Sukta 74

Mantra 1

शिशुर्न जातोऽव चक्रदद्वने स्वर्यद्वाज्यरुषः सिषासति । दिवो रेतसा सचते पयोवृधा तमीमहे सुमती शर्म सप्रथः ॥

ନବଜାତ ଶିଶୁ ପରି ସେ ବନରେ କ୍ରନ୍ଦନ କରେ, ଯେତେବେଳେ ଅରୁଣ—ବାଜ୍ୟ (ବଳବାନ) —ସ୍ୱର (ପ୍ରକାଶ)କୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରେ। ସେ ଦିବର ରେତସ (ବୀଜ) ସହ ଯୁକ୍ତ ହୁଏ, ପୟୋବୃଧା—କ୍ଷୀରସମୃଦ୍ଧି ବଢ଼ାଇବାଳା—ହୁଏ; ବିସ୍ତୃତ ଶାନ୍ତି ଓ ପ୍ରକାଶମୟ ସୁମତି (ସଦ୍ବୁଦ୍ଧି) ପାଇଁ ଆମେ ତାହାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁ।

Mantra 2

दिवो यः स्कम्भो धरुणः स्वातत आपूर्णो अंशुः पर्येति विश्वतः । सेमे मही रोदसी यक्षदावृता समीचीने दाधार समिषः कविः ॥

ଯେ ଦିବର ସ୍କମ୍ଭ—ଆଧାର ଓ ଧାରଣ—ଅଟେ, ନିଜ ଵିଶାଳତାରେ ପ୍ରସାରିତ; ସେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶୁ ସର୍ବଦିଗରେ ପରିଭ୍ରମଣ କରେ। ସେ ଏହି ଦୁଇ ମହା ରୋଦସୀ (ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀ)କୁ ଯକ୍ଷଦ୍-ଆବୃତ—ଆଲିଙ୍ଗନ କରି—ସମ୍ମୁଖାମୁଖି ରଖି ଧାରଣ କରିଛି; କବି ସମିଷଃ—ଆନନ୍ଦଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ—ସମରସତାରେ ଏକତ୍ର କରେ।

Mantra 3

महि प्सरः सुकृतं सोम्यं मधूर्वी गव्यूतिरदितेॠतं यते । ईशे यो वृष्टेरित उस्रियो वृषापां नेता य इतऊतिॠग्मियः ॥

ମହାନ ଅଟେ ପ୍ରବାହମାନ ଗତି—ସୁକୃତ, ସୋମ୍ୟ ମଧୁ; ଅଦିତିର ଗବ୍ୟୂତି—ବିଶାଳ ଚରାଗାହ-ପଥ—ପ୍ରସାରିତ, ଆଗକୁ ଯାଉଥିବା ଋତ। ଯେ ଏଠାରୁ ବୃଷ୍ଟି ଓ ଦୀପ୍ତ ଉସ୍ରିୟଃ—ଗୋ/କିରଣ-ଧେନୁମାନଙ୍କୁ—ଶାସନ କରେ; ସେ ବୃଷା, ଆପାଂ ନେତା; ତାହାର ଏଠାରୁ ମିଳୁଥିବା ଊତି ଋଗ୍ମିୟ—ସ୍ତୁତି-ଯୋଗ୍ୟ—ଅଟେ।

Mantra 4

आत्मन्वन्नभो दुह्यते घृतं पय ऋतस्य नाभिरमृतं वि जायते । समीचीनाः सुदानवः प्रीणन्ति तं नरो हितमव मेहन्ति पेरवः ॥

ଆତ୍ମନ୍ୱତ୍ ନଭଃ—ସ୍ୱାଧୀନ ଆକାଶ—ରୁ ଘୃତ ଓ ପୟଃ ଦୋହାଯାଏ; ଋତସ୍ୟ ନାଭିରୁ ଅମୃତ ଜନ୍ମ ନେଇ ବ୍ୟାପିଯାଏ। ସମୀଚୀନାଃ—ଯଥାଯଥ ସମନ୍ୱୟରେ ଚାଲୁଥିବା—ସୁଦାନବଃ ତାହାକୁ ପ୍ରୀଣନ୍ତି; ନରମାନେ ତାହାକୁ ହିତ—ଅନ୍ତରେ ସ୍ଥାପିତ—କରି, ପେରବଃ ପୋଷକ ବୃଷ୍ଟି ପରି ତାହାକୁ ତଳକୁ ଝରାନ୍ତି।

Mantra 5

अरावीदंशुः सचमान ऊर्मिणा देवाव्यं मनुषे पिन्वति त्वचम् । दधाति गर्भमदितेरुपस्थ आ येन तोकं च तनयं च धामहे ॥

