Mandala 9
मण्डल 9
The Soma Mandala
ਮੰਡਲ 9—ਸੋਮ ਮੰਡਲ—ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਮ ਪਵਮਾਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ: ਨਿਚੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੋਮ ਉੱਲੀ ਦੇ ਛਾਣਣ (ਪਵਿਤ੍ਰ) ਵਿਚੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਗਦਾ ਹੋਇਆ ਯਜ್ಞ ਲਈ ਵੱਟਾਂ/ਪਾਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਿਆਂ ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੂਕਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਮ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਧਾਰ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਨਿਖਰੀ ਹੋਈ ਕਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਕੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਉਤੇਜਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਅਤੇ ਰਿਤ/ਯਜ್ಞ-ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾਲਦਾ ਹੈ। ਕਾਵਿ ਮੁੜ ਮੁੜ ਸ਼ੁੱਧੀ ਨੂੰ ਰੂਪਾਂਤਰ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ: ਕੱਚੇ ਬੂਟੀ-ਰਸ ਤੋਂ ਚਮਕੀਲੇ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪਾਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣਾ—ਜੋ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਵਾਣੀ/ਵਾਕ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ।
Suktas in Mandala 9
Sukta 1
Sukta 9.1
ਸੋਮ ਪਵਮਾਨ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਇਹ ਆਰੰਭਕ ਸੂਕਤ ਉਸ ਸੋਮ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪੀੜਿਆ ਤੇ ਛਾਣਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇੰਦਰ ਦੇ ਪਾਨ ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ-ਭਰੀ ਧਾਰ ਵਾਂਗ ਵਹੇ। ਪਦ ਸੋਮ ਦੀ ਛਾਣਨੀ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ੁੱਧੀ, ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਬਲ ਵਿੱਚ ਨਿਖਾਰ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਉੱਭਰਦੀ ਇੰਦਰ ਦੀ ਜਿੱਤੂ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਆਦਿ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਪ੍ਰਚੁਰਤਾ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ।
Sukta 2
Sukta 9.2
ਗਵੇਦ 9.2 ਇੱਕ ਸੋਮ ਪਵਮਾਨ ਭਜਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾ ਸੋਮ ਨੂੰ ਪਵਿਤ੍ਰ (ਛਾਣਨੀ/ਫਿਲਟਰ) ਰਾਹੀਂ ਧਾਰ ਵਾਂਗ ਵਹਿਣ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਬਣਨ ਅਤੇ ਹਵਿਸ ਲਈ ਯੋਗ ਹੋਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੋਮ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ “ਇੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ” ਕਹਿ ਕੇ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਨਾਲ ਦਿਵ੍ਯ ਵੀਰਤਾ, ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਯਜ્ઞਕਰਮ ਨੂੰ ਬਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਭਜਨ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸੋਮ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਯਜ्ञ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅੰਤਰ-ਆਤਮਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਤਿ-ਆਵਸ਼੍ਯਕ ਸ਼ਕਤੀ ਜੋ ਅਰਪਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
Sukta 3
Sukta 9.3
ਇਹ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ ਭਜਨ ਨਿਚੋੜੇ ਹੋਏ ਸੋਮ ਨੂੰ ਅਮਰ, ਪਰਾਂ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਟਾਂ ਅਤੇ ਨਿਵਾਸ-ਸਥਾਨ ਵੱਲ ਦੌੜਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਣ ਲਈ ਜਲਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਕੀ ਲਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੋਮ ਇਕ ਸਥਿਰ ਧਾਰ ਵਾਂਗ ਵਗਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਇਸ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਤਾਜ਼ਗੀ ਭਰੀਆਂ ਪ੍ਰੇਰਣਾਵਾਂ (ਇਸ਼ਃ) ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯਜਮਾਨ ਨੂੰ ਖਜ਼ਾਨੇ ਵੰਡਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਿਤੁਅਲ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨੂੰ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਊਰਜਾ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Sukta 4
Sukta 9.4
ਇਹ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ ਸੂਕਤ ਦਬਾ ਕੇ ਅਤੇ ਛਾਣ ਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸੋਮ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰੇ, ਵੱਡੀ ਕੀਰਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਉਪਾਸਕਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਚੰਗੀ ਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਕਰੇ। “ਅਥਾ ਨੋ ਵਸ੍ਯਸਸ ਕ੍ਰਿਧਿ” ਵਾਲਾ ਧ੍ਰੁਵਪਦ ਹਰ ਅਰਦਾਸ ਨੂੰ ਘੇਰਦਾ ਹੈ: ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ, ਚਮਕਦਾਰ ਧਨ-ਸੰਪੱਤੀ, ਅਤੇ ਸੋਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਟਿਕੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਪਾਲਣਹਾਰ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ।
Sukta 5
Sukta 9.5
ਇਹ ਸੋਮ ਪਵਮਾਨ ਸੂਕਤ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੋਮ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ ਦੀ ਕ੍ਰਿਆ ਵਿਚੋਂ ਵਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਪ੍ਰਾਣ-ਊਰਜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸੋਮ ਨੂੰ ਮਹਾਬਲੀ ਅਤੇ ਆਨੰਦ-ਦਾਤਾ ਬਲ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤੀ ਰਾਤ ਅਤੇ ਉਸ਼ਾ ਵਾਂਗ ਬਦਲ-ਬਦਲ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਸ੍ਵਾਹਾ-ਘੋਸ਼ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣੇ ਸੋਮ-ਅਰਪਣ ਲਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਆਮੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਕੇ ਸਮਰਪਣ ਦਾ ਆਹਵਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Sukta 6
Sukta 9.6
ਇਹ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ-ਸੂਕਤ ਸੋਮ ਦੇ ਉੱਲਾਸਮਈ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਸਲਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉੱਨ ਦੇ ਛਾਣਣਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਅਰਪਣ ਲਈ ਯੋਗ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੋਮ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ “ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ” ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਘੋੜੇ ਵਾਂਗ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਯਜਨਕ੍ਰਿਆ ਦੀਆਂ ਸ਼ੁੱਧਿਕਰਨ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਵਾਣੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਿਯ ਮਦਮਸਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰਸ-ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Sukta 7
Sukta 9.7
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ-ਸੂਕਤ ਸੋਮ-ਬੂੰਦਾਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਤ ਦੇ ਨਿਯਤ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਛਾਣਨੀ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਤੇਜਸਵੀ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ। ਸ਼ੁੱਧੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ‘ਆਸਨ ਸੰਭਾਲਣ’ ਵਾਲੀ, ਚੇਤਨ ਅਤੇ ਕਪਿਲ-ਵਰਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਸੋਮ ਦਾ ਚਿੱਤਰਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਗਾਇਕ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਧੀ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਵੱਲ ਮੁੜਦੀ ਹੈ। ਸੂਕਤ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਏਕਜੁੱਟ ਜਿੱਤ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਧਨ-ਦੌਲਤ, ਮਿਠਾਸ, ਯਸ਼ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਖਜ਼ਾਨੇ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿਵ ਅਤੇ ਪૃਥਵੀ ਦਾ ਆਸਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।
Sukta 8
Sukta 9.8
ਇਹ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ ਸੂਕਤ ਤਾਜ਼ਾ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤੀਆਂ ਸੋਮ-ਧਾਰਾਂ ਦਾ ਗੁਣਗਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯ ਇੱਛਾ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਸ ਦੇ ਵੀਰਯ (ਵੀਰ-ਸ਼ਕਤੀ) ਨੂੰ ਬਲ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਦਿਵਿਆ ਉਤਸ਼ਾਹ/ਮਦਿਰਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੋਮ ਨੂੰ ਤੇਜ਼, ਪ੍ਰਬਲ ਸ਼ੁੱਧਿਕਰਤਾ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ—ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਆਨੰਦ ਲਈ ਮੁਕਤ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ—ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਸੰਤਾਨ, ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਪੂਰਨਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੋਸ਼ਣ ਬਣਦਾ ਹੈ।
Sukta 9
Sukta 9.9
ਇਹ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ ਭਜਨ ਨਿਚੋੜੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਵਹਿੰਦੇ ਸੋਮ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੋਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਇਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਦਰਸ਼ੀ-ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ ਰਾਹੀਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਯੋਗ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਮ ਦੀ ਸਾਫ਼ ਧਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਬਾਣੀ, ਤ (ਸਹੀ ਕ੍ਰਮ), ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਜਿੱਤੂ ਕਾਨੂੰਨ/ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ; ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਊ ਕੀਰਤੀ, ਬਲ, ਬੁੱਧੀ, ਅਤੇ ਸ੍ਵਹ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਲੋਕ) ਦੀ ਯਾਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Sukta 10
Sukta 9.10
ਇਹ ਸੋਮ ਪਵਮਾਨ ਸੂਕਤ ਪੀੜ ਕੇ, ਛਾਣ ਕੇ ਅਤੇ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਈ ਸੋਮ-ਧਾਰਾ ਦੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਤੇਜ਼ ਵੇਗ ਨੂੰ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਯੀ (ਪੂਰਨਤਾ, ਧਨ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ, ਅਸਤਿਤ੍ਵ ਦੀ ਭਰਪੂਰਤਾ) ਵੱਲ ਦੌੜਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸੋਮ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਸੂਕਤ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਸੂਰਜੀ ਕਾਂਤੀ (ਵਿਵਸਵਤ), ਉਸ਼ਾ ਦੀ ਬਰਕਤ (ਉਸ਼ਸ, ਭਗ) ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਅੱਖ ਨੂੰ ਦਿੱਸਣ ਵਾਲੇ ਗੁਪਤ ਦਿਵ੍ਯ ਆਸਨ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਯਜ੍ਞੀ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਉਤਥਾਨ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਹੈ।
Sukta 11
Sukta 9.11
ਇਹ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ-ਸਤੁਤੀ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤੇ ਇੰਦੂ ਨੂੰ—ਜੋ ਛਾਣਣੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਵਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਲਭ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਗੀਤ-ਸਤੁਤੀ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਮ ਦੀ ਮਿਠਾਸ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਜਗਾਉਣ ਵਾਲੀ ਤਾਕਤ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਧਨ, ਵੀਰ-ਬਲ ਅਤੇ ਜਿੱਤਦਾਇਕ ਸਾਥ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਇੰਦਰ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਵਿੱਚ—ਦੀ ਯਾਚਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
Sukta 12
Sukta 9.12
ਇਹ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ-ਸਤੁਤੀ ਦਬਾ ਕੇ ਨਿਚੋੜੀਆਂ ਸੋਮ-ਬੂੰਦਾਂ ਨੂੰ ਮਨਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ੁੱਧਿਕਰਣ-ਛਾਣਣੀ ਵਿਚੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਗਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਤ (ਕੌਸਮੀਕ ਕ੍ਰਮ) ਦੇ ਆਸਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ-ਵਰਧਨਾ ਲਈ ਅਤਿ ਮਿੱਠੀਆਂ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੋਮ ਦੇ ਘੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਛਾਣਣੀ ਰਾਹੀਂ ਨਿਰਮਲ ਹੋਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੁੱਧ ਇੰਦੂ ਉਪਾਸਕ ਵਿੱਚ ਸਵੈ-ਪੋਸ਼ਿਤ, ਹਜ਼ਾਰ-ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ (ਰਯਿ) ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ।
Sukta 13
Sukta 9.13
ਇਹ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ-ਸੂਕਤ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੋਮ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉੱਲੀ ਦੇ ਛਾਣਣੀ ਵਿਚੋਂ “ਹਜ਼ਾਰ ਧਾਰਾਵਾਂ” ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਯੋਗ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਸੋਮ ਦਾ ਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸਾਰ ਵਾਯੁ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹਵਿ/ਆਹੁਤੀ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਇੰਦੂ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਪ੍ਰਚੁਰ ਧਨ, ਵੀਰ-ਊਰਜਾ, ਅਤੇ ਵੈਰੀ ਤਾਕਤਾਂ ਦੀ ਹਾਰ ਲਿਆਉਣ। ਸੂਕਤ ਦਾ ਅੰਤ ਇਸ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੋਮ “ਤ ਦੇ ਗਰਭ” ਵਿੱਚ ਟਿਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ, ਸਹੀ ਕ੍ਰਮ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
Sukta 14
Sukta 9.14
ਇਹ ਸੋਮ ਪਵਮਾਨ ਸੂਕਤ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤੇ ਸੋਮ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾ-ਸਮਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਂਗ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡਕ ਜਲਾਂ ਉੱਤੇ ਗਤੀ ਕਰਦਾ, ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ੀ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਵਾਰੰਵਾਰ ਸ਼ੋਧਨ ਨਾਲ ਸੋਮ ਤੇਜਸਵੀ ਬਣਦਾ, “ਗਾਂਵਾਂ” (ਕਿਰਣਾਂ/ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਦਾਇਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਨੂੰ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਯਜਮਾਨ ਕੋਲ ਆਉਣ ਲਈ ਸੱਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਵਸੁ, ਅਰਥਾਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਬਲ ਅਤੇ ਕਲਿਆਣ-ਸੁਖ ਦੀਆਂ ਧਨ-ਸੰਪਤੀਆਂ ਲਿਆਉਣ ਲਈ।
