Sukta 10
Sukta 9.10
Soma Pavamāna
ଏହି ସୋମ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ପିଷ୍ଟ, ଛାଣାଯାଇ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ସୋମ-ଧାରାର ସ୍ୱୟଂ-ପ୍ରେରିତ ବେଗମୟ ପ୍ରବାହକୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯାହା ରାୟୀ (ପ୍ରଚୁରତା, ଧନ, ସତ୍ତାର ପୂର୍ଣ୍ଣତା) ଦିଗକୁ ଗତିଶୀଳ ହୁଏ। ସୋମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେବା ସହିତ, ତାଙ୍କର ପ୍ରବାହକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ-କିରଣ (ବିବସ୍ୱତ), ଉଷାର ଆଶୀର୍ବାଦ (ଉଷସ, ଭଗ) ଏବଂ ଋଷିଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦୃଶ୍ୟ ଗୁପ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଆସନ ସହ ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି—ଯାହା ସୂଚାଏ ଯେ ଯଜ୍ଞୀୟ ଶୁଦ୍ଧିକରଣ ଚେତନାର ଉତ୍ତରୋତ୍ତର ଉଦ୍ଧାରକୁ ପ୍ରତିବିମ୍ବିତ କରେ।
Mantras
Mantra 1
प्र स्वानासो रथा इवार्वन्तो न श्रवस्यवः । सोमासो राये अक्रमुः ॥
ସେମାନେ ଆଗକୁ ଗତି କରନ୍ତି—ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରେରିତ—ରଥମାନଙ୍କ ପରି, ଶ୍ରବସ୍ ପାଇଁ ଆତୁର ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କ ପରି; ସୋମ-ଶକ୍ତିମାନେ ରାୟୀ (ସମୃଦ୍ଧି/ଅସ୍ତିତ୍ୱର ପୂର୍ଣ୍ଣତା) ଦିଗକୁ ପଦକ୍ଷେପ କରନ୍ତି।
Mantra 2
हिन्वानासो रथा इव दधन्विरे गभस्त्योः । भरासः कारिणामिव ॥
ରଥମାନଙ୍କ ପରି ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ସେମାନେ (ଦିବ୍ୟ ଗ୍ରହଣର) ଦୁଇ ହସ୍ତରେ ନିଜକୁ ପ୍ରସାରିତ କରନ୍ତି; ସେମାନେ ଭାରବାହକ—କାରିଗରମାନଙ୍କ ପରି, ଆନନ୍ଦ-ରସର ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଗଢ଼ି ରୂପରେ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
Mantra 3
राजानो न प्रशस्तिभिः सोमासो गोभिरञ्जते । यज्ञो न सप्त धातृभिः ॥
ରାଜାମାନେ ଯେପରି ଅଭିଷେକ-ସ୍ତୁତି ସହିତ, ସୋମଧାରାମାନେ ଗୋ-କିରଣ (ପ୍ରକାଶ-ରଶ୍ମି) ଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ଅଞ୍ଜିତ କରନ୍ତି; ସାତ ଧାତୃ ଦ୍ୱାରା ଗଢ଼ା ଯଜ୍ଞ ପରି, ସେମାନେ ଋତ-କର୍ମରେ କ୍ରମବଦ୍ଧ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
Mantra 4
परि सुवानास इन्दवो मदाय बर्हणा गिरा । सुता अर्षन्ति धारया ॥
ଚାରିଦିଗରେ, ପିଷିତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଇନ୍ଦୁମାନେ ଗିରା (ବାଣୀ) ଦ୍ୱାରା ଫୁଲି, ମଦ (ଉଲ୍ଲାସ) ପାଇଁ ନିଜ ଧାରାରେ ବହନ୍ତି; ସୁତ ହୋଇ, ସେମାନେ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ପ୍ରବାହରୂପେ ଧାଉଥାନ୍ତି।
Mantra 5
आपानासो विवस्वतो जनन्त उषसो भगम् । सूरा अण्वं वि तन्वते ॥
ବିବସ୍ୱତଙ୍କ ତେଜକୁ ପାନ କରି ସେମାନେ ଉଷାର ଭାଗ୍ୟ-ଭାଗ (ଭଗ) ଜନ୍ମାନ୍ତି; ପ୍ରକାଶମୟ ସୂରମାନେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ତନ୍ତୁକୁ ବିସ୍ତାର କରନ୍ତି—ଅସ୍ତିତ୍ୱରେ ଆଲୋକର ସୂକ୍ଷ୍ମ ପଥ ପସାରନ୍ତି।
Mantra 6
अप द्वारा मतीनां प्रत्ना ऋण्वन्ति कारवः । वृष्णो हरस आयवः ॥
ମତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରକୁ ପ୍ରାଚୀନ କାରବଃ (ବାକ୍-ନିର୍ମାତା) ଖୋଲନ୍ତି; ବୃଷ୍ଣଙ୍କ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ହରସ ଦିଗକୁ ଆୟବଃ—ଅନ୍ୱେଷକମାନେ—ଆଗେଇ ଧାଉଛନ୍ତି।
Mantra 7
समीचीनास आसते होतारः सप्तजामयः । पदमेकस्य पिप्रतः ॥
ସମୀଚୀନ ଭାବେ ସମନ୍ୱିତ ହୋଇ ସପ୍ତଜାମୟ ହୋତାରମାନେ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି; ଏକଙ୍କ ପଦକୁ ସେମାନେ ପୂରଣ କରି ଦୃଢ଼ କରନ୍ତି—ଦିବ୍ୟର ଏକମାତ୍ର ଆଧାର।
Mantra 8
नाभा नाभिं न आ ददे चक्षुश्चित्सूर्ये सचा । कवेरपत्यमा दुहे ॥
ସେ ଆମକୁ ନାଭି—ସତ୍ତାର ମଧ୍ୟ-ଗଠି—ଦାନ କରେ; ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହ ସହଚର ହୋଇ ଦୃଷ୍ଟିର ଚକ୍ଷୁ ମଧ୍ୟ ଦିଏ। କବିଙ୍କ ଅପତ୍ୟକୁ ସେ ଆମ ପାଇଁ ଦୋହେ—ପ୍ରେରିତ ଜ୍ଞାନର ଜନ୍ମ।
Mantra 9
अभि प्रिया दिवस्पदमध्वर्युभिर्गुहा हितम् । सूरः पश्यति चक्षसा ॥
ଦିବସର ପ୍ରିୟ ପଦ ଦିଗକୁ—ଗୁହାରେ ନିହିତ—ଅଧ୍ୱର୍ୟୁମାନେ ତାହାକୁ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି। ତେଜସ୍ବୀ ସୂର (ଦ୍ରଷ୍ଟା) ଚକ୍ଷୁଦ୍ୱାରା ତାହାକୁ ଦେଖେ।
Frequently Asked Questions
The hymn praises Soma in his purified, flowing form—Soma Pavamāna—especially as he is pressed and strained in the Soma sacrifice.
As Soma is purified, he moves swiftly like a racing chariot and brings prosperity and clarity; the hymn says this purified flow also leads to a higher, hidden ‘heavenly’ goal that can be inwardly seen.
Because purified Soma is described as becoming bright and radiant; the Dawn’s blessing and solar light symbolize the awakening of vision and the spreading of a subtle path of illumination in life and ritual.
Ask anything about Sukta 10 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.