ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଏ—ଯିଏ ବିରୋଧିତା ଓ ଦାରିଦ୍ର୍ୟକୁ ଦୂର କରନ୍ତି, ଯଜମାନଙ୍କ ପଥକୁ ପ୍ରଶସ୍ତ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସହଚରମାନଙ୍କୁ ଆଲୋକର ନୂତନ ‘ବସ୍ତ୍ର’—ବଳ, ସ୍ପଷ୍ଟତା ଓ ପ୍ରେରିତ ଶକ୍ତି—ରେ ଆବୃତ କରନ୍ତି।

20 mantras | Devata: Soma Pavamāna (purified Soma)

Sukta 97

Sukta 9.97

ଏହି ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କ ନିଷ୍ପେଷଣ ଓ ଶୋଧନକୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ସେ ଛାଣନୀ ମାଧ୍ୟମରେ ଧାରାବାହି ହୋଇ ପାତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି ଏବଂ ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ମିଶିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି। ପୁନଃପୁନଃ ସୋମଙ୍କୁ ସଚେତନ, ଗାୟନରତ, ପୁରୋହିତ-ଶକ୍ତି ଭାବେ ଚିତ୍ରିତ କରାଯାଇଛି—ଯିଏ ଯଜ୍ଞର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ନିବାସକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ବୃଦ୍ଧି ଆଣନ୍ତି: ଗୋଧନ, ବଳ, ଏବଂ ନିୟମିତ ସମୃଦ୍ଧି। ସୂକ୍ତଟି ଆଶୀର୍ବାଦକୁ ବିସ୍ତାର କରି ମିତ୍ର, ବରୁଣ, ଅଦିତି, ଦ୍ୟାବାପୃଥିବୀ ପରି ସହାୟକ ବିଶ୍ୱ-ଆଧାରମାନଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ, ଯେଣୁ ସୋମ ଦ୍ୱାରା ଦତ୍ତ ଲାଭଗୁଡ଼ିକ ସ୍ଥିର ରହୁ।

44 mantras | Devata: Soma Pavamāna (the purified Soma)

Sukta 98

Sukta 9.98

ଏହି ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତରେ ଇନ୍ଦୁଙ୍କୁ ଜଳ ଓ ଉଲ୍ଲର ଛାଣନୀ ମାଧ୍ୟମରେ ଶୁଦ୍ଧ ହେଉଥିବାବେଳେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି; ଗାୟକମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ପ୍ରଚୁର ଧନ, ବଳ ଓ ବିଜୟ ସହ “ପ୍ରବାହିତ” ହେବାକୁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ। ସୋମଙ୍କ ସ୍ପଷ୍ଟ ଧାରା ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱମୁଖୀ ହେବା ସହ, ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦମୟ ସମ୍ମିଳନରେ ଗତି କରୁଥିବା, ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତାମାନଙ୍କୁ ସଶକ୍ତ କରୁଥିବା ଏବଂ ପ୍ରଚୁରତାର “ଗୃହ” ଖୋଲିଦେଉଥିବା ଭାବେ ଚିତ୍ରିତ। ସୂକ୍ତଟି ଶେଷରେ ଋଷି ଓ ସହଚରମାନଙ୍କର ସାଧାରଣ ଆକାଂକ୍ଷାରେ ପରିଣତ ହୁଏ—ସୋମଙ୍କ ଦୀପ୍ତିମୟ ନେତୃତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ବଳ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା।

12 mantras | Devata: Soma Pavamāna (Indu)

Sukta 99

Sukta 9.99

ଏହି ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ଶୋଧନର ନିଜ କ୍ରିୟାରେ—ଚାପିତ, ପ୍ରବାହିତ, ଉଲ୍ଲର ଛାଣନୀରେ ଛାଣାଯାଇ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍ସାହଦାୟକ ପାନୀୟ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ—ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି। କବିମାନେ ଏହି ଯଜ୍ଞକୁ ଏକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଭାବେ ଚିତ୍ରଣ କରନ୍ତି: ଦୀପ୍ତିମାନ ପାନୀୟ ରଶ୍ମିରେ ଆବୃତ, ଦୂତ ପରି ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ, ଏବଂ ପାତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଆସୀନ ହୋଇ ବିଜୟ, ପ୍ରେରଣା ଓ ଋତ-ସମ୍ମତ ଶକ୍ତିକୁ ସବଳ କରେ।

