Sukta 98
Sukta 9.98
Soma Pavamāna (Indu)
ଏହି ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତରେ ଇନ୍ଦୁଙ୍କୁ ଜଳ ଓ ଉଲ୍ଲର ଛାଣନୀ ମାଧ୍ୟମରେ ଶୁଦ୍ଧ ହେଉଥିବାବେଳେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି; ଗାୟକମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ପ୍ରଚୁର ଧନ, ବଳ ଓ ବିଜୟ ସହ “ପ୍ରବାହିତ” ହେବାକୁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ। ସୋମଙ୍କ ସ୍ପଷ୍ଟ ଧାରା ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱମୁଖୀ ହେବା ସହ, ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦମୟ ସମ୍ମିଳନରେ ଗତି କରୁଥିବା, ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତାମାନଙ୍କୁ ସଶକ୍ତ କରୁଥିବା ଏବଂ ପ୍ରଚୁରତାର “ଗୃହ” ଖୋଲିଦେଉଥିବା ଭାବେ ଚିତ୍ରିତ। ସୂକ୍ତଟି ଶେଷରେ ଋଷି ଓ ସହଚରମାନଙ୍କର ସାଧାରଣ ଆକାଂକ୍ଷାରେ ପରିଣତ ହୁଏ—ସୋମଙ୍କ ଦୀପ୍ତିମୟ ନେତୃତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ବଳ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା।
Mantras
Mantra 1
अभि नो वाजसातमं रयिमर्ष पुरुस्पृहम् । इन्दो सहस्रभर्णसं तुविद्युम्नं विभ्वासहम् ॥
ହେ ଇନ୍ଦୁ, ଆମ ପାଖକୁ ପ୍ରବାହିତ ହେଉ—ବାଜସାତମ (ବଳ-ବିଜୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ) ରୟି, ପୁରୁସ୍ପୃହ (ବହୁତ ଆକାଂକ୍ଷିତ) ଧନ। ହେ ଇନ୍ଦୋ, ସହସ୍ରଭର୍ଣସ (ହଜାର ବହନକାରୀ) ପ୍ରଚୁରତା, ତୁବିଦ୍ୟୁମ୍ନ (ବିଶାଳ ଦୀପ୍ତିମହିମା) ଏବଂ ବିଭ୍ୱାସହ (ସମସ୍ତ ପ୍ରତିରୋଧ ଜୟକାରୀ) ଶକ୍ତି ଆମ ପାଖକୁ ଝରାଇ ଦିଅ।
Mantra 2
परि ष्य सुवानो अव्ययं रथे न वर्माव्यत । इन्दुरभि द्रुणा हितो हियानो धाराभिरक्षाः ॥
ପିଷ୍ଟ (ସୁବାନ) ହୋଇ ସେ ଉନର ଆବରଣରେ ସବୁଦିଗରୁ ନିଜକୁ ଘେରିନେଉଛି—ଯେପରି ରଥ ଉପରେ କବଚ ପିନ୍ଧାଯାଏ; ଇନ୍ଦୁ କାଠର ଦ୍ରୁଣମାନେ ଉପରେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇ, ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ, ନିଜ ଧାରାମାନେ ଦ୍ୱାରା ବହି ବାହାରୁଛି।
Mantra 3
परि ष्य सुवानो अक्षा इन्दुरव्ये मदच्युतः । धारा य ऊर्ध्वो अध्वरे भ्राजा नैति गव्ययुः ॥
ପିଷ୍ଟ ହୋଇ ଇନ୍ଦୁ ଉନ ମାଧ୍ୟମରେ ବହେ; ତାହାର ମଦ (ଆନନ୍ଦୋନ୍ମାଦ) ଝରି ପଡ଼େ ନାହିଁ। ଅଧ୍ୱର (ଯଜ୍ଞ) ମଧ୍ୟରେ ଯେ ଧାରା ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଉଠେ, ସେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଜଣେ ପରି ଗତି କରେ—ପ୍ରକାଶମୟ ଗବ୍ୟ (ପ୍ରକାଶର ଗୋମାନେ)କୁ ଖୋଜୁଥାଏ।
