Samba Purana in Oriya

ସାମ୍ବ ପୁରାଣର ପ୍ରଥମ ଅଧ୍ୟାୟରେ, ସୂତ ରଘୁବଂଶର ରାଜା ବୃହଦ୍ବଳ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଗୁରୁ ଋଷି ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ସଂଳାପ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। ରାଜା ପରମ ବ୍ରହ୍ମଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ଏବଂ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରଦାନକାରୀ ଦେବତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ପଚାରନ୍ତି। ବଶିଷ୍ଠ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପରମ ଦେବତା ଭାବରେ ଘୋଷଣା କରନ୍ତି, ଯିଏ ବ୍ରହ୍માંଡର ସ୍ରଷ୍ଟା ଓ ସଂହାରକ।

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ରାଜା ବୃହଦ୍ବଳ ଋଷି ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ପଚାରିଛନ୍ତି ଯେ ଯଦି ସାମ୍ବ ସେଠାରେ ମନ୍ଦିର ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ, ତେବେ ମିତ୍ରବନ କିପରି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ମୂଳ ନିବାସ ହୋଇପାରେ। ବଶିଷ୍ଠ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ ମିତ୍ରବନ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କ ଆଦି ନିବାସ, ଯାହାକୁ ସାମ୍ବ କେବଳ ପୁନର୍ନିମାଣ କରିଥିଲେ।

ଶାମ୍ବ ନିଜ ପିତା କୃଷ୍ଣଙ୍କଠାରୁ ଅଭିଶାପ ପାଇବା ପରେ ନିଜର ନିର୍ଦ୍ଦୋଷତା ପ୍ରକାଶ କଲେ। କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ନାରଦଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବାକୁ କହିଲେ। ନାରଦ ସୂର୍ଯ୍ୟଲୋକର ବର୍ଣ୍ଣନା କରି ଶାମ୍ବଙ୍କୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଶରଣାପନ୍ନ ହେବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦେଲେ।

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ନାରଦ ସାମ୍ବଙ୍କୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପରମ ମହିମା ଏବଂ କାଳଚକ୍ର ବିଷୟରେ କହିଛନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟ ତିନିଲୋକର ମୂଳ ଏବଂ ବର୍ଷା, ଅନ୍ନ ତଥା ଜୀବନର ଉତ୍ସ ଅଟନ୍ତି। ସେ ସମୟର ସ୍ରଷ୍ଟା ଏବଂ ଋତୁଚକ୍ରର ନିୟନ୍ତ୍ରକ ଅଟନ୍ତି।

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ସାମ୍ବ ନାରଦଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରତି ଗଭୀର ଭକ୍ତି ପ୍ରକଟ କରନ୍ତି। ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପତ୍ନୀ ରାଜ୍ଞୀ ଓ ନିକ୍ଷୁଭା ଏବଂ ଦଣ୍ଡୀ ଓ ପିଙ୍ଗଳଙ୍କ ବିଷୟରେ ପଚାରନ୍ତି। ନାରଦ ବୁଝାନ୍ତି ଯେ ନିକ୍ଷୁଭା ହେଉଛି ପୃଥିବୀର ସ୍ୱରୂପ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ପୃଥିବୀର ମିଳନରୁ ବର୍ଷା ଓ ଶସ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ସାମ୍ବ ନାରଦଙ୍କୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ତେଜ ହ୍ରାସ ବିଷୟରେ ପଚାରିଛନ୍ତି। ସଂଜ୍ଞା ଚାଲିଯିବା ପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରଖର ତେଜ କମାଇବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଅନ୍ତି। ବିଶ୍ୱକର୍ମା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଏକ ଯନ୍ତ୍ରରେ ରଖି ତାଙ୍କ ତେଜକୁ କାଟି ଦିଅନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ ଦେବତାମାନେ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି।

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ସାମ୍ବ ନାରଦଙ୍କୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦିବ୍ୟ କଥା ଶୁଣାଇବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମା ସୃଷ୍ଟି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପରମ ତେଜ ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉପାସନାକୁ ମୋକ୍ଷର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାର୍ଗ ଭାବେ ଅଭିହିତ କରାଯାଇଛି।

