Sukta 107

Mantra 1

परीतो षिञ्चता सुतं सोमो य उत्तमं हविः । दधन्वाँ यो नर्यो अप्स्वन्तरा सुषाव सोममद्रिभिः ॥

ଚାରିଦିଗରେ ସୁତ (ଚିପି ନିଷ୍କାସିତ) ସୋମକୁ ସିଞ୍ଚନ କର—ସେଇ ସର୍ବୋତ୍ତମ ହବିଃ। ଯେ ନର୍ୟ (ପୁରୁଷବଳ)କୁ ଧାରଣ କରେ, ଯେ ଜଳମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଅନ୍ତରେ ଅଦ୍ରି (ପଥର)ଦ୍ୱାରା ସୁଷାବ—ଭଲଭାବେ ପିଷି—ନିଷ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି; ସେ ସୋମ ଆମ କର୍ମବୃତ୍ତ (କାର୍ଯ୍ୟର ପରିଧି)ରେ ସ୍ଥାପିତ ହେଉ।

Mantra 2

नूनं पुनानोऽविभिः परि स्रवादब्धः सुरभिन्तरः । सुते चित्त्वाप्सु मदामो अन्धसा श्रीणन्तो गोभिरुत्तरम् ॥

ଏବେ ତୁମେ ପୁନାନ—ଶୁଦ୍ଧ ହେଉଥିବା—ଅବି (ଭେଡ଼ାର ଉନ)ର ଛାଣଣି ମାଧ୍ୟମରେ ଚାରିଦିଗରେ ବହ; ଅଦବ୍ଧ—ଅଜେୟ—ଏବଂ ଅଧିକ ସୁରଭିମୟ। ସୁତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଜଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମ ଅନ୍ଧସ (ମଦ-ରସ)ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅୁ; ଗୋ (କିରଣ/ପ୍ରକାଶ)ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଉତ୍ତର—ଉଚ୍ଚ ସ୍ତରକୁ—ଶ୍ରୀଣନ୍ତଃ, ଦୃଢ଼ କରୁ।

Mantra 3

परि सुवानश्चक्षसे देवमादनः क्रतुरिन्दुर्विचक्षणः ॥

ଚାରିଦିଗରେ ବହୁଥିବା ତୁମେ ଦୃଶ୍ୟ ହୁଅ—ହେ ଦେବମାନଙ୍କର ଆନନ୍ଦ; ବିଚକ୍ଷଣ ଇନ୍ଦୁ, ପ୍ରକାଶମୟ ବିନ୍ଦୁ, କ୍ରତୁ—କର୍ମଶକ୍ତି—ରୂପେ, ବିଶାଳ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖୁଥିବା।

Mantra 4

पुनानः सोम धारयापो वसानो अर्षसि । आ रत्नधा योनिमृतस्य सीदस्युत्सो देव हिरण्ययः ॥

ପୁନୀତ ହେଉଥିବା, ହେ ସୋମ, ତୁମେ ଧାରାରେ ବହୁଛ; ଜଳମାନଙ୍କରେ ଆବୃତ (ବସ୍ତ୍ରିତ) ହୋଇ। ହେ ରତ୍ନଧାରକ, ତୁମେ ଋତର ଯୋନିରେ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କର—ହେ ଦେବ, ତୁମେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଉତ୍ସ (ସ୍ରୋତ) ଅଟ।

Mantra 5

दुहान ऊधर्दिव्यं मधु प्रियं प्रत्नं सधस्थमासदत् । आपृच्छ्यं धरुणं वाज्यर्षति नृभिर्धूतो विचक्षणः ॥

ଦିବ୍ୟ ଊଧରକୁ ଦୋହନ କରୁଥିବା—ପ୍ରିୟ ମଧୁ—ସେ ପ୍ରାଚୀନ ସଧସ୍ଥ (ସଙ୍ଗମ-ସ୍ଥାନ)କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା। ଦୃଢ ଆଧାରକୁ ଖୋଜି, ବାଜ୍ୟ (ପ୍ରେରକ ବଳ) ବହେ; ନରଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ବିବେକରେ ବିଶାଳଦୃଷ୍ଟି (ବିଚକ୍ଷଣ) ହୁଏ।

Mantra 6

पुनानः सोम जागृविरव्यो वारे परि प्रियः । त्वं विप्रो अभवोऽङ्गिरस्तमो मध्वा यज्ञं मिमिक्ष नः ॥

