Sukta 72

Mantra 1

हरिं मृजन्त्यरुषो न युज्यते सं धेनुभिः कलशे सोमो अज्यते । उद्वाचमीरयति हिन्वते मती पुरुष्टुतस्य कति चित्परिप्रियः ॥

ସେମାନେ ହରିତ-ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ସୋମକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି; ଲାଲ-ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଶ୍ୱ ପରି ସେ କର୍ମରେ ଯୁକ୍ତ ହୁଏ। ଧେନୁମାନଙ୍କ ଧାରା ସହ କଳଶରେ ସେ ଢାଳାଯାଏ; ସୋମ ନିଜ ଭାବନା-ପାତ୍ରରେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହୁଏ। ସେ ବାଣୀକୁ ଉଦ୍ଧତ କରେ ଓ ମତିକୁ ପ୍ରେରିତ କରେ; ବହୁସ୍ତୁତ ଦେବ ପାଇଁ ସେ ନାନା ପ୍ରକାରେ ପରିପ୍ରିୟ—ଅନ୍ତରଙ୍ଗ ପ୍ରିୟ—ହୁଏ।

Mantra 2

साकं वदन्ति बहवो मनीषिण इन्द्रस्य सोमं जठरे यदादुहुः । यदी मृजन्ति सुगभस्तयो नरः सनीळाभिर्दशभिः काम्यं मधु ॥

ଅନେକ ମନୀଷୀ ଏକସାଥିରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସୋମ ବିଷୟରେ କହନ୍ତି, ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ତାହାକୁ ଜଠରରେ—ଅନ୍ତର ପାତ୍ରରେ—ଦୋହି ନେଇଥାନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ସୁଗଭସ୍ତ (ଶକ୍ତ ହସ୍ତବାନ) ନରମାନେ ଏକ ନିବାସରେ ଗତି କରୁଥିବା ଦଶ ଭଗିନୀ ସହ ତାହାକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଆତ୍ମାକୁ ରୋଚେ ଏମିତି କାମ୍ୟ ମଧୁ—ଆନନ୍ଦର ଇଚ୍ଛିତ ମଧୁ—ସିଦ୍ଧ ଓ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ।

Mantra 3

अरममाणो अत्येति गा अभि सूर्यस्य प्रियं दुहितुस्तिरो रवम् । अन्वस्मै जोषमभरद्विनंगृसः सं द्वयीभिः स्वसृभिः क्षेति जामिभिः ॥

ଅଶ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ ସେ ଗାଃ (କିରଣମାନଙ୍କୁ) ଅତିକ୍ରମ କରି ସୂର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରିୟ ସ୍ଥାନକୁ ଅଗ୍ରସର ହୁଏ, ଦୁଧ ଦୋହୁଥିବା କନ୍ୟାର ରବକୁ ଅତୀତ କରି। ତାହାକୁ ଅନୁସରି ବାଙ୍କି ଧରୁଥିବା ଗ୍ରାହକ ତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଆଣିଦିଏ; ଏବଂ ସେ ଦୁଇ ଭଗିନୀ-ଶକ୍ତି—ସଜାତୀୟ, ଜାମିଭିଃ—ସହ ଏକତ୍ର ନିବାସ କରେ।

Mantra 4

नृधूतो अद्रिषुतो बर्हिषि प्रियः पतिर्गवां प्रदिव इन्दुॠत्वियः । पुरंधिवान्मनुषो यज्ञसाधनः शुचिर्धिया पवते सोम इन्द्र ते ॥

ନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧିତ ଓ ଅଦ୍ରି (ପଥର)ଦ୍ୱାରା ପିଷିତ ପ୍ରିୟ ଇନ୍ଦୁ ବର୍ହିଷି (ପବିତ୍ର ଆସନ) ଉପରେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ; ଗବାଂ (କିରଣ/ଗୋ)ର ପତି, ପ୍ରଦିବ (ବିସ୍ତୃତ ଆକାଶ)ରେ ଗତିଶୀଳ, ଋତ୍ୱିୟ (ବିଧି ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ). ପୁରନ୍ଧିବାନ—ସମୃଦ୍ଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ—ମନୁଷ୍ୟ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞସାଧନ (ଯଜ୍ଞ ସଫଳ କରୁଥିବା) ହୋଇ, ଶୁଚି ଧିୟା (ପବିତ୍ର ଆଲୋକମୟ ବୁଦ୍ଧି) ସହ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ପାଇଁ ସୋମ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ.