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ନାରଦ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଅଠର ଜଣ ଅନୁଚରଙ୍କ ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ବରଦାନରୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ଦେବତାମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଚାରିପଟେ ରୁହନ୍ତି। ଏଥିରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କର 'ଡିଣ୍ଡି' ରୂପରେ କଥା ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି, ଯିଏ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୋଇଥିଲେ।

ନାରଦ ମୁନି ବ୍ୟୋମ (ଆକାଶ) ଏବଂ ଏହାର ଦିବ୍ୟ ନିବାସୀମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। ତେତିଶି ମୁଖ୍ୟ ଦେବତା, ଏଗାର ରୁଦ୍ର, ବାର ଆଦିତ୍ୟ, ଆଠ ବସୁ ଏବଂ ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀ କୁମାରଙ୍କ ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି। ଚଉଦ ମନୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ସପ୍ତର୍ଷିଙ୍କ ବଂଶାବଳୀ ସହ ନବଗ୍ରହ ଓ ସପ୍ତଲୋକର ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।

ନାରଦ ମେରୁ ପର୍ବତ ଚାରିପଟେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଗତି ଏବଂ ଲୋକପାଳଙ୍କ ଚାରୋଟି ନଗର ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅମରାବତୀ, ଯମଙ୍କ ଯମନୀ, ବରୁଣଙ୍କ ସୁଖପୁରୀ ଏବଂ ସୋମଙ୍କ ବିଭାବରୀ। ସମୟର ସାପେକ୍ଷତା, ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତର ରହସ୍ୟ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ବେଗ ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୂଜା ଏଠାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ।

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ସାମ୍ବ ନାରଦ ମୁନିଙ୍କୁ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କଳାର ବୃଦ୍ଧି ଓ କ୍ଷୟ ବିଷୟରେ ପଚାରିଛନ୍ତି। ନାରଦ ଅନୁମତି, ରାକା, ସିନୀବାଲୀ ଓ କୁହୂ ପର୍ଯ୍ୟାୟଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଷୋହଳ କଳାକୁ ପୁଷ୍ଟ କରନ୍ତି ଏବଂ ଦେବତା ଓ ପିତୃଗଣ ତାହା ପାନ କରନ୍ତି।

ସାମ୍ବ ନାରଦ ମୁନିଙ୍କୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରାଗ ବିଷୟରେ ପଚାରନ୍ତି। ରାହୁ କିପରି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଗ୍ରାସ କରେ ତାହା ତାଙ୍କର ସନ୍ଦେହ। ନାରଦ ବୁଝାଇଛନ୍ତି ଯେ ଏହା ଏକ ଭ୍ରମ। ରାହୁ ପ୍ରକୃତରେ ସୋମର ଅମୃତ ପାନ କରିବା ପାଇଁ ପୃଥିବୀର ଛାୟା ବ୍ୟବହାର କରେ। ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ସ୍ନାନ, ଦାନ ଏବଂ ଜପର ମହତ୍ତ୍ୱ ଏଠାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ।

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ବଶିଷ୍ଠ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି ଯେ ସାମ୍ବ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସହସ୍ର ନାମରେ ସ୍ତୁତି କରିଥିଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଦର୍ଶନ ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ଏକୋଇଶି ନାମ ବିଶିଷ୍ଟ 'ସ୍ତବରାଜ' ପ୍ରଦାନ କଲେ। ବିକର୍ତ୍ତନ, ମାର୍ତ୍ତଣ୍ଡ ଏବଂ ଭାସ୍କର ପରି ନାମ ବିଶିଷ୍ଟ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ଆରୋଗ୍ୟ ଓ ମୁକ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରେ। ଏହାଦ୍ୱାରା ସାମ୍ବ ରୋଗମୁକ୍ତ ହେଲେ।

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ବଶିଷ୍ଠ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। ସେ କର୍ମ ଓ ମୋକ୍ଷ ଯୋଗର ଦ୍ୱୈତ ମାର୍ଗ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ତିନୋଟି ରୂପ (ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳ) ବିଷୟରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛନ୍ତି।

