Sukta 90
Sukta 9.90
Soma Pavamāna (approaching Indra)
ଏହି ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ଶୁଦ୍ଧିକରଣ ମାଧ୍ୟମରେ ଆଗେଇ ନେବାକୁ ପ୍ରେରିତ କରାଯାଏ; ସେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଚୁର ଦାନ ସହ ବିଜୟୀ ରଥ ପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦିଗକୁ ଅଗ୍ରସର ହୁଅନ୍ତି। ଋଷି ସୋମଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରନ୍ତି ଯେ ସେ ବିସ୍ତୃତ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ପଥ ଖୋଲନ୍ତୁ, ଜଳ, ଉଷା ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟର “ଗାଈ” (ଆଲୋକ) ଆଣନ୍ତୁ, ଏବଂ ପ୍ରେରିତ ବାଣୀ ପାଇଁ ଶକ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ। ଶେଷରେ ସୋମଙ୍କୁ ରାଜସି ରୂପରେ ଦେଖାଯାଏ—ସେ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରି ଉପାସକମାନଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ କୁଶଳତାରେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
Mantras
Mantra 1
प्र हिन्वानो जनिता रोदस्यो रथो न वाजं सनिष्यन्नयासीत् । इन्द्रं गच्छन्नायुधा संशिशानो विश्वा वसु हस्तयोरादधानः ॥
ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ଦୁଇ ଲୋକର ଜନକ, ବଳର ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଲାଭ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ରଥ ପରି ଅଗ୍ରସର ହୁଏ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ନିଜ ଆୟୁଧକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କରି, ସମସ୍ତ ବସୁକୁ ନିଜ ଦୁଇ ହସ୍ତରେ ସ୍ଥାପନ କରେ—ବିଜୟୀ ଦାନକର୍ମ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ।
Mantra 2
अभि त्रिपृष्ठं वृषणं वयोधामाङ्गूषाणामवावशन्त वाणीः । वना वसानो वरुणो न सिन्धून्वि रत्नधा दयते वार्याणि ॥
ତ୍ରି-ପୃଷ୍ଠ, ପ୍ରାଣର ଧାମ ସେହି ବୃଷଭଙ୍କ ଦିଗକୁ ଗାୟକମାନଙ୍କ ଉଚ୍ଚାରିତ ବାଣୀମାନେ ଡାକ ଦେଉଛନ୍ତି। ବନକୁ ବସ୍ତ୍ର ପରି ଧାରଣ କରି, ବରୁଣ ପରି ସିନ୍ଧୁ/ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଚରଣ କରେ; ରତ୍ନଧାରୀ ହୋଇ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବରଦାନମାନେ ବିତରଣ କରେ।
Mantra 3
शूरग्रामः सर्ववीरः सहावाञ्जेता पवस्व सनिता धनानि । तिग्मायुधः क्षिप्रधन्वा समत्स्वषाळ्हः साह्वान्पृतनासु शत्रून् ॥
ବୀରମଣ୍ଡଳସ୍ୱରୂପ, ସର୍ବବୀର, ସହାବାନ୍ (ବଳବାନ୍), ଜେତା—ହେ ସୋମ ପବମାନ, ତୁମେ ପବିତ୍ର ହୋଇ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅ; ଧନମାନଙ୍କର ସନିତା (ଲାଭକର୍ତ୍ତା) ହୁଅ। ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଆୟୁଧଧାରୀ, କ୍ଷିପ୍ରଧନ୍ୱା (ଶୀଘ୍ରଧନୁର୍ଧର), ଅଜେୟ, ସମରମାନେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦମନକାରୀ—ଯୁଦ୍ଧମାନେ ଆମର ବିଜୟବଳ ହୁଅ।
Mantra 4
उरुगव्यूतिरभयानि कृण्वन्त्समीचीने आ पवस्वा पुरंधी । अपः सिषासन्नुषसः स्वर्गाः सं चिक्रदो महो अस्मभ्यं वाजान् ॥
ବିସ୍ତୃତ ଗବ୍ୟୂତି (ବ୍ୟାପକ ପଥ) ଧାରଣକାରୀ, ହେ ସୋମ, ଆମ ପାଇଁ ଅଭୟର ଅବସ୍ଥାମାନେ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା—ସମୀଚୀନ (ଯଥାଯଥ ଭାବେ ମୁହଁ ଫେରାଇଥିବା) ପଥମାନଙ୍କୁ ପୁରଂଧୀ (ସମୃଦ୍ଧି) ସହ ଏଠାକୁ ପବସ୍ୱ। ଅପଃ (ଜଳ)କୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରି, ଉଷସଃ (ଉଷା)କୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରି, ସ୍ୱର୍ଗାଃ (ସୂର୍ଯ୍ୟଲୋକର ଦୀପ୍ତ ଗୋମାନେ)କୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରି—ଆମ ପାଇଁ ମହାନ୍ ବାଜାନ୍ (ବଳ-ପୂର୍ଣ୍ଣତାମାନେ)କୁ ଘୋଷ କରି ସଂଗ୍ରହ କର।
Mantra 5
मत्सि सोम वरुणं मत्सि मित्रं मत्सीन्द्रमिन्दो पवमान विष्णुम् । मत्सि शर्धो मारुतं मत्सि देवान्मत्सि महामिन्द्रमिन्दो मदाय ॥
ହେ ସୋମ, ବରୁଣ ପାଇଁ ମଦ (ଉଲ୍ଲାସ) ହୁଅ; ମିତ୍ର ପାଇଁ ମଦ ହୁଅ; ହେ ଇନ୍ଦୋ ପବମାନ, ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ମଦ ହୁଅ, ବିଷ୍ଣୁ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ମଦ ହୁଅ। ମରୁତ୍-ଶର୍ଧ (ମରୁତମାନଙ୍କ ସମୂହ) ପାଇଁ ମଦ ହୁଅ; ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଦ ହୁଅ; ହେ ଇନ୍ଦୋ, ମହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ—ଦିବ୍ୟ ମଦା (ଉତ୍କର୍ଷକ ଉନ୍ମାଦ) ରୂପେ ହୁଅ।
Mantra 6
एवा राजेव क्रतुमाँ अमेन विश्वा घनिघ्नद्दुरिता पवस्व । इन्दो सूक्ताय वचसे वयो धा यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
ଏଭଳି—ରାଜା ପରି, କ୍ରତୁ (ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ) ଓ ଯୁକ୍ତ ନୀତିରେ ଯୁକ୍ତ—ହେ ସୋମ, ପବମାନ ହୋଇ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅ; ଆମର ସମସ୍ତ ବାଙ୍କାପଣ ଓ ଦୁରିତକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କର। ହେ ଇନ୍ଦୁ, ସୁକ୍ତର ବଚନ ପାଇଁ ଆମ ଭିତରେ ପ୍ରାଣବଳ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ସ୍ଥାପନ କର; ଏବଂ ହେ ଦେବଶକ୍ତିମାନେ, ସ୍ୱସ୍ତିର କଲ୍ୟାଣମୟ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ଆମକୁ ସଦା ରକ୍ଷା କର।
Frequently Asked Questions
The hymn praises Soma Pavamāna—Soma as he flows and purifies through the filter—especially as he approaches Indra to empower victory and give abundance.
It describes Soma’s swift, forceful movement in the ritual stream: purified Soma rushes forward with power (vāja), as if a chariot charging toward its goal, bringing gifts to gods and people.
It asks for fearlessness and safe paths, for the gathering of waters and dawning light (symbols of renewal), for victorious strength, for life-force to support inspired speech, and for ongoing well-being (svasti).
Ask anything about Sukta 90 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.