Opening the text

Sukta 9.85
Soma (for Indra; protective/exorcistic nuance against Rakṣas)
ଏହି ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତରେ ଭଲଭାବେ ପିଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ସୋମକୁ ପବିତ୍ର କରାଯାଇ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ କରାଯାଏ ଏବଂ ରୋଗ ଓ ରକ୍ଷସ-ସଦୃଶ ଶତୃତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଦୂର କରିବାକୁ ସଶକ୍ତ କରାଯାଏ ବୋଲି ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି। ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକ ଏକପଟେ ଯଜ୍ଞର ନିଜସ୍ୱ ଦୃଶ୍ୟ—ଛାଣିବା, ପାତ୍ର/କପ, ଓ ପୁରୋହିତଙ୍କ କ୍ରିୟା—ଏବଂ ଅନ୍ୟପଟେ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ଦର୍ଶନ ମଧ୍ୟରେ ଗତି କରେ, ଯେଉଁଠାରେ ସୋମଙ୍କ ରକ୍ଷକ-ଶକ୍ତି (ଗନ୍ଧର୍ବ ମୋଟିଫ) ଦ୍ୟାଉ ଓ ପୃଥିବୀରେ ବିକିରଣ କରେ। ସମଗ୍ରରେ, ଏହି ସୂକ୍ତ ସୋମକୁ ଏକପଟେ ପବିତ୍ର ପାନୀୟ ଓ ଅନ୍ୟପଟେ ରକ୍ଷାକାରୀ, ଭୂତ-ପ୍ରେତନାଶକ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଦେଖାଏ, ଯାହା ପ୍ରାଣଶକ୍ତି, ସ୍ପଷ୍ଟତା ଓ ବିଜୟକୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରେ।
Mantra 1
इन्द्राय सोम सुषुतः परि स्रवापामीवा भवतु रक्षसा सह । मा ते रसस्य मत्सत द्वयाविनो द्रविणस्वन्त इह सन्त्विन्दवः ॥
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ, ହେ ସୋମ, ସୁସୁତ (ସୁପ୍ରେସିତ) ହୋଇ ସବୁଦିଗରେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅ; ରକ୍ଷସ ସହିତ ରୋଗର ନିଷ୍କାସନ ହେଉ। ଦ୍ୱୟାବିନ—ବିଭକ୍ତ ଓ ଦ୍ୱିମନସ୍କ—ତୁମ ରସକୁ ଆସ୍ୱାଦନ ନ କରୁନ୍ତୁ; ଏଠାରେ ଇନ୍ଦବଃ (ଦୀପ୍ତ ବିନ୍ଦୁମାନେ) ସତ୍ୟଧନରେ ସମୃଦ୍ଧ ହୋଇ ରୁହନ୍ତୁ।
Mantra 2
अस्मान्त्समर्ये पवमान चोदय दक्षो देवानामसि हि प्रियो मदः । जहि शत्रूँरभ्या भन्दनायतः पिबेन्द्र सोममव नो मृधो जहि ॥
ହେ ପବମାନ ସୋମ, ସମରରେ ଆମକୁ ଆଗକୁ ପ୍ରେରଣା କର; କାରଣ ତୁମେ ଦେବମାନଙ୍କର ଦକ୍ଷ (କୌଶଳ-ଶକ୍ତି), ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ମଦ (ଆନନ୍ଦ-ଉଲ୍ଲାସ) ଅଟ। ଯେ ଶତ୍ରୁମାନେ ଆମକୁ ବାନ୍ଧିବା ପାଇଁ ଆମ ଉପରେ ଚଢ଼ିଆସନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ସଂହାର କର; ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ସୋମ ପାନ କର—ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର, ଆମ ଅଗ୍ରଗତିକୁ ବାଧା ଦେଉଥିବା ଆକ୍ରମଣମାନଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କର।
Mantra 4
सहस्रणीथः शतधारो अद्भुत इन्द्रायेन्दुः पवते काम्यं मधु । जयन्क्षेत्रमभ्यर्षा जयन्नप उरुं नो गातुं कृणु सोम मीढ्वः ॥