ପୁନୀତ ହେଉଥିବା, ହେ ସୋମ, ଜାଗୃତ ଓ ପ୍ରିୟ ହୋଇ, ତୁମେ ଉନର ଛାଣଣ (ବାରେ) ମଧ୍ୟରେ ଚାରିଦିଗେ ଗତି କର। ତୁମେ ବିପ୍ର (ଋଷି) ହେଲ—ଅଙ୍ଗିରସ-ସଦୃଶମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ; ତୁମ ମଧୁରତାରେ ଆମ ଯଜ୍ଞକୁ ମିଶାଇ ସମୃଦ୍ଧ କର।

Mantra 7

सोमो मीढ्वान्पवते गातुवित्तम ऋषिर्विप्रो विचक्षणः । त्वं कविरभवो देववीतम आ सूर्यं रोहयो दिवि ॥

ଦାନରେ ସମୃଦ୍ଧ ସୋମ ପବିତ୍ର ହୋଇ ବହେ—ପଥର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଖୋଜି—ଋଷି, ବିପ୍ର, ବିଶାଳଦର୍ଶୀ। ତୁମେ କବି ହୋଇଛ, ଦେବମାନଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ; ତୁମେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦ୍ୟୌରେ ଆରୋହଣ କରାଉଛ।

Mantra 8

सोम उ षुवाणः सोतृभिरधि ष्णुभिरवीनाम् । अश्वयेव हरिता याति धारया मन्द्रया याति धारया ॥

ସୋମ ନିଶ୍ଚୟ, ସୋତୃମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ହୋଇ, ଅବୀନାମ୍ (ମେଷର ଉନ) ର ରୋମ-ରିଜ୍‌ ଉପରେ ବହେ। ଅଶ୍ୱ ପରି ହରିତ-ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସେ ଧାରାରେ ଯାଏ; ମନ୍ଦ (ଆନନ୍ଦମୟ) ଧାରାରେ ଯାଏ।

Mantra 9

अनूपे गोमान्गोभिरक्षाः सोमो दुग्धाभिरक्षाः । समुद्रं न संवरणान्यग्मन्मन्दी मदाय तोशते ॥

ଅନୂପେ (ଜଳବିହୀନ ବିସ୍ତାରରେ) ଗୋମାନ୍—କିରଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ—ସୋମ ବହିଲା; ଦୁଗ୍ଧ-ମିଶ୍ରଣ ସହିତ ମଧ୍ୟ ବହିଲା। ସମୁଦ୍ର ପାଖକୁ ଆବରଣ ଖୋଲିଯିବା ପରି, ଅବରୋଧମାନେ ଗଲେ; ଆନନ୍ଦଦାୟକ ସେ ମଦ (ଉଲ୍ଲାସ) ପାଇଁ ତୃପ୍ତ ହୁଏ।

Mantra 10

आ सोम सुवानो अद्रिभिस्तिरो वाराण्यव्यया । जनो न पुरि चम्वोर्विशद्धरिः सदो वनेषु दधिषे ॥

ହେ ସୋମ, ଅଦ୍ରି (ପଥର) ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ହୋଇ ଆସ; ଉନର ଦ୍ୱାରଗୁଡ଼ିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଯାଅ। ଯେପରି ଲୋକେ ଦୁର୍ଗରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ସେପରି ଦୀପ୍ତ ହରିବର୍ଣ୍ଣ (ହରି) ପାତ୍ରର କଟୋରାମାନଙ୍କୁ ପ୍ରବେଶ କରେ; ଏବଂ ତୁମେ ବନର କାଷ୍ଠ-କୁଣ୍ଡମାନେ ନିଜ ଆସନ ସ୍ଥାପନ କର।

Mantra 11

स मामृजे तिरो अण्वानि मेष्यो मीळ्हे सप्तिर्न वाजयुः । अनुमाद्यः पवमानो मनीषिभिः सोमो विप्रेभिॠक्वभिः ॥

ସେ ନିଜକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରେ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ତନ୍ତୁମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି—ମେଷ ପରି; ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଆତୁର ଅଶ୍ୱ ପରି। ଆନନ୍ଦୋନ୍ମାଦକୁ ଅନୁସରି, ପବମାନ ସୋମ ମନୀଷୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ପ୍ରେରିତ ଗାୟକ-ଋଷିମାନଙ୍କ (ବିପ୍ର, ଋକ୍ୱ) ଦ୍ୱାରା ଆଗକୁ ପ୍ରଚୋଦିତ ହୁଏ।