8 mantras | Devata: Soma Pavamāna

Sukta 100

Sukta 9.100

ଏହି ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତରେ ସୋମର ସଜୀବ ଧାରାକୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯେତେବେଳେ ତାହାକୁ ପିଷାଯାଏ, ଉଲ୍ଲର ଛାଣନୀ ମାଧ୍ୟମରେ ଶୋଧନ କରାଯାଏ, ଏବଂ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ କରାଯାଏ—ବିଶେଷକରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପାନୀୟ ଭାବେ। ମାଆମାନେ ନବଜାତ ବଛାକୁ ଯେପରି ସେବା କରନ୍ତି, ସେପରି ନିକଟ ଉପମା ଦ୍ୱାରା ଶୋଧନକୁ ଏକାଧାରେ ଯଜ୍ଞୀୟ ସଂସ୍କାର ଓ ସୋମର ସତ୍ୟ, ଦୀପ୍ତିମାନ ରୂପର ଉନ୍ମୋଚନ ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି। ଶେଷରେ ସୋମର ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ମହତ୍ତ୍ୱ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ—ସେ ଦ୍ୟାଉ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରେ, ପ୍ରତିରୋଧୀ ‘ଚାଦର’କୁ ଛାଡ଼ିଦିଏ—ଯାହାଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ ଧାରା ଦିବ୍ୟ ଋତକୁ ଶକ୍ତି ଦେଇ ମାନବ ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଜାଗ୍ରତ କରେ।

9 mantras | Rishi: Pavamāna Soma seer tradition (RV 9.100). | Devata: Soma Pavamāna (with Indra as beneficiary/associated power)

Chandas: Likely Triṣṭubh; verify by scansion.

Sukta 101

Sukta 9.101

ଏହି ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ଚାପି ଉନର ଛାଣନୀ ମାଧ୍ୟମରେ ଶୋଧିତ ହେବାବେଳେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି; ପୁରୋହିତ-ସହଚରମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରେରିତ କରି ବିଜୟୀ ଓ ବଳଦାୟକ ପାନୀୟ ହେବାକୁ କହନ୍ତି। ସୋମଙ୍କୁ ଅନ୍ତରାୟକାରୀ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଦୂର କରିବା, ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରବଳ ଯଶ ଓ ପୋଷଣ ଆଣିବା, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରସ୍ତୁତ ‘ଖୋଲା ସ୍ଥାନ’ ଦିଗକୁ ଧାରାବାହି ହୋଇ ପ୍ରବାହିତ ହେବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି—ଯାହା ଯଜ୍ଞ ଓ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସଶକ୍ତ କରେ।

16 mantras | Devata: Soma Pavamāna (with addressed companions/priests as agents)

Sukta 102

Sukta 9.102

ଏହି ସୋମ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ଶୁଦ୍ଧିକୃତ ସୋମଙ୍କୁ ବୃଦ୍ଧିଶୀଳ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଶକ୍ତି ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯେ ଋତର “ଦୀପ୍ତ ଚିନ୍ତା”କୁ ପ୍ରେରିତ କରେ ଏବଂ ଯଜ୍ଞକୁ ଅଗ୍ରସର କରାଏ। ସୋମଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ଓ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଭାବେ ଚିତ୍ରିତ କରାଯାଇଛି; ସେ ଏକ ନିୟମ (ବ୍ରତ) ଅଧୀନରେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ସମନ୍ୱୟ କରନ୍ତି ଏବଂ “ଦ୍ୟୌର ଗୋଠ”କୁ ଖୋଲି ଆଲୋକ ଓ ଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ଯଜ୍ଞ ଓ ଜଗତରେ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତି।