Mantra 4
स हि त्वं देव शश्वते वसु मर्ताय दाशुषे । इन्दो सहस्रिणं रयिं शतात्मानं विवाससि ॥
ହେ ଦେବ ଇନ୍ଦୁ! ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ସଦା ଅର୍ପଣକାରୀ ମର୍ତ୍ୟ ଦାଶୁଷକୁ ଅବିଚଳ କଲ୍ୟାଣରୂପ ବସୁ ଦିଅ। ହେ ଇନ୍ଦୋ, ତୁମେ ତାକୁ ସହସ୍ରିଣ ରୟି—ଶତାତ୍ମ (ଶତ ଶକ୍ତିଯୁକ୍ତ) ଧନ—ଦାନ କରି, ବିଶାଳତା ଓ ସୁଖକ୍ଷେମରେ ବସାଅ।
Mantra 5
वयं ते अस्य वृत्रहन्वसो वस्वः पुरुस्पृहः । नि नेदिष्ठतमा इषः स्याम सुम्नस्याध्रिगो ॥
ହେ ବୃତ୍ରହନ୍, ହେ ବସୁ! ତୁମ ଅନେକ ଧନକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଥିବା ଆମେ ତୁମ ଏହି (ସୋମ)ର ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛୁ। ପ୍ରେରଣାର ଧାରାମାନଙ୍କ ସବୁଠାରୁ ନିକଟରେ ଆମକୁ ସ୍ଥାପିତ କର; ଏବଂ ହେ ଅଧ୍ରିଗୋ, ତୁମ ସୁମ୍ନ (କୃପା)ର ଧାରକ ହୋଇ ଆମେ ଅଖଣ୍ଡ ଧୃତିରେ ରହୁ।
Mantra 6
द्विर्यं पञ्च स्वयशसं स्वसारो अद्रिसंहतम् । प्रियमिन्द्रस्य काम्यं प्रस्नापयन्त्यूर्मिणम् ॥
ଦୁଇଥର ପାଞ୍ଚ ଭଗିନୀ-ଶକ୍ତି ତାକୁ ସ୍ନାନ କରାନ୍ତି—ପଥରଦ୍ୱାରା ପିଷିତ, ସ୍ୱୟଂ-ଯଶସ୍ବୀ (ସୋମ)କୁ; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ଓ କାମ୍ୟ ତାକୁ। ସେମାନେ ତାହାର ଆନନ୍ଦ-ଊର୍ମିକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରି ତରଙ୍ଗିତ କରନ୍ତି।
Mantra 7
परि त्यं हर्यतं हरिं बभ्रुं पुनन्ति वारेण । यो देवान्विश्वाँ इत्परि मदेन सह गच्छति ॥
ସେମାନେ ପ୍ରିୟ କେଶରୀ-ବର୍ଣ୍ଣ ସୋମକୁ—ସୁବର୍ଣ୍ଣ-ଭୂରା (ବଭ୍ରୁ)କୁ—ଶୁଦ୍ଧିକାରକ ଜଳଦ୍ୱାରା ସବୁଦିଗରୁ ପରିଶୋଧନ କରନ୍ତି। ଯେ ନିଜ ଆନନ୍ଦର ମଦରେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କୁ ପରିବ୍ୟାପି, ସେମାନଙ୍କ ସହ ଏକତ୍ୱରେ ଗତି କରେ।
Mantra 8
अस्य वो ह्यवसा पान्तो दक्षसाधनम् । यः सूरिषु श्रवो बृहद्दधे स्वर्ण हर्यतः ॥
ତାହାର ଅବସ (ସହାୟ) ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚୟ ସେ ତୁମର ପାନ୍ତ (ରକ୍ଷକ) — ଦକ୍ଷ (କୌଶଳ) ସାଧନ କରୁଥିବା ଶକ୍ତି-ସାଧକ। ଯେ ହର୍ୟତ (ପ୍ରିୟ, ଦୀପ୍ତିମାନ) ସ୍ୱର୍ଣ (ସୂର୍ଯ୍ୟସମ) ପ୍ରଭାବାନ, ସୂରିଷୁ (ଋଷି-ଗାୟକମାନଙ୍କ) ମଧ୍ୟରେ ବିଶାଳ ଶ୍ରବଃ (ଯଶ, କୀର୍ତ୍ତି) ସ୍ଥାପନ କରେ—ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରକାଶିତ ଦ୍ୟୌର କାନ୍ତି ପରି।
Mantra 9
स वां यज्ञेषु मानवी इन्दुर्जनिष्ट रोदसी । देवो देवी गिरिष्ठा अस्रेधन्तं तुविष्वणि ॥
