Sukta 22
Sukta 9.22
Soma Pavamāna
ଏହି ସୋମ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ପିଷ୍ଟ ସୋମକୁ ଦ୍ରୁତ, ଗର୍ଜନମୟ ଧାରାରୂପେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ରଥମାନଙ୍କ ପରି ଉଦ୍ଧତ ଭାବେ ଧାଉଥିବା, ଯଜମାନଙ୍କୁ ବଳ, ପ୍ରଚୁରତା ଓ ପ୍ରେରିତ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇଥିବା। ଏହା ସୋମର ଶୋଧନ ଓ ସ୍ପଷ୍ଟକରଣ ଶକ୍ତିକୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ—ଛାଣନୀ ମାଧ୍ୟମରେ ଗତି କରି ‘ସ୍ପଷ୍ଟଦର୍ଶୀ’ ହେବା ଓ ଧୀ (ପ୍ରେରିତ ଚିନ୍ତା)କୁ ଜାଗ୍ରତ କରିବା। ସୋମକୁ ପଣିମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଗୁପ୍ତ ଧନ ପୁନରୁଦ୍ଧାରକ ଏବଂ ‘ତଣା ତନ୍ତୁ’କୁ ଦୃଢ଼ କରୁଥିବା ବୋଲି ମଧ୍ୟ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯାହା ଯଜ୍ଞକ୍ରିୟା ଓ ସାକ୍ଷାତ୍କାରର ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନତାର ପ୍ରତୀକ।
Mantras
Mantra 1
एते सोमास आशवो रथा इव प्र वाजिनः । सर्गाः सृष्टा अहेषत ॥
ଏହି ସୋମମାନେ ଆଶବଃ (ଶୀଘ୍ରଗତି) — ରଥମାନଙ୍କ ପରି ଆଗକୁ ଧାଉଛନ୍ତି; ବାଜିନଃ (ବଳ-ସମୃଦ୍ଧିର ବାହକ)। ସର୍ଗାଃ (ପ୍ରବାହ) ଭାବେ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସେମାନେ ଗର୍ଜନ କରି ପ୍ରବାହିତ ହୁଅନ୍ତି।
Mantra 2
एते वाता इवोरवः पर्जन्यस्येव वृष्टयः । अग्नेरिव भ्रमा वृथा ॥
ଏମାନେ ବାତା ପରି ବିଶାଳ ଗର୍ଜନ ସହ ଗତି କରନ୍ତି; ପର୍ଜନ୍ୟଙ୍କ ବର୍ଷା ପରି ବର୍ଷନ୍ତି; ଅଗ୍ନିର ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ଜ୍ୱାଳା ପରି ପରିଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି—ଜଡତାକୁ ଛିଟାଇ, ବନ୍ଦକୁ ଭେଦି ଖୋଲିଦିଅନ୍ତି।
Mantra 3
एते पूता विपश्चितः सोमासो दध्याशिरः । विपा व्यानशुर्धियः ॥
ଏମାନେ ଶୁଦ୍ଧ, ବିପଶ୍ଚିତ୍ ସୋମ-ଶକ୍ତିମାନେ—ଦଧ୍ୟାଶିର (ଦହି-ମିଶ୍ରିତ) ହୋଇ—ପ୍ରେରିତ ଧିୟମାନଙ୍କୁ ସର୍ବତ୍ର ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି; ଦ୍ରଷ୍ଟୃ-ଶକ୍ତି ପରି ଗତି କରି ବୁଦ୍ଧିକୁ ଅନେକ ଦିଗରେ ଉନ୍ମୋଚନ କରନ୍ତି।
Mantra 5
एते पृष्ठानि रोदसोर्विप्रयन्तो व्यानशुः । उतेदमुत्तमं रजः ॥
ଏମାନେ ପ୍ରେରିତ ବିପ୍ରମାନଙ୍କ ପରି ଗତି କରି, ଦୁଇ ଲୋକ—ରୋଦସୀ—ର ପୃଷ୍ଠମାନ (ଉଚ୍ଚତା) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସର୍ବତ୍ର ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି; ଏବଂ ଏହି ଉତ୍ତମ ରଜଃ—ପରମ ତେଜୋମୟ ଲୋକ—ଏହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବିସ୍ତାରକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି।
Mantra 7
त्वं सोम पणिभ्य आ वसु गव्यानि धारयः । ततं तन्तुमचिक्रदः ॥
ହେ ସୋମ, ତୁମେ ପଣିମାନଙ୍କଠାରୁ ଗବ୍ୟାନି—ପ୍ରକାଶମୟ କିରଣମାନଙ୍କର ଧନ—ପୁନଃ ଆଣି ଦୃଢ଼ଭାବେ ଧାରଣ କର। ତୁମେ ତଣାଯାଇଥିବା ତନ୍ତୁକୁ ସ୍ଥିର କରିଛ—କର୍ମର ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନତା ଓ ସିଦ୍ଧି-ମାର୍ଗର ନିରନ୍ତରତା।
Frequently Asked Questions
The hymn praises Soma Pavamāna—Soma as he is pressed, flows, and becomes purified through the filter, bringing strength and clarity.
It refers to the ritual filtering of Soma juice, and also to the idea that Soma clarifies the mind—spreading inspired thought (dhī) and clear seeing.
The Paṇis symbolize hoarding or obstruction; Soma is praised for retrieving hidden wealth (including ‘gavyāni,’ luminous riches). The “stretched thread” points to firm continuity—of the rite, of right order, and of steady inner progress.
Ask anything about Sukta 22 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
