Sukta 46
Sukta 9.46
Soma Pavamāna
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ଶୋଧନ କ୍ରିୟାରେ ଉଦ୍ଗମ ହୋଇ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଆଗେଇଯାଉଥିବା, ଦେବମାନଙ୍କ ଆନନ୍ଦାର୍ଥେ ଧାଉଥିବା ଏବଂ ପ୍ରବାହିତ ହେବା ସହ ଦୀପ୍ତିମାନ ଶକ୍ତି ଲାଭ କରୁଥିବା ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି। ଏଠାରେ ପିଷଣ ଓ ପରିଶୋଧନର ଚିତ୍ରଣ ସ୍ପଷ୍ଟ—ମଥନ ଦଣ୍ଡରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୋମକୁ ଧରି, ‘ଗାଈ’ (କିରଣ/ଦୁଧ) ସହ ମିଶାଇ, ବିଶେଷକରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ଉତ୍ତେଜକ ପ୍ରଭାବକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ। ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ରିତୁଆଲ ଓ ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ—ଯଜ୍ଞକୁ ସଶକ୍ତ କରିବା ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ, ଉନ୍ନତ ଚେତନାକୁ ପ୍ରକାଶ କରିବା।
Mantras
Mantra 1
असृग्रन्देववीतयेऽत्यासः कृत्व्या इव । क्षरन्तः पर्वतावृधः ॥
ଦେବମାନଙ୍କ ଆସ୍ୱାଦ ପାଇଁ ସେମାନେ ଉତ୍ସର୍ଗିତ ହୋଇ ଉଛଳି ବାହାରିଲେ—ଏହି ଦ୍ରୁତମାନେ—ନିଜ କୌଶଳରେ ନିୟୁକ୍ତ ସକ୍ରିୟ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ପରି; ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ ସେମାନେ ପର୍ବତମାନଙ୍କୁ—ଦୃଢ଼ ଉଚ୍ଚତାମାନଙ୍କୁ—ବୃଦ୍ଧି କରନ୍ତି।
Mantra 2
परिष्कृतास इन्दवो योषेव पित्र्यावती । वायुं सोमा असृक्षत ॥
ପରିଷ୍କୃତ ଭାବେ ସଜ୍ଜିତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଇନ୍ଦୁ-ବିନ୍ଦୁମାନେ—ପିତୃପରମ୍ପରାର ଶକ୍ତିରେ ସମୃଦ୍ଧ କନ୍ୟା ପରି—ବାୟୁଙ୍କ ଦିଗକୁ ନିଜକୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ; ସୋମମାନେ ବାୟୁଙ୍କ ପାଖକୁ ପ୍ରବାହିତ ହେଲେ।
Mantra 3
एते सोमास इन्दवः प्रयस्वन्तश्चमू सुताः । इन्द्रं वर्धन्ति कर्मभिः ॥
ଏହି ସୋମ-ଇନ୍ଦୁମାନେ ଯଜ୍ଞଦ୍ରବ୍ୟରେ ସମୃଦ୍ଧ; ଚମୂ ପାତ୍ରରେ ପିଡ଼ି (ସୁତ ହୋଇ) ରଖାଯାଇଥିବା—କର୍ମମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବର୍ଦ୍ଧିତ କରନ୍ତି।
Mantra 4
आ धावता सुहस्त्यः शुक्रा गृभ्णीत मन्थिना । गोभिः श्रीणीत मत्सरम् ॥
ଏଠାକୁ ଧାଉ, ସୁହସ୍ତ୍ୟମାନେ (କୁଶଳହସ୍ତମାନେ); ମନ୍ଥିନା (ମଥନଦଣ୍ଡ) ଦ୍ୱାରା ଶୁକ୍ର (ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୋମ)କୁ ଧର; ଗୋଭିଃ (କିରଣ/ଗୋ-ରସ) ଦ୍ୱାରା ମତ୍ସର (ମଦମୟ ଆନନ୍ଦ)କୁ ମିଶାଇ ଦୃଢ଼ କର।
Mantra 5
स पवस्व धनंजय प्रयन्ता राधसो महः । अस्मभ्यं सोम गातुवित् ॥
ହେ ଧନଂଜୟ! ତୁମେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅ; ମହାନ ରାଧସଃ (ଦାନ-ସୌଭାଗ୍ୟ)କୁ ଆଗେ ଆଣୁଥିବା—ହେ ସୋମ, ଗାତୁବିତ୍ (ମାର୍ଗ-ବିଦ୍), ଆମ ପାଇଁ (ପ୍ରବାହିତ ହୁଅ)।
Mantra 6
एतं मृजन्ति मर्ज्यं पवमानं दश क्षिपः । इन्द्राय मत्सरं मदम् ॥
ଏହି ସୋମ—ମର୍ଜ୍ୟ (ଶୁଦ୍ଧ କରିବାଯୋଗ୍ୟ), ପବମାନ (ସ୍ୱୟଂ-ଶୁଦ୍ଧ ହେଉଥିବା)—ଦଶ କ୍ଷିପଃ (ଦଶ ଦ୍ରୁତ ହାତ) ମୃଜନ୍ତି, ତାକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି; ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ମତ୍ସର (ଉଲ୍ଲାସ) ଓ ମଦ (ମତ୍ତତା) ରୂପେ।
Frequently Asked Questions
It describes Soma in the act of purification—rushing forth, being churned and strained, and becoming a bright, powerful drink offered to the gods, especially to Indra.
These are ritual images from Soma preparation: priests handle and churn the juice and mix it with milk (and poetically, with ‘rays’ of light) to strengthen its invigorating potency.
He symbolizes inner purification: raw energies and emotions are refined through discipline into a clear, luminous joy that supports strength, clarity, and inspired power.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.