8 mantras | Rishi: Traditional Soma Pavamāna seer-line (exact attribution varies by hymn index; commonly Bhṛgu/Angiras-related for Book 9 sequences) | Devata: Soma Pavamāna

Chandas: Jagatī (probable for opening of RV 9.102)

Sukta 103

Sukta 9.103

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ଏକ “ଉନ୍ନତ ବାଣୀ” ଅର୍ପିତ ହୁଏ—ସେ ଛାଣନୀ ମାଧ୍ୟମରେ ଶୋଧିତ ହୋଇ ଯଜ୍ଞପାତ୍ରମାନଙ୍କୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ସ୍ପଷ୍ଟ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଗ୍ରାହ୍ୟ ହୋଇଯାନ୍ତି। ସୋମଙ୍କୁ ପ୍ରେରିତ ଚିନ୍ତାମାନଙ୍କର ଅଚ୍ୟୁତ ନେତା (ମତୀନାଂ ନେତା) ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଏ; ସେ ବିଜୟୀ ଅଶ୍ୱ ପରି ଚକ୍ରାକାର ଗତି କରି ପୋଷଣ ଓ ବିସ୍ତୃତ ଆନନ୍ଦ ପ୍ରସାର କରନ୍ତି। ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଦୁଇମୁଖୀ—ଲିଟର୍ଜିକ ଭାବେ ଚାପା ରସକୁ ଅର୍ପଣ ପାଇଁ ପବିତ୍ର କରିବା, ଏବଂ ଦୃଷ୍ଟିମୟ ଭାବେ ଉପାସକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୋମଙ୍କ ସ୍ପଷ୍ଟକରଣ ଶକ୍ତିକୁ ଆହ୍ୱାନ କରିବା।

6 mantras | Rishi: Soma Pavamāna corpus | Devata: Soma Pavamāna.

Chandas: Likely Gāyatrī/Anuṣṭubh/Triṣṭubh depending on hymn; verify by metrical count for 9.103.1.

Sukta 104

Sukta 9.104

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସୋମ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ଯଜ୍ଞର ସହଚରମାନଙ୍କୁ ବସିବା, ଗାଇବା, ଏବଂ ଛାଣାଯାଉଥିବା ସ୍ୱୟଂ-ଶୁଦ୍ଧିକର ସୋମକୁ “ଶୃଙ୍ଗାର” କରିବାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ତାହାର ଦ୍ୟୁତି ଓ ସମୃଦ୍ଧି ବୃଦ୍ଧି ପାଉ। ସୋମଙ୍କୁ ଧନର ଅନ୍ୱେଷକ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରଶ୍ମିର ଧାରକ ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି, ଏବଂ ଶେଷରେ ଏକ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରାର୍ଥନା ଅଛି: ସୋମ ଦୃଢ଼ ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରୁନ୍ତୁ ଏବଂ ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତାମାନଙ୍କ ପଥରୁ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ, ଦ୍ୱିମୁଖୀ ଓ ଦେବବିହୀନ ଅପକାରକୁ ଦୂରେ ହଟାଉନ୍ତୁ।

6 mantras | Devata: Soma Pavamāna

Sukta 105

Sukta 9.105

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତରେ ଯଜ୍ଞର ସହଚରମାନଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ ଯେ ସୋମ ଶୋଧିତ ହେଉଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଗାନ କରନ୍ତୁ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ପ୍ରବାହମାନ ସାର ମଧୁର, ଉତ୍ସାହଦାୟକ ଏବଂ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହେଉ। ସୋମଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଏ ଯେ ସେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଧନ (ଗାଈ ଓ ଘୋଡ଼ାର ପ୍ରତୀକରେ) ଦାନ କରୁନ୍ତୁ ଏବଂ ଆଲୋକର କିରଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିଜ ପବିତ୍ର ତେଜକୁ ସ୍ଥାପିତ କରୁନ୍ତୁ। ଏହି ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ରକ୍ଷକ ଭାବେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ—ଅଦେବୀ ଭକ୍ଷକକୁ ଏବଂ ସାଧକର ଇଚ୍ଛାକୁ ଭାଗ କରୁଥିବା ‘ଦ୍ୱିମନସ୍କ’ ଶକ୍ତିକୁ ଦୂରେ ହଟାଇବା ପାଇଁ।