Sukta 15
Sukta 9.15
ਇਹ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ-ਸੂਕਤ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੋਮ ਛਾਣਣੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਗਦਾ, ਚਮਕਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਦਿਪਦਿਪਾਉਂਦਾ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਜਿੱਤਮਈ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ‘ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੈਦਾਨ’ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੋਇਆ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸੋਮ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ-ਕ੍ਰਿਆ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਯਜ્ઞਕਰਮ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡੀ–ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਜੋਂ ਵੀ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ: ਉਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਪਾਨ ਤਾਕਤ, ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਥਿਆਰ ਬਣ ਕੇ, ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਧਰਮਸੰਗਤ ਕਰਮ ਲਈ ਰਾਹ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Sukta 16
Sukta 9.16
ਇਹ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ ਸੂਕਤ ਪੱਥਰਾਂ ਤੋਂ ਪੀੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੋਮ ਜਦੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਨ ਦੇ ਛਾਣਣ ਰਾਹੀਂ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਯੋਗ ਚਮਕਦਾਰ, ਮਦਕਾਰੀ (ਪ੍ਰੇਰਕ) ਸਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਮ ਦੀ ਤੁਰੰਤ, ਧਾਰਾਵਾਹੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਜਾਗਰਣ ਨਾਲ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ—ਅਤੇ ਉਪਾਸਕ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਤੀਖ਼ਣਤਾ ਤੇ ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।
Sukta 17
Sukta 9.17
ਇਹ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ-ਸੂਕਤ ਪੀੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੋਮ ਨਦੀ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ, ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਚੂਰ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਛਾਣਨੀ/ਫਿਲਟਰ ਰਾਹੀਂ ਲੰਘ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੋਮ ਨੂੰ “ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਲੋਕਾਂ” ਤੋਂ ਪਰੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੋਇਆ, ਸੂਰਜ-ਸਮਾਨ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਅਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਤੇ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਧੱਕਣ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਧਾਰਾ ਨੂੰ ਸਾਂਝੇ ਯਜ್ಞ-ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਆਸਨ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਤ (ਸੱਚ/ਵਿਵਸਥਾ) ਲਈ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਪਾਨ ਲਈ ਯੋਗ।
Sukta 18
Sukta 9.18
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਭਜਨ ਸੋਮ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਿਚੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਛਾਣਨੀ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਹਾੜੀ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਯਜ्ञ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਪਾਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਹਿ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਮੰਤ੍ਰ “madeṣu sarvadhā asi” ਵਾਲੇ ਧ੍ਰੁਵ-ਵਾਕ ਵੱਲ ਮੁੜਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉੱਚੇ ਚੜ੍ਹੇ ਹਰ ਅਵਸਥਾ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਿੱਚ ਸੋਮ ਦੀ ਸਰਵਵਿਆਪਕ ਹਾਜ਼ਰੀ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਭਜਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਯਾਜ਼ਨਿਕ ਵੀ ਹੈ (ਵਹਿੰਦੇ ਸੋਮ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨਾ) ਅਤੇ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਵੀ (ਸ਼ੁੱਧ ਸਾਰ ਰਾਹੀਂ ਸਪਸ਼ਟਤਾ, ਬਲ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦਾ ਆਹਵਾਨ ਕਰਨਾ)।
Sukta 19
Sukta 9.19
ਇਹ ਛੋਟਾ ਸੋਮ-ਪਵਮਾਨ ਸੂਕਤ ਸੋਮ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਛਾਣਨੀ/ਪਵਿਤ੍ਰਕ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ “ਚਮਕਦਾਰ ਧਨ” ਲਿਆਵੇ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਯੱਗੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ (ਵਹਿੰਦਾ, ਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ ਪਾਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਾਲਣਹਾਰ ਸ਼ਕਤੀ) ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਿਹਾਰਕ ਅਰਦਾਸ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ: ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਏ ਸੋਮ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੇੜੇ ਜਾਂ ਦੂਰ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਸ਼ ਕਰੇ।
Sukta 20
Sukta 9.20
ਇਹ ਛੋਟਾ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਸੂਕਤ ਸੋਮ ਪਵਮਾਨ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਉਹ ਉਨ ਦੇ ਛਾਣਣੇ (ਪਵਿਤ੍ਰ) ਵਿਚੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਗਦਾ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਆਨੰਦ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਰਿਸ਼ੀ-ਸਮਾਨ ਧਾਰਾ ਬਣ ਕੇ। ਕਵੀ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਏ ਸੋਮ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਭ ਵਿਰੋਧੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਵੇ ਅਤੇ ਪੱਕੀ/ਸਥਿਰ ਦੌਲਤ (ਧ੍ਰੁਵ ਰਯਿ), ਪੋਸ਼ਣ/ਵਾਧੇ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ (ਇਸ਼), ਅਤੇ ਵੀਰਤਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ (ਸੁਵੀਰ੍ਯ) ਨੂੰ ਇਸ ਸਤੁਤੀ ਅਤੇ ਯਜਮਾਨ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਲਿਆਵੇ।
Sukta 21
Sukta 9.21
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਭਜਨ ਸੋਮ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਛਾਣਨੀ (ਫਿਲਟਰ) ਵਿਚੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਤੇ ਜਿੱਤ ਲਈ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੰਤ੍ਰ ਸੋਮ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਿਕਾਰਕ ਗਤੀ, ‘ਸਵਰ’—ਸੂਰਜ-ਲੋਕ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ—ਅਤੇ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿਤਾਉਣ ਵਾਲੀ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਅਤੇ ਸਤ (ਯਥਾਰਥ) ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਵਿਚਾਰ (ਮਤੀ) ਨੂੰ ਉਭਾਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਉਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਯਜ್ಞ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਇਹ ਭਜਨ ਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਆਨੰਦ ਇੰਦਰ-ਸਮਾਨ ਬਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਗਿਆਨ ਦਾ ਉਰਜਾਕਾਰਕ ਮੰਨ ਕੇ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ।
Sukta 22
Sukta 9.22
ਇਹ ਸੋਮ ਪਵਮਾਨ ਸੂਕਤ ਨਿਚੋੜੇ ਹੋਏ ਸੋਮ ਨੂੰ ਤੇਜ਼, ਗੱਜਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਜੋਂ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਰਥਾਂ ਵਾਂਗ ਉੱਛਲ ਕੇ ਵਹਿੰਦੀਆਂ, ਜੋ ਯਜਮਾਨ ਨੂੰ ਬਲ, ਪ੍ਰਚੁਰਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੋਮ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ ਅਤੇ ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਹੈ: ਛਾਣਨੀ (ਫਿਲਟਰ) ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਕੇ ‘ਸਪਸ਼ਟ-ਦਰਸ਼ੀ’ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧੀ (ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਵਿਚਾਰ) ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਮ ਨੂੰ ਪਣੀਆਂ ਕੋਲੋਂ ਲੁਕਿਆ ਧਨ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ‘ਤਾਣਿਆ ਹੋਇਆ ਧਾਗਾ’—ਜੋ ਯਜਨ-ਕ੍ਰਿਆ ਅਤੇ ਅਨੁਭੂਤੀ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ—ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
Sukta 23
Sukta 9.23
ਇਹ ਸੋਮ ਪਵਮਾਨ ਸੂਕਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜਦੇ, ਮਧੁਰ ਧਾਰਾਂ ਵਾਂਗ ਵਹਿੰਦੇ ਸੋਮ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਜਦੋਂ ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਹਿਣ ਲਈ ਛੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਾਵ੍ਯ (ਕਾਵ੍ਯ) ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯਜਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੋਮ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਸਾਰ (ਇੰਦ੍ਰਿਯ ਰਸ) ਦਾ ਵਾਹਕ ਮੰਨ ਕੇ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ: ਜਦੋਂ ਇੰਦਰ ਇਹ ਉਮੰਗ-ਰਸ ਪੀਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਸੋਮ ਉਪਾਸਕ ਨੂੰ ਵੈਰੀ ਬੋਲੀਆਂ ਅਤੇ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ।
Sukta 24
Sukta 9.24
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਭਜਨ ਸੋਮ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜਲਾਂ ਅਤੇ ਛਾਣਣੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਗਦਾ ਹੋਇਆ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯਜਨ-ਕ੍ਰਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੁੱਧ ਸੋਮ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਕਰੇ, ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਬਲ ਹੋ ਕੇ ਟਿਕੇ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਮਿੱਠੇ, ਨਿਚੋੜੇ ਹੋਏ ਸਾਰ ਨਾਲ ਵੈਰੀ ਬੋਲ ਅਤੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰੇ।
Sukta 25
Sukta 9.25
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ-ਸਤੁਤਿ ਸੋਮ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪਵਿਤ੍ਰ (ਛਾਣਨੀ) ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰੇ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਮਰੁਤਾਂ ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਲਈ—ਉਤਸ਼ਾਹ ਭਰਿਆ ਪਾਨ ਬਣੇ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੋਮ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਵਿਵੇਕ (ਦਕਸ਼) ਨੂੰ ਸਫਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, “ਸਭ ਰੂਪਾਂ” ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ, ਅਤੇ ਉਸ ਲੋਕ ਵੱਲ ਗਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਅਮਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਤੁਤਿ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਰਿਤੁਅਲਿਕ ਵੀ ਹੈ—ਪਿਛੋੜੇ ਸੋਮ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਲਈ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨਾ—ਅਤੇ ਰਹੱਸਮਈ ਵੀ—ਪਵਿੱਤਰ ਗੀਤ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਗਰਭ, ਅਰਕ (arka), ਵਿੱਚ ਸੋਮ ਦੇ ਉਤਥਾਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨਾ।
Sukta 26
Sukta 9.26
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ-ਸੂਕਤ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਨ ਨੂੰ ਸਲਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਰਿਸ਼ੀ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਾਹੀਂ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਵਰਣਨ ‘ਅਦਿਤੀ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ’—ਅਸੀਮ ਕੌਸਮੀਕ ਤ-ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਅੰਦਰ—ਧੋਇਆ-ਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੋਮ ਨੂੰ ਸੂਰਜੀ ਕਾਂਤੀ (ਵਿਵਸਵਤ) ਨਾਲ ਆਵਰਿਤ ਕਰਕੇ ਅੱਗੇ ਧੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਵਾਚ (ਪਵਿੱਤਰ ਬਾਣੀ) ਦਾ ਅਚੂਕ ਪ੍ਰਭੂ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਲਈ ਨਿਯਤ ਉਤਸ਼ਾਹ-ਆਨੰਦ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੂਕਤ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਰਿਤੁਅਲਿਕ ਵੀ ਹੈ—ਸੋਮ ਦੇ ਪੀੜਨ ਅਤੇ ਛਾਣਨ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨਾ—ਅਤੇ ਚਿੰਤਨਾਤਮਕ ਵੀ; ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ ਨੂੰ ਸੱਚ, ਬਾਣੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡੀ ਪੂਰਨਤਾ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ।
Sukta 27
Sukta 9.27
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਭਜਨ ਸੋਮ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪਵਿਤ੍ਰ (ਪਵਿਤ੍ਰ) ਉੱਤੇ ਵਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ ਦੀ ਕ੍ਰਿਆ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੇਰਿਤ ‘ਕਵੀ’ ਵਜੋਂ ਸੋਮ ਟੇਢਾਪਣ ਅਤੇ ਹਾਨੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ‘ਝੁੰਡਾਂ’ (ਕਿਰਣਾਂ/ਧਨ) ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੱਧ-ਖੇਤਰ ਰਾਹੀਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਵੱਲ ਦੌੜ ਕੇ ਜਿੱਤੂ ਦਿਵਿਆ ਕਰਮ ਨੂੰ ਬਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Sukta 28
Sukta 9.28
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਭਜਨ ਸੋਮ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਥਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਹ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਉਨ ਦੇ ਛਾਣਣੇ ਵਿਚੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਗਦਾ ਹੋਇਆ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਕੇ ਚੁਣੀ ਹੋਈ ਧਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਮ ਨੂੰ ਸਰਵਜ੍ਞ ਅਤੇ ਮਨ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; “ਦਸ ਸਗੇ-ਸੰਬੰਧੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ” ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ-ਸਮ ਬਲ ਵਾਂਗ ਉਹ ਅਰਪਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਪਾਤਰਾਂ ਨੂੰ ਭਰਦਾ ਹੈ। ਭਜਨ ਦਾ ਅੰਤ ਸੋਮ ਦੇ ਅਜਿੱਤ ਸ਼ੁੱਧਿਕਰਨ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦਿਵ੍ਯ ਵੀਰਤਾ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਨਿਕਾਰਕ, ਝੂਠੀ ਬੋਲੀ (ਅਘਸ਼ੰਸ, aghaśaṃsa) ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Sukta 29