ହେ ରୋଦସୀ (ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀ), ମାନବୀୟ ଯଜ୍ଞମାନଙ୍କରେ ସେଇ ଇନ୍ଦୁ ତୁମ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଉଛି—ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦେବ, ଦେବୀ-ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦେବ; ଗିରିଷ୍ଠା (ପର୍ବତସ୍ଥ), ଅସ୍ରେଧନ୍ତ (ଅଥକ, ଅଚଳ), ତୁବିଷ୍ୱଣି (ମହା ଗର୍ଜନଶୀଳ)।
Mantra 10
इन्द्राय सोम पातवे वृत्रघ्ने परि षिच्यसे । नरे च दक्षिणावते देवाय सदनासदे ॥
ହେ ସୋମ, ଇନ୍ଦ୍ରାୟ—ପାନ ପାଇଁ—ବୃତ୍ରଘ୍ନ (ବୃତ୍ର-ସଂହାରକ) ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ତୁମେ ସବୁଦିଗରେ ପରିଷିଚ୍ୟସେ (ଚାରିପଟେ ଢାଳାଯାଉଛ). ଏବଂ ନର (ବୀର) ଓ ଦକ୍ଷିଣାବତ (ଦକ୍ଷିଣା-ଦାନ ଧାରଣକାରୀ) ଦେବ ପାଇଁ—ସଦନାସଦେ (ଆସନମାନେ ବିରାଜିତ) ଦିବ୍ୟ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ।
Mantra 11
ते प्रत्नासो व्युष्टिषु सोमाः पवित्रे अक्षरन् । अपप्रोथन्तः सनुतर्हुरश्चितः प्रातस्ताँ अप्रचेतसः ॥
ସେ ପ୍ରାଚୀନ ସୋମମାନେ, ରାତ୍ରିମାନଙ୍କ ଉଷାକାଳେ, ପବିତ୍ର (ପବିତ୍ରକ) ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଲେ। ବୈରକୁ ଠେଲି ଦୂର କରି, ଉପରୁ ତାହାକୁ ତଳକୁ ଦବାଇ ଦିଅନ୍ତି—ପ୍ରାତଃକାଳେ—ସେ ଅପ୍ରଚେତସ (ଯଥାର୍ଥ ଚେତନାହୀନ) ଗତି/ପ୍ରବାହମାନେ।
Mantra 12
तं सखायः पुरोरुचं यूयं वयं च सूरयः । अश्याम वाजगन्ध्यं सनेम वाजपस्त्यम् ॥
ହେ ସଖାମାନେ! ସେ ପୁରୋରୁଚ (ଅଗ୍ରେ ଦୀପ୍ତିମାନ)ଙ୍କୁ—ତୁମେ ଓ ଆମେ, ସୂରୟଃ (ପ୍ରକାଶିତମାନେ)—ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା। ବାଜଗନ୍ଧ୍ୟ (ବଳ-ସମୃଦ୍ଧିର ସୁଗନ୍ଧ) ଜିତିବା; ବାଜପସ୍ତ୍ୟ (ସେ ସମୃଦ୍ଧିର ଗୃହ ଓ ଆଧାର)କୁ ମଧ୍ୟ ବିଜୟ କରିବା।
Frequently Asked Questions
The deity is Soma Pavamāna (Indu)—Soma as the purified, flowing juice during the ritual filtering process.
As Soma is purified, he is asked to flow toward the worshippers with abundant wealth, victorious strength, and radiant power that removes obstacles and supports the gods.
Because the hymn is meant for the Soma-pressing rite: the poetry mirrors Soma’s real movement through water and filters, and also symbolizes inner purification leading to clarity and power.
Ask anything about Sukta 98 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.