6 mantras | Devata: Soma Pavamāna

Sukta 106

Sukta 9.106

ଏହି ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତରେ ନବନିଷ୍ପିଡିତ, ସ୍ୱୟଂ-ଶୁଦ୍ଧିକରଣଶୀଳ ସୋମଧାରାମାନେ ଛାଣି ମାଧ୍ୟମରୁ ବେଗରେ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୃଷଭ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଉଥିବାର ଗାଥା ଗାଯାଯାଇଛି। ସୋମର ସ୍ପଷ୍ଟ, ‘ମଧୁମୟ’ ପ୍ରବାହ ଦେବୀୟ ଉଲ୍ଲାସ (ମଦ) ଜାଗ୍ରତ କରେ, ବିଜୟ ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସବଳ କରେ, ଏବଂ ଦେବତା ଓ ଯଜମାନମାନଙ୍କୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଲୋକ (ସ୍ୱର) ଓ ଅମରତ୍ୱ ଦାନ କରେ।

14 mantras | Devata: Indra (with Soma as the vehicle-offering)

Sukta 107

Sukta 9.107

ଏହି ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତରେ ନବନିଷ୍ପିଷ୍ଟ ସୋମକୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ହବି ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି; ତାହାର ଧାରାମାନଙ୍କୁ ଢାଳିବାକୁ, ପବିତ୍ର କରିବାକୁ ଏବଂ ଯଜ୍ଞର ପରିକ୍ରମାରେ ସ୍ଥାପିତ କରିବାକୁ ଆହ୍ୱାନ ଦିଆଯାଏ। ସୋମ ‘ଜଳରେ ଆବୃତ’ ହୋଇ ବହିବା ସମୟରେ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଦକ ଆନନ୍ଦ ହୁଏ, ବିଶ୍ୱର ‘ସମୁଦ୍ର-ଆସନ’ ଉପରେ ନିଜକୁ ସ୍ଥାପିତ କରେ, ଏବଂ ଆଲୋକ ଉତ୍ପନ୍ନ କରି ଦୀପ୍ତିମାନ ‘ଗାଈ/କିରଣ’ମାନଙ୍କୁ ପ୍ରକାଶିତ କରେ।

26 mantras | Devata: Soma Pavamana / Soma (pressed Soma as supreme havis)

Sukta 108

Sukta 9.108

ଏହି ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତରେ ନବନିଷ୍ପାଦିତ ଓ ଶୁଦ୍ଧିକୃତ ସୋମକୁ ମଧୁମୟ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଆନନ୍ଦ-ରସ ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି, ଯାହା ବିଶେଷତଃ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତିବର୍ଧନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ସୋମଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ ଯେ ସେ ସମୃଦ୍ଧିର ପତି ଭାବେ ଜ୍ୱଳି ଉଠୁନ୍ତୁ, ଶକ୍ତି ଓ ଯଶର ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଧନଭଣ୍ଡାର ଖୋଲିଦିଅନ୍ତୁ, ଏବଂ ଶେଷରେ ନଦୀମାନେ ସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ହୃଦୟରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତୁ—ମିତ୍ର, ବରୁଣ ଓ ବାୟୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଧାରିତ ଏକ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆଧାର ଭାବେ ପରିଣତ ହୋଇ।

16 mantras | Devata: Soma Pavamana (for Indra)

