
Sukta 9.70
Soma Pavamāna (purified Soma as an inner power of truth and delight)
ଏହି ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତରେ ଶୁଦ୍ଧ ଇନ୍ଦୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯେତେବେଳେ ସେ ଚାପାଯାଏ, ଛାଣାଯାଏ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ; ସେ ଋତ (ବିଶ୍ୱ-ସତ୍ୟ-ନିୟମ) ଓ ଦେବମାନେ ଏବଂ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରୁଥିବା ସତ୍ୟ ଆନନ୍ଦର ମୂର୍ତ୍ତି। ସୋମଙ୍କ ଉଦ୍ଧ୍ୱଗତି ଓ ବିସ୍ତାରଶୀଳ ଶକ୍ତି ଚିତ୍ରିତ: “ସାତ” ପୋଷକ ଶକ୍ତି ତାଙ୍କୁ ଦୋହନ କରେ, ସେ ଦୀପ୍ତିମୟ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ପରିଧାନ କରେ, ଏବଂ ଶେଷରେ ଅଶ୍ୱ ପରି ବେଗରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଉଦରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଶକ୍ତି, ମାର୍ଗଦର୍ଶନ ଓ ନିନ୍ଦାରୁ ସୁରକ୍ଷା ଦାନ କରେ।
Mantra 1
त्रिरस्मै सप्त धेनवो दुदुह्रे सत्यामाशिरं पूर्व्ये व्योमनि । चत्वार्यन्या भुवनानि निर्णिजे चारूणि चक्रे यदृतैरवर्धत ॥
ତିନିଥର ସାତ ଧେନୁ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରାଚୀନ ଆକାଶର ବିଶାଳ ବ୍ୟୋମରେ ସତ୍ୟମୟ ଆଶୀର୍ବାଦ-ରୂପ ଆନନ୍ଦ ଦୋହିଲେ। ଏବଂ ସେ ଯେତେବେଳେ ଋତର ନିୟମଦ୍ୱାରା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ, ସେତେବେଳେ ନିଜ ଦୀପ୍ତ ବସ୍ତ୍ର ସମ ଚାରିଟି ଅନ୍ୟ ସୁନ୍ଦର ଭୁବନ ଗଢ଼ିଲେ।
Mantra 2
स भिक्षमाणो अमृतस्य चारुण उभे द्यावा काव्येना वि शश्रथे । तेजिष्ठा अपो मंहना परि व्यत यदी देवस्य श्रवसा सदो विदुः ॥
ସୁନ୍ଦର ଅମୃତତ୍ୱକୁ ଖୋଜୁଥିବା ସେ କାବ୍ୟଦୃଷ୍ଟିରେ ଉଭୟ ଦ୍ୟାବାକୁ ବ୍ୟାପି ବିସ୍ତାରିତ ହୁଏ। ଦ୍ରୁତ ଉଦାରତାର ତେଜରେ ସେ ସର୍ବାଧିକ ଦୀପ୍ତ ଅପଃ (ଜଳ)କୁ ଚାରିଦିଗରେ ଆବୃତ କରେ, ଯେତେବେଳେ ଦେବଙ୍କ ଶ୍ରବସ୍ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ସଦଃ—ସେଇ ପ୍ରକାଶମୟ ଆସନ—କୁ ଜାଣନ୍ତି।
Mantra 3
ते अस्य सन्तु केतवोऽमृत्यवोऽदाभ्यासो जनुषी उभे अनु । येभिर्नृम्णा च देव्या च पुनत आदिद्राजानं मनना अगृभ्णत ॥
ତାଙ୍କର କେତବମାନେ ଅମୃତ୍ୟବ—ମୃତ୍ୟୁରହିତ—ଏବଂ ଅଦାଭ୍ୟ—ଅଜେୟ—ହେଉନ୍ତୁ, ଉଭୟ ଜନ୍ମକୁ ଅନୁସରି। ଯେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା—ମାନବ ନୃମ୍ଣ ଓ ଦେବୀୟ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା—ସେ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି, ସେହି ମନନ (ଚିନ୍ତା)ମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ରାଜା ସୋମକୁ ଧରିନେଇଥାନ୍ତି।
Mantra 4
स मृज्यमानो दशभिः सुकर्मभिः प्र मध्यमासु मातृषु प्रमे सचा । व्रतानि पानो अमृतस्य चारुण उभे नृचक्षा अनु पश्यते विशौ ॥
ସେ ଦଶ ସୁକର୍ମଦ୍ୱାରା ମୃଜ୍ୟମାନ (ଶୁଦ୍ଧ) ହୋଇ, ମଧ୍ୟମ ମାତୃମାନଙ୍କ ସହ, ଅଗ୍ର ମାପରେ ଆଗକୁ ଗତି କରେ। ଅମୃତର ଚାରୁ ରସ ପାନ କରି, ନୃଚକ୍ଷା (ମନୁଷ୍ୟ-ଦୃଷ୍ଟି) ଧାରି, ସେ ଉଭୟ ପ୍ରଜା—ଉଭୟ ଲୋକଧାମ—କୁ ଅନୁପଶ୍ୟତେ କରେ।
Mantra 5
स मर्मृजान इन्द्रियाय धायस ओभे अन्ता रोदसी हर्षते हितः । वृषा शुष्मेण बाधते वि दुर्मतीरादेदिशानः शर्यहेव शुरुधः ॥
ଇନ୍ଦ୍ରିୟଶକ୍ତି ପାଇଁ ସ୍ୱୟଂକୁ ମୃଜିତ କରି, ସେ ଦୁଇ ରୋଦସୀର ଅନ୍ତଦ୍ୱୟ ମଧ୍ୟରେ ହିତ ହୋଇ ହର୍ଷିତ ହୁଏ। ଶୁଷ୍ମବଳରେ ବୃଷଭ ସମ, ସେ ଦୁର୍ମତିମାନଙ୍କୁ ଛିଟାଇ ଦୂରେ ହାଙ୍କିଦିଏ; ଅବରୋଧକମାନଙ୍କ ଉପରେ ଶିକାରୀ ପରି ଧାଉଁଥାଏ, ଶୂର ଧାବକ ହୋଇ।