Sukta 9.29
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਭਜਨ ਸੋਮ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਬਲਵਾਨ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਧਾਰਾ ਵਜੋਂ ਸਲਾਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਵਹਿੰਦੀ ਚਮਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਵਿਆ ਕਰਮ ਨੂੰ ਬਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਸੋਮ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਦੋਹਾਂ ਦੀਆਂ “ਸਾਰੀਆਂ ਦੌਲਤਾਂ” ਜਿਤਾਵੇ, ਵੈਰ ਅਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਵਿਰੋਧ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਤੇ ਉਤਥਾਨ ਲਈ ਦ੍ਯੁਮਤ ਸ਼ੁਸ਼ਮ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸ਼ਕਤੀ) ਲਿਆਵੇ।
Sukta 30
Sukta 9.30
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਭਜਨ ਸੋਮ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਤਾਕਤਵਰ ਧਾਰਾਂ ਵਾਂਗ ਛਾਣਨੀ ਵਿਚੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜਦਾ ਹੈ, ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਪਾਸਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਵਾਣੀ (ਵਾਚ) ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਸਮ ਵਿੱਚ ਸੋਮ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ—ਵਹਿੰਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੌਦਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ “ਆਸਨ” ਤੱਕ—ਅਨੁਸਰਦਾ ਹੈ; ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਿੱਠਾ ਸੋਮ ਪੀੜਨ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਦਿਵ੍ਯ ਸਮੂਹ ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਬਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੇ।
Sukta 31
Sukta 9.31
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਭਜਨ ਸੋਮ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ ਦੇ ਕਰਮ ਵਿੱਚ “ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ” ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਗ੍ਰਤ, ਚੇਤਨ ਧਨ (ਚੇਤਨਾ ਰਯਿ) ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜੀਵੰਤ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਵਗਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੋਮ ਸਭ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਫੂਲੇ-ਫਲੇ ਅਤੇ ਵਾਜ (ਵਿਜੈਸ਼ੀਲ ਬਲ) ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰ ਰਹੇ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਭਵਨ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਇੰਦੂ ਦੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਨਾਲ ਇਹ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Sukta 32
Sukta 9.32
ਇਹ ਛੋਟਾ ਸੋਮ ਪਵਮਾਨ ਭਜਨ ਦਬਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੋਮ ਉਸ ਉਤਸ਼ਾਹਜਨਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਵਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਸਲਾਹਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਯਜ್ಞ-ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਯਜਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਗਾਇਕ-ਸਤੋਤ੍ਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਯਸ਼, ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੁਣਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਉਤਥਾਨ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ। ਸੋਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਿਪਤਿਮਾਨ ਬਲ ਵਜੋਂ ਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇਜ਼ ਜੀਵ ਵਾਂਗ ਦੌੜਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਤ (ਕੌਸਮਿਕ ਕ੍ਰਮ) ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ‘ਆਸੀਨ’ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਜਨ ਦਾ ਸਮਾਪਨ ਸੋਮ ਅੱਗੇ ਸਿੱਧੀ ਬੇਨਤੀ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਪਾਸਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾਰ ਮਹਿਮਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ ਅਤੇ ਵਾਧਾ, ਮੇਧਾ (ਬੁੱਧੀ-ਸ਼ਕਤੀ) ਅਤੇ ਟਿਕਾਉ ਸ਼੍ਰਵਸ (ਸਥਾਈ ਯਸ਼) ਜਿਤਾ ਦੇਵੇ।
Sukta 33
Sukta 9.33
ਇਹ ਛੋਟੀ ਪਵਮਾਨ ਸੂਕਤਿ ਸੋਮ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਅਨੇਕ ਵਹਿੰਦੇ ਧਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਚਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਲਦਾਂ ਵਾਂਗ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਛਾਣਨ ਅਤੇ ਹਵਿਰ-ਅਰਪਣ ਦੀ ਬਾਹਰੀ ਯਜ્ઞ-ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ—ਸੋਮ ਦੀ ‘ਤਾਮ੍ਰਵਰਣੀ’ ਊਰਜਾ, ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਵਾਣੀ ਦਾ ਉਤਥਾਨ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਚਤੁਰਵਿਧ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਵਰਦਾਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
Sukta 34
Sukta 9.34
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਭਜਨ ਸੋਮ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੀੜਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਇਕ ਅਟੱਲ ਧਾਰ ਵਾਂਗ ਵਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਆਪਣੀ ਜਨਮਜਾਤ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਰੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਾਹਰੀ ਛਾਣ-ਸ਼ੁੱਧੀ ਦੇ ਕਰਮ ਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ: ਸੋਮ ‘ਮਾਰਜ੍ਯ’—ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ—ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਵੀਰ-ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਉਨਮਾਦ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਭਜਨ ਆਪ ਹੀ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਦੀ ਹੌਲੀ ਰੰਭਾਹਟ ਵਾਂਗ ਉਸ ਵੱਲ ਧਾਰ ਬਣ ਕੇ ਵਹਿੰਦੇ ਹਨ।
Sukta 35
Sukta 9.35
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ ਸੂਕਤ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੋਮ ਬਲਵਾਨ ਧਾਰ ਵਾਂਗ ਯਜਮਾਨਾਂ ਵੱਲ ਵਹਿ ਆਵੇ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਯਿ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਲਿਆਵੇ—ਇਸ ਲਈ ਆਹਵਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੋਮ (ਇੰਦੁ) ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਧੱਕਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਦ੍ਰਸ਼ਟਾ ਨੂੰ ਜਿੱਤੂ ਕਰਮ ਲਈ ਸਮਰੱਥ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁੱਧਿਕਰਨ-ਵ੍ਰਤ ਰਾਹੀਂ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Sukta 36
Sukta 9.36
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਭਜਨ ਸੋਮ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪੀੜਨ (ਨਿਚੋੜ) ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਕੇ ਉੱਲ ਦੇ ਛਾਣਣ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੁੜਵੇਂ ਪਿਆਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਧਾਰ ਬਣ ਕੇ ਵਗਦਾ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਮੰਤ੍ਰ ਉਸ ਦੇ ਤ (ਕ੍ਰਮਬੱਧ, ਸੱਚ-ਖੋਜੀ) ਪ੍ਰਵਾਹ, ਬਲ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਮਹਿਮਾ, ਅਤੇ ਸਵਰਗੀ ਲੋਕ ਵੱਲ ਉਸ ਦੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਯਜਮਾਨ ਲਈ ਜੋਸ਼, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਵੀਰ-ਬਲ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।
Sukta 37
Sukta 9.37
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਭਜਨ ਸੋਮ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਤਾਜ਼ਾ ਨਿਚੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਪਵਿਤ੍ਰ (ਛਾਣਨੀ) ਵਿਚੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਹੌਦਾਂ ਵੱਲ ਦੌੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਪੀਣ ਯੋਗ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਸੋਮ ਨੂੰ ਦਿਵ੍ਯ, ਸੱਚ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸ਼ੁੱਧਿਕਾਰਕ ਮੰਨ ਕੇ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਰਕਸ਼ਸ ਆਦਿ ਵੈਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਤੋੜਦਾ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਹੀ ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸਹਚਰ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਊਰਜਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਦਾਨ ਅਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Sukta 38
Sukta 9.38
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਭਜਨ ਉਸ ਸੋਮ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਨਿਚੋੜਿਆ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਅਤੇ ਬਲ ਵੱਲ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ-ਰਥ ਵਾਂਗ ਧਾਰ ਬਣ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਗਦਾ ਹੈ। ਮੰਤ੍ਰ ਸੋਮ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਗਤੀ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਅਤੇ ‘ਪਿਆਰੇ ਗਰਭ’—ਉਸ ਨਿੱਘੇ ਠਹਿਰਾਉ-ਸਥਾਨ—ਵੱਲ ਉਸ ਦੀ ਨੇੜਤਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਅਰਪਣ ਅਤੇ ਪਾਨ ਲਈ ਯੋਗ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ-ਧਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਸੋਮ ਦੀ ਤਾਜ਼ਗੀਦਾਇਕ, ਜੀਵਨ-ਧਾਰਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਆਹਵਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ।
Sukta 39
Sukta 9.39
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਭਜਨ ਸੋਮ ਨੂੰ ਤੇਜ਼, ਸਵੈ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਧਾਰਾ ਵਜੋਂ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਛਾਣਨੀ (ਫਿਲਟਰ) ਰਾਹੀਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਦਿਵ੍ਯ ਲੋਕ ਵੱਲ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤਾ ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ ਯਥਾਰਥ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੋਮ ਦੇ ਉਤਰਣ ਅਤੇ ਉਫਾਨ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਨਦੀ-ਲਹਿਰ ਵਾਂਗ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ‘ਤ ਦੇ ਗਰਭ’—ਉਸ ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਸੱਚ ਵਿੱਚ—ਸਿੰਹਾਸਨਾਰੂੜ੍ਹਤਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ, ਜੋ ਯਜ੍ਞ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Sukta 40
Sukta 9.40
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਭਜਨ ਸੋਮ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੀੜਨ ਅਤੇ ਛਾਣਨ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸਭ ਵੈਰੀ ਤਾਕਤਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਕਦਮ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ “ਸਜਾਇਆ” ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਵੀ ਚਮਕਦਾਰ ਇੰਦੂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦ੍ਯੁਮਨ (ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ), ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਪੋਸ਼ਣਕ ਇਸ਼ਹ (ਪੋਸ਼ਕ ਪ੍ਰੇਰਣਾਵਾਂ), ਅਤੇ ਇੱਕ “ਦੋਹਰਾ-ਆਧਾਰ” ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਲਿਆਵੇ ਜੋ ਲੋਕਿਕ ਕਲਿਆਣ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਉਤਥਾਨ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦੇਵੇ।
Sukta 41
Sukta 9.41
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਭਜਨ ਸੋਮ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਵਹਿੰਦੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਲਾਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਜਦੋਂ ਉਹ ਛਾਣਨੀ ਵਿਚੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਅਗਿਆਨ-ਅੰਧਕਾਰ ਦੀ “ਕਾਲੀ ਖਾਲ” ਉਤਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਅਥੱਕ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਮ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਯਜਮਾਨਾਂ/ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲ ਪ੍ਰਚੁਰ ਪੋਸ਼ਣ ਨਾਲ ਵਹੇ—ਗੋ-ਧਨ, ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਦਿਪਤੀ, ਘੋੜੇ, ਅਤੇ ਜਿੱਤਦਾਇਕ ਬਲ—ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਵੇ। ਇਸ ਭਜਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਰਿਤੁਅਲਕ ਵੀ ਹੈ (ਸੋਮ-ਪੇਸ਼ਣ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇਣਾ) ਅਤੇ ਆਤਮਿਕ ਵੀ (ਸੋਮ-ਰਸ ਰਾਹੀਂ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ)।
Sukta 42
Sukta 9.42
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ-ਸੂਕਤ ਪੀਲੇ/ਤਾਂਬੇਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਸੋਮ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੀੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਛਾਣਨੀ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਚਮਕਦੇ ਵਿਸਤਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ‘ਜਲਾਂ ਵਿੱਚ’ ਹੀ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਮ ਨੂੰ ਛਾਣ ਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਯਾਜ਼ਨੀਕ ਕ੍ਰਿਆ ਨੂੰ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਜੀਵਨ-ਦਾਇਕ ਪ੍ਰਵਾਹ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡੀ ਕ੍ਰਿਆ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਸੋਮ ਯਜਮਾਨਾਂ ਲਈ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰੇ ਅਤੇ ਵਿਸਾਲ ਪੋਸ਼ਣ—ਗੋ-ਧਨ, ਵੀਰ, ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਬਲ—ਬਖ਼ਸ਼ੇ।
Sukta 43
Sukta 9.43