Sukta 109

Sukta 9.109

ଏହି ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତରେ “ମଧୁର ବିନ୍ଦୁ”କୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯେତେବେଳେ ତାହାକୁ ପିଷି ଛାଣନୀ ମାଧ୍ୟମରେ ଶୋଧିତ କରାଯାଏ, ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସଶକ୍ତ କରୁଥିବା ଆହୁତି ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ ହୁଏ ଏବଂ ମିତ୍ର, ପୂଷଣ ଓ ଭଗଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସେବା କରେ। ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକରେ ସୋମକୁ ନବଜାତ ଓ ପିଙ୍ଗଳବର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଚିତ୍ରିତ କରାଯାଇଛି, ଯାହାକୁ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରାଯାଏ; ତାହାର ସ୍ପଷ୍ଟୀକୃତ ଶକ୍ତି ଆନନ୍ଦ, ବଳ ଓ ଜଳମୁକ୍ତି ଆଣେ—ଏହା ପ୍ରଚୁରତା ଓ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ସ୍ପଷ୍ଟତାର ପ୍ରତିଛବି।

22 mantras | Devata: Soma (Pavamāna), offered to Indra; also oriented to Mitra, Pūṣan, Bhaga

Sukta 110

Sukta 9.110

ଏହି ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ପବିତ୍ର (ଛାଣନୀ) ମାଧ୍ୟମରେ “ପ୍ରବାହିତ” ହେଉଥିବା ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯଜମାନ ପାଇଁ ପ୍ରଚୁରତା, ଯଶ, ଓ ବୀରଶକ୍ତି ଜିତିବାକୁ ସେ ଆଗେଇ ଚାଲନ୍ତି। ସୋମଙ୍କୁ ଜୟୀ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି, ଯିଏ ବାଧା (ବୃତ୍ର)କୁ ଘେରି ଭାଙ୍ଗିଦିଅନ୍ତି, ଉପାସକଙ୍କୁ ଦ୍ୱେଷୀ ଓ ଋଣରୁ ପାର କରାନ୍ତି, ଏବଂ ଶତ୍ରୁବଳ ଓ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦୂର କରନ୍ତି। ଏହି ସୂକ୍ତର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ରିତୁଆଲିକ ମଧ୍ୟ—ସୋମ ପିଷଣ ଓ ଆହୁତିକୁ ସଶକ୍ତ କରିବା—ଏବଂ ସୁରକ୍ଷାମୂଳକ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁଥିରେ ବିଜୟ, ପବିତ୍ରତା, ଓ ନିର୍ଭୟ ଉତ୍ସାହ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି।

12 mantras | Rishi: Pavam
01na Soma hymn tradition (RV 9.110) | Devata: Soma Pavam
01na

Sukta 111

Sukta 9.111

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ପବିତ୍ରକ (ଛାଣନୀ) ମଧ୍ୟରେ ଶୋଧିତ ହେଉଥିବାବେଳେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ସେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆଲୋକରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ଯଜ୍ଞକ୍ରିୟାରେ ପ୍ରବାହିତ ହେବା ସମୟରେ ସମସ୍ତ ବିରୋଧକୁ ଜୟ କରନ୍ତି। ସୋମଙ୍କୁ ଗୁପ୍ତ ଧନର ପ୍ରକାଶକ, ତ୍ରିବିଧ ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଣବଳ ସ୍ଥାପକ, ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ରଥରୂପେ ଚିତ୍ରିତ କରାଯାଇଛି—ଯାହାଙ୍କ ଅଗ୍ରଗାମୀ ରଶ୍ମି ଯୁଦ୍ଧରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବିଜୟୀ ପରାକ୍ରମକୁ ସମର୍ଥନ କରେ।

3 mantras | Devata: Soma Pavamāna

Chandas: Jagati (likely due to longer pādas; needs confirm)