ସାମ୍ବ ପୁରାଣର ୨୯ତମ ଅଧ୍ୟାୟରେ ଋଷି ବଶିଷ୍ଠ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ନିର୍ମାଣ ଏବଂ ମନ୍ଦିର ସ୍ଥାପତ୍ୟର ନିୟମ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। ପୂର୍ବରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଣ୍ଡଳ ରୂପରେ ପୂଜା ପାଉଥିଲେ, ପରେ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ତାଙ୍କର ମାନବ ରୂପ ଗଢ଼ିଥିଲେ।

ସାମ୍ବ ପୁରାଣର ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଋଷି ବଶିଷ୍ଠ ଭଗବାନ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ମୂର୍ତ୍ତି ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ସଠିକ୍ ପ୍ରତିମା ଲକ୍ଷଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। ସେ ମୂର୍ତ୍ତିର ଉଚ୍ଚତା, ଅଙ୍ଗର ମାପ ଏବଂ ଅଳଙ୍କାର ବିଷୟରେ ବୁଝାଇଛନ୍ତି। ତ୍ରୁଟିପୂର୍ଣ୍ଣ ମୂର୍ତ୍ତି ପୂଜାର କୁଫଳ ଏବଂ ନିଖୁଣ ମୂର୍ତ୍ତିର ଶୁଭଫଳ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି।

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ନାରଦ ମୁନି ମନ୍ଦିରରେ ଧ୍ୱଜାରୋପଣ ବିଧି ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। ଏହାର ଉତ୍ପତ୍ତି ଦେବାସୁର ସଂଗ୍ରାମରୁ ହୋଇଛି। ଧ୍ୱଜଦଣ୍ଡ ସିଧା ଏବଂ ଦୋଷମୁକ୍ତ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଇଁ ଗରୁଡ଼ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ୟୋମ ଚିହ୍ନ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ। ଧ୍ୱଜ ବିନା ଦେବତାମାନେ ମନ୍ଦିରରେ ବାସ କରନ୍ତି ନାହିଁ।

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ବଶିଷ୍ଠ ମୁନି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ରଥଯାତ୍ରା ଏବଂ ନିତ୍ୟ ପୂଜାର ବିସ୍ତୃତ ବିଧି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। ରଥକୁ ବେଦ ଏବଂ ଗାୟତ୍ରୀ ପରି ଛନ୍ଦରେ ନିର୍ମିତ ଏକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ବଶିଷ୍ଠ ସାମ୍ବ ଓ ନାରଦଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୂଜାର ଫଳ ବିଷୟରେ ହୋଇଥିବା ସଂବାଦ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। ନାରଦ ଭକ୍ତି, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭାବଶୁଦ୍ଧିର ମହତ୍ତ୍ୱ ବୁଝାଇଛନ୍ତି। ଷଷ୍ଠୀ ଓ ସପ୍ତମୀ ବ୍ରତ, ବିଶେଷ କରି ମାଘ ମାସର ବିଜୟ ସପ୍ତମୀର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଏଠାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ।

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ବଶିଷ୍ଠ ସଂସ୍କୃତ ବର୍ଣ୍ଣମାଳା ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ରୂପ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ରହସ୍ୟମୟ ସମ୍ପର୍କ ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। ସେ ଭାସ୍କର ମହାମନ୍ତ୍ର, ବୀଜ ଅକ୍ଷର ଏବଂ ଷଡଙ୍ଗ ନ୍ୟାସର ବିଧି ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି। ପୁରଶ୍ଚରଣ ଏବଂ ହୋମ ଦ୍ୱାରା ସାଧକ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଦିଗପାଳମାନଙ୍କ ପାଇଁ ହୋମ ଏବଂ ବଳିର ବିବରଣୀ ଦିଆଯାଇଛି। ପୂର୍ବ, ଦକ୍ଷିଣ, ପଶ୍ଚିମ ଏବଂ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ବାମନ, ପଶୁପତି ଏବଂ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ଭଳି ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚଟି ଆହୁତି ଦେବାର ବିଧାନ ରହିଛି। ଏହା ପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବଙ୍କ ଆବାହନ ଏବଂ ବିସର୍ଜନ କରାଯାଏ।

ବଶିଷ୍ଠ ସମୁଦ୍ର କୂଳରେ ଏକ ପବିତ୍ର ବନର ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟକୁ ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକାଶ ଓ ଜଳରେ ଦୁଇଟି ରୂପରେ ପ୍ରକଟ ହୁଅନ୍ତି। ମନୁମାନେ ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ମୂର୍ତ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ କରି ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି।