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ ਸੂਕਤ ਸੋਮ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਛਾਣਨੀ (ਫ਼ਿਲਟਰ) ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਤੁਲਨਾ ਇੱਕ ਤੇਜ਼ ਘੋੜੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ‘ਗਾਂਵਾਂ’ (ਕਿਰਣਾਂ) ਨਾਲ ਧੋ ਕੇ ਨਿਰਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਵੀਆਂ ਦੇ ਭਜਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚਮਕਦਾ ਇੰਦੂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਧਨ (ਰਯਿ), ਬਹੁ-ਕਿਰਣੀ ਤേജ ਲਿਆਵੇ ਅਤੇ ਜਪ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਰਸ਼ੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤੂ ਬਲ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਵੀਰ-ਊਰਜਾ (ਸੁਵੀਰ੍ਯ) ਨਾਲ ਸਮਰੱਥ ਕਰੇ।
Sukta 44
Sukta 9.44
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਭਜਨ ਸੋਮ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਧਾਰ ਵਾਂਗ ਵਹਿ ਨਿਕਲੇ; ਲਹਿਰਾਂ ਜਿਹੇ ਜੀਵਨ-ਉਤਸ਼ਾਹ ਦਾ ਉਫਾਨ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲ ਦੌੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਤ੍ਰ ਸੋਮ ਦੇ ਸੁੱਧ-ਸਪਸ਼ਟ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ “ਸੁੰਦਰ ਯਜ੍ਞ” (ਅਧ੍ਵਰ) ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸਨ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ ਅਤੇ ਬਲ, ਠੀਕ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ, ਤੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਕੀਰਤੀ ਬਖ਼ਸ਼ੇ।
Sukta 45
Sukta 9.45
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਭਜਨ ਸੋਮ (ਇੰਦੂ) ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਛਾਣਨੀ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰੇ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਮਦਹੋਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਤੇ ਅੰਤਰਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਜੋਂ ਵਹੇ। ਪਦ ਛਾਣਨੀ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸੋਮ ਦੇ ਤੀਬਰ ਉਛਾਲ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਇੰਦਰ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਦੇ ਪੀਏ ਜਾਣ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਪਾਸਕਾਂ ਦੇ ਜਾਪ ਲਈ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਤੇ ਵੀਰ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਉਭਾਰਦੇ ਹਨ।
Sukta 46
Sukta 9.46
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਭਜਨ ਸੋਮ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਉੱਛਲ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਆਨੰਦ ਲਈ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਦਿਪਤਿਮਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੀੜਨ ਅਤੇ ਸਫ਼ਾਈ ਦੀ ਜੀਵੰਤ ਤਸਵੀਰ ਹੈ—ਮਥਨ-ਦੰਡ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾਰ ਸੋਮ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਮਲਣਾ/ਪੀੜਨਾ, ਉਸ ਨੂੰ “ਗਾਂਵਾਂ” (ਕਿਰਣਾਂ/ਦੁੱਧ) ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਣਾ, ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਇੰਦਰ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਉਤੇਜਕ ਤਾਕਤ ਤਿਆਰ ਕਰਨੀ। ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਰਸਮੀ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਵੀ: ਯਜਨ ਨੂੰ ਬਲਵਾਨ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ, ਉੱਚੀ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਨਾ।
Sukta 47
Sukta 9.47
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਸੂਕਤ ਸੋਮ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਰਪਣ ਲਈ ਯੋਗ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਉਹ ‘ਸਹੀ ਕਰਮ’ (ਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸਤਕਰਮ) ਰਾਹੀਂ ਬਲ ਵਿੱਚ ਵਧਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ਗੀ ਭਰਨ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉੱਭਰ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਮ ਦੀ ਉਸ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੀ ਵੀਰ-ਸ਼ਕਤੀ (ਇੰਦ੍ਰਿਯ) ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਤੁਤੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਵੇਲੇ ਉੱਠਣ ਵਾਲੇ ਵਜ੍ਰ-ਸਮਾਨ ਬਲ ਨੂੰ ਵੀ; ਨਾਲ ਹੀ ਸੋਮ ਨੂੰ ਧਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਬਖ਼ਸ਼ਣ ਵਾਲਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
Sukta 48
Sukta 9.48
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਸੂਕਤ ਸੋਮ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵੀਰ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਫਲ, “ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤੇ” ਯਜ್ಞਕਰਮ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੋਮ ਨੂੰ ਰਾਜਸਮਾਨ ਅਤੇ ਸਵਰਗ-ਜਨਮਿਆ ਕਹਿ ਕੇ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਉਹ ਧਨ ਅਤੇ ਬਲ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਵੱਡੀ “ਇੰਦਰ-ਸ਼ਕਤੀ” ਵਜੋਂ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਇੱਛਿਤ ਸਹਾਇਤਾ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਮਹਾਬਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Sukta 49
Sukta 9.49
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ-ਸੂਕਤ ਸੋਮ ਦੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡੀ ਅਤੇ ਯਜਨੀ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ ਵਜੋਂ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੀਂਹ ਵਰਗੀ ਪੋਸ਼ਣ-ਵਰਖਾ ਅਤੇ ਉਪਾਸਕਾਂ ਲਈ ਬਲਵਰਧਕ, ਸਿਹਤ-ਦਾਇਕ ਪ੍ਰੇਰਣਾਵਾਂ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਮ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਯਜ੍ਞ ਵਿਚੋਂ ਸਾਫ਼, ਘੀ ਵਰਗੀ ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਵਹੇ, ਵੈਰੀ ਤਾਕਤਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਸਤ੍ਯ ਤੇ ਤ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਕਰੇ।
Sukta 50
Sukta 9.50
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਭਜਨ ਸੋਮ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪੀੜਿਆ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਕੇ ਉਨ ਦੇ ਛਾਣਣੀ-ਫਿਲਟਰ ਰਾਹੀਂ ਵਗਦਿਆਂ ਨਦੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਾਂਗ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਨਾਦ ਨਾਲ ਉੱਛਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਮ ਦੇ ਮਿੱਠੇ, ਉਤਸ਼ਾਹ-ਭਰੇ ਰਸ ਨੂੰ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਪਾਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਨੂੰ—ਜੋ ਜਿੱਤੂ ਬਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਵਾਣੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Sukta 51
Sukta 9.51
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਭਜਨ ਅਧਵਰਯੂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਪੀੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੋਮ ਰਸ ਛਾਣਨੀ/ਫਿਲਟਰ ਵਿਚ ਵਹਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੇ ਪਾਨ ਲਈ ਉਹ ਰਸਮਾਤਮਕ ਅਤੇ ਆਤਮਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਸੋਮ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਮਧੁਰ ਸਾਰ ਵਜੋਂ ਸਲਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਦੇਵਤੇ (ਮਰੁਤਾਂ ਸਮੇਤ) ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਾਫ਼ ਕੀਤੀ ਧਾਰਾ ਯਜਮਾਨ ਨੂੰ ਬਲ (ਵਾਜ) ਅਤੇ ਦਿਰਘਕਾਲੀ ਯਸ਼/ਕੀਰਤੀ (ਸ਼੍ਰਵਸ) ਬਖ਼ਸ਼ੇ।
Sukta 52
Sukta 9.52
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ ਭਜਨ ਤਾਜ਼ਾ ਨਿਚੋੜੇ ਸੋਮ ਨੂੰ ਪਵਿਤ੍ਰ (ਛਾਣਨੀ) ਵੱਲ ਵਹਿਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਧਨ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਬਣੇ। ਇਹ ਵੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੋਮ ਉਪਾਸਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਅਤੇ ਬਲ ਨਾਲ ਘੇਰ ਲਵੇ। ਸੋਮ ਨੂੰ ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆਕਰਤਾ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਹਿੰਸਕ ਹਮਲਾਵਰ ਨੂੰ ‘ਹਿਲਾ ਕੇ ਢਾਹ ਦਿੰਦਾ’ ਹੈ; ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸੌ ਗੁਣਾ ਜਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਸਹਾਇਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰਯਿ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਦੇ ਵਾਧੇ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Sukta 53
Sukta 9.53
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਭਜਨ ਸੋਮ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਿਚੋੜਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਉਭਰਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਰਕਸ਼ਸ (ਦੈਤਿਕ ਰੁਕਾਵਟਾਂ) ਨੂੰ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕਰੇ ਅਤੇ ਵੈਰੀ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਭਜਾ ਦੇਵੇ—ਇਹ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੋਮ ਦੇ ਅਲੰਘਣੀਯ ‘ਵ੍ਰਤ’ (ਥਿਰ ਨਿਯਮ) ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਤਾਮਰ-ਵਰਣ ਇੰਦੂ ਨਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਾਂਗ ਦੌੜਦਾ ਹੋਇਆ, ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਦੀ ਉਤਸ਼ਾਹ-ਭਰੀ ਤਾਕਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਚਿੱਤਰਣ ਨਾਲ ਭਜਨ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Sukta 54
Sukta 9.54
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਭਜਨ ਸੋਮ ਦੀ ਉਸੇ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ-ਕ੍ਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਜਲਾ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਬਲ, ਜਿਸ ਦਾ “ਦੁੱਧ” (ਸਾਰ) ਅਥੱਕ ਹੱਥ ਕੱਢ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸੋਮ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਖੜ੍ਹਾ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਤ-ਕ੍ਰਮ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਆਨੰਦ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਵਹਿਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ “ਗਾਂਵਾਂ” (ਕਿਰਣਾਂ/ਧਨ) ਤੋਂ ਬਲ (ਵਾਜ) ਅਤੇ ਪ੍ਰਚੁਰਤਾ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਵਰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
Sukta 55
Sukta 9.55
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਭਜਨ ਸੋਮ ਨੂੰ ਆਹਵਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਵਾਰੰਵਾਰ ਵਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਾਰ-ਤੱਤ ਹੈ—ਅਤੇ ਯਜਮਾਨ ਲਈ ਪੋਸ਼ਣ, ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਕਲਿਆਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਮ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਉਤਸ਼ਾਹ-ਵਰਧਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜੇ, “ਗਾਂਵਾਂ” (ਕਿਰਣਾਂ/ਧਨ) ਅਤੇ “ਘੋੜੇ” (ਊਰਜਾਵਾਂ) ਪ੍ਰਗਟ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੇ ਬਾਹਰੀ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਵਾਲੀ ਅਜਿੱਤ ਤਾਕਤ ਬਣੇ।
Sukta 56
Sukta 9.56
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਸੂਕਤ ਸੋਮ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪਵਿਤ੍ਰ (ਛਾਣਨੀ/ਫਿਲਟਰ) ਵਿਚੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਗਦਾ ਹੋਇਆ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤ (ṛtam bṛhat) — ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡੀ ਕ੍ਰਮ — ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਬਿਠਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਰਕਸ਼ਸ/ਵਿਘਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੋਮ ਦੇ ‘ਦਸ ਕੁਆਰੀਆਂ’ (ਤਿਆਰੀ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ/ਧਾਰਾਵਾਂ) ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਛਵੀ ਵੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਮਿੱਠਾ ਬਣ ਕੇ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਲਈ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਹੈ: ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਇਆ ਸੋਮ ਗਾਇਕਾਂ/ਸਤੁਤਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਪ ਅਤੇ ਕਲੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਚਾਵੇ।
Sukta 57
Sukta 9.57
ਇਹ ਛੋਟਾ ਸੋਮ ਪਵਮਾਨ ਭਜਨ ਸੋਮ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਛਾਣਨੀ ਰਾਹੀਂ ਅਟੁੱਟ ਧਾਰਾਂ ਵਾਂਗ ਵਗਦਾ ਹੈ, ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਵਰ੍ਹਦੀ ਵਰਖਾ ਵਾਂਗ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਚੁਰ ਬਲ (ਵਾਜ) ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਰਸ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ‘ਚਮਕਾਇਆ’ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੋਮ ਨੂੰ ਰਾਜਸਮਾਨ, ਤ ਦਾ ਪਾਲਣਹਾਰ, ਅਤੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਉੱਤੇ ਆ ਬੈਠਣ ਵਾਲੇ ਬਾਜ਼ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਪਾਸਕਾਂ ਲਈ ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Sukta 58
Sukta 9.58
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਭਜਨ ਸੋਮ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ, ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਧਾਰਾ ਹੈ ਜੋ ਛਾਣਣੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਦੌੜਦਾ ਹੋਇਆ ਸਭ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ “ਲੰਘ ਕੇ ਤੇ ਜਿੱਤ ਕੇ” ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਮ ਦੇ ਤੇਜ਼, ਜਿੱਤੂ ਵਹਾਅ ਨੂੰ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ—“ਹਜ਼ਾਰਾਂ” ਲਾਭਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ—ਜੋ ਦੋ ਚਮਕਦਾਰ ਧਾਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਸੋਮ ਦੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਸ਼ਕਤੀ ਰਾਹੀਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਾਧੇ ਅਤੇ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਇਹ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Sukta 59
Sukta 9.59
