Sukta 41
Sukta 9.41
Soma Pavamāna (streams/forces of Soma)
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପ୍ରବାହମାନ, ପରିଶୁଦ୍ଧ ରୂପରେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ସେ ଛାଣନୀ ମାଧ୍ୟମରେ ବେଗରେ ଧାଉଥାନ୍ତି, ଅସ୍ପଷ୍ଟତାର “କଳା ଚର୍ମ” କୁ ଝାଡ଼ିଦେଇ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଅକ୍ଳାନ୍ତ ଶକ୍ତିକୁ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି। ସୂକ୍ତଟି ସୋମଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତାମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ପ୍ରଚୁର ପୋଷଣ ସହ ପ୍ରବାହିତ ହେବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ—ଗୋଧନ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ-ସଦୃଶ ତେଜ, ଅଶ୍ୱ, ଏବଂ ବିଜୟୀ ବଳ—ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ଶାନ୍ତିଦାୟକ ସୁରକ୍ଷାରେ ଘେରି ରଖିବାକୁ। ଏହି ସୂକ୍ତର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଏକାଧାରେ ଯାଜ୍ଞିକ (ସୋମ-ପୀଡନକୁ ସଶକ୍ତ କରିବା) ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ (ସୋମର ରସ ଦ୍ୱାରା ଚେତନାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିବା) ଅଟେ।
Mantras
Mantra 1
प्र ये गावो न भूर्णयस्त्वेषा अयासो अक्रमुः । घ्नन्तः कृष्णामप त्वचम् ॥
ସେମାନେ ଗାଈମାନଙ୍କ ପରି ଭୂର୍ଣୟଃ (ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ବେଗରେ) ଆଗକୁ ଉଦ୍ଧତ ହୋଇ ଧାଉଛନ୍ତି—ତ୍ୱେଷା, ଅୟାସଃ (ଅକ୍ଳାନ୍ତ) ଦୀପ୍ତ ଶକ୍ତିମାନେ ପଦକ୍ଷେପ କରନ୍ତି; ଏବଂ କୃଷ୍ଣାମ୍ ଅପ ତ୍ୱଚମ୍—ଅନ୍ଧକାରର କଳା ଚର୍ମ, ଆବରଣ—କୁ ଆଘାତ କରି ଦୂର କରନ୍ତି।
Mantra 2
सुवितस्य मनामहेऽति सेतुं दुराव्यम् । साह्वांसो दस्युमव्रतम् ॥
ଆମେ ସୁବିତ (ସୁ-ଗତି) ପ୍ରତି ମନକୁ ନିୟୋଜିତ କରୁ; ଦୁରାବ୍ୟ ସେତୁକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ପାରକୁ ଯାଉ। ବିଜୟୀ ହୋଇ ଆମେ ଅବ୍ରତ ଦସ୍ୟୁକୁ—ସତ୍ୟକର୍ମକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରୁଥିବା ଅନ୍ତର୍ଗତ ଶକ୍ତିକୁ—ଦମନ କରୁ।
Mantra 3
शृण्वे वृष्टेरिव स्वनः पवमानस्य शुष्मिणः । चरन्ति विद्युतो दिवि ॥
ବୃଷ୍ଟିର ଧ୍ୱନି ପରି, ଶୁଷ୍ମି ପବମାନ ସୋମର ସ୍ୱନ ଶୁଣାଯାଏ; ତାହାର ବିଦ୍ୟୁତମାନେ ଦିବିରେ ଚରନ୍ତି—ଉଚ୍ଚ ଚେତନାରେ ଜାଗ୍ରତ ଶକ୍ତିର ଚିହ୍ନ ଭାବେ।
Mantra 4
आ पवस्व महीमिषं गोमदिन्दो हिरण्यवत् । अश्वावद्वाजवत्सुतः ॥
ହେ ଇନ୍ଦୁ, ଆମ ପ୍ରତି ପବମାନ ହୋଇ ପ୍ରବାହିତ ହେ—ମହୀ ଇଷ୍ (ବିଶାଳ ପୋଷଣ) ନେଇ; ଗୋମତ୍ (କିରଣ-ସମୃଦ୍ଧ), ହିରଣ୍ୟବତ୍ (ସୁବର୍ଣ୍ଣ-ତେଜସ୍ୱୀ), ଅଶ୍ୱାବତ୍ (ପ୍ରାଣଶକ୍ତି-ସମୃଦ୍ଧ), ବାଜବତ୍ (ବଳ-ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ) — ଯଜ୍ଞକର୍ମ ପାଇଁ ପିଷିତ ତୁମେ।
Mantra 5
स पवस्व विचर्षण आ मही रोदसी पृण । उषाः सूर्यो न रश्मिभिः ॥
ହେ ପବମାନ ସୋମ, ସର୍ବବିଚକ୍ଷଣ, ତୁମେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉ; ମହାନ ଦୁଇ ଲୋକ—ଦ୍ୟାଉ ଓ ପୃଥିବୀ—କୁ ପୂରଣ କର। ଯେପରି ଉଷା ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ନିଜ ରଶ୍ମିଦ୍ୱାରା ସବୁକୁ ଭରିଦିଅନ୍ତି, ସେପରି ତୁମେ ତେଜୋମୟ ଧାରାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଆମ ସମଗ୍ର ଅସ୍ତିତ୍ୱକୁ ପ୍ଲାବିତ କର।
Mantra 6
परि णः शर्मयन्त्या धारया सोम विश्वतः । सरा रसेव विष्टपम् ॥
ହେ ସୋମ, ଶାନ୍ତି ଓ ଆଶ୍ରୟ ଦେଇଥିବା ତୁମ ଧାରାଦ୍ୱାରା ଆମକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ପରିବେଷ୍ଟନ କର। ରସ ସମ ଶୁଦ୍ଧ ସାର ଭଳି, ଆମର ସ୍ଥିର ଲୋକ ‘ବିଷ୍ଟପ’ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବତ୍ର ପ୍ରବାହିତ ହେଉ।
Frequently Asked Questions
It praises Soma as he flows in purified streams, drives away darkness, and brings nourishment, wealth, strength, and protective peace to the worshippers.
It is a metaphor for purification: as Soma is strained, he casts off impurity; spiritually, it points to removing inner ignorance and obscurity.
It is suited to recitation during soma pressing and straining, when the juice is purified and offered, while praying for prosperity and shelter for the community.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.