ହଜାର ନେତୃତ୍ୱର ଧାରକ, ଶତ ଧାରାର ଧାରକ, ଅଦ୍ଭୁତ—ଇନ୍ଦୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ପବିତ୍ର ହୁଏ, ଆତ୍ମା ଯାହାକୁ କାମନା କରେ ସେହି ଆନନ୍ଦର ମଧୁ ହୋଇ। କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଜୟ କରି ତାହା ଉପରେ ପ୍ରବାହିତ ହେ; ଅପଃ (ଜଳମାନଙ୍କୁ) ଜୟ କରି, ହେ ସୋମ, ମୀଢ୍ୱଃ (ଫଳଦାୟକ ଦାତା), ଆମ ପାଇଁ ବିଶାଳ ଗତି-ମାର୍ଗ ସୃଷ୍ଟି କର।
Mantra 5
कनिक्रदत्कलशे गोभिरज्यसे व्यव्ययं समया वारमर्षसि । मर्मृज्यमानो अत्यो न सानसिरिन्द्रस्य सोम जठरे समक्षरः ॥
କଳଶରେ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ପରି, ତୁମେ ଗୋଭିଃ (କିରଣ/ରଶ୍ମି) ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷିକ୍ତ ହୁଅ; ଯଥାସମୟରେ ଅବ୍ୟୟ (ଅକ୍ଷୟ) ଛାଣନୀ ମାଧ୍ୟମରେ ବ୍ୟବ୍ୟୟଂ (ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ) ପ୍ରବାହିତ ହୁଅ। ମର୍ମୃଜ୍ୟମାନ (ଶୁଦ୍ଧ ହେଉଥିବା), ଜୟ ପାଇଁ ଧାଉଥିବା ଅଶ୍ୱ ପରି, ହେ ସୋମ, ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଜଠରରେ ଏକାତ୍ମ ହୋଇ ଝରିପଡ଼।
Mantra 6
स्वादुः पवस्व दिव्याय जन्मने स्वादुरिन्द्राय सुहवीतुनाम्ने । स्वादुर्मित्राय वरुणाय वायवे बृहस्पतये मधुमाँ अदाभ्यः ॥
ସ୍ୱାଦୁ ହୋଇ ପବିତ୍ର ହୋଇ ବହ—ଆମ ଭିତରେ ଦିବ୍ୟ ଜନ୍ମ ପାଇଁ; ସ୍ୱାଦୁ ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ବହ—ସୁହବୀତୁନାମ୍ନେ, ଶୁଭ ଆହ୍ୱାନ-ନାମଧାରୀ ପାଇଁ। ସ୍ୱାଦୁ ହୋଇ ମିତ୍ର, ବରୁଣ ଓ ବାୟୁ ପାଇଁ ବହ; ବୃହସ୍ପତି ପାଇଁ ମଧୁମୟ, ଅଦାଭ୍ୟ (ଅଜେୟ) ହୋଇ ବହ।
Mantra 7
अत्यं मृजन्ति कलशे दश क्षिपः प्र विप्राणां मतयो वाच ईरते । पवमाना अभ्यर्षन्ति सुष्टुतिमेन्द्रं विशन्ति मदिरास इन्दवः ॥
ଦଶ କ୍ଷିପ୍ର (ଦ୍ରୁତ) ହସ୍ତ କଲଶରେ ଅଶ୍ୱକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି; ବିପ୍ରମାନଙ୍କ ମତି ଓ ବାଣୀ ଆଗକୁ ଉଦ୍ଗୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ। ପବମାନ ହୋଇ ସେମାନେ ସୁସଂଗଠିତ ସ୍ତୁତି ପାଖକୁ ଧାଉଛନ୍ତି; ମଦିରା ଇନ୍ଦୁ-ବିନ୍ଦୁମାନେ ଆମ ଭିତରେ ଇନ୍ଦ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।
Mantra 8
पवमानो अभ्यर्षा सुवीर्यमुर्वीं गव्यूतिं महि शर्म सप्रथः । माकिर्नो अस्य परिषूतिरीशतेन्दो जयेम त्वया धनंधनम् ॥
ହେ ସୋମ, ପବମାନ ହୋଇ ଆମ ପାଖକୁ ଧାଉ—ସୁବୀର୍ୟ, ଉର୍ବୀ ଗବ୍ୟୂତି (ପ୍ରକାଶମୟ କିରଣମାନଙ୍କର ବିଶାଳ ଗୋଚର-କ୍ଷେତ୍ର) ଓ ମହତ୍ ସପ୍ରଥ ଶର୍ମ (ଦୂରବ୍ୟାପୀ ଶାନ୍ତି-ଆଶ୍ରୟ) ନେଇ। ଏହି ଅନ୍ଧକାରର କୌଣସି ପରିଷୂତି (ଚାରିପାଖର ଚାପ) ଆମ ଉପରେ ଅଧିକାର କରୁନାହିଁ। ହେ ଇନ୍ଦୁ, ତୁମ ସହିତ ଆମେ ଧନ ଉପରେ ଧନ ଜୟ କରିବା—ସଦା ନବୀକୃତ ପ୍ରଚୁରତାମାନ।
Mantra 9