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ-ਸੂਕਤ ਸੋਮ ਨੂੰ ਆਹਵਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਛਾਣਨੀ (ਫਿਲਟਰ) ਰਾਹੀਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਇੱਕ ਸਰਵ-ਵਿਜੇਤਾ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਯਜਮਾਨ ਲਈ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ, ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਜਿਤਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੋਮ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸੰਤਾਨ-ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਖਜ਼ਾਨਾ ਲਿਆਵੇ, ਉਪਾਸਕ ਨੂੰ ਸਭ ਕਠਿਨਾਈਆਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਰਿਤ, ਕਾਵ੍ਯਮਈ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਯਜ੍ਞ-ਕ੍ਰਿਆ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵੇਦੀ ਵਿੱਚ ਆਸਨ ਦੇਵੇ।
Sukta 60
Sukta 9.60
ਇਹ ਸੰਖੇਪ ਪਵਮਾਨ ਸੂਕਤ ਗਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਛੰਦ ਵਿੱਚ ਸੋਮ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਲਈ ਬੁਲਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚਮਕਦੀ ਬੂੰਦ (ਇੰਦੂ) ਨੂੰ ਬਹੁ-ਨੇਤ੍ਰੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ-ਵੇਖਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਮ ਦੀ ਯਾਜ਼ਨਿਕ ਗਤੀ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਛਾਣਣੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਦੌੜਦਾ ਹੋਇਆ ਘੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਹਿ ਜਾਣਾ—ਅਤੇ ਉਸ ਸ਼ੁੱਧ ਧਾਰਾ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਆਨੰਦ ਤੇ ਬਲ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਹੈ ਕਿ ਸੋਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾਵਤ ਰੇਤਃ—ਸੰਤਾਨ-ਜਨਕ, ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ-ਵਾਹਕ ਸ੍ਰਜਨਾਤਮਕ ਬਲ—ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇ।
Sukta 61
Sukta 9.61
ਰਿਗਵੇਦ 9.61 ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸੂਕਤ ਹੈ, ਜੋ ਸੋਮ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰਣ (ਛਾਣਨੀ) ਰਾਹੀਂ ਵਹਿ ਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਣ ਨੂੰ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਚੁਰ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਥੱਲੇ ਉਤਰਣ ਅਤੇ ਯਜਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਉਮੰਗ/ਉਨਮਾਦ (ਮਦ) ਨਾਲ ਭਰਨ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੋਮ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਕੇ ਨਿਖਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ੀ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤਿੱਖਾ ਰੱਖਿਆਕਰਤਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਨਿੰਦਾ ਅਤੇ ਵੈਰੀ ਨਕਾਰਾਤਮਕਤਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Sukta 62
Sukta 9.62
ਇਹ ਪਵਮਾਨ ਸੂਕਤ ਸੋਮ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੀੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਛੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਵਿਤ੍ਰ (ਛਾਣਨੀ) ਰਾਹੀਂ ਵਹਿ ਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਤੇਜਸਵੀ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੰਤ੍ਰ ਵਾਰੰਵਾਰ ਸੋਮ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਨੂੰ ਗਾਇਕਾਂ ਅਤੇ ਯਜਮਾਨਾਂ ਲਈ ਸੌਭਾਗ (ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ), ਵਾਜ (ਬਲ/ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਅਤੇ ਸੁਵੀਰ੍ਯ (ਉੱਚ ਵੀਰ-ਸ਼ਕਤੀ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ।
Sukta 63
Sukta 9.63
ਰਿਗਵੇਦ 9.63 ਇੱਕ ਪਵਮਾਨ (ਆਪ-ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਣ ਵਾਲਾ) ਸੋਮ-ਸਤੋਤ੍ਰ ਹੈ, ਜੋ ਪਵਿਤ੍ਰ ਰਾਹੀਂ ਸੋਮ ਨੂੰ ਨਿਚੋੜਨ ਅਤੇ ਛਾਣਨ ਦੀ ਕ੍ਰਿਆ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਮ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਉਤਸ਼ਾਹ (ਮਦ) ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ (ਰਯਿ), ਯਸ਼/ਕੀਰਤੀ (ਸ਼੍ਰਵਸ), ਅਤੇ ਵੀਰ-ਬਲ (ਸੁ-ਵੀਰ੍ਯ) ਬਖ਼ਸ਼ਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗਾਇਤ੍ਰੀ-ਛੰਦ ਦੀ ਲਯ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਸੋਮ ਨੂੰ ਯਜਮਾਨ ਵੱਲ “ਵਹਿ ਆਉਣ” ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਦਿਵ੍ਯ ਊਰਜਾਵਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਸੋਮ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧ ਧਾਰ ਰਾਹੀਂ ਆਕਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਭੌਮ—ਦੋਹਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਸਭ ਇੱਛਿਤ ਦੌਲਤਾਂ ਦੀ ਸਮਗ੍ਰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Sukta 64
Sukta 9.64
ਰਿਗਵੇਦ 9.64 ਵਿੱਚ ਸੋਮ ਪਵਮਾਨ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਹੈ: ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਿਚੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਦਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਉਤਸ਼ਾਹ ਭਰੀ “ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ” ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਂਗ ਰਿਤ (ਸੱਚਾ ਕ੍ਰਮ) ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੂਕਤ ਸੋਮ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਲਕਸ਼ “ਸਮੁੰਦਰ” ਵੱਲ ਵਧਣ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਅਨੁਸਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਆਨੰਦ ਯਜਮਾਨਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਬਲ ਅਤੇ ਕਲਿਆਣ ਬਣੇ।
Sukta 65
Sukta 9.65
ਇਹ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ ਭਜਨ ਸੋਮ ਦੀ ਜੀਵੰਤ ਧਾਰਾ ਦਾ ਗੁਣਗਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੀੜਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਤੇਜਸਵੀ ਬਣਦਾ ਹੈ—ਉਸਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਗਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਰਾਜਸੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਸਲਾਹਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰੰਵਾਰ ਸੋਮ ਦੇ ‘ਸਾਕੀ’ (ਪੀੜਨ ਵਾਲੇ ਪੱਥਰ, ਜਲ, ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ) ਉਸਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਦਰਸਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧ ਧਾਰਾ ਯਜਮਾਨ ਅਤੇ ਸਮੁਦਾਇ ਨੂੰ ਰਯਿ (ਪੂਰਨਤਾ/ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ), ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਉਤਥਾਨ ਬਖ਼ਸ਼ੇ।
Sukta 66
Sukta 9.66
ਇਹ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ-ਸੂਕਤ ਉਸ ਸੋਮ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਨ ਦੇ ਛਾਣਣੇ ਵਿਚੋਂ ਵਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਯੋਗ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਸੋਮ ਨੂੰ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ, ਉਗ੍ਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਲਵਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਹਿ ਕੇ ਆਹਵਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਲਿਆਇਆ ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ‘ਦੁੱਧ’ ਬਲ, ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਿਰਪਾ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੂਕਤ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਵਿਧਿਕ ਵੀ ਹੈ—ਸੋਮ-ਪੀੜਨ ਨੂੰ ਉਰਜਾਵਾਨ ਕਰਨਾ—ਅਤੇ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਵੀ—ਸੋਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਵਾਣੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਮਨਾਉਣਾ।
Sukta 67
Sukta 9.67
ਇਹ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ-ਸਤੁਤੀ ਪੀੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੋਮ ਜਦੋਂ ਛਾਣਨੀ/ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਹੀਂ ਵਗਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ, ਬਲਵਾਨ ਅਤੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪਾਨ ਲਈ ਯੋਗ ਬਣਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮੰਤ੍ਰ ਸੋਮ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਧਾਰਾਵਾਂ, ਧਨ–ਵੀਰਤਾ–ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਪੂਰਨਤਾ ਬਖ਼ਸ਼ਣ ਵਾਲੀ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸ਼ੁੱਧ ਸਾਰ-ਰੂਪ ਰਸ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦਾ ਗੁਣਗਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਹੈ: ਪਵਮਾਨੀ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸਰਸਵਤੀ ਦੁੱਧ, ਘਿਉ, ਸ਼ਹਿਦ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪਾਲਦੀ ਹੈ—ਜੋ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਪ੍ਰਚੁਰਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ।
Sukta 68
Sukta 9.68
ਇਹ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ-ਸੂਕਤ ਮਿੱਠੇ ਸੋਮ-ਬੂੰਦਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਛਾਣਣੀਆਂ ਤੇ ਜਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵਹਿੰਦਿਆਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ “ਦੂਰਲੇ ਪਾਰ” ਤੋਂ ਸੋਮ ਦੀ ਪੌਰਾਣਿਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਉਸ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੋਮ ਨੂੰ ਮਲਿਨਤਾ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਸਤੁਤੀਯੋਗ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਹੈ ਕਿ ਸੋਮ ਦੀ ਇਹ ਸ਼ੁੱਧੀ ਉਪਾਸਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ, ਦਿਆਵਾਪ੍ਰਿਥਿਵੀ ਨਾਲ ਸੁਰਤਾਲ, ਅਤੇ ਵੀਰ-ਬਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਧਨ-ਸੰਪੱਤਾ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੇ।
Sukta 69
Sukta 9.69
ਇਹ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ ਸੂਕਤ ਦਬਾ ਕੇ ਤੇ ਛਾਣ ਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਣ ਵਾਲੇ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜਦੇ, ਆਪ-ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੋਮ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਧਾਰਾਂ ਵਾਂਗ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ—ਬਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤੀਰ, ਵੱਛਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਜੀਵੰਤ ਉਪਮਾਵਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਛਾਣਨੀ ਦੇ ਯਜ್ಞ-"ਧਾਗਿਆਂ" ਵਿਚੋਂ ਸੋਮ ਦੀ ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਗਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਧਨ, ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕਰਮਕਾਂਡ ਦੀ ਸਫ਼ਲ ਪੂਰਤੀ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Sukta 70
Sukta 9.70
ਇਹ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ ਦਾ ਸੂਕਤ ਉਸ ਸ਼ੁੱਧ ਇੰਦੂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪੀੜਿਆ, ਛਾਣਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਤ (ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡੀ ਸੱਚ-ਨਿਯਮ) ਅਤੇ ਉਹ ਸੱਚਾ ਆਨੰਦ ਹੈ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੋਮ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਅਤੇ ਵਿਸਤਾਰ ਲੈਂਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਹੈ: ‘ਸੱਤ’ ਪਾਲਣਹਾਰ ਤਾਕਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਵਾਂਗ ਦੋਹਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਸਤ੍ਰ ਵਾਂਗ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਘੋੜੇ ਵਾਂਗ ਦੌੜ ਕੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਉਦਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਬਲ, ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਨਿੰਦਾ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਬਖ਼ਸ਼ੇ।
Sukta 71
Sukta 9.71
ਇਹ ਸੋਮ-ਪਵਮਾਨ ਸੂਕਤ ਸੋਮ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਿਚੋੜਿਆ ਅਤੇ ਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਚੌਕਸ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਬਣ ਕੇ ਯਜ੍ਞ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਨ ਵਾਲੀ ਦ੍ਰੁਹ੍ (ਵਿਕ੍ਰਿਤੀ/ਛਲ) ਅਤੇ ਵੈਰੀ ਬਲਾਂ ਰਕ੍ਸ਼ਸ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਮ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਨੂੰ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ (ਉਚਿਤ ਦਾਨ/ਕੌਸ਼ਲ) ਅਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ (ਮੰਤ੍ਰ-ਸ਼ਕਤੀ) ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਸੋਮ ਨੂੰ ਤੇਜ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢੱਕ ਕੇ, ਦਿਵ੍ਯ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗੁਪਤ ‘ਪਦ’ ਜਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਸਥਾਨ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੋਇਆ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
Sukta 72
Sukta 9.72
ਇਹ ਸੋਮ ਪਵਮਾਨ ਸੂਕਤ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸੋਮ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਜਦੋਂ ਉਹ ਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੀੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਪਾਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਉਡੇਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰੇਰਕ ਸ਼ਕਤੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਮ ਨੂੰ ਬਾਣੀ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਤ (ਬ੍ਰਹਿਮੰਡਕ ਕ੍ਰਮ) ਦੇ ਆਸਨ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਉਪਾਸਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚੁਰ ਧਨ-ਸੰਪੱਤੀ ਤੇ ਕਲਿਆਣ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
Sukta 73
Sukta 9.73
ਇਹ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ-ਸੂਕਤ ਪਵਿਤ੍ਰ ਰਾਹੀਂ ਛਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸੋਮ ਦੇ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਦਿਪਤ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਬਲਵਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੂਕਤ ਵਾਰੰਵਾਰ ਸੋਮ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਨੂੰ ਵਾਚ (ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਬਾਣੀ) ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਤੇ ਤ ਦੇ ਅਧੀਨ ਵਰਤ (ਪਵਿੱਤਰ ਨਿਯਮ/ਆਚਰਨ) ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ; ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ ਨੂੰ ਯਜ್ಞਕ੍ਰਿਆ ਵੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡੀ-ਨੈਤਿਕ ਕ੍ਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵੀ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
