Sukta 113
Sukta 9.113
Pavamāna Soma hymn tradition; specific rishi attribution requires Anukramaṇī confirmation for 9.113.
Soma Pavamāna; Indra prominently as drinker and agent of victory.
Unverified without metrical scan.
ଏହି ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତରେ ଚାପି ଶୁଦ୍ଧ କରାଯାଇଥିବା ସୋମକୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯେତେବେଳେ ସେ ଛାଣନୀ ମାଧ୍ୟମରେ ଧାରାବାହି ହୋଇ ବହେ, ସେତେବେଳେ ତାହାକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଉଦ୍ଦୀପ୍ତ ହୋଇ ଆଗେଇ ଆସିବାକୁ ଡାକାଯାଏ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ର ଶକ୍ତି ଗ୍ରହଣ କରି ବିଜୟୀ ବୀର କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ କରନ୍ତି। ପଥର, ଜପ/ସ୍ତୋତ୍ର ଓ ଚାପାଣର ଯଜ୍ଞୀୟ ଚିତ୍ରଣ ସହିତ, ସୂକ୍ତଟି ସୋମକୁ ଆନନ୍ଦଦାତା ଭାବେ ଏବଂ ଅମୃତତ୍ୱ (ଅମରତା) ପ୍ରତି ଆକାଂକ୍ଷାର ଦୃଷ୍ଟି ଭାବେ ଉନ୍ମୋଚିତ କରେ। ପୁନରାବୃତ୍ତ ଧ୍ୱନି “ଇନ୍ଦ୍ରାୟେନ୍ଦୋ ପରି ସ୍ରବ” ବାହ୍ୟ ଯଜ୍ଞକୁ ଅନ୍ତର୍ମୁଖୀ ଉତ୍ଥାନ ଓ ପୂରଣର ଗତି ସହିତ ବାନ୍ଧି ଦିଏ।
Mantras
Mantra 1
शर्यणावति सोममिन्द्रः पिबतु वृत्रहा । बलं दधान आत्मनि करिष्यन्वीर्यं महदिन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥
ଶର୍ୟଣାବତରେ ବୃତ୍ରହା ଇନ୍ଦ୍ର ସୋମ ପାନ କରୁନ୍ତୁ; ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ବଳ ଧାରଣ କରି, ମହାନ ବୀର୍ୟ ସାଧନ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ। ହେ ଇନ୍ଦୁ (ସୋମ), ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ପରି ସ୍ରବ—ଚାରିଦିଗରେ ଓ ଆଗକୁ ବହ।
Mantra 2
आ पवस्व दिशां पत आर्जीकात्सोम मीढ्वः । ऋतवाकेन सत्येन श्रद्धया तपसा सुत इन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥
ହେ ଦିଗମାନଙ୍କର ପତି, ହେ ସୋମ, ହେ ବଳବାନ ଦାତା, ଆମ ପାଖକୁ ପ୍ରବାହିତ ହେ! ଋତର ବଚନରେ, ସତ୍ୟରେ, ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ, ତପସରେ ପିଷିତ (ସୁତ) ହୋଇ — ହେ ଇନ୍ଦୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ପରିଭ୍ରମଣ କରି ପ୍ରବାହିତ ହେ, ଆଗକୁ ପ୍ରବାହିତ ହେ।
Mantra 3
पर्जन्यवृद्धं महिषं तं सूर्यस्य दुहिताभरत् । तं गन्धर्वाः प्रत्यगृभ्णन्तं सोमे रसमादधुरिन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥
ପର୍ଜନ୍ୟରେ ପୋଷିତ ମହାବୃଷଭକୁ—ସୂର୍ଯ୍ୟର କନ୍ୟା ଆଣିଲା। ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ତାକୁ ପ୍ରତିଦାନରୂପେ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ସୋମରେ ସେମାନେ ରସ—ଆନନ୍ଦର ସାର—ସ୍ଥାପନ କଲେ। ହେ ଇନ୍ଦୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ପରିଭ୍ରମଣ କରି ପ୍ରବାହିତ ହେ, ଆଗକୁ ପ୍ରବାହିତ ହେ।