अधि द्यामस्थाद्वृषभो विचक्षणोऽरूरुचद्वि दिवो रोचना कविः । राजा पवित्रमत्येति रोरुवद्दिवः पीयूषं दुहते नृचक्षसः ॥
ବିଚକ୍ଷଣ ଋଷି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୃଷଭ, ଦ୍ୟାଉର ଉପରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ ହେଲେ; କବି ଦିବର ରୋଚନା—ପ୍ରକାଶମୟ ଲୋକମାନଙ୍କୁ—ଜ୍ୱଳନ୍ତ କରି ପ୍ରକଟ କଲେ। ରାଜା ସୋମ ପବିତ୍ର (ଛାଣଣୀ)କୁ ଗର୍ଜନସଦୃଶ ନାଦ ସହ ଅତିକ୍ରମ କରି ଯାଆନ୍ତି; ନୃଚକ୍ଷସ ଋଷିମାନେ ଦ୍ୟାଉର ପୀୟୂଷ—ଅମୃତ—ଦୋହି ବାହାର କରନ୍ତି।
Mantra 10
दिवो नाके मधुजिह्वा असश्चतो वेना दुहन्त्युक्षणं गिरिष्ठाम् । अप्सु द्रप्सं वावृधानं समुद्र आ सिन्धोरूर्मा मधुमन्तं पवित्र आ ॥
ଦିବର ଶିଖରେ ମଧୁଜିହ୍ୱା ଓ ଅଶ୍ରାନ୍ତ ୱେନା-ଶକ୍ତିମାନେ ଉଚ୍ଚତାରେ ଅବସ୍ଥିତ ବୃଷଭକୁ ଦୋହନ୍ତି। ଅପ୍ସୁ (ଜଳରେ) ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ଦ୍ରପ୍ସ (ବିନ୍ଦୁ) ପୋଷିତ ହୁଏ; ସମୁଦ୍ରରୁ, ସିନ୍ଧୁର ଊର୍ମିରୁ, ମଧୁମନ୍ତ ସାର ପବିତ୍ର (ଛାଣଣୀ)କୁ ଆସେ।
Mantra 11
नाके सुपर्णमुपपप्तिवांसं गिरो वेनानामकृपन्त पूर्वीः । शिशुं रिहन्ति मतयः पनिप्नतं हिरण्ययं शकुनं क्षामणि स्थाम् ॥
ଦିବର ଶିଖରେ ଅବତରିତ ସୁପର୍ଣ—ସୁନ୍ଦର ପକ୍ଷବାନ—ତାହାକୁ ୱେନା-ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ପ୍ରାଚୀନ ଗିର (ବାଣୀ) ଗଢ଼ିଲା। ସଦା ଚଳମାନ ଶିଶୁକୁ ମତିମାନେ ଚାଟି ପୋଷନ୍ତି—ହିରଣ୍ୟମୟ ଶକୁନ, କ୍ଷାମଣି (ପୃଥିବୀ)ର ନିବାସରେ ସ୍ଥାପିତ।
Mantra 12
ऊर्ध्वो गन्धर्वो अधि नाके अस्थाद्विश्वा रूपा प्रतिचक्षाणो अस्य । भानुः शुक्रेण शोचिषा व्यद्यौत्प्रारूरुचद्रोदसी मातरा शुचिः ॥
ଊର୍ଧ୍ୱ ଭାବେ ଗନ୍ଧର୍ବ ନାକର ଶିଖରେ ନିଜ ସ୍ଥାନ ଗ୍ରହଣ କଲା; ଏହି ପ୍ରକଟତାର ସମସ୍ତ ରୂପକୁ ସେ ପ୍ରତିଚକ୍ଷଣ କରେ। ଶୁଦ୍ଧ ପ୍ରକାଶର ଦୀପ୍ତ ଜ୍ୱାଳାରେ ତାହାର ରଶ୍ମି ସବୁଦିଗକୁ ବ୍ୟାପି ଝଲମଲ କଲା; ସେ ଦୁଇ ମାତା—ଦ୍ୟୌ ଓ ପୃଥିବୀ—କୁ ଶୁଚିତାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିଦେଲା।
It praises Soma as it is purified for offering to Indra, asking that the clarified Soma drive away sickness and hostile forces (Rakṣas) and bring strength, clarity, and true wealth.
The verse warns that Soma’s sacred essence should not be approached with divided intention or deceit; purity of motive is part of the rite’s power and protection.
Here the Gandharva functions as a lofty guardian/witness of Soma, expressing Soma’s radiant, overseeing aspect—an image that turns the ritual purification into a cosmic illumination of Heaven and Earth.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.