Sukta 82
Sukta 9.82
Soma Pavamāna.
Likely Triṣṭubh (requires verification).
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ନବଦବିତ ଓ ଶୁଦ୍ଧିକୃତ ରୂପରେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ସେ ଅକ୍ଷୟ ଉଲ୍ଲ ଛାଣନୀ ମାଧ୍ୟମରେ ବହି ଘୃତ-ଦୀପ୍ତ ଆସନକୁ ଯାଆନ୍ତି, ଯେପରି ଘୋଷକୁ ଫେରୁଥିବା ଏକ ବାଜ। ପଦ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଯଜ୍ଞୀୟ ଚିତ୍ରଣ (ପଥର, ଜଳ, ଛାଣିବା) ସହ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ସମ୍ବନ୍ଧ (ପର୍ଜନ୍ୟ, ଆପଃ, ‘ଗାଈ/ଆଲୋକର କିରଣ’) କୁ ଗଠି ଦେଇ, ସୋମକୁ ରାଜସିକ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଦେଖାଏ—ଯେ ଯଜ୍ଞକୁ ବଳ, ବିଜୟ ଓ କଲ୍ୟାଣ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।
Mantras
Mantra 1
असावि सोमो अरुषो वृषा हरी राजेव दस्मो अभि गा अचिक्रदत् । पुनानो वारं पर्येत्यव्ययं श्येनो न योनिं घृतवन्तमासदम् ॥
ସୋମ ପିଷିତ ହୋଇ ବହେ—ଅରୁଣବର୍ଣ୍ଣ, ବୃଷଭସମ ବଳବାନ, ହରି-ତାମ୍ର; ରାଜା ପରି ଅଦ୍ଭୁତ ସେ ଆଲୋକର ଗାଈମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଗର୍ଜନ କରେ। ଶୁଦ୍ଧିମାନ ହୋଇ ସେ ଅବିନାଶୀ ଛାଣନୀକୁ ଚାରିପାଖେ ପରିଭ୍ରମଣ କରେ; ଘୃତସମୃଦ୍ଧ ଆସନ ପ୍ରତି, ଶ୍ୟେନ ପରି ନିଜ ନୀଡକୁ ଧାଉଥିବା ଭଳି, ସେ ଆସନ୍ନ ହୁଏ।
Mantra 2
कविर्वेधस्या पर्येषि माहिनमत्यो न मृष्टो अभि वाजमर्षसि । अपसेधन्दुरिता सोम मृळय घृतं वसानः परि यासि निर्णिजम् ॥
ହେ ସୋମ, କବି ଓ ବେଧସ୍ୟ (ଜ୍ଞାତା), ତୁମ ମହିମାର ବିଶାଳତାରେ ତୁମେ ସର୍ବତ୍ର ପର୍ୟେଷି କର; ସୁସଜ୍ଜିତ ଅଶ୍ୱ ପରି ତୁମେ ବାଜ—ବଳର ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଓ ବିଜୟୀ ସମୃଦ୍ଧି—ପ୍ରତି ଧାଉଛ। ଦୁଃଖର ବକ୍ର ଗତିମାନଙ୍କୁ ଦୂରେ ଠେଲି, ହେ ସୋମ, ଆମ ପ୍ରତି ମୃଳୟ (କୃପା କର)। ଘୃତ (ତେଜସ୍ୱୀ ଶୁଦ୍ଧତା) ପରିଧାନ କରି ତୁମେ ପରିଭ୍ରମଣ କର ଏବଂ ନିର୍ଣିଜ (ଶୁଦ୍ଧ ଆବରଣ/ପ୍ରକାଶ)କୁ ଧାରଣ କର।
Mantra 3
पर्जन्यः पिता महिषस्य पर्णिनो नाभा पृथिव्या गिरिषु क्षयं दधे । स्वसार आपो अभि गा उतासरन्त्सं ग्रावभिर्नसते वीते अध्वरे ॥