Mantra 4
ऋतं वदन्नृतद्युम्न सत्यं वदन्त्सत्यकर्मन् । श्रद्धां वदन्त्सोम राजन्धात्रा सोम परिष्कृत इन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥
ଋତ କହୁଥିବା, ହେ ଋତଦ୍ୟୁମ୍ନ (ଋତର ତେଜରେ ଦୀପ୍ତ); ସତ୍ୟ କହୁଥିବା, ହେ ସତ୍ୟକର୍ମନ (ସତ୍ୟକର୍ମ କରୁଥିବା); ଶ୍ରଦ୍ଧା କହୁଥିବା, ହେ ସୋମରାଜନ୍—ହେ ସୋମ, ଧାତ୍ରା (ବିଧାତା) ଦ୍ୱାରା ପରିଷ୍କୃତ ଓ ବିନ୍ୟସ୍ତ, ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ପରିଭ୍ରମଣ କରି ପ୍ରବାହିତ ହେ, ଆଗକୁ ପ୍ରବାହିତ ହେ।
Mantra 5
सत्यमुग्रस्य बृहतः सं स्रवन्ति संस्रवाः । सं यन्ति रसिनो रसाः पुनानो ब्रह्मणा हर इन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥
ଉଗ୍ର ଓ ବିଶାଳଙ୍କ ସତ୍ୟ ଏକତ୍ର ଧାରାବାହି ହୁଏ—ସଙ୍ଗମ ହେଉଥିବା ପ୍ରବାହମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ ବହେ। ରସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ରସମାନେ ଏକତ୍ର ହୁଅନ୍ତି। ହେ ହରି (ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ) ଇନ୍ଦୁ, ବ୍ରହ୍ମଣା (ମନ୍ତ୍ରଶକ୍ତି) ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୋଇ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଚାରିପାଖରୁ ବହି ଆଗକୁ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅ।
Mantra 6
यत्र ब्रह्मा पवमान छन्दस्यां वाचं वदन् । ग्राव्णा सोमे महीयते सोमेनानन्दं जनयन्निन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥
ଯେଉଁଠାରେ, ହେ ପବମାନ, ବ୍ରହ୍ମା-ପୁରୋହିତ ଛନ୍ଦସ୍ୟ (ଛନ୍ଦୋବଦ୍ଧ) ବାଣୀ ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି—ସେଠାରେ ଗ୍ରାବଣ (ଚାପଦେଇ ପିଷିବା ପଥର) ଦ୍ୱାରା ସୋମ ମହିମାନ୍ୱିତ ହୁଏ; ସୋମ ଦ୍ୱାରା ସେ ଆନନ୍ଦ ଜନ୍ମାଏ। ହେ ଇନ୍ଦୁ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଚାରିପାଖରୁ ବହି ଆଗକୁ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅ।
Mantra 7
यत्र ज्योतिरजस्रं यस्मिँल्लोके स्वर्हितम् । तस्मिन्मां धेहि पवमानामृते लोके अक्षित इन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥
ଯେଉଁଠାରେ ଅଜସ୍ର (ଅବିରତ) ଜ୍ୟୋତି ଅଛି, ଯେ ଲୋକରେ ସ୍ୱର୍ (ସୂର୍ଯ୍ୟମୟ ସ୍ୱର୍ଗ) ସ୍ଥାପିତ—ସେଇ ଅମୃତ ଲୋକରେ, ଅକ୍ଷିତ (ଅବିନାଶୀ) ମଧ୍ୟରେ, ହେ ପବମାନ, ମୋତେ ସେଠାରେ ସ୍ଥାପନ କର। ହେ ଇନ୍ଦୁ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଚାରିପାଖରୁ ବହି ଆଗକୁ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅ।
Mantra 8
यत्र राजा वैवस्वतो यत्रावरोधनं दिवः । यत्रामूर्यह्वतीरापस्तत्र माममृतं कृधीन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥
