Sukta 14
Sukta 9.14
Soma Pavamāna
ଏହି ସୋମ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ଶୁଦ୍ଧିକୃତ ସୋମଙ୍କୁ ଋଷି-ସଦୃଶ ଶକ୍ତି ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯିଏ ବିଶ୍ୱଜଳ ଉପରେ ଗତି କରନ୍ତି, ପ୍ରେରିତ ବାଣୀକୁ ବହନ କରନ୍ତି ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଓ ପାର୍ଥିବ ଦୁଇ ଲୋକକୁ ଜାଗ୍ରତ କରନ୍ତି। ପୁନଃପୁନଃ ପରିଶୋଧନ ଦ୍ୱାରା ସୋମ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଅନ୍ତି, ‘ଗାଈ’ (କିରଣ/ଆଲୋକଦାୟକ ଶକ୍ତି) ଜିତନ୍ତି, ଏବଂ ଯଜମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିବାକୁ ଆହ୍ୱାନିତ—ବସୁ, ଅର୍ଥାତ୍ ଆଲୋକ, ବଳ ଓ କୁଶଳର ସମୃଦ୍ଧି ନେଇ।
Mantras
Mantra 1
परि प्रासिष्यदत्कविः सिन्धोरूर्मावधि श्रितः । कारं बिभ्रत्पुरुस्पृहम् ॥
କବି-ଶକ୍ତି ସବୁଦିଗରେ ପରିଭ୍ରମଣ କରି ଆଗକୁ ଧକ୍କା ଦେଇ ଚାଲେ; ସମୁଦ୍ର-ପ୍ରବାହର ତରଙ୍ଗ ଉପରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ ହୋଇ, ସେ ଅନେକ ଇଚ୍ଛାରେ ସମୃଦ୍ଧ ସୃଜନାତ୍ମକ ଉଚ୍ଚାରଣ (କାର)କୁ ଧାରଣ କରେ—ସାଧିତ ଅନ୍ୱେଷଣର ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ।
Mantra 2
गिरा यदी सबन्धवः पञ्च व्राता अपस्यवः । परिष्कृण्वन्ति धर्णसिम् ॥
ଯେତେବେଳେ ପ୍ରକାଶମୟ ବାଣୀ (ଗିରା) ଦ୍ୱାରା ପାଞ୍ଚ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଗଣ—ବ୍ରତଧାରୀ, କର୍ମର କର୍ତ୍ତା—ଧାରଣଶକ୍ତି (ଧର୍ଣସି)କୁ ଗଢ଼ି ପରିଷ୍କୃତ କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସେମାନେ ସୋମ-ଶକ୍ତିକୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଧାରଣ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି।
Mantra 3
आदस्य शुष्मिणो रसे विश्वे देवा अमत्सत । यदी गोभिर्वसायते ॥
ତାପରେ ଏହି ପରାକ୍ରମୀର ରସରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି; ଯେତେବେଳେ ସେ ଗୋଭିଃ—କିରଣରୂପ ଗାଈମାନେ (ରଶ୍ମିମାନେ)—ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ହୋଇ ନିଜ ଦୀପ୍ତିମାନ ବସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରେ।
Mantra 4
निरिणानो वि धावति जहच्छर्याणि तान्वा । अत्रा सं जिघ्नते युजा ॥
ଅଶୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କୁ ବାହାର କରି ସେ ନାନା ପଥରେ ବେଗରେ ଧାଉଛି, ଦେହର ଜୀର୍ଣ୍ଣ ଆବରଣଗୁଡ଼ିକୁ ପଛେ ଛାଡ଼ି; ଏଠାରେ ଯୁଜିତ ଶକ୍ତିମାନେ ଏକାସାଥି ପ୍ରହାର କରନ୍ତି (ଅବରୋଧ ଉପରେ) ଏବଂ ପଥ ଜିତନ୍ତି।
Mantra 5
नप्तीभिर्यो विवस्वतः शुभ्रो न मामृजे युवा । गाः कृण्वानो न निर्णिजम् ॥
ଯେ ବିବସ୍ୱତଙ୍କ ନପ୍ତୀ-ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ସହ—ଶୁଭ୍ର ଯୁବ—ବାରମ୍ବାର ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ, ସେ ଗାଃ (ପ୍ରକାଶକ କିରଣ-ଧେନୁମାନଙ୍କୁ) ନିଜ କରେ; ଦୀପ୍ତ ବସ୍ତ୍ର ପରି ନିର୍ଣିଜକୁ ଧାରଣ କରିଥିବା ପରି।
Mantra 6
अति श्रिती तिरश्चता गव्या जिगात्यण्व्या । वग्नुमियर्ति यं विदे ॥
ସେ ଦୁଇ ଆଧାରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ, ତିର୍ୟକ ଗତିରେ ଚଳି; ଗବ୍ୟ—କିରଣର ସୂକ୍ଷ୍ମ ପଥରେ ସେ ଗମନ କରେ; ଯେ ଜାଣେ, ତାହା ପାଇଁ ସେ ଗୁପ୍ତ ଅଗ୍ନିକୁ (ଅନ୍ତରଙ୍ଗ ପ୍ରଜ୍ୱଲନକୁ) ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ କରେ।
Mantra 7
अभि क्षिपः समग्मत मर्जयन्तीरिषस्पतिम् । पृष्ठा गृभ्णत वाजिनः ॥
ଶୀଘ୍ର ଶକ୍ତିମାନେ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଏକତ୍ର ହୋଇଛନ୍ତି, ଇଷସ୍ପତି—ସମୃଦ୍ଧିର ଅଧିପତି—କୁ ଶୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା; ବାଜିନ (ବଳବାନ) ତାଙ୍କ ପିଠକୁ ଧରିନେଉଛନ୍ତି—ଆଧାର ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ଆଗକୁ ବହନ କରୁଛନ୍ତି।
Mantra 8
परि दिव्यानि मर्मृशद्विश्वानि सोम पार्थिवा । वसूनि याह्यस्मयुः ॥
ଦିବ୍ୟ ଓ ପାର୍ଥିବ ସମସ୍ତକୁ ସବୁଦିଗରେ ସ୍ପର୍ଶ କରି ଜାଗ୍ରତ କରୁଥିବା, ହେ ସୋମ, ଆମ ପାଖକୁ ଆସ—ଆମ ପ୍ରତି ଆକାଙ୍କ୍ଷୀ ହୋଇ; ବସୁଗୁଡ଼ିକୁ (ବସୂନି), ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ଆଣ।
Frequently Asked Questions
The hymn praises Soma Pavamāna—Soma while being purified and made radiant as it flows through the filter in the Soma sacrifice.
It presents Soma as a power of inspired vision and speech: as Soma is clarified, it ‘carries’ creative utterance and awakens illumination in the world and in the worshipper.
In Vedic symbolism, “cows” often point to rays or illumining powers (and also tangible wealth), while “vasu” means riches—especially the fullness of light, strength, and well-being that Soma is asked to bring.
Ask anything about Sukta 14 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.