Sukta 112

Sukta 9.112

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ସୋମ (ଇନ୍ଦୁ)ଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଇଛି—ସେ ଶୋଧିତ ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତିବର୍ଦ୍ଧନ ପାଇଁ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅନ୍ତି। ବିଭିନ୍ନ ମାନବ ବୃତ୍ତି ଓ ପ୍ରକୃତିଜ ପ୍ରେରଣାକୁ ନେଇ ଜୀବନ୍ତ, ପ୍ରାୟ ପ୍ରବାଦସଦୃଶ ଚିତ୍ରମାଳା ମାଧ୍ୟମରେ ଏହା ଘୋଷଣା କରେ ଯେ ମନ ଓ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଭିନ୍ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଦେଇ ଋତକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଯଜ୍ଞୀୟ ପ୍ରବାହରେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି।

4 mantras | Devata: Soma (Indu) for Indra

Chandas: Anushtubh-like (late/gnomic feel; exact meter needs confirm)

Sukta 113

Sukta 9.113

ଏହି ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତରେ ଚାପି ଶୁଦ୍ଧ କରାଯାଇଥିବା ସୋମକୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯେତେବେଳେ ସେ ଛାଣନୀ ମାଧ୍ୟମରେ ଧାରାବାହି ହୋଇ ବହେ, ସେତେବେଳେ ତାହାକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଉଦ୍ଦୀପ୍ତ ହୋଇ ଆଗେଇ ଆସିବାକୁ ଡାକାଯାଏ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ର ଶକ୍ତି ଗ୍ରହଣ କରି ବିଜୟୀ ବୀର କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ କରନ୍ତି। ପଥର, ଜପ/ସ୍ତୋତ୍ର ଓ ଚାପାଣର ଯଜ୍ଞୀୟ ଚିତ୍ରଣ ସହିତ, ସୂକ୍ତଟି ସୋମକୁ ଆନନ୍ଦଦାତା ଭାବେ ଏବଂ ଅମୃତତ୍ୱ (ଅମରତା) ପ୍ରତି ଆକାଂକ୍ଷାର ଦୃଷ୍ଟି ଭାବେ ଉନ୍ମୋଚିତ କରେ। ପୁନରାବୃତ୍ତ ଧ୍ୱନି “ଇନ୍ଦ୍ରାୟେନ୍ଦୋ ପରି ସ୍ରବ” ବାହ୍ୟ ଯଜ୍ଞକୁ ଅନ୍ତର୍ମୁଖୀ ଉତ୍ଥାନ ଓ ପୂରଣର ଗତି ସହିତ ବାନ୍ଧି ଦିଏ।

11 mantras | Rishi: Pavamāna Soma hymn tradition | Devata: Soma Pavamāna; Indra prominently as drinker and agent of victory.

Chandas: Unverified without metrical scan.

Sukta 114

Sukta 9.114

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଇଛି—ଶୋଧିତ ହୋଇ ନିଜ ନିଜ “ସ୍ଥାନ/ପଦବୀ” ମାଧ୍ୟମରେ ଗତିଶୀଳ ହେଉଥିବା ସମୟରେ। ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତାମାନେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି ଯେ ଠିକ୍‌ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ସୋମ ସେମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା, ସୁବୁଦ୍ଧି (ସଠିକ୍ ମନୋଭାବ) ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଦିଅନ୍ତୁ। ପୁନଃପୁନଃ ପ୍ରବାହମାନ ସୋମକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିକଟକୁ ନେବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ମିଳେ, ଏବଂ ସାତଗୁଣା ବିଶ୍ୱ-ଯଜ୍ଞୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା (ଦିଗମାନ, ଋତ୍ୱିଜମାନ, ଆଦିତ୍ୟମାନ) କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି ଉପାସକମାନଙ୍କୁ ବିରୋଧ ଓ ପରାଜୟରୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ କୁହାଯାଏ।

4 mantras | Rishi: Kāśyapa is explicitly invoked in v.2; the hymn is traditionally connected with Kāśyapa-line seers in Anukramaṇī notices. | Devata: Soma Pavamāna (primary); Indra as recipient in refrain.

Chandas: Jagatī (common in RV 9.114).