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ସାମ୍ବ ଛତ୍ର ଏବଂ ପାଦୁକା ଦାନର ମହିମା ବିଷୟରେ ପଚାରିଛନ୍ତି। ନାରଦ ମୁନି ଜମଦଗ୍ନି ଏବଂ ରେଣୁକାଙ୍କ ପ୍ରାଚୀନ କଥା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁରେ ବାଣ ଆଣିବା ସମୟରେ ରେଣୁକାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଏବଂ ପାଦ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ତାପରେ ଜଳିଗଲା।

ସାମ୍ବ ପୁରାଣର ୪୭ତମ ଅଧ୍ୟାୟରେ ନାରଦ ମୁନି ଭଗବାନ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଜପ-ଯଜ୍ଞର ମହତ୍ତ୍ୱ ଓ ବିଧି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। ସେ ଜପକୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଉପାସନା ଭାବରେ ଅଭିହିତ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଜପମାଳାର ପ୍ରକାର, ଜପର ନିୟମ ଏବଂ ସାବିତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ରର ପ୍ରଭାବ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଛି।

ସାମ୍ବ ପୁରାଣର ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ, ଋଷି ନାରଦ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଉପାସକଙ୍କ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଦୈନନ୍ଦିନ ରୀତିନୀତି (ଆହ୍ନିକ) ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧିକରଣ ବିଧି (ଶୌଚ) ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। ନାରଦ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ ଏହି ପବିତ୍ର ଶିକ୍ଷା କେବଳ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କ ଦୀକ୍ଷିତ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ।

ସାମ୍ବ ପୁରାଣର ୫୧ତମ ଅଧ୍ୟାୟରେ ଖଖୋଲ୍କ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପୂଜା ବିଧିର ବିସ୍ତୃତ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ଏଥିରେ ଆବାହନ, ସ୍ନାନ, ବସ୍ତ୍ର, ଧୂପ ଏବଂ ବିସର୍ଜନ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟ ଓ ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ପୂଜା ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି।

ସାମ୍ବ ପୁରାଣର ୫୩ତମ ଅଧ୍ୟାୟରେ ଋଷି ନାରଦ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ଭାସ୍କରଙ୍କର ବିଧିବଦ୍ଧ ପୂଜା ପଦ୍ଧତି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। ଅଷ୍ଟଦଳ ପଦ୍ମର କେନ୍ଦ୍ରରେ ବିରାଜମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଧ୍ୟାନରୁ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ସବୁଜ ଘୋଡ଼ା ଏବଂ ସାରଥି ଅରୁଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚାଳିତ ଆଦିତ୍ୟଙ୍କ ରଥକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବାକୁ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍દેશ ଦିଆଯାଇଛି।

ସାମ୍ବ ପୁରାଣର ୫୫ତମ ଅଧ୍ୟାୟରେ ସୌର ପୂଜାର ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଶିଷ୍ଟ ଏବଂ ଗୂଢ଼ ରୀତିନୀତି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ଏଥିରେ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟତା, ରଙ୍ଗୀନ ଗୁଣ୍ଡରେ ସମ୍ବତ୍ସର ମଣ୍ଡଳ ନିର୍ମାଣ, ଦୀକ୍ଷା ବିଧି ଏବଂ ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟର ବିବରଣୀ ରହିଛି।

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଶବ୍ଦ ବିଜ୍ଞାନ ଏବଂ ବୀଜ ମନ୍ତ୍ର ଭାବରେ ସଂସ୍କୃତ ବର୍ଣ୍ଣମାଳାର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ସ୍ୱର, ଓଁକାର ଏବଂ ବ୍ୟଞ୍ଜନ ବର୍ଣ୍ଣର ଉଚ୍ଚାରଣ ସ୍ଥାନ ସହିତ ସୌର ତାନ୍ତ୍ରିକ ବିଧିରେ ଏହାର ମହତ୍ତ୍ୱ ବୁଝାଯାଇଛି।