Sukta 74
Sukta 9.74
ਇਹ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ-ਸੂਕਤ ਪੀੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੋਮ ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ, ਨਵਜਾਤ-ਸਮ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਸਲਾਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਸਵਰ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼) ਵੱਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜਦਾ ਹੈ, ਉਨ ਦੇ ਛਾਣਣੇ ਵਿਚੋਂ ਗੱਜਦਾ ਹੋਇਆ ਵਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਲਾਂ ਨਾਲ ਰਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਮ ਨੂੰ ਅਕਾਸ਼ ਦਾ ਬੀਜ ਅਤੇ ਅਦਿਤੀ ਦੀ ਗਰਭ-ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਯਜਮਾਨ ਲਈ ਪੂਰਨਤਾ/ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ (ਦੁੱਧ, ਬਲ, ਸੰਤਾਨ) ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਕਤ ਸੋਮ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ ਨਾਲ ਚਰਮ ਤੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇੰਦਰ ਦੇ ਪਾਨ ਲਈ ਮਿੱਠਾ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹਜਨਕ ਬਣੇ।
Sukta 75
Sukta 9.75
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਭਜਨ ਸੋਮ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਅਤੇ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾ ਕੇ ਪ੍ਰਿਯ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਲਕਸ਼ ਵੱਲ ਵਗਦਾ ਹੈ; ਪਵਿੱਤਰ ਨਾਮਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਯਜਨ-ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਬਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੋਮ ਨੂੰ ਸੂਰਜੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਨਾਲ ਕਲਪਿਆ ਗਿਆ ਹੈ—ਸੂਰਜ ਦੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ—ਫਿਰ ਉਹ ਸੁਨਹਿਰੀ ਪਾਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਕੇ ਉਸ ਤੋਂ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਅਤੇ ਕਲਿਆਣ ਬਖ਼ਸ਼ਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।
Sukta 76
Sukta 9.76
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਸੂਕਤ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ ਰਾਹੀਂ ਵਹਿੰਦੇ ਸੋਮ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਦੇਵ-ਕੁਸ਼ਲ ਸਾਰ ਤੱਤ ਵਜੋਂ ਵਰਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ‘ਨਦੀਆਂ’ (ਚੈਨਲਾਂ) ਵਿੱਚ ਛੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਭੋਗ ਲਈ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਸੋਮ ਦੇ ਸਾਫ਼ ਹੋਏ ਉਛਾਲ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ-ਵਰਧਨਾ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ—ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਾਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ, ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਪਾਸਕਾਂ ਨੂੰ ਬਲ ਤੇ ਜਿੱਤ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।
Sukta 77
Sukta 9.77
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਭਜਨ ਸੋਮ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਛਾਣਿਆ ਜਾ ਕੇ ਪਾਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਜ੍ਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਅਟੱਲ ਬਲ ਜੋ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚੁਰਤਾ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਛਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੋਮ ਮਿੱਠਾ, ਤੇਜਸਵੀ ਅਤੇ ਤ (ਧਰਮ-ਕ੍ਰਮ) ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਉਹ ਘਿਉ ਵਰਗੀ ਸਾਰ-ਧਾਰਾ ਦੇ ਧਨਾਢ ਪ੍ਰਵਾਹ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯਜਮਾਨ ਨੂੰ ਬਲ, “ਕਿਰਣਾਂ” (ਗੋ), ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਵਾਣੀ ਨਾਲ ਉਰਜਾਵਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੰਤਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸੋਮ-ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਵਰੁਣ ਅਤੇ ਮਿਤ੍ਰ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਏਕਰੂਪ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ ਕੇਵਲ ਰਸਮੀ ਕਰਮ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡੀ ਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੱਚ ਦੀ ਸੁਰਤਾਲ ਵੀ ਹੈ।
Sukta 78
Sukta 9.78
ਇਹ ਛੋਟੀ ਪਵਮਾਨ ਸੂਕਤ ਸੋਮ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ ਦੀ ਕ੍ਰਿਆ ਵਿਚ ਹੀ ਸਲਾਹੁੰਦੀ ਹੈ: “ਰਾਜਾ” ਜਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅਰਪਣ-ਸਥਾਨ ਲਈ ਯੋਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਮ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਬਾਣੀ, ਦਿਵਿਆ ਸੰਗਤ, ਅਤੇ ਧਨ, ਵਿਸ਼ਾਲ “ਚਰਾਗਾਹ-ਮਾਰਗ” (ਗਵਿਊਤੀ), ਅਤੇ ਨਿਡਰਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਨੇੜੇ ਤੇ ਦੂਰ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰੇ।
Sukta 79
Sukta 9.79
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ-ਸੂਕਤ ਦਬਾਏ ਹੋਏ ਸੋਮ-ਬੂੰਦਾਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਯਜਮਾਨਾਂ ਲਈ ਪੋਸ਼ਣ ਤੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਵਿਚਾਰ ਫੈਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਰਹੇ ਸੋਮ ਨੂੰ ਨੈਤਿਕ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਣਾਕੇ, ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਅਤੇ ਸਹੀ-ਮਨੋਭਾਵ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ‘ਰੋਕ ਕੇ ਰੱਖਣ’ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਵੈਰੀ ਤਾਕਤਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੂਕਤ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੋਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਪਿਆਰਾ ਉਨਮਾਦੀ ਆਨੰਦ ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ‘ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਪੱਧਰ’ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਲੰਘਾ ਦੇਵੇ।
Sukta 80
Sukta 9.80
ਇਹ ਸੋਮ ਪਵਮਾਨ ਸੂਕਤ ਸੋਮ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪੀੜਿਆ ਜਾ ਕੇ, ਛੱਡਿਆ ਜਾ ਕੇ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ, ਹਜ਼ਾਰ-ਧਾਰਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਬਣਦਾ ਹੈ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਤ (ਵਿਧੀ/ਵਿਵਸਥਾ) ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ। ਸੋਮ ਨੂੰ ਆਨੰਦ-ਉन्मਾਦ ਦਾ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ, ਯਸ਼ ਅਤੇ ਬਲ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ, ਅਤੇ ਜਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦਰਿਆ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਾਂਗ ਦਿਵਤਿਆਂ ਵੱਲ ਵਗਦਾ ਹੈ।
Sukta 81
Sukta 9.81
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਭਜਨ ਸੋਮ ਦੀਆਂ ਜੀਵੰਤ “ਲਹਿਰਾਂ” ਦਾ ਗੁਣਗਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ ਵਿਚੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਇੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਵਾਲੀ ਦਾਨਸ਼ੀਲਤਾ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼/ਧਨ ਦੇ ਵਰਦਾਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਫਿਰ ਇਹ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਸ਼ੁੱਧ ਸੋਮ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਧਨ ਨੂੰ “ਖਿਲਾਰ ਦੇਵੇ”, ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਅੰਤਰਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਹੀ ਰੱਖੇ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਭਜਨ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ/ਆਹਵਾਨ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਧਰਤੀ, ਆਦਿਤ੍ਯ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਸ਼ੁੱਧ ਸੋਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ ਲਈ ਬੁਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Sukta 82
Sukta 9.82
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਭਜਨ ਸੋਮ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਤਾਜ਼ਾ ਪੀੜਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਉੱਲੀ ਛਾਣਨੀ ਵਿਚੋਂ ਵਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਘੀ-ਚਮਕਦਾਰ ਆਪਣੇ ਆਸਨ ਵੱਲ ਘੋਂਸਲੇ ਨੂੰ ਮੁੜਦੇ ਬਾਜ਼ ਵਾਂਗ ਦੌੜਦਾ ਹੈ। ਪਦ ਕੱਲ੍ਹੇ, ਪਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਛਾਣਨ/ਸ਼ੋਧਨ ਦੀ ਯਜਨੀਕ ਛਵੀ ਨੂੰ ਪರ್ಜਨ੍ਯ, ਆਪਃ ਅਤੇ “ਗਾਵਾਂ/ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਕਿਰਣਾਂ” ਵਾਲੀਆਂ ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡੀ ਸੰਬੰਧਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਧਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੋਮ ਨੂੰ ਰਾਜਸੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਯਜਨ ਨੂੰ ਬਲ, ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਕਲਿਆਣ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।
Sukta 83
Sukta 9.83
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਭਜਨ ਸੋਮ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਤਾਣੇ ਹੋਏ ਪਵਿਤ੍ਰ (ਪਵਿਤ੍ਰ) ਛਾਣਣੀ/ਫਿਲਟਰ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਰਪਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਦੇਵ-ਆਸਨ ਤੱਕ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਯੋਗ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਮੰਤ੍ਰ ਜ਼ੋਰ ਦੇਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੇਵਲ ‘ਪੱਕਿਆ/ਤਪਾਇਆ’ (ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਸੰਸਕਾਰਿਆ) ਹੋਇਆ ਹੀ ਛਾਣਣੀ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਸਕਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਰਸਮੀ ਸਫ਼ਾਈ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਰਿਪਕਵਤਾ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਫਿਰ ਸੋਮ ਨੂੰ ਲੋਕ-ਧਾਰਕ, ਉਸ਼ਾ-ਕਿਰਣਾਂ ਵਰਗਾ ਦਿਪਤਿਮਾਨ, ਰਾਜਸੀ-ਵਿਜੇਤਾ ਕਹਿ ਕੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁੱਧਿਕਰਣ ਗਤੀ ਰਾਹੀਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰਵਸ (ਕੀਰਤੀ) ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ।
Sukta 84
Sukta 9.84
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਭਜਨ ਸੋਮ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ ਦੀ ਕ੍ਰਿਆ ਵਿੱਚ ਹੀ—ਜਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵਹਿੰਦਾ ਅਤੇ ਛਾਣਨੀ ਰਾਹੀਂ ਛਣਦਾ—ਸਤਿਕਾਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਸ ਦਾ ਸੁੱਧ ਕੀਤਾ ਸਾਰ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਬਲ ਦੇਵੇ, ਵਰੁਣ ਦੇ ਤ-ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਸੁਰ ਮਿਲਾਵੇ, ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਦੁਆਰਾ ਵਹਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਕਵੀ ਸੋਮ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ “ਵਿਸ਼ਾਲ ਥਾਂ” (ਵਰਿਵਸ) ਅਤੇ ਕਲਿਆਣ (ਸਵਸਤੀ) ਰਚੇ; ਛਣੇ ਹੋਏ ਰਸ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ-ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼, ਸੂਰਜ-ਖੋਜੀ ਅਤੇ ਧਨ-ਜਿੱਤੂ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਯਜਮਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ “ਦੈਵ੍ਯ ਜਨ” ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ।
Sukta 85
Sukta 9.85
ਇਹ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ-ਸੂਕਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੀੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੋਮ ਜਦੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੰਦਰ ਲਈ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰੋਗਾਂ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ-ਸਮਾਨ ਵੈਰੀ ਤਾਕਤਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਭਜਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੰਤ੍ਰ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਠੋਸ ਯਜ્ઞ-ਦ੍ਰਿਸ਼—ਛਾਣਨਾ/ਫਿਲਟਰ ਕਰਨਾ, ਪਿਆਲੇ, ਅਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤੀ ਕਰਮ—ਵਿੱਚ ਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਦਿਪਤਿਮਾਨ ਕੋਸਮਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਗੰਧਰਵ-ਮੋਟੀਫ਼ ਵਾਲੀ ਰੱਖਿਆ-ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਸੋਮ ਦਿਆਉਂ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਮੂਹ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸੂਕਤ ਸੋਮ ਨੂੰ ਯਾਗੀ ਪਾਨੀਏ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰੱਖਿਆਤਮਕ, ਉਚਾਟਨਕਾਰੀ ਬਲ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ, ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਨੂੰ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Sukta 86
Sukta 9.86
ਇਹ ਸੋਮ ਪਵਮਾਨ ਸੂਕਤ ਉਨ ਅਤੇ ਛਾਣਣੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਂਦੇ ਸੋਮ ਦੇ ਜੀਵੰਤ ਵੇਗ ਨੂੰ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਮਿੱਠਾ, ਉਤੇਜਕ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਯੋਗ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਘੜੇ ਅਤੇ ਛਾਣਨੀ ਦੇ ਗੇੜ ਲਾਉਂਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਦੇ ਦਿੱਖਦੇ ਯਜ્ઞ-ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਤ (ਬ੍ਰਹਿਮੰਡਕ ਕ੍ਰਮ) ਨਾਲ ਜੋੜਦਿਆਂ, ਸੋਮ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵੈਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰੇ ਅਤੇ ਗਾਇਕਾਂ ਨੂੰ “ਵਿਸ਼ਾਲ” ਵਾਕ-ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਵੀਰ ਬਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇ।
Sukta 87
Sukta 9.87
