Sukta 42
Sukta 9.42
Soma Pavamāna (Hari)
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତରେ ଚାପି ନିଷ୍ପିଡ଼ିତ ହୋଇ ଛାଣନୀ ମାଧ୍ୟମରେ ପରିଶୁଦ୍ଧ ହେଉଥିବା ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ସୋମଙ୍କ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି। ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଗର ଦୀପ୍ତିମାନ ଅନ୍ତରିକ୍ଷଗୁଡ଼ିକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରୁଥିବା, ଏବଂ ‘ଜଳମଧ୍ୟରେ’ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ଦେଉଥିବା ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ସୋମକୁ ଛାଣିବା ଯଜ୍ଞକ୍ରିୟାକୁ ଏକ ବିଶ୍ୱଜନୀନ ଆଲୋକୋଦ୍ଭବ ଓ ଜୀବନଦାୟକ ପ୍ରବାହ ସହ ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି; ଶେଷରେ ସୋମଙ୍କୁ ଯଜମାନମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିଜକୁ ପରିଶୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଏବଂ ବିସ୍ତୃତ ପୋଷଣ, ଗୋଧନ, ବୀର, ଅଶ୍ୱ ଓ ବଳ ପ୍ରଦାନ କରିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି।
Mantras
Mantra 1
जनयन्रोचना दिवो जनयन्नप्सु सूर्यम् । वसानो गा अपो हरिः ॥
ଦିବ୍ୟ ରୋଚନା—ଆକାଶର ତେଜୋମୟ ବିସ୍ତାର—କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇ, ଜଳମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇ—ହରି (ହରିବର୍ଣ୍ଣ) ରଶ୍ମିରୂପ ଗାଃ (ଗୋମାନେ) ଓ ଆପଃ (ଜଳ) ଧାରଣ କରି ଗତି କରେ; ଜୀବନଧାରାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଆବୃତ ଆଲୋକ।
Mantra 2
एष प्रत्नेन मन्मना देवो देवेभ्यस्परि । धारया पवते सुतः ॥
ଏହି (ସୋମ) ପ୍ରାଚୀନ ସଙ୍କଳ୍ପରେ—ଦେବ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରିଭ୍ରମଣ କରି—ଧାରାରୂପେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ; ପିଷିତ ସୋମ ପୋଷକ ଧାରାରେ, ଆମ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରି ସେବା କରେ।
Mantra 3
वावृधानाय तूर्वये पवन्ते वाजसातये । सोमाः सहस्रपाजसः ॥
ସଦା ବୃଦ୍ଧିଶୀଳ ତୀବ୍ର ଶକ୍ତି ପାଇଁ—ବାଜସାତି (ସମୃଦ୍ଧି-ବିଜୟ) ପାଇଁ—ସୋମଧାରାମାନେ ନିଜେ ନିଜକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି; ଏମାନେ ହଜାର ପ୍ରକାଶ-ଶକ୍ତିର ସୋମ।
Mantra 4
दुहानः प्रत्नमित्पयः पवित्रे परि षिच्यते । क्रन्दन्देवाँ अजीजनत् ॥
ପ୍ରାଚୀନ ମଧୁର ରସକୁ ଦୋହି ବାହାର କରି, ସେ ପବିତ୍ରକ (ପବିତ୍ର)ରେ ସବୁଦିଗରେ ଢାଳାଯାଏ; କ୍ରନ୍ଦନ/ଘୋଷ ସହ, ସେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରି ଅନ୍ତରରୁ ପ୍ରକଟ କରେ।
Mantra 5
अभि विश्वानि वार्याभि देवाँ ऋतावृधः । सोमः पुनानो अर्षति ॥
ସମସ୍ତ ବରଣୀୟ ଦାନ ଉପରେ, ଏବଂ ଋତ ଦ୍ୱାରା ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ଦେବମାନଙ୍କ ଉପରେ—ସ୍ୱୟଂ-ଶୁଦ୍ଧ ହେଉଥିବା ସୋମ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ ଆଗେଇ ଯାଏ।
Mantra 6
गोमन्नः सोम वीरवदश्वावद्वाजवत्सुतः । पवस्व बृहतीरिषः ॥
ହେ ସୋମ, ସୁତ ହୋଇଥିବା, ଆମ ପାଇଁ ଗୋମାନ, ବୀରବାନ, ଅଶ୍ୱବାନ, ବାଜବାନ ହୋଇ ତୁମେ ଶୁଦ୍ଧ ହେଅ; ଏବଂ ବୃହତୀ ଇଷଃ—ବିଶାଳ ପୋଷକ ପ୍ରେରଣାମାନ—ବର୍ଷାଅ।
Frequently Asked Questions
The deity is Soma Pavamāna—Soma as the pressed and purified sacred drink, praised while it flows through the filter (pavitra).
It links the ritual purification of Soma with cosmic illumination: Soma is described as generating heavenly light and even the sun in the waters, and then is asked to grant prosperity and strength.
Because the verses accompany the Soma-pressing rite: Soma juice is extracted and strained through a woolen sieve, and this physical purification is poetically treated as a spiritual and cosmic cleansing that empowers gods and people.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.