ସାମ୍ବ ପୁରାଣର ୫୯ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଷଷ୍ଠ ପଟଳର ସମାପ୍ତି କରେ, ଯେଉଁଥିରେ ସୌର ମନ୍ତ୍ରର ଗଠନ ଏବଂ ସୃଷ୍ଟିର ରହସ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ଏଥିରେ ପଚିଶଟି ତତ୍ତ୍ୱ ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକର ସାତ ପ୍ରକାରର ପ୍ରକାଶ ବିଷୟରେ କୁହାଯାଇଛି। ଓଁକାର ଏବଂ ନମଃ ଶବ୍ଦର ପ୍ରୟୋଗ ସହ ସାଂଖ୍ୟ ଦର୍ଶନ ଓ ତାନ୍ତ୍ରିକ ମନ୍ତ୍ର ବିଜ୍ଞାନର ସମନ୍ୱୟ ଏଠାରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ସୌର ଉପାସନାର ତାନ୍ତ୍ରିକ ଦିଗ ଉପରେ ଆଧାରିତ | ଏଥିରେ ପବିତ୍ର ମଣ୍ଡଳ ନିର୍ମାଣ, ବୀଜ ମନ୍ତ୍ର, ସ୍ୱର, ବ୍ୟଞ୍ଜନ ଏବଂ ସୌର ମାସଗୁଡ଼ିକର ବର୍ଣ୍ଣନା ରହିଛି | ଶିବଙ୍କ ପାଞ୍ଚ ମୁଖର ଆବାହନ ମାଧ୍ୟମରେ ସୌର-ଶୈବ ସମନ୍ୱୟ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହୋଇଛି | ଭୂତ-ବ୍ରତ ଏବଂ ବିବସ୍ୱତ-ବ୍ରତ ପରି କଠୋର ନିୟମ ଏବଂ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତି ବିଷୟରେ ଏଠାରେ…

ସାମ୍ବ ପୁରାଣର ୬୩ ତମ ଅଧ୍ୟାୟରେ ଅଭିଚାର ବିଧି (ବିନାଶକାରୀ ରୀତିନୀତି) ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି, ଯାହା କେବଳ ଜରୁରୀକାଳୀନ ପରିସ୍ଥିତି ଏବଂ ଆତ୍ମରକ୍ଷା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ | ଏଥିରେ ଶ୍ମଶାନରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା, କଳା ଏବଂ ନାଲି ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିବା ଏବଂ ଭସ୍ମ ଲଗାଇବା ଭଳି କଠୋର ପ୍ରସ୍ତୁତି ବିଷୟରେ କୁହାଯାଇଛି | ଶତ୍ରୁର ପ୍ରତିମା…

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଜଣେ ମନ୍ତ୍ରୀ (ସୌର ପୂଜାରୀ) ସାଂସାରିକ କଷ୍ଟ ଓ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ପାଳନ କରୁଥିବା କଠୋର ବ୍ରତ ଏବଂ ଚିକିତ୍ସା ବିଧି ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଚିକିତ୍ସା କରିବା ପୂର୍ବରୁ ସାଧକ ଶାନ୍ତି ହୋମ ମାଧ୍ୟମରେ ନିଜକୁ ନକାରାତ୍ମକ ଶକ୍ତିରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ମନ୍ତ୍ର ସାଧନା, ନ୍ୟାସ ବିଧି ଏବଂ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତିର ବିସ୍ତୃତ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ସାଧକ ପାଇଁ ଛଅ ମାସର ପୁରଶ୍ଚରଣ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସଂଯମ ଏବଂ ନ୍ୟାସ ବିଧିର ମହତ୍ତ୍ୱ ଏଠାରେ କୁହାଯାଇଛି। ରୋଗ ନିବାରଣ ଏବଂ ଶତ୍ରୁ ବିଜୟ ପାଇଁ ତାନ୍ତ୍ରିକ ହୋମ ବିଧି ମଧ୍ୟ ଏଥିରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ।

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ସୌର ପୂଜାର ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ଅଙ୍ଗ ବୀଜ ମନ୍ତ୍ର ଏବଂ ଜପର ଗୂଢ ବିଜ୍ଞାନ ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଧ୍ୱନି ସଂରଚନା ବିଷୟରେ କହିଛନ୍ତି, ପବିତ୍ର ଅକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକର ସଂଯୋଗ କିପରି ସୃଷ୍ଟିର ଉତ୍ସ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ ତାହା ବୁଝାଇଛନ୍ତି। ଏହା ଶେଷରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପରମ ଜ୍ୟୋତିରେ ସମାପ୍ତ ହୁଏ।

