Sukta 62
Sukta 9.62
Traditionally attributed to a Soma-Pavamāna seer-family (often Kāśyapa/Āṅgirasa lineages in Book 9); exact r̥ṣi for 9.62 requires śākhā-anukramaṇī confirmation
Soma Pavamāna (the purifying Soma)
Gāyatrī (3 pādas of ~8 syllables; typical for many Pavamāna verses)
ଏହି ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ଚାପି ନିଷ୍କାସିତ କରାଯାଇ, ପବିତ୍ର (ଛାଣନୀ) ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ ଶୁଦ୍ଧ ହେବା ସମୟରେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି; ସେ ତେଜସ୍ବୀ ହୋଇ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି। ପଦ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ପୁନଃପୁନଃ ସୋମଙ୍କ ଶୋଧନକୁ ଗାୟକ ଓ ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୌଭାଗ୍ୟ (ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟ), ବାଜ (ବଳ/ସମୃଦ୍ଧି) ଏବଂ ସୁବୀର୍ୟ (ଉତ୍ତମ ବୀରଶକ୍ତି) ଲାଭ ସହିତ ସଂଯୋଜିତ କରେ।
Mantras
Mantra 1
एते असृग्रमिन्दवस्तिरः पवित्रमाशवः । विश्वान्यभि सौभगा ॥
ଏହି ଶୀଘ୍ର ଇନ୍ଦୁ (ସୋମ)ର ବିନ୍ଦୁଗୁଡ଼ିକ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛି; ସେମାନେ ପବିତ୍ରକ (ପବିତ୍ର) ମାଧ୍ୟମରେ ପାର ହୋଇ, ସମସ୍ତ ସୌଭାଗ୍ୟ ଦିଗକୁ—ସତ୍ତାର ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଦିଗକୁ—ଅଗ୍ରସର ହୁଅନ୍ତି।
Mantra 2
विघ्नन्तो दुरिता पुरु सुगा तोकाय वाजिनः । तना कृण्वन्तो अर्वते ॥
ଦୁରିତ ଓ କଠିନ ଅବରୋଧକୁ ଭଙ୍ଗ କରି, ଏହି ବାଜିନଃ (ବଳବାନ, ସମୃଦ୍ଧି-ବାହକ) ଆତ୍ମାର ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ଅନେକ ସୁଗମ ପଥ ଗଢ଼ନ୍ତି; ଯାତ୍ରାଶକ୍ତିର ଅଶ୍ୱ ପାଇଁ ପ୍ରଗତିର ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଧାରା ନିର୍ମାଣ କରନ୍ତି।
Mantra 3
कृण्वन्तो वरिवो गवेऽभ्यर्षन्ति सुष्टुतिम् । इळामस्मभ्यं संयतम् ॥
ଗାବେ (ପ୍ରକାଶ-କିରଣମାନଙ୍କ) ପାଇଁ ବିଶାଳ ଅବକାଶ ସୃଷ୍ଟି କରି, ସେମାନେ ସୁସ୍ତୁତି ଦିଗକୁ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅନ୍ତି; ଏବଂ ଆମ ପାଇଁ ଇଳା (ପୋଷଣ ଓ ଋତ-ପ୍ରେରଣା)ର ସଂୟତ—ଏକତାରେ ସୁସଂଗଠିତ—ସମୃଦ୍ଧି ଆଣନ୍ତି।
Mantra 4
असाव्यंशुर्मदायाप्सु दक्षो गिरिष्ठाः । श्येनो न योनिमासदत् ॥
ଅଂଶୁ (କିରଣ) ମଦ ପାଇଁ ପିଷିତ ହୋଇଛି; ଅପ୍ସୁ (ଜଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ) ଦକ୍ଷ ଶକ୍ତି—ଗିରିଷ୍ଠା, ପର୍ବତଜ—ନିଜ ଯୋନି (ନିବାସ)କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ; ଯେପରି ଶ୍ୟେନ (ବାଜ) ନିଜ ଘୋସାରେ ବସେ।