ଯତ୍ର ବୈବସ୍ୱତ ରାଜା ଅଛନ୍ତି, ଯତ୍ର ଦିବଃ ଅବରୋଧନଂ—ସ୍ୱର୍ଗର ଆବରଣ/ଦ୍ୱାର ଅଛି; ଯତ୍ର ସେଇ ମହାବଳୀ ଆପଃ (ଜଳଧାରା) ଅଛି—ସେଠାରେ ମୋତେ ଅମୃତ (ଅମର) କର। ହେ ଇନ୍ଦୁ (ସୋମ), ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ପରି ସ୍ରବ—ଚାରିପଟେ ଓ ଆଗକୁ ବହ।
Mantra 9
यत्रानुकामं चरणं त्रिनाके त्रिदिवे दिवः । लोका यत्र ज्योतिष्मन्तस्तत्र माममृतं कृधीन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥
ଯତ୍ର ଅନୁକାମଂ ଚରଣଂ—ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଗତି ହୁଏ, ତ୍ରିଣାକେ—ତ୍ରିଶିଖରେ, ତ୍ରିଦିବେ—ତ୍ରିବିଧ ସ୍ୱର୍ଗରେ; ଯତ୍ର ଲୋକାଃ ଜ୍ୟୋତିଷ୍ମନ୍ତଃ—ପ୍ରକାଶମୟ ଅଛନ୍ତି—ସେଠାରେ ମୋତେ ଅମୃତ କର। ହେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସୋମ, ପରି ସ୍ରବ—ଚାରିପଟେ ଓ ଭିତରକୁ ବହ।
Mantra 10
यत्र कामा निकामाश्च यत्र ब्रध्नस्य विष्टपम् । स्वधा च यत्र तृप्तिश्च तत्र माममृतं कृधीन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥
ଯତ୍ର କାମାଃ ନିକାମାଶ୍ଚ—ଆକାଙ୍କ୍ଷାମାନେ ପୂରଣ ହୁଅନ୍ତି ଓ ସତ୍ୟ ସଙ୍କଳ୍ପମାନେ ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ଯତ୍ର ବ୍ରଧ୍ନସ୍ୟ (ପ୍ରକାଶମାନଙ୍କ) ବିଷ୍ଟପଂ—ଦୃଢ ଆସନ ଅଛି; ଯତ୍ର ସ୍ୱଧା ଓ ତୃପ୍ତି ବସେ—ସେଠାରେ ମୋତେ ଅମୃତ କର। ହେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସୋମ, ପରି ସ୍ରବ—ଚାରିପଟେ ଓ ଭିତରକୁ ବହ।
Mantra 11
यत्रानन्दाश्च मोदाश्च मुदः प्रमुद आसते । कामस्य यत्राप्ताः कामास्तत्र माममृतं कृधीन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥
ଯେଉଁଠାରେ ଆନନ୍ଦ, ହର୍ଷ ଓ ମୁଦିତା, ଏବଂ ପ୍ରମୋଦ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି; ଯେଉଁଠାରେ କାମନାକାରୀଙ୍କର ଇଚ୍ଛିତ କାମଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ—ସେଠାରେ ମୋତେ ଅମୃତ କର; ହେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସୋମ (ଇନ୍ଦୋ), ଆମ ଚାରିପାଖେ ଓ ଆମ ଭିତରକୁ ପ୍ରବାହିତ ହେ।
Frequently Asked Questions
It is a Soma Pavamāna hymn asking the purified Soma to flow strongly for Indra, so Indra gains strength and achieves victory. It also presents Soma as a giver of joy and a path toward immortality.
Because in the Soma ritual, correct metrical recitation and sacred speech are part of how Soma is ‘made great’—the hymn teaches that disciplined, measured speech helps manifest Soma’s uplifting power.
In Vedic terms it points to amṛta—rising beyond decay and fear through Soma’s purified essence. It can mean both a hoped-for divine state and an inner transformation toward enduring wholeness and bliss.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.