ସାମ୍ବ ପୁରାଣର ୭୧ତମ ଅଧ୍ୟାୟରେ ବର୍ଣ୍ଣ-ନ୍ୟାସ ବିଧି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ଏଥିରେ ମଣ୍ଡଳ କିମ୍ବା ସାଧକଙ୍କ ଶରୀରରେ ସ୍ୱର ଓ ବ୍ୟଞ୍ଜନ ବର୍ଣ୍ଣର ସ୍ଥାପନା ପଦ୍ଧତି ବିଷୟରେ କୁହାଯାଇଛି। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ସାଧକ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଶବ୍ଦ-ବ୍ରହ୍ମ ସ୍ୱରୂପକୁ ଅନୁଭବ କରି ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।

ସାମ୍ବ ପୁରାଣର ୭୩ତମ ଅଧ୍ୟାୟରେ ରହସ୍ୟମୟ ଯୋନି ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରାକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକର ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ଏଥିରେ ଶିବ-ଯୋନି, କାରଣ-ଯୋନି, କ୍ରିୟା-ଯୋନି, ଭୂତ-ଯୋନି, ବୀଜ-ଯୋନି, ସୃଷ୍ଟି-ଯୋନି ଏବଂ ସଂହାର-ଯୋନି ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଛି। ଏହି ଯୋନିଗୁଡ଼ିକ ଓଁକାର ଏବଂ ପଞ୍ଚଭୂତ ସହିତ ଜଡ଼ିତ।

ସାମ୍ବ ପୁରାଣର ୭୫ତମ ଅଧ୍ୟାୟରେ ଦୀକ୍ଷା ବିଧି ଏବଂ ଶିଷ୍ୟର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ସଂସ୍କାର ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ଗୁରୁ କିପରି ଶିଷ୍ୟକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରିବା ପାଇଁ ଦୀକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି, ତାହା ଏଠାରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି।

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ସୌର ପରମ୍ପରାରେ ସନ୍ନ୍ୟାସ ମାର୍ଗର ବିସ୍ତୃତ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ଯଜ୍ଞୋପବୀତକୁ ଅଗ୍ନିରେ ଅର୍ପଣ କରିବା, ଅନ୍ତିମ ହୋମ କରିବା ଏବଂ ଅଗ୍ନିକୁ ନିଜ ହୃଦୟରେ ଆତ୍ମସାତ କରିବା ଭଳି ସନ୍ନ୍ୟାସ ଗ୍ରହଣର ବିଧି ଏଥିରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି।

ସାମ୍ବ ପୁରାଣର ୭୯ତମ ଅଧ୍ୟାୟରେ ସଦ୍ୟୋମୁକ୍ତିର ଯୋଗିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ଯୋଗୀ ହୃଦୟରେ ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରି ଆନ୍ତରିକ ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ପାପ ଦହନ କରନ୍ତି ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମରନ୍ଧ୍ର ଭେଦ କରି ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ସହ ମିଶିଯାଆନ୍ତି।

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ମାନସ ପୂଜା ଏବଂ ଭକ୍ତିର ଆଠଟି ପୁଷ୍ପ ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ବ୍ରହ୍ମା କହିଛନ୍ତି ଯେ ପ୍ରକୃତ ଲିଙ୍ଗ ହୃଦୟରେ ଭାବ ରୂପରେ ବିଦ୍ୟମାନ। ଶିବ ଆଠଟି ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପୁଷ୍ପ (ଅହିଂସା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସଂଯମ, କ୍ଷମା ଇତ୍ୟାଦି) ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି।

ସାମ୍ବ ନାରଦ ମୁନିଙ୍କୁ କୁଷ୍ଠ ଭଳି ରୋଗର କର୍ମଫଳ କାରଣ ବିଷୟରେ ପଚାରିଥିଲେ। ନାରଦ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଥିଲେ ଯେ ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବଙ୍କୁ ଆରାଧନା ନକରିବା ହେତୁ ଏହି ରୋଗ ହୋଇଥାଏ। ଚନ୍ଦନ, ପୁଷ୍ପ, ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଭୂମି ଦାନ ମାଧ୍ୟମରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଭକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ପୂଜା କଲେ ଏହି ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।