Mantra 5
शुभ्रमन्धो देववातमप्सु धूतो नृभिः सुतः । स्वदन्ति गावः पयोभिः ॥
ଶୁଭ୍ର ଅନ୍ଧସ (ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସାର), ଦେବବାତ (ଦେବ-ପ୍ରେରିତ ଶ୍ୱାସ)ରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ନୃଭିଃ (ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା) ସୁତ (ପିଷିତ), ଏବଂ ଅପ୍ସୁ (ଜଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ) ଧୂତ (ଶୁଦ୍ଧ) ହୋଇଥିବା—ଏହି ସୋମ; ଗାବଃ (ପ୍ରକାଶ-କିରଣମାନେ) ପୟୋଭିଃ (ଦୁଧଧାରାମାନେ) ତାହାକୁ ଆସ୍ୱାଦନ କରନ୍ତି, ପୋଷିତ ପ୍ରକାଶର ମାଧୁର୍ୟ ତାହାରେ ପାଆନ୍ତି।
Mantra 6
आदीमश्वं न हेतारोऽशूशुभन्नमृताय । मध्वो रसं सधमादे ॥
ତାପରେ ସେମାନେ, ଯେପରି ସାରଥି ଘୋଡ଼ାକୁ ଚାଲାନ୍ତି, ସେପରି ତାକୁ ଅମୃତତ୍ୱ ଦିଗକୁ ପ୍ରେରିଲେ—ମଧୁର ରସ, ମାଧୁର୍ୟର ରସ—ଦେବମାନଙ୍କ ସାଧାରଣ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ।
Mantra 7
यास्ते धारा मधुश्चुतोऽसृग्रमिन्द ऊतये । ताभिः पवित्रमासदः ॥
ହେ ଇନ୍ଦୁ, ତୋର ଯେ ମଧୁ-ଝରୁଥିବା ଧାରାମାନେ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଆମ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛି; ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ପବିତ୍ରକ ଉପରେ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କର।
Mantra 8
सो अर्षेन्द्राय पीतये तिरो रोमाण्यव्यया । सीदन्योना वनेष्वा ॥
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାନ ପାଇଁ ବହ; ଅବ୍ୟୟ (ଅକ୍ଷୟ) ଉନର ରୋମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗତି କର; ପରେ ବନମାନଙ୍କର ଯୋନିରେ—କାଠର ପାତ୍ରମାନେ—ବସ, ଯେପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ମନୋବଳ ତୁମକୁ ଗ୍ରହଣ କରେ।
Mantra 9
त्वमिन्दो परि स्रव स्वादिष्ठो अङ्गिरोभ्यः । वरिवोविद्घृतं पयः ॥
ହେ ଇନ୍ଦୁ (ସୋମ), ତୁମେ ସବୁଦିଗରେ ପରି ଝରିବା—ଅତ୍ୟନ୍ତ ମଧୁର—ଅଙ୍ଗିରସମାନଙ୍କ ପାଇଁ। ଆମ ପାଇଁ ବିଶାଳ ଅବକାଶ (ୱରିବଃ) ଖୋଜିଦିଅ; ଘୃତ ଓ ପୟଃ—ଦୀପ୍ତ ପୋଷଣର ସମୃଦ୍ଧ ସାର—ଦାନ କର।
Mantra 10
अयं विचर्षणिर्हितः पवमानः स चेतति । हिन्वान आप्यं बृहत् ॥
ଏହି (ସୋମ) ବିଶାଳଦର୍ଶୀ ଏଠାରେ ସ୍ଥାପିତ—ପବମାନ ରୂପେ; ସେ ଚେତନାରେ ଜାଗ୍ରତ ହୁଏ। ପ୍ରେରଣା ଦେଇ ସେ ଆପ୍ୟଂ—ବିଶାଳ ଜଳତତ୍ତ୍ୱ, ମହା ଗଭୀରତା—କୁ ଋତର ଯଥୋଚିତ ବିସ୍ତାର ଦିଗକୁ ଆଗେଇ ନେଇଯାଏ।
Mantra 11
एष वृषा वृषव्रतः पवमानो अशस्तिहा । करद्वसूनि दाशुषे ॥
ଏହି ହେଉଛି ବୃଷା—ବୃଷବ୍ରତଃ; ପବମାନ ସୋମ, ଅଶସ୍ତିହା—ଶତ୍ରୁବାଣୀର ବିନାଶକ। ଦାଶୁଷେ (ଦାନକର୍ତ୍ତା) ପାଇଁ ସେ ବସୂନି—ସତ୍ୟ ସମୃଦ୍ଧି, ସତ୍ତାର ପୂର୍ଣ୍ଣତାର ଶକ୍ତିମାନ ଧନ—ରଚନା କରୁ।