Mantra 12

प्र सोम देववीतये सिन्धुर्न पिप्ये अर्णसा । अंशोः पयसा मदिरो न जागृविरच्छा कोशं मधुश्चुतम् ॥

ହେ ସୋମ, ଦେବମାନଙ୍କ ଆନନ୍ଦମୟ ସ୍ୱାଗତ ପାଇଁ ଆଗେ ବଢ଼; ବହୁଥିବା ପ୍ରବାହ ସହ ନଦୀ ପରି ଫୁଲିଉଠ। ତୁମ ଅଂଶର ପୟସା-ସଦୃଶ ମଦିର ରସରେ ଜାଗ୍ରତ ହୋଇ ଆମକୁ ଜଗାଅ; ମଧୁ-ଚୁତ କୋଶ (ପାତ୍ର) ଦିଗକୁ ସିଧା ବହ।

Mantra 13

आ हर्यतो अर्जुने अत्के अव्यत प्रियः सूनुर्न मर्ज्यः । तमीं हिन्वन्त्यपसो यथा रथं नदीष्वा गभस्त्योः ॥

ଦୀପ୍ତ ହରିତ-ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଛାଣଣୀ (ଅତ୍କ) ଉପରେ ପ୍ରିୟ ସୋମ—ପୁତ୍ର ସମ—ବୁଣାଯାଇ ପ୍ରକଟ ହେଲେ; ସେ ମର୍ଜ୍ୟ, ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ସଜ୍ଜ ହେବାଯୋଗ୍ୟ। କ୍ରିୟାଶକ୍ତିମାନେ (ଅପସଃ) ତାଙ୍କୁ ରଥକୁ ହାଙ୍କିବା ପରି ଆଗେଇ ନେଇଯାନ୍ତି; ନଦୀମାନଙ୍କ ପ୍ରବାହପଥରେ ଚାଲାଇ, ଗ୍ରହଣକାରୀ ଦୁଇ ହସ୍ତ—ଗଭସ୍ତ୍ୟୋ—ମଧ୍ୟରେ ପହଞ୍ଚାନ୍ତି।

Mantra 14

अभि सोमास आयवः पवन्ते मद्यं मदम् । समुद्रस्याधि विष्टपि मनीषिणो मत्सरासः स्वर्विदः ॥

ଗତିରେ ଉତ୍ସୁକ ସୋମଧାରାମାନେ ନିଜେ ନିଜକୁ ପବିତ୍ର କରି କରି ମଧ୍ୟ—ମଦ, ପରମ ଆନନ୍ଦ—ରୂପେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି। ସମୁଦ୍ରର ବିଶାଳ ଆସନ ଉପରେ ସେମାନେ ଅବସ୍ଥିତ ହୁଅନ୍ତି—ମନୀଷୀ, ମତ୍ସରାସଃ (ଉଲ୍ଲାସବାହକ), ସ୍ୱର୍ବିଦଃ—ସ୍ୱର/ସୂର୍ୟଲୋକର ଖୋଜି।

Mantra 15

तरत्समुद्रं पवमान ऊर्मिणा राजा देव ऋतं बृहत् । अर्षन्मित्रस्य वरुणस्य धर्मणा प्र हिन्वान ऋतं बृहत् ॥

ପବମାନ ଦେବରାଜା ନିଜ ଊର୍ମି (ତରଙ୍ଗ) ସହିତ ସମୁଦ୍ରକୁ ତରିଯାନ୍ତି; ସେ ଋତଂ ବୃହତ୍—ବିଶାଳ ସତ୍ୟ—ରେ ଗତି କରନ୍ତି। ମିତ୍ର-ବରୁଣଙ୍କ ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ବହି, ସେ ଆଗକୁ ପ୍ରେରିତ ହୁଅନ୍ତି—ଋତଂ ବୃହତ୍, ବିଶାଳ ସତ୍ୟକୁ ଦୃଢ଼ କରି ଆଗେଇ ଯାନ୍ତି।

Mantra 16

नृभिर्येमानो हर्यतो विचक्षणो राजा देवः समुद्रियः ॥

ନରଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମାପିତ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ, ଗତିରେ ଦୀପ୍ତ, ବିବେକୀ ଦିବ୍ୟ ରାଜା ସମୁଦ୍ରସଦୃଶ—ସତ୍ତା ଓ ଦୃଷ୍ଟିରେ ବିଶାଳ—ହୋଇଯାଏ।