ଅଂଶୁ (ସୋମକିରଣ) ତରଙ୍ଗ ସହ ସଚମାନ ହୋଇ ଗର୍ଜନ କରେ; ଦେବାଭିମୁଖ ମନୁଷ୍ୟ ପାଇଁ ସେ ତ୍ୱଚମ୍—ବାହ୍ୟ ଆବରଣ—କୁ ପୁଷ୍ଟ କରେ। ସେ ଅଦିତିର ଉପସ୍ଥରେ ଗର୍ଭକୁ ସ୍ଥାପନ କରେ; ଯାହାଦ୍ୱାରା ଆମେ ଟୋକ (ଶିଶୁ) ଓ ତନୟ (ସନ୍ତାନ), ଏବଂ ଅନନ୍ତରେ ସ୍ଥିର ଧାମକୁ ଧାରଣ କରିପାରିବୁ।

Mantra 6

सहस्रधारेऽव ता असश्चतस्तृतीये सन्तु रजसि प्रजावतीः । चतस्रो नाभो निहिता अवो दिवो हविर्भरन्त्यमृतं घृतश्चुतः ॥

ସହସ୍ରଧାରା ଉତ୍ସରୁ ତଳକୁ ସେମାନେ ଅଖଣ୍ଡ ଭାବେ ବହିଆସିଛନ୍ତି; ତୃତୀୟ ରଜସରେ ସେମାନେ ପ୍ରଜାବତୀ ହେଉନ୍ତୁ। ଚାରି ନାଭି ଦିବର ଆଧାର ଭାବେ ନିହିତ; ସେମାନେ ହବି ଆଣନ୍ତି—ଅମୃତ, ଘୃତଶ୍ଚୁତ (ଘୃତରେ ଝରୁଥିବା)।

Mantra 7

श्वेतं रूपं कृणुते यत्सिषासति सोमो मीढ्वाँ असुरो वेद भूमनः । धिया शमी सचते सेमभि प्रवद्दिवस्कवन्धमव दर्षदुद्रिणम् ॥

ଯେତେବେଳେ ସେ ଚଳନରେ ସ୍ଥାପିତ ହେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ, ସେ ଶ୍ୱେତ ରୂପ ଧାରଣ କରେ—ସୋମ, ଦୃଢ ଦାତା, ଭୂମନ (ବିଶାଳତା) ଜାଣୁଥିବା ଅସୁର। ଧିୟା ଦ୍ୱାରା ସେ ଶମୀ (ଶାନ୍ତିକାରକ ଶକ୍ତି) ସହ ଯୁକ୍ତ ହୁଏ; ଏବଂ ସେ ଆଗକୁ ପ୍ରବଦ୍ଧ କରେ—ଦିବସ୍କବନ୍ଧ (ଦିବ୍ୟ କାସ୍କ/ପାତ୍ର)କୁ ପ୍ରକାଶ କରି—ଉନ୍ନତ ଉଦ୍ରିଣ (ଉଠିଥିବା ପ୍ରବାହ)କୁ ତଳକୁ ଝରାଇ ଦେଉଛି।

Mantra 8

अध श्वेतं कलशं गोभिरक्तं कार्ष्मन्ना वाज्यक्रमीत्ससवान् । आ हिन्विरे मनसा देवयन्तः कक्षीवते शतहिमाय गोनाम् ॥

ତାପରେ ଗୋମାନଙ୍କ ତେଜରେ ଅଭିଷିକ୍ତ ଶ୍ୱେତ କଳଶକୁ ବିଜୟୀ ବଳ ଆରୋହଣ କରେ—ଦବାଇ ଆଗକୁ ବଢ଼େ। ଦେବକାମୀମାନେ ମନସା ତାହାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଅନ୍ତି—କକ୍ଷୀବାନଙ୍କ ନିକଟକୁ, ଗୋମାନଙ୍କ (କିରଣ/ଜ୍ଞାନ-କିରଣ) ଶତ-ହିମ (ଶତ ଶୀତ) ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ।

Mantra 9

अद्भिः सोम पपृचानस्य ते रसोऽव्यो वारं वि पवमान धावति । स मृज्यमानः कविभिर्मदिन्तम स्वदस्वेन्द्राय पवमान पीतये ॥

ହେ ସୋମ, ଜଳମାନଙ୍କ ସହ ମିଶିଥିବା ତୋର ରସ—ଅବ୍ୟ (ଊନ) ଗାଳଣରେ ଗାଳିତ—ହେ ପବମାନ, ତୁ ଶୁଦ୍ଧ ହେଉଥିବାବେଳେ ଛାଣଣୀ ମାଧ୍ୟମରେ ଧାଇ ବାହାରୁଛି। କବିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିମାର୍ଜିତ ହୋଇ ସର୍ବାଧିକ ମଦିର ଆନନ୍ଦରୂପ ହେ, ହେ ପବମାନ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାନ ପାଇଁ ମଧୁର ହେଅ।