Mantra 12
आ पवस्व सहस्रिणं रयिं गोमन्तमश्विनम् । पुरुश्चन्द्रं पुरुस्पृहम् ॥
ହେ ସ୍ୱୟଂ-ପବିତ୍ର ସୋମ! ସହସ୍ରଗୁଣ ସମୃଦ୍ଧି ସହିତ ଆମ ପାଖକୁ ପ୍ରବାହିତ ହେଉ; ଗୋମନ୍ତ ଓ ଅଶ୍ୱିନ—ଗୋସମ୍ପଦ ଓ ଅଶ୍ୱଶକ୍ତିରେ ସମୃଦ୍ଧ ରୟି (ଧନ) ଦିଅ; ପୁରୁଚନ୍ଦ୍ର—ପ୍ରକାଶମୟ, ଏବଂ ପୁରୁସ୍ପୃହ—ବହୁଙ୍କୁ ଆକାଙ୍କ୍ଷିତ (ଆଶୀର୍ବାଦରୂପ) ହୋଇ ଆସ।
Mantra 13
एष स्य परि षिच्यते मर्मृज्यमान आयुभिः । उरुगायः कविक्रतुः ॥
ଏହି ସୋମ ସବୁଦିଗରେ ଢାଳାଯାଉଛି; ଆୟୁଭିଃ—ଜୀବନଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମର୍ମୃଜ୍ୟମାନ—ଶୁଦ୍ଧ ହେଉଛି। ଉରୁଗାୟଃ—ବିସ୍ତୃତ ଗାନବାନ, କବିକ୍ରତୁଃ—ଋଷିର କ୍ରତୁ (ଦର୍ଶନ-ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତି) ଧାରଣକର୍ତ୍ତା।
Mantra 14
सहस्रोतिः शतामघो विमानो रजसः कविः । इन्द्राय पवते मदः ॥
ସହସ୍ରୋତିଃ—ସହସ୍ର ସହାୟତାବାନ, ଶତାମଘଃ—ଶତଗୁଣ ଦାନ-ସମୃଦ୍ଧିବାନ; ରଜସଃ ବିମାନଃ—ରଜସ (ମଧ୍ୟଲୋକ/ଅନ୍ତରିକ୍ଷ)କୁ ମାପୁଥିବା କବି (ଋଷି) ଅଟେ। ଇନ୍ଦ୍ରାୟ ମଦଃ ପବତେ—ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ସୋମର ମଦ (ଆନନ୍ଦ-ଉତ୍ସାହ) ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ।
Mantra 15
गिरा जात इह स्तुत इन्दुरिन्द्राय धीयते । विर्योना वसताविव ॥
ପ୍ରେରିତ ବାଣୀରୁ ଜନ୍ମିତ ଏବଂ ଏଠାରେ ସ୍ତୁତ ଇନ୍ଦୁ (ସୋମବିନ୍ଦୁ) ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଅନ୍ତରେ ସ୍ଥାପିତ ହୁଏ; ବୀର ଯେପରି ନିଜ ନିବାସରେ ସ୍ଥିର ରହେ, ସେପରି ସେ ନିଜ ଯୋନିରେ—ଯଜ୍ଞାସନ ଓ ହୃଦୟରେ—ସୁସ୍ଥିତ ହୋଇ ବିଶ୍ରାମ କରେ।
Mantra 16
पवमानः सुतो नृभिः सोमो वाजमिवासरत् । चमूषु शक्मनासदम् ॥
ପବମାନ ଭାବେ, ନରଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁତ ହୋଇଥିବା ସୋମ ବଳର ସମୃଦ୍ଧି ପରି ବହି ବାହାରିଲା; ଚମୂମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ନିଜ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଶକ୍ତିରେ ଆସୀନ ହୁଏ—ସଜ୍ଜିତ ପାତ୍ରମାନେ ଭିତରେ ନିଜ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରେ।
Mantra 17
तं त्रिपृष्ठे त्रिवन्धुरे रथे युञ्जन्ति यातवे । ऋषीणां सप्त धीतिभिः ॥
ତାଙ୍କୁ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ତ୍ରିପୃଷ୍ଠ, ତ୍ରିବନ୍ଧୁର ରଥରେ ଯୋଗ କରାଯାଏ—ଋଷିମାନଙ୍କ ସପ୍ତ ଧୀତି ଦ୍ୱାରା; ଏଭଳି ସୋମ କ୍ରମବଦ୍ଧ ଚେତନା-ତଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆରୋହଣର ବାହନ ହୁଏ।
Mantra 18
तं सोतारो धनस्पृतमाशुं वाजाय यातवे । हरिं हिनोत वाजिनम् ॥