ਇਹ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ-ਸੂਕਤ ਸੋਮ ਦੇ ਤੇਜ਼, ਉਦੇਸ਼ਪੂਰਕ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦਾ ਗੁਣਗਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਯਜਨ ਦੇ ਛਾਣਣਿਆਂ/ਫਿਲਟਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ, ਸੁੰਦਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਵਾਰੇ ਦੌੜਦੇ ਘੋੜੇ ਵਾਂਗ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸਨ ਬਰ੍ਹਿਸ ਤੱਕ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਤ੍ਰ ਸੋਮ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਨੂੰ ਬਲ (ਵਾਜ), ਯਸ਼/ਕੀਰਤੀ (ਸ਼੍ਰਵਸ), ਪੋਸ਼ਣ (ਇਸ਼) ਅਤੇ ਅਮਰਤਾ (ਅਮ੍ਰਿਤ) ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ; ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਨਾਲ ਸੋਮ ਦੀ ਸੰਗਤ ਦਾ ਉਲੇਖ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਠੀਕ ਸਤੁਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Sukta 88
Sukta 9.88
ਇਹ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ-ਸੂਕਤ ਤਾਜ਼ਾ ਨਿਚੋੜੇ ਸੋਮ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪੀ ਕੇ ਕਰਮ ਲਈ ਬਲ ਧਾਰੇ। ਸੋਮ ਨੂੰ ਪਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਛਾਣਣੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਦੌੜਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਸ਼ੁੱਧ, ਧਰਮਨਿਸ਼ਠ ਅਤੇ ਵਰੁਣ–ਮਿਤ੍ਰ–ਅਰਯਮਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ‘ਤ’ ਨਾਮਕ ਨੈਤਿਕ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਸੁਰਤਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਸੂਕਤ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਰਸਮੀ ਵੀ ਹੈ (ਅਰਪਣ ਨੂੰ ਅਭਿਸੇਕ ਕਰਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨਾ) ਅਤੇ ਆਤਮਿਕ ਵੀ (ਸੋਮ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਿਕਰਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਰਾਹੀਂ ਸਪਸ਼ਟਤਾ, ਵੀਰਤਾ/ਉਰਜਾ ਅਤੇ ਸਹੀ ਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਆਹਵਾਨ ਕਰਨਾ)।
Sukta 89
Sukta 9.89
ਇਸ ਛੋਟੀ ਪਵਮਾਨ ਸੂਕਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਰਹੇ ਸੋਮ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ—ਉਹ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਮੀਂਹ ਵਾਂਗ ਵਗਦਾ ਹੈ, “ਮਾਂ ਦੀ ਗੋਦ” (ਛਾਣਨੀ/ਪੇੜਨ-ਥਾਂ) ਵਿੱਚ ਟਿਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਪਾਸਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬਲ ਤੇ ਮਿਠਾਸ ਬਣ ਕੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੋਮ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਦ-ਪਿੱਠ ਵਾਲੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਘੋੜੇ ਵਾਂਗ, ਚੌੜੇ ਪਹੀਿਆਂ ਵਾਲੇ ਰਥ ਨਾਲ ਜੁੱਤਿਆ ਹੋਇਆ ਕਲਪਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; “ਭੈਣਾਂ” (ਜਲ) ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲ ਹੰਕਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੂਕਤ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੀ ਬੇਨਤੀ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਇੰਦਰ ਲਈ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ ਸੋਮ ਚਮਕਦਾਰ ਧਨ ਅਤੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਸੁੰਦਰ ਵੀਰ-ਸ਼ਕਤੀ ਬਖ਼ਸ਼ੇ।
Sukta 90
Sukta 9.90
ਇਹ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ ਭਜਨ ਸੋਮ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਕੇ ਅੱਗੇ ਧੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਤਿੱਖੀ ਕੀਤੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚੁਰ ਦਾਨਾਂ ਨਾਲ, ਜਿੱਤੂ ਰਥ ਵਾਂਗ ਇੰਦਰ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾ ਸੋਮ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਾਹ ਖੋਲ੍ਹੇ, ਜਲਾਂ, ਉਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੂਰਜੀ ‘ਗਾਂਵਾਂ’ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼) ਨੂੰ ਲਿਆਵੇ, ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਬਾਣੀ ਲਈ ਬਲ ਬਖ਼ਸ਼ੇ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸੋਮ ਦਾ ਰਾਜਸੀ ਰੂਪ ਆਉਂਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨੂੰ ਕੁਚਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਪਾਸਕਾਂ ਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਖੈਰ-ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Sukta 91
Sukta 9.91
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਭਜਨ ਸੋਮ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਨ ਦੇ ਛਾਣਣੇ ਵਿਚੋਂ ‘ਅੱਗੇ ਭੇਜਿਆ’ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਆਸਨਾਂ ਵੱਲ ਰਥ-ਦੌੜ ਵਾਂਗ ਦੌੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵਹਨੀ (ਅੰਤਰ ਅਗਨੀ) ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸੋਮ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਰਕਸ਼ਸ ਵਰਗੀਆਂ ਵੈਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕਰੇ, ਜਿੱਤ ਵਾਲੇ ਵਾਜ (ਵਿਜੈ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀਆਂ) ਫੈਲਾਏ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਜਲ, ਸੌਰ ‘ਗਾਂਵਾਂ’ (ਕਿਰਣਾਂ/ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਸ਼ਕਤੀਆਂ), ਸੰਤਾਨ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੇਤ, ਅਤੇ ਸੂਰਜ (ਸੱਚ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼) ਦੇ ਦਿਰਘਕਾਲੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਦਾਤ ਬਖ਼ਸ਼ੇ।
Sukta 92
Sukta 9.92
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਸੂਕਤ ਸੋਮ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੀੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ ਦੇ ਛਾਣਣੇ ਵਿਚੋਂ ਵਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਇਨਾਮ ਵੱਲ ਰਥ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜਦਾ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ ਨੂੰ ਇਕ ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡੀ ਸਹਿਯੋਗ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ: ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ‘ਸੱਤ ਨਦੀਆਂ’ ਸੋਮ ਨੂੰ ਧੋ ਕੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹਵਿ ਬਣ ਕੇ ਉਪਾਸਕਾਂ ਨੂੰ ਇੰਦ੍ਰਿਯ-ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Sukta 93
Sukta 9.93
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਭਜਨ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸੋਮ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਤੇਜ਼ ਘੋੜੇ ਵਾਂਗ ਹੌਦ ਵੱਲ ਦੌੜਦਾ, ਚਮਕਦਾ, ਅਤੇ ਹਵਿ-ਅਰਪਣ ਲਈ ਯੋਗ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਪੀੜਨ ਅਤੇ ਛਾਣਨ ਨੂੰ ਭੈਣਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਪਵਿੱਤਰ “ਪਾਲਿਸ਼” ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੋਮ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨੂੰ ਉਭਾਰਦਾ, ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦਾ, ਅਤੇ ਸਤੁਤਿਕਾਰ ਨੂੰ ਧਨ ਤੇ ਜੀਵਨ-ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਦੀ ਦਾਤ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।
Sukta 94
Sukta 9.94
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਭਜਨ ਸੋਮ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਲਾਂ ਅਤੇ ਉਨ ਦੇ ਛਾਣਣੇ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜਾਗੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਅੰਤਰਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਟੱਕਰ ਖਾਂਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਵਾਧੇ ਦੇ ਇੱਕ ਥਿਰ ‘ਬਾੜੇ/ਘੇਰੇ’ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੋਮ ਨੂੰ ਕਵੀ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਕਤੀ ਲੈ ਕੇ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥ ਉਪਾਸਕ ਨੂੰ ਵਰਤੋਂਯੋਗ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ। ਭਜਨ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪੋਸ਼ਣ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਦਿਵ੍ਯ ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਵੈਰੀ ਤਾਕਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਲਈ ਸਿੱਧੀ ਬੇਨਤੀ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Sukta 95
Sukta 9.95
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ-ਸੂਕਤ ਉਸ ਸੁਨਹਿਰੀ/ਤਾਮ੍ਰ ਵਰਣ ਵਾਲੇ ਸੋਮ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਛੁਟ ਕੇ ਬਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਪੀੜਨ-ਪਾਤਰ ਤੇ ਛਾਣਨੀ/ਫਿਲਟਰ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾਰ ‘ਸ਼ੁੱਧਿਕਰਨ ਚੋਗਾ’ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਵੀ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਸੋਮ ਵੱਲ ਦੌੜਦੀਆਂ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੰਦੂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਵਿੱਤਰ ਵਾਣੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰ ਦੇਵੇ। ਸੂਕਤ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਆਕਾਂਖਾ ਅਤੇ ਸੋਮ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਸੱਚੀ ਵੀਰ-ਸ਼ਕਤੀ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Sukta 96
Sukta 9.96
ਇਹ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ ਭਜਨ ਦਬਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੋਮ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਛਾਣਣੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ, ਚਮਕਦਾ, ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗੱਜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਯੋਗ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਸੋਮ ਨੂੰ ਜਿੱਤੂ ਅਗੂ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ—ਉਹ ਵੈਰ ਅਤੇ ਗਰੀਬੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ, ਯਜਮਾਨ ਲਈ ਰਾਹ ਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਨਵੇਂ “ਵਸਤ੍ਰਾਂ” ਨਾਲ ਢੱਕਦਾ ਹੈ: ਬਲ, ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸ਼ਕਤੀ।
Sukta 97
Sukta 9.97
ਇਹ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ ਭਜਨ ਸੋਮ ਦੇ ਪੀੜੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਣ ਨੂੰ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਛਾਣਨੀ ਰਾਹੀਂ ਵਹਿ ਕੇ ਪਿਆਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਤਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਲਈ ਯੋਗ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਭਜਨ ਵਾਰੰਵਾਰ ਸੋਮ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ, ਸਤੁਤੀ-ਗਾਇਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਯਾਜਕੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਚਮਕਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਵਾਧਾ—ਪਸ਼ੂ-ਧਨ, ਬਲ, ਅਤੇ ਸੁਚੱਜੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ—ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਵਿਸਤਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਮਿਤ੍ਰ, ਵਰੁਣ, ਅਦਿਤੀ, ਅਤੇ ਦਿਆਵਾ-ਪ੍ਰਿਥਵੀ (ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਤੀ) ਵਰਗੇ ਸਹਾਇਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡਕ ਆਧਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦ ਕੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਸੋਮ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲੇ ਲਾਭ ਸਥਿਰ ਰਹਿਣ।
Sukta 98
Sukta 9.98
ਇਹ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ-ਸੂਕਤ ਇੰਦੂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਲਾਂ ਅਤੇ ਉੱਲੀਏ ਛਾਣਣਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਬੇਅੰਤ ਧਨ, ਬਲ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਨਾਲ ਗਾਇਕਾਂ ਵੱਲ “ਵਹਿ ਆਉਣ” ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੋਮ ਦੀ ਸੁੱਧ ਧਾਰ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਆਨੰਦਮਈ ਸਹਿਮਤੀ ਵਿੱਚ ਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਯਜਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇਂਦਾ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ “ਘਰ” ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਸੂਕਤ ਦਾ ਅੰਤ ਇਸ ਸਾਂਝੀ ਆਕਾਂਖਾ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸਾਥੀ ਸੋਮ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਅਗਵਾਈ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਬਲ ਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨੂੰ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨ।
Sukta 99
Sukta 9.99
ਇਹ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ ਸੂਕਤ ਸੋਮ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ ਦੀ ਕ੍ਰਿਆ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਲਾਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਨਿਚੋੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਵਗਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਨ ਦੇ ਛਾਣਣ ਰਾਹੀਂ ਛਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹ ਭਰਿਆ ਪਾਨ ਬਣ ਕੇ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ। ਕਵੀ ਇਸ ਯਜ્ઞ-ਕ੍ਰਿਆ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ: ਚਮਕਦਾ ਪੇਯ ਤੇਜ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੂਤ ਵਾਂਗ ਦਿਸ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿੱਤ, ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਅਤੇ ਤ-ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਚੱਜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਬਲ ਦੇਣ ਲਈ ਪਾਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
Sukta 100
Sukta 9.100
ਇਹ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ ਸੂਕਤ ਸੋਮ ਦੇ ਜੀਵੰਤ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਿਚੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਲ ਦੇ ਛਾਣਣ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਯੋਗ ਬਣਦਾ ਹੈ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਿਯ ਪੇਯ ਵਜੋਂ। ਮਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਵਜਾਤ ਬੱਛੜੇ ਦੀ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲ ਵਰਗੀਆਂ ਨੇੜਲੀਆਂ ਉਪਮਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਇਹ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ ਨੂੰ ਯਜਨੀ ਸੰਸਕਾਰ ਵੀ ਅਤੇ ਸੋਮ ਦੇ ਸੱਚੇ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਰੂਪ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਵਜੋਂ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਕਤ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸੋਮ ਦੀ ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਨੂੰ ਉਭਾਰਦਾ ਹੈ—ਅਕਾਸ਼ ਤੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਜਾ ਕੇ, ਵਿਰੋਧੀ ‘ਚੋਗਾ’ ਝਾੜ ਕੇ—ਤਾਂ ਜੋ ਸ਼ੁੱਧ ਧਾਰਾ ਦਿਵ੍ਯ ਤ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅੰਤਰਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਬਲ ਦੇ ਸਕੇ।
