Sukta 93
Sukta 9.93
Soma Pavamāna (Hari/Indu)
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପବମାନ ସୂକ୍ତରେ ଶୋଧିତ ହେଉଥିବା ସୋମଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ସେ ଦ୍ରୁତ ଅଶ୍ୱ ପରି ତୁଣ୍ଡକୁ ଧାଉଛନ୍ତି, ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ହବିରୂପେ ଅର୍ପଣଯୋଗ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି। ଚାପା ଓ ଛାଣାକୁ ଭଗିନୀସଦୃଶ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା ପବିତ୍ର ‘ପଲିଶିଂ’ ଭାବେ ଚିତ୍ରିତ କରାଯାଇଛି; ତା’ପରେ ସୋମ ପ୍ରଚୁରତାରେ ଫୁଲିଉଠନ୍ତି, ପ୍ରାଣଶକ୍ତିକୁ ଦୃଢ଼ କରନ୍ତି, ଧନ ଦାନ କରନ୍ତି ଏବଂ ସ୍ତୋତାଙ୍କୁ ଜୀବନପଥରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଗତି ଦିଅନ୍ତି।
Mantras
Mantra 1
साकमुक्षो मर्जयन्त स्वसारो दश धीरस्य धीतयो धनुत्रीः । हरिः पर्यद्रवज्जाः सूर्यस्य द्रोणं ननक्षे अत्यो न वाजी ॥
ଏକାସଙ୍ଗେ ଭଗିନୀମାନେ ବୃଷଭକୁ ମର୍ଜନ କରନ୍ତି; ଧୀରଙ୍କ ଦଶ ଧୀତି ଧନୁଧାରିଣୀ। ହରିବର୍ଣ୍ଣ—ସୂର୍ଯ୍ୟଜ—ଚାରିଦିଗେ ଧାଉଛି; ଦ୍ରୋଣକୁ ପହଞ୍ଚେ, ଶୀଘ୍ର ଅଶ୍ୱ ପରି, ବାଜୀ ପରି।
Mantra 2
सं मातृभिर्न शिशुर्वावशानो वृषा दधन्वे पुरुवारो अद्भिः । मर्यो न योषामभि निष्कृतं यन्त्सं गच्छते कलश उस्रियाभिः ॥
ମାତୃମାନଙ୍କ ସହ ଶିଶୁ ପରି ଆକାଂକ୍ଷୀ ହୋଇ, ବୃଷଭ ଜଳମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ହୁଏ—ବହୁ ଆବରଣରେ ସମୃଦ୍ଧ। ଯୁବକ ଯେପରି କନ୍ୟାଙ୍କ ଦିଗକୁ, ସଜାଇଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ସେ ଯାଏ; ଉସ୍ରିୟା ଧାରାମାନଙ୍କ ସହ କଳଶରେ ସେ ଏକତ୍ର ହୁଏ।
Mantra 3
उत प्र पिप्य ऊधरघ्न्याया इन्दुर्धाराभिः सचते सुमेधाः । मूर्धानं गावः पयसा चमूष्वभि श्रीणन्ति वसुभिर्न निक्तैः ॥
ଏବଂ ସେ ଅଘ୍ନ୍ୟା (ଅହିଂସ୍ୟ) ଗାଈର ଉଦରକୁ ପୁଷ୍ଟ କରେ; ସୁମେଧା ଇନ୍ଦୁ ଧାରା-ଧାରା ପ୍ରବାହମାନଙ୍କ ସହ ସଙ୍ଗତ ହୁଏ। ଗାଈମାନେ ଚମୂ (ପାତ୍ର) ମଧ୍ୟରେ ଦୁଧରେ ତାହାର ମସ୍ତକକୁ ଅଭିଷେକ କରନ୍ତି—ନବଧୋତ ବସୁ (ଧନ-ରତ୍ନ) ଭଳି; ତାକୁ ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ତେଜରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତି।
Mantra 4
स नो देवेभिः पवमान रदेन्दो रयिमश्विनं वावशानः । रथिरायतामुशती पुरंधिरस्मद्र्यगा दावने वसूनाम् ॥
ହେ ପବମାନ ଇନ୍ଦୁ, ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ଆମକୁ ସେହି ରୟି ଦିଅ—ଅଶ୍ୱିନ (ଦ୍ରୁତ) ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଆତ୍ମାକୁ ଇଚ୍ଛିତ। ଉତ୍ସୁକ ପୁରନ୍ଧି (ସମୃଦ୍ଧି) ରଥବତ୍ ଆମ ପାଖକୁ ଧାଇଆସୁ, ସତ୍ୟ ବସୁମାନଙ୍କ ଦାନ ପାଇଁ।
Mantra 5
नू नो रयिमुप मास्व नृवन्तं पुनानो वाताप्यं विश्वश्चन्द्रम् । प्र वन्दितुरिन्दो तार्यायुः प्रातर्मक्षू धियावसुर्जगम्यात् ॥
ଏବେ, ହେ ପୁନାନ (ପବିତ୍ର ହେଉଥିବା) ଇନ୍ଦୁ, ନୃବନ୍ତ (ପୁରୁଷାର୍ଥ-ସମ୍ପନ୍ନ) ରୟିକୁ ଆମ ପାଖକୁ ଆଣ; ବାୟୁ ପରି ତାଜା, ସର୍ବତ୍ର ଚମକୁଥିବା। ହେ ଇନ୍ଦୁ, ସ୍ତୁତିକାର ଆୟୁଷ୍ୟରେ ପାର ହେଉ; ପ୍ରାତଃକାଳେ ସେ ଶୀଘ୍ର ପହଞ୍ଚୁ—ଧିୟା-ବସୁ (ପ୍ରେରିତ ଧନ)ରେ ସମୃଦ୍ଧ ହୋଇ।
Frequently Asked Questions
It praises Soma during the moment he is purified (pavamāna)—strained into the vessels, brightened, anointed with milk, and made ready to be offered. The hymn also asks Soma to give wealth, strength, and a protected life to the worshiper.
They are a poetic way of speaking about the refining powers involved in Soma purification—often understood as the waters, the fingers/pressing actions, or the filtering streams that ‘polish’ Soma so he becomes clear and radiant.
In Soma ritual, milk is mixed with or used to ‘anoint’ Soma in the bowls, increasing sweetness and auspiciousness. Symbolically, cows and milk represent nourishment, abundance, and the inviolate source of prosperity that Soma activates for the sacrificer.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.