ତାହାକୁ—ସୋମକୁ—ସୋତାରମାନେ (ଦବାଇବା ଯଜ୍ଞିକ) ବାଜ ପାଇଁ, ଯାତ୍ରା କରିବା ପାଇଁ, ଧନ-ଜୟୀ ଏବଂ ଅତିଶୀଘ୍ର ଭାବେ ପ୍ରେରିତ କରନ୍ତି। ବାଜିନ (ବଳବାନ ଅଶ୍ୱ) ସେହି ହରି (ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ)କୁ ଆଗକୁ ହଂକାଅ॥
Mantra 19
आविशन्कलशं सुतो विश्वा अर्षन्नभि श्रियः । शूरो न गोषु तिष्ठति ॥
ସୁତ (ଦବାଇଥିବା) ସୋମ କଳଶରେ ପ୍ରବେଶ କରି ସମସ୍ତ ଶ୍ରିୟଃ (ଐଶ୍ୱର୍ୟ-କାନ୍ତି) ଦିଗକୁ ବହେ। ଶୂର ପରି ଗୋଷୁ (ପ୍ରକାଶ-କିରଣମୟ ଗୋଠମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ) ସେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହେ॥
Mantra 20
आ त इन्दो मदाय कं पयो दुहन्त्यायवः । देवा देवेभ्यो मधु ॥
ହେ ଇନ୍ଦୁ, ତୋର ମଦ (ଉଲ୍ଲାସ) ପାଇଁ ଆୟବଃ ପୟଃ (ରସ) ଦୋହନ୍ତି—ଦେବମାନେ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧୁ (ମଧୁର ରସ) ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି॥
Mantra 21
आ नः सोमं पवित्र आ सृजता मधुमत्तमम् । देवेभ्यो देवश्रुत्तमम् ॥
ହେ ସୋମ! ଆମ ପାଇଁ ପବିତ୍ରକ (ପବିତ୍ର) ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରା; ତାହାକୁ ପ୍ରବାହିତ କର—ଅତ୍ୟଧିକ ମଧୁର-ରସପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବାଧିକ ଶ୍ରୁତିପ୍ରିୟ—ଯେପରି ଦେବମାନେ ତାହା ଗ୍ରହଣ କରି ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦିଅନ୍ତୁ।
Mantra 22
एते सोमा असृक्षत गृणानाः श्रवसे महे । मदिन्तमस्य धारया ॥
ଏହି ସୋମଧାରାମାନେ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି; ସ୍ତୁତିରେ ଗୁଞ୍ଜିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ମହା ଶ୍ରବସ୍ (ଯଶ-ମହିମା) ଦିଗକୁ ଗତି କରନ୍ତି—ଆନନ୍ଦର ଅତ୍ୟନ୍ତ ମଦିର ଧାରା ଦ୍ୱାରା।
Mantra 23
अभि गव्यानि वीतये नृम्णा पुनानो अर्षसि । सनद्वाजः परि स्रव ॥
ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭୋଗ ପାଇଁ ପ୍ରକାଶକିରଣମାନଙ୍କ ଦିଗକୁ, ନରବଳରେ ପବିତ୍ର ହୋଇ ତୁମେ ଉଦ୍ଧତ ଭାବେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅ; ସନଦ୍ୱାଜ (ଚିରସ୍ଥାୟୀ ବଳ-ସମୃଦ୍ଧି) ଜିତି, ଆମ ଚାରିପାଖେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅ।
Mantra 24
उत नो गोमतीरिषो विश्वा अर्ष परिष्टुभः । गृणानो जमदग्निना ॥
ଏବଂ ଆମ ପାଖକୁ ଆଲୋକ-ସମୃଦ୍ଧ ସମସ୍ତ ପ୍ରେରଣା ଧାରାବାହି ଆସୁ; ପରିଷ୍ଟୁଭ (ପରିବେଷ୍ଟକ) ସ୍ତୁତିରେ ଆମକୁ ଚାରିଦିଗରୁ ଘେରି ରଖ, ଯେପରି ଜମଦଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସ୍ତୁତ ହୁଅ।
Mantra 25
पवस्व वाचो अग्रियः सोम चित्राभिरूतिभिः । अभि विश्वानि काव्या ॥