Mantra 17

इन्द्राय पवते मदः सोमो मरुत्वते सुतः । सहस्रधारो अत्यव्यमर्षति तमी मृजन्त्यायवः ॥

ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ମଦ (ଆନନ୍ଦୋନ୍ମାଦ) ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ—ମରୁତ୍ୱନ୍ତ ପାଇଁ ସୁତ (ପିଷିତ) ସୋମ। ସହସ୍ରଧାର ହୋଇ ସେ ଅବ୍ୟ (ଉନର ଛାଣି)କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଧାଉଛି; ଏବଂ ଉତ୍ସୁକ ଆୟବଃ (ଶକ୍ତିମାନ) ତାକୁ ମୃଜନ୍ତୀ—ଶୁଦ୍ଧ କରି—ଦୀପ୍ତ କରନ୍ତି।

Mantra 18

पुनानश्चमू जनयन्मतिं कविः सोमो देवेषु रण्यति । अपो वसानः परि गोभिरुत्तरः सीदन्वनेष्वव्यत ॥

ପୁନାନ (ଶୁଦ୍ଧ ହେଉଥିବା) କବି ସୋମ ଚମୂ (ସେନା/ଅନ୍ତର୍ରଚନା)କୁ ଜନାଏ ଏବଂ ମତି (ପ୍ରେରିତ ଚିନ୍ତା) ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ; ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ରମେ। ଅପଃ (ଜଳ) ଧାରଣ କରି, ଗୋଭିଃ (ପ୍ରକାଶ-କିରଣର ‘ଗୋ’ମାନେ) ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ ହୋଇ, ସେ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଉଠେ; ବନେଷୁ (କାଠର କୁଣ୍ଡମାନେ) ମଧ୍ୟରେ ଆସୀନ ହୋଇ, ଅବ୍ୟତ—ଛାଣାଯାଏ।

Mantra 19

तवाहं सोम रारण सख्य इन्दो दिवेदिवे । पुरूणि बभ्रो नि चरन्ति मामव परिधीँरति ताँ इहि ॥

ହେ ସୋମ, ତୁମ ସଖ୍ୟରେ ମୁଁ ଦିନେଦିନେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଛି, ହେ ଇନ୍ଦୁ। ଅନେକ ଧୂସର ପରିଧି ମୋ ତଳେ ଚଳିତ ହୁଅନ୍ତି; ଆସ—ସେଇ ଘେରା ଦେଇଥିବା ସୀମାମାନଙ୍କ ପାରକୁ ମୋତେ ନେଇଯାଅ।

Mantra 20

उताहं नक्तमुत सोम ते दिवा सख्याय बभ्र ऊधनि । घृणा तपन्तमति सूर्यं परः शकुना इव पप्तिम ॥

ଏବଂ ମୁଁ, ରାତିରେ ମଧ୍ୟ ଦିନରେ ମଧ୍ୟ, ହେ ସୋମ, ତୁମ ସଖ୍ୟ ପାଇଁ ଧୂସର ଆଧାରରେ ନିଜ ସ୍ଥାନ ନେଉଛି; ତଥାପି ତାପରେ ଜ୍ୱଳୁଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରି, ପରେ, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଦୂର ଉଡାଣ ପରି, ମୁଁ ଉଡିଯିବାକୁ ଚାହେଁ।

Mantra 21

मृज्यमानः सुहस्त्य समुद्रे वाचमिन्वसि । रयिं पिशङ्गं बहुलं पुरुस्पृहं पवमानाभ्यर्षसि ॥

ହେ ସୁହସ୍ତ୍ୟ, ତୁମେ ଶୋଧିତ ହେଉଥିବାବେଳେ ସମୁଦ୍ର-ବିସ୍ତୃତରେ ବାଚ୍ (ବାଣୀ)କୁ ତୁମେ ଗତି ଦେଉଛ। ହେ ପବମାନ, ତୁମେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛ—ପିଶଙ୍ଗ (ତାମ୍ର-ସୁବର୍ଣ୍ଣ) ତେଜର ରୟି, ପ୍ରଚୁର, ବହୁବିଧ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସ୍ପୃହଣୀୟ ଧନ ନେଇ।

Mantra 22

मृजानो वारे पवमानो अव्यये वृषाव चक्रदो वने । देवानां सोम पवमान निष्कृतं गोभिरञ्जानो अर्षसि ॥