Sukta 101
Sukta 9.101
ਇਹ ਪਵਮਾਨ ਸੂਕਤ ਸੋਮ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਿਚੋੜਿਆ ਜਾ ਕੇ ਉਨ ਦੇ ਛਾਣਣ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਯਾਜਕ ਸਾਥੀ ਉਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਦਿਵਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਬਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਪਾਨ ਬਣਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੋਮ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਯਸ਼ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਲਿਆਵੇ, ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ “ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਸਥਾਨ” ਵੱਲ ਧਾਰ ਵਾਂਗ ਵਹੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਯੱਗ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਮਿਲੇ।
Sukta 102
Sukta 9.102
ਇਹ ਸੋਮ ਪਵਮਾਨ ਸੂਕਤ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤੇ ਸੋਮ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਧਦੀ ਹੋਈ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ; ਉਹ ‘ਤ ਦੀ ਚਮਕਦੀ ਸੋਚ’ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯਜ੍ਞ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਅਤੇ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਉਹ ਇਕੋ ਨਿਯਮ (ਵ੍ਰਤ) ਹੇਠ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ‘ਸਵਰਗ ਦੀ ਗੋਸ਼ਾਲਾ/ਬੰਧਨ’ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਯਾਗ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Sukta 103
Sukta 9.103
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਸੂਕਤ ਸੋਮ ਨੂੰ “ਉੱਚਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਬਚਨ” ਅਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਛਾਣਨੀ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਰਮਲ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ/ਸਵੀਕਾਰਯੋਗ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਸੋਮ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਅਚੂਕ ਨੇਤਾ (ਮਤੀਨਾਂ ਨੇਤਾ) ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਜਿੱਤੂ ਘੋੜੇ ਵਾਂਗ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੌੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਨੰਦ-ਭੋਗ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਦੇਸ਼ ਦੋਹਾਂ ਹੈ—ਵਿਧਿਕ: ਪੀੜਿਆ ਹੋਇਆ ਰਸ ਅਰਪਣ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨਾ; ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਮਯ: ਉਪਾਸਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੋਮ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਆਹਵਾਨ ਕਰਨਾ।
Sukta 104
Sukta 9.104
ਇਹ ਛੋਟਾ ਸੋਮ ਪਵਮਾਨ ਸੂਕਤ ਯਜਨ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਬੈਠਣ, ਗਾਉਣ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਸਵੈ-ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸੋਮ ਛਾਣਿਆ/ਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ‘ਸਜਾਉਣ’ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਵਧੇ। ਇਹ ਸੋਮ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਧਨ ਲੱਭਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਤੇਜ ਦਾ ਦਾਤਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਸੋਮ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੱਦ ਕਾਇਮ ਕਰੇ ਅਤੇ ਯਜਮਾਨਾਂ ਦੇ ਮਾਰਗ ਤੋਂ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਦੋਹਰੇ-ਮੁਖ ਵਾਲੀਆਂ, ਨਿਰਈਸ਼ਵਰੀ ਹਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਭਜਾ ਦੇਵੇ।
Sukta 105
Sukta 9.105
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ-ਸੂਕਤ ਯਜਨ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਸੋਮ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਗਾਨ ਕਰਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਵਹਿੰਦੀ ਸਾਰ-ਰਸ ਮਿੱਠੀ, ਉਤਸ਼ਾਹਜਨਕ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਯੋਗ ਬਣੇ। ਇਹ ਸੋਮ ਤੋਂ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਗਊਆਂ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕਿਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਧਨ ਬਖ਼ਸ਼ੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁੱਧ ਜੋਤਿ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ। ਸੂਕਤ ਇਹ ਵੀ ਅਰਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰੱਖਿਆਕਰਤਾ ਸੋਮ ਨਾਸਤਿਕ ਭੱਖਣਹਾਰ ਨੂੰ ਅਤੇ ਸਾਧਕ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਵਾਲੀ ‘ਦੁਹਰੀ-ਮਨ ਵਾਲੀ’ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਭਜਾ ਦੇਵੇ।
Sukta 106
Sukta 9.106
ਇਹ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ-ਸੂਕਤ ਤਾਜ਼ਾ ਪੀੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੋਮ, ਜੋ ਛਾਣਨੀ ਵਿਚੋਂ ਦੌੜਦਾ ਹੋਇਆ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲ ਵਾਲੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਇੰਦਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ ‘ਮਿੱਠਾ-ਮਧੁਰ’ ਸੋਮ-ਪ੍ਰਵਾਹ ਦਿਵ੍ਯ ਉਤਸ਼ਾਹ (ਮਦ) ਜਗਾਉਂਦਾ, ਜਿੱਤ ਲਈ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਬਲਵਾਨ ਕਰਦਾ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਯਜਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸੂਰਜੀ ਲੋਕ (ਸ੍ਵਰ) ਅਤੇ ਅਮਰਤਾ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
Sukta 107
Sukta 9.107
ਇਹ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ ਸੂਕਤ ਤਾਜ਼ਾ ਨਿਚੋੜੇ ਸੋਮ ਨੂੰ ਸਰਵੋਤਮ ਹਵਿਸ ਵਜੋਂ ਸਲਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਹਾਉਣ, ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਅਤੇ ਯਜ੍ਞ-ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੋਮ “ਜਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ” ਵਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਲਈ ਮੱਤਵਾਲਾ ਆਨੰਦ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ “ਸਮੁੰਦਰ-ਆਸਨ” ਉੱਤੇ ਟਿਕਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਦਿਪਤ “ਗਾਂਵਾਂ/ਕਿਰਣਾਂ” ਨੂੰ ਚਮਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
Sukta 108
Sukta 9.108
ਇਹ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ ਭਜਨ ਤਾਜ਼ਾ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤੇ ਸੋਮ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ-ਵਰਧੀ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਮਧੁਰ-ਮਧੁ ਵਰਗਾ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਉਤਸ਼ਾਹ-ਰਸ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਸੋਮ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਜੋਂ ਜ੍ਵਲੰਤ ਹੋਵੇ, ਅੰਦਰਲੇ ਬਲ ਅਤੇ ਯਸ਼ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਖੋਲ੍ਹੇ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਨਦੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਸੋਮ ਇੰਦਰ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੇ ਅਤੇ ਮਿਤ੍ਰ, ਵਰੁਣ ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਧਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਪਰਮ ਆਸਰਾ ਬਣੇ।
Sukta 109
Sukta 9.109
ਇਹ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ-ਸੂਕਤ ‘ਮਿੱਠੀ ਬੂੰਦ’ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਚੋੜ ਕੇ, ਛਾਣਨੀ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਬਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਆਹੁਤੀ ਵਜੋਂ—ਮਿਤ੍ਰ, ਪੂਸ਼ਨ ਅਤੇ ਭਗ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਰਪਿਤ—ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਤ੍ਰ ਸੋਮ ਨੂੰ ਨਵਜਾਤ, ਭੂਰਾ-ਸੋਨੇਲਾ ਵਰਣ ਵਾਲਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਚਮਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਦੀ ਸਾਫ਼ ਕੀਤੀ ਤਾਕਤ ਆਨੰਦ, ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਜਲਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ—ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਵਜੋਂ।
Sukta 110
Sukta 9.110
ਇਹ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ ਸੂਕਤ ਸੋਮ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਛਾਣਨੀ ਵਿਚੋਂ “ਵਹਿੰਦਾ” ਹੋਇਆ ਯਜਮਾਨ ਲਈ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ, ਯਸ਼ ਅਤੇ ਵੀਰ-ਬਲ ਜਿੱਤਣ ਵਾਸਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਸੋਮ ਨੂੰ ਜਿੱਤੂ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਆਦਿ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਤੋੜਦਾ ਹੈ, ਉਪਾਸਕ ਨੂੰ ਵੈਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਬਲਾਂ ਨਾਲ ਨਾਲ ਅੰਦਰਲੇ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੂਰ ਭਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੂਕਤ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਰਿਤੁਅਲਕ ਵੀ ਹੈ—ਸੋਮ-ਪੀੜਨ ਅਤੇ ਅਰਪਣ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇਣਾ—ਅਤੇ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਵੀ: ਜਿੱਤ, ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ ਅਤੇ ਨਿਡਰ ਤੇਜ-ਵੀਰਤਾ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Sukta 111
Sukta 9.111
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਸੂਕਤ ਸੋਮ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਛਾਣਨੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸੁਨਹਿਰੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਯਜ੍ਞ-ਕ੍ਰਿਆ ਵਿੱਚ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਮ ਨੂੰ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਖਜ਼ਾਨਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਤ੍ਰਿਵਿਧ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰਥ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਕਿਰਣਮਈ ਚਮਕ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਦੀ ਜਿੱਤੂ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
Sukta 112
Sukta 9.112
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਭਜਨ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੋਮ (ਇੰਦੂ) ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਵਹਿਣ ਵਾਸਤੇ ਛੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਨੁੱਖੀ ਪੇਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸਹਜ ਪ੍ਰੇਰਣਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਜੀਵੰਤ, ਕਹਾਵਤੀ ਤਸਵੀਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨ ਅਤੇ ਲਗਨ ਭਾਵੇਂ ਵੱਖਰੇ ਹੋਣ, ਪਰ ਸਭ ਦਾ ਰੁਖ ਉਸ ਯਜ್ಞ-ਧਾਰ ਵੱਲ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਬਲਵਾਨ ਕਰਦੀ ਅਤੇ ਤ (ਵਿਵਸਥਾ) ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
Sukta 113
Sukta 9.113
ਇਹ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ-ਸੂਕਤ ਪੀੜ੍ਹ ਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤੇ ਸੋਮ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਛਾਣਨੀ ਵਿਚੋਂ ਧਾਰ ਵਾਂਗ ਵਗਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਲਈ ਉੱਛਲ ਕੇ ਵਹਿਣ ਦਾ ਆਹਵਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇੰਦਰ ਸ਼ਕਤੀ ਪੀ ਕੇ ਜਿੱਤ ਵਾਲੇ ਵੀਰ ਕਰਤੱਬ ਸਿਰੇ ਚੜ੍ਹਾਵੇ। ਪੱਥਰਾਂ, ਜਪ/ਛੰਦ ਅਤੇ ਪੀੜ੍ਹਨ ਦੀ ਯਾਗਿਕ ਛਬੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੂਕਤ ਸੋਮ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦਾ ਦਾਤਾ ਅਤੇ ਅਮ੍ਰਿਤਤਵ (ਅਮਰਤਾ) ਵੱਲ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਵਜੋਂ ਵੀ ਦਰਸ਼ਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਮੁੜ ਮੁੜ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਧ੍ਰੁਵ-ਵਾਕ “ਇੰਦਰਾਯੇਂਦੋ ਪਰਿ ਸ੍ਰਵ” ਬਾਹਰੀ ਯਜ્ઞ ਨੂੰ ਅੰਦਰਲੀ ਉਤਥਾਨ ਅਤੇ ਪੂਰਨਤਾ ਦੀ ਗਤੀ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।
Sukta 114
Sukta 9.114
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪਵਮਾਨ ਭਜਨ ਸੋਮ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ “ਠਿਕਾਣਿਆਂ/ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ” ਰਾਹੀਂ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੋਮ ਯਜਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ, ਸਹੀ-ਮਨੋਭਾਵ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਬਖ਼ਸ਼ੇ। ਇਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਵਹਿੰਦੇ ਸੋਮ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਵੱਲ ਮੋੜਦਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਸੱਤ-ਗੁਣਾ ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡੀ–ਯਜਨੀ ਕ੍ਰਮ (ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਰਿਤਵਿਜ, ਆਦਿਤ੍ਯ) ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦੇ ਕੇ ਉਪਾਸਕਾਂ ਨੂੰ ਵੈਰ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਤਾ ਅਤੇ ਪਰਾਜਯ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
Because every one of its 114 hymns is addressed to Soma in his purifying form (Soma Pavamāna), describing the pressed juice flowing through the filter and becoming fit for offering.
The central theme is soma’s ritual purification—its rushing flow, filtering, and transformation into radiant potency that invigorates Indra, nourishes the gods, and empowers the sacrifice.
It serves as a liturgical collection for the soma rite: the hymns accompany the actions of pressing and filtering, using repetitive, performative language to align praise with the ritual process.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.