Sukta 88
Sukta 9.88
Indra (receiving Soma) / Soma as offering
ଏହି ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତରେ ନବନିଷ୍ପିଡିତ ସୋମକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରି ଆହୁତି ଭାବେ ଅର୍ପଣ କରାଯାଉଥିବାର ଗୌରବ ଗାଯାଯାଇଛି; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପାନ କରି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରିବାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ସୋମକୁ ଜଳ ଓ ଛାଣନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ତରଙ୍ଗ-ସଦୃଶ ବେଗରେ ଧାଉଥିବା ଶକ୍ତି ଭାବେ ଚିତ୍ରିତ କରାଯାଇଛି; ସେ ଶୁଦ୍ଧ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଏବଂ ବରୁଣ, ମିତ୍ର ଓ ଅର୍ୟମନଙ୍କ ସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଋତ/ନୀତିକ ଶୃଙ୍ଖଳା ସହ ସମନ୍ୱିତ ବୋଲି ପ୍ରଶଂସିତ। ଏହି ସୂକ୍ତର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ରିତୁଆଲିକ (ଆହୁତିକୁ ପବିତ୍ର/ଦୀକ୍ଷିତ କରିବା) ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ (ସୋମର ପବିତ୍ରକାରୀ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସ୍ପଷ୍ଟତା, ଉତ୍ସାହ, ଏବଂ ଠିକ୍ ଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରିବା) — ଉଭୟ।
Mantras
Mantra 1
अयं सोम इन्द्र तुभ्यं सुन्वे तुभ्यं पवते त्वमस्य पाहि । त्वं ह यं चकृषे त्वं ववृष इन्दुं मदाय युज्याय सोमम् ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଏହି ସୋମ ତୁମ ପାଇଁ ପିଷାଯାଇଛି; ତୁମ ପାଇଁ ହିଁ ଏହା ପବିତ୍ରତାରେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ—ତୁମେ ଏହାକୁ ପାନ କର। ଯାହା ପାଇଁ ତୁମେ ପଥ ଗଢ଼ିଛ, ଯାହାକୁ ତୁମେ ବୃଦ୍ଧି କରିଛ, ସେଇ ଆନନ୍ଦବିନ୍ଦୁ—ସେଇ ସୋମ—ତୁମ ମଦ ପାଇଁ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଯୋଗ ହେବାକୁ (ୟୁଜ୍ୟାୟ) ଅଟେ।
Mantra 2
स ईं रथो न भुरिषाळयोजि महः पुरूणि सातये वसूनि । आदीं विश्वा नहुष्याणि जाता स्वर्षाता वन ऊर्ध्वा नवन्त ॥
ସେ ଅପାର ବଳବାନ ରଥ ପରି ଯୁକ୍ତ ହୋଇଛି—ମହାନ ଏବଂ ଅନେକ ବସୁ, ଅସ୍ତିତ୍ୱର ଧନ, ଜିତିବା ପାଇଁ। ତାପରେ ନହୁଷ୍ୟ-ଜାତ, ଜନ୍ମ ପାଇଥିବା ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିମାନେ, ଆଲୋକରେ ବିଜୟୀ ହୋଇ, ବୃଦ୍ଧିର ବନରେ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱମୁଖୀ ଭାବେ ନମନ କରନ୍ତି।
Mantra 3
वायुर्न यो नियुत्वाँ इष्टयामा नासत्येव हव आ शम्भविष्ठः । विश्ववारो द्रविणोदा इव त्मन्पूषेव धीजवनोऽसि सोम ॥
ନିୟୁତ୍ (ଯୁକ୍ତ ଅଶ୍ୱ) ସହିତ ବାୟୁ ଯେପରି ଇଷ୍ଟ ପଥରେ ଗତି କରେ, ସେପରି; ନାସତ୍ୟଦ୍ୱୟ ଯେପରି ହବିର ଆହ୍ୱାନରେ ଆସନ୍ତି, ସେପରି—ହେ ସୋମ, ତୁମେ ସର୍ବାଧିକ ଶମ୍ଭବିଷ୍ଠ, ସୁଖ-ପୋଷକ। ସର୍ବ-ବାଞ୍ଛନୀୟ, ନିଜ ସ୍ୱରୂପରେ ଦ୍ରବିଣ (ଧନ) ଦାତା ପରି; ପୂଷନ ପରି ଧୀ (ପ୍ରେରିତ ବୁଦ୍ଧି)କୁ ଜାଗ୍ରତ କରୁଥିବା—ହେ ସୋମ, ତୁମେ ଧୀଜନଙ୍କୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଉଛ।
Mantra 4
इन्द्रो न यो महा कर्माणि चक्रिर्हन्ता वृत्राणामसि सोम पूर्भित् । पैद्वो न हि त्वमहिनाम्नां हन्ता विश्वस्यासि सोम दस्योः ॥