ହେ ସୋମ, ଜଳମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ନିଜକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରୁଥିବାବେଳେ, ଅବ୍ୟୟ (ଅବିନାଶୀ) ଉଲ୍ଲର ଛାଣଣି ମାଧ୍ୟମରେ ପବମାନ ହୋଇ ବହୁଥାଅ; ବଳବାନ ବୃଷଭ ସମ, ଦବାଣ-ବନ (ବନେ) ମଧ୍ୟରେ ତୁମ ଦୀପ୍ତ ଗତିକୁ ପ୍ରକାଶ କରୁଥାଅ। ହେ ସୋମ ପବମାନ, ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିଷ୍କୃତ—ସଜ୍ଜିତ—ତୁମେ କିରଣମାନେ (ଗୋଭିଃ) ଦ୍ୱାରା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଅଭିଷିକ୍ତ ହୋଇ ଧାରାରୂପେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅ।

Mantra 23

पवस्व वाजसातयेऽभि विश्वानि काव्या । त्वं समुद्रं प्रथमो वि धारयो देवेभ्यः सोम मत्सरः ॥

ବାଜସାତୟେ—ବଳ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଜିତିବା ପାଇଁ—ତୁମେ ପବସ୍ୱ; ସମସ୍ତ କାବ୍ୟପ୍ରେରିତ କାବ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଆବୃତ କର। ହେ ସୋମ, ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସମୁଦ୍ରକୁ—ଚେତନାର ବିଶାଳ ପ୍ରବାହକୁ—ପ୍ରଥମେ ତୁମେ ହିଁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ପ୍ରବାହିତ କରିବାକୁ ସ୍ଥାପନ କଲ; ହେ ମତ୍ସର, ରସାନନ୍ଦର ଉଲ୍ଲାସମୟ ଦାତା।

Mantra 24

स तू पवस्व परि पार्थिवं रजो दिव्या च सोम धर्मभिः । त्वां विप्रासो मतिभिर्विचक्षण शुभ्रं हिन्वन्ति धीतिभिः ॥

ଏହେତୁ, ହେ ସୋମ, ତୁମେ ପାର୍ଥିବ ରଜକୁ ଓ ଦିବ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ—ଧର୍ମଭିଃ, ଯଥାର୍ଥ କାର୍ଯ୍ୟର ନିୟମମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା—ଚାରିପଟେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅ। ହେ ବିଚକ୍ଷଣ, ବିପ୍ରମାନେ ତାଙ୍କର ମତି ଓ ଧୀତି ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ପ୍ରେରିତ କରନ୍ତି—ଶୁଭ୍ର, ପବିତ୍ର ଓ ଦୀପ୍ତ ରୂପେ।

Mantra 25

पवमाना असृक्षत पवित्रमति धारया । मरुत्वन्तो मत्सरा इन्द्रिया हया मेधामभि प्रयांसि च ॥

ପବମାନ ଧାରାମାନେ ପବିତ୍ରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ନିଜ ଧାରାରେ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ପ୍ରବାହିତ ହେଲେ। ମରୁତ୍ୱନ୍ତ ବଳରେ ସେମାନେ ଉଲ୍ଲାସମୟ; ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ-ଶକ୍ତି, ଶୀଘ୍ର ଅଶ୍ୱ ସମ, ମେଧା ଦିଗକୁ ଏବଂ ପ୍ରୟାଂସି—ଅଗ୍ରଗାମୀ ଗତିମାନଙ୍କ ଦିଗକୁ—ଅଭିମୁଖ ଧାଉଛନ୍ତି।

Mantra 26

अपो वसानः परि कोशमर्षतीन्दुर्हियानः सोतृभिः । जनयञ्ज्योतिर्मन्दना अवीवशद्गाः कृण्वानो न निर्णिजम् ॥

ଅପୋର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ସୋତୃଭିଃ ପ୍ରେରିତ ଇନ୍ଦୁ ପାତ୍ରର ଚାରିପାଖେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ। ଜ୍ୟୋତି ଜନ୍ମାଇ, ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ସେ ଗାଃ—କିରଣମାନଙ୍କୁ—ଦୀପ୍ତ କରେ; ଯେପରି କେହି ଦୀପ୍ତ ନିର୍ଣିଜ—ପ୍ରକାଶମୟ ବସ୍ତ୍ର—ରଚେ।