ପର୍ଜନ୍ୟ ପିତା ପରି, ମହିଷ (ପ୍ରବଳ) ପାଇଁ ପୃଥିବୀର ନାଭିରେ—ଗିରିମାନଙ୍କ ଉଚ୍ଚତାରେ—ନିବାସ ସ୍ଥାପନ କରେ। ଏବଂ ସ୍ୱସା (ଭଉଣୀ) ଆପଃ ପ୍ରକାଶ-କିରଣ/ଗାବଃ (ପ୍ରକାଶ-ଗୋ) ପ୍ରତି ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ। ଗ୍ରାବ (ପିଷଣ-ଶିଳା) ସହିତ ସେମାନେ ଏକତ୍ର ହୋଇ, ବିସ୍ତୃତ ଅଧ୍ୱର (ଯଜ୍ଞ)ରେ ସଙ୍ଗମ କରନ୍ତି—ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ଏକତ୍ରତା, ଯେଣୁ ଆନନ୍ଦ ଜନ୍ମ ନେଇ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉ।
Mantra 4
जायेव पत्यावधि शेव मंहसे पज्राया गर्भ शृणुहि ब्रवीमि ते । अन्तर्वाणीषु प्र चरा सु जीवसेऽनिन्द्यो वृजने सोम जागृहि ॥
ଯେପରି ପତ୍ନୀ ପତି ଉପରେ ଆଶ୍ରିତ, ସେପରି ତୁମେ କଲ୍ୟାଣକାରୀ ଆନନ୍ଦ ଓ ବିଶାଳତା ଦାନ କର; ହେ ପଜ୍ରା-ବଂଶର ଗର୍ଭ, ମୁଁ ଯାହା କହୁଛି ଶୁଣ। ବାଣୀମାନଙ୍କ ଭିତରେ ପ୍ରଚର—ବାକ୍-ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରିଭ୍ରମଣ କର—ସୁଜୀବନ ପାଇଁ। ହେ ସୋମ, ଅନିନ୍ଦ୍ୟ, ଆମ ବ୍ରଜନ (ଅସ୍ତିତ୍ୱ-କ୍ଷେତ୍ର)ରେ ଜାଗୃତ ହୁଅ।
Mantra 5
यथा पूर्वेभ्यः शतसा अमृध्रः सहस्रसाः पर्यया वाजमिन्दो । एवा पवस्व सुविताय नव्यसे तव व्रतमन्वापः सचन्ते ॥
ଯେପରି ପୂର୍ବକାଳରେ, ହେ ଇନ୍ଦୁ, ତୁମେ ଅଚ୍ୟୁତ ରହି ଶତଗୁଣ, ସହସ୍ରଗୁଣ ବାଜ (ବିଜୟ-ବଳ) ଲାଭ କରି ପରିଭ୍ରମଣ କରିଥିଲ—ସେହିପରି ଏବେ ନୂତନ ଓ ବିସ୍ତୃତ ସୁବିତ (ମଙ୍ଗଳ-ସିଦ୍ଧି) ପାଇଁ ତୁମେ ପବିତ୍ର ହେଇ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅ। ତୁମ ବ୍ରତକୁ ଅନୁସରି ଆପଃ (ଜଳ) ସହଚର ହୁଅନ୍ତି; ସେମାନେ ତୁମ ପଥକୁ ସମ୍ମତି ଦେଇ ତୁମ ନିୟତ ଗତିକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
Frequently Asked Questions
It praises Soma as he is pressed and purified, describing his passage through the straining filter and his readiness to be offered in the sacrifice for strength, victory, and well-being.
They express the idea that Soma’s power is not only ritual but cosmic: rain-force (Parjanya) and the Waters cooperate in nourishing, flowing, and purifying—mirroring how Soma is prepared and how life is sustained.
Ritually it is the woolen strainer used to clarify Soma; symbolically it suggests a timeless principle of purification—power becoming fit, luminous, and aligned with sacred order (vrata/ṛta).
Ask anything about Sukta 82 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