ହେ ସୋମ, ବାଚର ଅଗ୍ରଣୀ ରୂପେ ତୁମେ ନିଜକୁ ପବିତ୍ର କର; ଚିତ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ସହାୟ-ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ସହ ସମସ୍ତ କାବ୍ୟ-ରହସ୍ୟ ଉପରେ ପ୍ରେରଣା ଦେଇ ସେମାନଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କର।
Mantra 26
त्वं समुद्रिया अपोऽग्रियो वाच ईरयन् । पवस्व विश्वमेजय ॥
ତୁମେ ଅଗ୍ରଣୀ, ସମୁଦ୍ରିୟ ଜଳକୁ ଉଥଳାଇ ବାଚକୁ ଗତିରେ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ କର; ହେ ବିଶ୍ୱମେଜୟ, ତୁମେ ପବିତ୍ର ହୁଅ ଏବଂ ସମଗ୍ର ସତ୍ତାକୁ କମ୍ପାଇ ଜାଗ୍ରତ କର।
Mantra 27
तुभ्येमा भुवना कवे महिम्ने सोम तस्थिरे । तुभ्यमर्षन्ति सिन्धवः ॥
ହେ କବି ସୋମ! ଏହି ସମସ୍ତ ଭୁବନ ତୁମ ମହିମାରେ ତୁମ ପାଇଁ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇ ଦଢ଼ ହୋଇ ରହିଛି; ତୁମ ପାଇଁ ଶକ୍ତିର ସିନ୍ଧୁମାନେ (ନଦୀମାନେ) ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ ଆଗେ ବଢ଼ନ୍ତି।
Mantra 28
प्र ते दिवो न वृष्टयो धारा यन्त्यसश्चतः । अभि शुक्रामुपस्तिरम् ॥
ତୁମ ଧାରାମାନେ ଆଗକୁ ଧାଉଛନ୍ତି—ଦିବ୍ୟ ବୃଷ୍ଟି ପରି—ଅବିରତ; ଶୁକ୍ର ଉପସ୍ତର ଦିଗକୁ, ସେଇ ଦୀପ୍ତ ଆସନ ଦିଗକୁ।
Mantra 29
इन्द्रायेन्दुं पुनीतनोग्रं दक्षाय साधनम् । ईशानं वीतिराधसम् ॥
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ସୋମବିନ୍ଦୁକୁ ପବିତ୍ର କର—ଉଗ୍ର, ଦକ୍ଷ (ବିବେକଶକ୍ତି) ପାଇଁ ସାଧନ; ଈଶାନ, ବୀତି (ଯଥୋଚିତ ଭୋଗ) ଦାତା, ଏବଂ ରାଧସ (ସମୃଦ୍ଧି)ରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ।
Mantra 30
पवमान ऋतः कविः सोमः पवित्रमासदत् । दधत्स्तोत्रे सुवीर्यम् ॥
ପବମାନ, ଋତର କବି—ସୋମ—ପବିତ୍ରରେ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରେ; ଆମ ସ୍ତୋତ୍ରରେ ସୁବୀର୍ୟ, ଉତ୍ତମ ବୀର୍ୟ-ଶକ୍ତି, ସ୍ଥାପନ କରେ।
Frequently Asked Questions
Soma Pavamāna is Soma in the act of purification—flowing as bright drops through the strainer (pavitra) so the offering becomes fit for the gods and fruitful for the worshippers.
Because the hymn is closely tied to the Soma-pressing ritual: Soma is pressed, filtered through wool, and collected in bowls (camū) before being offered. The poetry follows these steps.
It asks for saubhaga (good fortune), vāja (strength and abundance), and suvīrya (noble heroic power), understood both as outer success and as inner clarity and inspired speech.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.