ମହା କର୍ମ କରିଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର ପରି—ହେ ସୋମ, ତୁମେ ବୃତ୍ରମାନଙ୍କ (ବାଧାକ ଶକ୍ତି) ହନ୍ତା, ପୁରମାନଙ୍କ (ଦୁର୍ଗ) ଭେଦକ। କାରଣ ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ପୈଦ୍ୱ (ପୈଦ୍ୱପୁତ୍ର) ପରି ଅହି-ନାମଧାରୀ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ହନ୍ତା; ହେ ସୋମ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଦସ୍ୟୁ (ଅନ୍ଧକାର-ବଳ)ର ବିନାଶକ।
Mantra 5
अग्निर्न यो वन आ सृज्यमानो वृथा पाजांसि कृणुते नदीषु । जनो न युध्वा महत उपब्दिरियर्ति सोमः पवमान ऊर्मिम् ॥
ବନରେ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି, ସେ ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟର୍ଥ ନୁହେଁ—ନିଜ ତେଜସ୍ୱୀ ପାଜାଂସିକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରେ। ମହା ଗର୍ଜନ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ଜନ ପରି—ପବମାନ ସୋମ ଊର୍ମି (ତରଙ୍ଗ/ଉଛ୍ୱାସ)କୁ ଆଗକୁ ଚାଳିଥାଏ, ଶକ୍ତିର ଅଗ୍ରସର ଉଦ୍ଧାରା।
Mantra 6
एते सोमा अति वाराण्यव्या दिव्या न कोशासो अभ्रवर्षाः । वृथा समुद्रं सिन्धवो न नीचीः सुतासो अभि कलशाँ असृग्रन् ॥
ଏହି ସୋମଧାରାମାନେ ଉନର ଛାଣନୀ (ବାର)କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ବହିଯାଆନ୍ତି—ମେଘରୁ ବର୍ଷୁଥିବା ଦିବ୍ୟ ପାତ୍ରମାନଙ୍କ ପରି। ବଳପୂର୍ବକ, ସମୁଦ୍ରକୁ ନିମ୍ନମୁଖୀ ଧାଉଥିବା ନଦୀମାନଙ୍କ ପରି, ପିଷିତ (ସୁତ) ସୋମମାନେ କଳଶମାନଙ୍କ ଭିତରକୁ ଧାଇ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
Mantra 7
शुष्मी शर्धो न मारुतं पवस्वानभिशस्ता दिव्या यथा विट् । आपो न मक्षू सुमतिर्भवा नः सहस्राप्साः पृतनाषाण्न यज्ञः ॥
ହେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମାରୁତ-ଗଣ ପରି ତୁମେ ପବିତ୍ର ହୋଇ ବହ; ଅନଭିଶସ୍ତ, ଦିବ୍ୟ—ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ କୁଳ (ବିଟ୍) ପରି। ଜଳମାନଙ୍କ ପରି ଶୀଘ୍ର, ଆମ ପାଇଁ ‘ସୁମତି’—ଶୁଭବୁଦ୍ଧି ଓ ପ୍ରକାଶମୟ କୃପା—ହେଉ; ସହସ୍ରଧାରୀ, ଯୁଦ୍ଧଜୟୀ, ଯଜ୍ଞ ପରି।
Mantra 8
राज्ञो नु ते वरुणस्य व्रतानि बृहद्गभीरं तव सोम धाम । शुचिष्ट्वमसि प्रियो न मित्रो दक्षाय्यो अर्यमेवासि सोम ॥
ଏବେ ତୁମର ହେଉଛି ରାଜା ବରୁଣଙ୍କ ଋତ-ବ୍ରତମାନ—ସତ୍ୟର ନିୟମ; ବିଶାଳ ଓ ଗଭୀର ଅଟେ ତୁମ ଧାମ, ହେ ସୋମ। ତୁମେ ଅତିଶୁଚି; ମିତ୍ର ପରି ପ୍ରିୟ; ଦକ୍ଷତାର କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ—ଅର୍ୟମନ ପରି—ହେ ସୋମ।
Frequently Asked Questions
It praises Soma while he is being purified and offered, especially as Indra’s drink. The hymn highlights Soma’s rushing power and his purity that supports right order (ṛta).
In Mandala 9, Soma is often the praised power, but Indra is the chief recipient who drinks Soma to gain strength for heroic action. The hymn therefore blesses both the offering (Soma) and its divine effect (Indra’s empowered will).
It means Soma is not only physically purified but also aligned with truth, friendship, and responsible discernment. The hymn connects ritual purity with ethical and spiritual clarity.
Ask anything about Sukta 88 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.