Mantra 6
स मातरा न ददृशान उस्रियो नानददेति मरुतामिव स्वनः । जानन्नृतं प्रथमं यत्स्वर्णरं प्रशस्तये कमवृणीत सुक्रतुः ॥
ସେ ମାତୃମାନଙ୍କୁ ଡାକୁଥିବା ପରି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଗାଈମାନଙ୍କ ଭଳି ରମ୍ଭାଏ; ମରୁତମାନଙ୍କ ସ୍ୱନ ପରି ତାହାର ନାଦ ଉଠେ। ପ୍ରଥମ ଋତକୁ—ସ୍ୱର୍ଣର, ସ୍ୱର୍ଗ-ବାହକ ତେଜକୁ—ଜାଣି, ସୁକ୍ରତୁ ତାହାକୁ ନିଜ ପ୍ରଶସ୍ତି ପାଇଁ ବରଣ କରେ।
Mantra 7
रुवति भीमो वृषभस्तविष्यया शृङ्गे शिशानो हरिणी विचक्षणः । आ योनिं सोमः सुकृतं नि षीदति गव्ययी त्वग्भवति निर्णिगव्ययी ॥
ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା, ଭୀମ, ବୃଷଭ ନିଜ ଶୃଙ୍ଗକୁ ଶକ୍ତିରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କରେ—ବିଶାଳଦୃଷ୍ଟି ହରିବର୍ଣ୍ଣ (ସୋମ)। ସୋମ ସୁକୃତ, ସୁସଂସ୍କୃତ ଯୋନିରେ ଆସି ନିବେଶିତ ହୁଏ; ଗୋଜନ୍ୟ ତ୍ୱକ୍ ତାହାର ଦୀପ୍ତିମାନ ବସ୍ତ୍ର ହୁଏ, ଗୋଜନ୍ୟ ହିଁ ତାହାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓଢ଼ଣୀ।
Mantra 8
शुचिः पुनानस्तन्वमरेपसमव्ये हरिर्न्यधाविष्ट सानवि । जुष्टो मित्राय वरुणाय वायवे त्रिधातु मधु क्रियते सुकर्मभिः ॥
ଶୁଚି, ପୁନାନ ସେ ନିଜ ତନୁକୁ ଅରେପସ—ନିର୍ମଳ, ଦୋଷରହିତ—କରେ; ହରିବର୍ଣ୍ଣ ସୋମ ଉଲ୍ଲର ସାନବି (ଛାଣଣର କାନ୍ଥ) ଉପରେ ନିବେଶିତ ହୁଏ। ମିତ୍ର, ବରୁଣ, ବାୟୁଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ହୋଇ, ସୁକର୍ମଦ୍ୱାରା ତ୍ରିଧାତୁ ମଧୁ ଗଢ଼ାଯାଏ।
Mantra 9
पवस्व सोम देववीतये वृषेन्द्रस्य हार्दि सोमधानमा विश । पुरा नो बाधाद्दुरिताति पारय क्षेत्रविद्धि दिश आहा विपृच्छते ॥
ପବସ୍ୱ, ସୋମ, ଦେବବୀତୟେ—ଦେବମାନଙ୍କ ଆସ୍ୱାଦ ପାଇଁ—ପ୍ରବାହିତ ହୁଅ; ବୃଷେନ୍ଦ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ହୃଦୟସ୍ଥ ସୋମଧାନରେ ପ୍ରବେଶ କର। ଆଘାତ ପୂର୍ବରୁ ଆମକୁ ଦୁଃଖ ଓ ଦୁରିତରୁ ପାର କରା; କ୍ଷେତ୍ରବିଦ ହୋଇ, ପଚାରୁଥିବା ଜନକୁ ଦିଗମାନ ଘୋଷଣା କର।
Mantra 10
हितो न सप्तिरभि वाजमर्षेन्द्रस्येन्दो जठरमा पवस्व । नावा न सिन्धुमति पर्षि विद्वाञ्छूरो न युध्यन्नव नो निदः स्पः ॥
ହିତ ହୋଇଥିବା ଅଶ୍ୱ ପରି ବଳର ସମୃଦ୍ଧି ଦିଗକୁ ଧାଉ; ହେ ଇନ୍ଦୁ (ସୋମ), ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଜଠରରେ ପବିତ୍ର ହୋଇ ପ୍ରବାହିତ ହେ। ନାଉ ପରି ନଦୀକୁ ପାର କରା—ପଥ ଜାଣି ପାର କରା; ଯୁଦ୍ଧରତ ବୀର ପରି ଆମଠାରୁ ଶତ୍ରୁଜନିତ ନିନ୍ଦା-ଆକ୍ଷେପକୁ ଦୂରେ ହଂକାଇ ଦେ।
The deity is Soma Pavamāna (Indu)—Soma as the purified sacred draught flowing through the filter, offered especially to Indra for strength.
It teaches that purification brings ‘true delight’ aligned with Ṛta (truth-law): Soma becomes radiant, strengthens Indra, widens the worlds, and grants protection and right passage through obstacles.
It is chanted during the Soma-pressing and straining stage, when the expressed juice is purified through the filter and then offered as clarified Soma in the Soma sacrifice.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.