
Sukta 9.78
Soma Pavamāna
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ଶୋଧନର ନିଜ କ୍ରିୟାମଧ୍ୟରେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି: ‘ରାଜା’ ଜଳରେ ଆବୃତ ହୋଇ ଆଗେଇ ଧାଉଛନ୍ତି, ଅଶୁଦ୍ଧିକୁ ଧରି ନେଇ ଦେବମାନଙ୍କ ଅର୍ପଣ-ସ୍ଥଳ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି। ଏହା ସୋମଙ୍କ ପରିଶୋଧନକୁ ପ୍ରେରିତ ବାଣୀ, ଦିବ୍ୟ ସାଙ୍ଗତ୍ୟ, ଏବଂ ଧନ, ବିସ୍ତୃତ ‘ଗୋଚର’ (ଗବ୍ୟୂତି) ଓ ନିର୍ଭୟତା ପ୍ରଦାନ ସହ ଯୋଡ଼େ; ଏବଂ ନିକଟ ଓ ଦୂରର ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କରିବାକୁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ।
Mantra 1
प्र राजा वाचं जनयन्नसिष्यददपो वसानो अभि गा इयक्षति । गृभ्णाति रिप्रमविरस्य तान्वा शुद्धो देवानामुप याति निष्कृतम् ॥
ରାଜା ଆଗକୁ ଗତି କରେ, ବାଣୀକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇ; ଅପସ୍କୁ ବସ୍ତ୍ରରୂପେ ଧାରଣ କରି କିରଣମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଧାଉଛି। ସେ ଦୂଷଣକୁ ଧରିନେଇଥାଏ; ଅବିର (ମେଷ/ଶୁଦ୍ଧିକର୍ତ୍ତା) ନିଜ ତନୁଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ଦେବମାନଙ୍କର ନିଷ୍କୃତ (ସଜ୍ଜ ଅର୍ପଣସ୍ଥାନ) ପାଖକୁ ଉପଗମ କରେ।
Mantra 2
इन्द्राय सोम परि षिच्यसे नृभिर्नृचक्षा ऊर्मिः कविरज्यसे वने । पूर्वीर्हि ते स्रुतयः सन्ति यातवे सहस्रमश्वा हरयश्चमूषदः ॥
ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ, ହେ ସୋମ, ତୁମେ ନରଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସର୍ବତ୍ର ପରି ଢାଳାଯାଉଛ; ନରଦୃଷ୍ଟିଯୁକ୍ତ ଊର୍ମି—କବି—ତୁମେ ବନେ (ଯଜ୍ଞ-ପୀଡନସ୍ଥାନେ) ଅଭିଷିକ୍ତ ହେଉଛ। ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ତୁମର ପୁରାତନ ଅନେକ ସ୍ରୁତୟଃ (ଧାରା) ଅଛି; ସହସ୍ର ଅଶ୍ୱ ସମ ହରୟଃ, ଚମୂଷଦ୍—ହବିଷପାତ୍ରରେ ଆସୀନ—ବଳକୁ ଆଗକୁ ବହନ କରନ୍ତି।
Mantra 3
समुद्रिया अप्सरसो मनीषिणमासीना अन्तरभि सोममक्षरन् । ता ईं हिन्वन्ति हर्म्यस्य सक्षणिं याचन्ते सुम्नं पवमानमक्षितम् ॥
ସମୁଦ୍ରଜାତ ଅପ୍ସରସଃ, ଅନ୍ତରେ ଆସୀନ ହୋଇ, ମନୀଷିଣଂ (ଚିନ୍ତକ) ଉପରେ ସୋମକୁ ଝରାଇଲେ। ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ହର୍ମ୍ୟ (ଉଚ୍ଚ ଗୃହ)ର ସକ୍ଷଣି—ସହଚର୍ୟ ଦିଗକୁ—ହିନ୍ବନ୍ତି; ପବମାନ ସୋମଠାରୁ ଅକ୍ଷିତ (ଅକ୍ଷୟ) ସୁମ୍ନ—କୃପା—ଯାଚନ୍ତି।
Mantra 4
गोजिन्नः सोमो रथजिद्धिरण्यजित्स्वर्जिदब्जित्पवते सहस्रजित् । यं देवासश्चक्रिरे पीतये मदं स्वादिष्ठं द्रप्समरुणं मयोभुवम् ॥
ଆମ ସୋମ ଗୋଜିତ୍—ଗୋ/କିରଣର ବିଜେତା—ରୂପେ, ରଥଜିତ୍, ହିରଣ୍ୟଜିତ୍, ସ୍ୱର୍ଜିତ୍, ଅବ୍ଜିତ୍, ସହସ୍ରଜିତ୍ ହୋଇ ପବତେ—ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ। ଯାହାକୁ ଦେବମାନେ ପାନ ପାଇଁ ମଦ—ଆନନ୍ଦୋତ୍କର୍ଷ—ରୂପେ ଗଢ଼ିଛନ୍ତି: ସ୍ୱାଦିଷ୍ଠ ଦ୍ରପ୍ସ, ଅରୁଣ—ଉଷା-ବଳରେ ରକ୍ତିମ—ଏବଂ ମୟୋଭୁବ—ସୁଖଦାୟକ।
Mantra 5
एतानि सोम पवमानो अस्मयुः सत्यानि कृण्वन्द्रविणान्यर्षसि । जहि शत्रुमन्तिके दूरके च य उर्वीं गव्यूतिमभयं च नस्कृधि ॥
ହେ ସୋମ, ପବମାନ! ଆମକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ହୋଇ ତୁମେ ଏହି ସବୁକୁ ସତ୍ୟ କରୁଛ ଏବଂ ଧନ-ସମ୍ପଦକୁ ପ୍ରବାହିତ କରୁଛ। ନିକଟ ଓ ଦୂରରେ ଥିବା ଶତ୍ରୁକୁ ସଂହାର କର; ଏବଂ ଆମ ପାଇଁ କିରଣମୟ ବିଶାଳ ଗବ୍ୟୂତି (ଚରାଗାହ) ଓ ନିର୍ଭୟ ଅବସ୍ଥା ଦାନ କର।
The hymn praises Soma Pavamāna—Soma as he flows and purifies himself through water and the filter, becoming fit to be offered to the gods.
It means Soma is seen as a power that awakens inspired speech (vāc) and clear thought in the seer, especially during the purification and offering.
It asks Soma to make intentions true, to send riches, to defeat enemies near and far, and to grant a wide, radiant ‘pasture’ (gavyūti) along with fearlessness.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.