Mantra 5

नृबाहुभ्यां चोदितो धारया सुतोऽनुष्वधं पवते सोम इन्द्र ते । आप्राः क्रतून्त्समजैरध्वरे मतीर्वेर्न द्रुषच्चम्वोरासदद्धरिः ॥

ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ବାହୁଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ, ଧାରାରେ ପ୍ରକାଶିତ, ସୁତ ସୋମ ନିଜ ଆନନ୍ଦ-ନିୟମ ଅନୁସାରେ ତୋ ପାଇଁ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ପବିତ୍ର ହୋଇ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ। ଅଧ୍ୱର ଯଜ୍ଞରେ ତୁମେ କ୍ରତୁମାନଙ୍କୁ (ସଙ୍କଳ୍ପଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ) ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ଯୁକ୍ତ କରିଛ; ପକ୍ଷୀ ଯେପରି ନିଜ ବିଶ୍ରାମସ୍ଥାନକୁ ଆସେ, ସେପରି ହରିତବର୍ଣ୍ଣ ହରି ପାତ୍ରମାନଙ୍କ ଉପରେ ଆସି ଆସୀନ ହୋଇଛି।

Mantra 6

अंशुं दुहन्ति स्तनयन्तमक्षितं कविं कवयोऽपसो मनीषिणः । समी गावो मतयो यन्ति संयत ऋतस्य योना सदने पुनर्भुवः ॥

ଗର୍ଜନଶୀଳ ଓ ଅକ୍ଷୟ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଂଶୁକୁ ସେମାନେ ଦୋହନ କରନ୍ତି—କବିମାନେ, କର୍ମରେ ନିପୁଣ ଓ ମନୀଷାରେ ସମୃଦ୍ଧ ଋଷିମାନେ। ଏକାସାଥି ଗାବଃ (କିରଣମାନେ) ଓ ମତୟଃ (ଚିନ୍ତା-ପ୍ରବାହମାନେ) ସଂୟତ ସମନ୍ୱୟରେ ଗତି କରନ୍ତି—ଋତସ୍ୟ ଯୋନିକୁ, ସେହି ସଦନକୁ, ଯେଉଁଠାରେ ପୁନର୍ଭବ (ପୁନଃ-ଉଦ୍ଭବ) ନବୀକୃତ ହୁଏ।

Mantra 7

नाभा पृथिव्या धरुणो महो दिवोऽपामूर्मौ सिन्धुष्वन्तरुक्षितः । इन्द्रस्य वज्रो वृषभो विभूवसुः सोमो हृदे पवते चारु मत्सरः ॥

ପୃଥିବୀର ନାଭି ପରି, ମହା ଦ୍ୟୌର ଧରୁଣ (ଅଚଳ ଆଧାର) ପରି, ଅପାଂ ଊର୍ମି (ଜଳତରଙ୍ଗ) ମଧ୍ୟରେ—ସିନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ଭିତରେ ସ୍ଥିତ—ସୋମ ଢାଳାଯାଏ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର, ବଳର ବୃଷଭ, ବିଭୂବସୁ (ବିସ୍ତୃତ ଧନଯୁକ୍ତ)—ସେଇ ଚାରୁ ମତ୍ସର (ମଧୁର ଉଲ୍ଲାସ) ହୃଦୟରେ ପବିତ୍ର ହୋଇ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ।

Mantra 8

स तू पवस्व परि पार्थिवं रजः स्तोत्रे शिक्षन्नाधून्वते च सुक्रतो । मा नो निर्भाग्वसुनः सादनस्पृशो रयिं पिशङ्गं बहुलं वसीमहि ॥

ହେ ସୁକ୍ରତୁ (ସୁକାର୍ଯ୍ୟ-ସଙ୍କଳ୍ପବାନ) ସୋମ! ତୁମେ ପବିତ୍ର ହୋଇ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅ, ପାର୍ଥିବଂ ରଜଃ (ଭୂଲୋକୀୟ ଧୂଳି/ରଜ)କୁ ପରିଭ୍ରମଣ କରି; ଆମ ସ୍ତୋତ୍ରକୁ ଓ ପରିଶ୍ରମୀକୁ ଶିକ୍ଷା ଦିଅ। ହେ ବସୁଙ୍କ ସଦନକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରୁଥିବା! ଆମକୁ ଧନ-ନିଧିରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରନି; ଆମେ ପିଶଙ୍ଗ (କେସରୀ-ବର୍ଣ୍ଣ) ଓ ବହୁଳ, ବହୁବିଧ ରୟି (ସମୃଦ୍ଧି)କୁ ଧାରଣ କରିବା।

Mantra 9

आ तू न इन्दो शतदात्वश्व्यं सहस्रदातु पशुमद्धिरण्यवत् । उप मास्व बृहती रेवतीरिषोऽधि स्तोत्रस्य पवमान नो गहि ॥

ହେ ଇନ୍ଦୁ (ସୋମ)! ଶତଦାତୁ—ଶତଶତ ଦାନ ଆଣୁଥିବା—ଅଶ୍ୱ୍ୟଂ (ଅଶ୍ୱବଳ/ଅଶ୍ୱସମ୍ପଦ) ସହ; ସହସ୍ରଦାତୁ—ସହସ୍ର ଦାନ ଆଣୁଥିବା—ପଶୁମତ୍ ଓ ହିରଣ୍ୟବତ୍ (ସୁବର୍ଣ୍ଣ-ପ୍ରଭା/ସୁବର୍ଣ୍ଣ-ଧନବାନ) ହୋଇ ଆମ ପାଖକୁ ଆସ। ବୃହତୀ ଓ ରେବତୀ ଇଷଃ (ପୋଷକ ପ୍ରେରଣା/ଉତ୍ସାହଧାରା) ଆମକୁ ନିକଟ କର; ହେ ପବମାନ! ଆମ ସ୍ତୋତ୍ର ପାଖକୁ ଆସି ତାହାର ଉପରେ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କର।