Sukta 17
Sukta 9.17
Kāṇva (general for adjacent pavamāna material; hymn-level attribution may vary)
Soma Pavamāna
Gāyatrī (probable)
ଏହି ପବମାନ ସୋମ-ସୂକ୍ତରେ ଚାପାଯାଇଥିବା ସୋମକୁ ନଦୀ ପରି ଆଗେଇ ଧାଉଥିବା, ବାଧାକୁ ଭାଙ୍ଗି ଦେଇ, ଦେବମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବା ପଥରେ ଛାଣନୀ ମାଧ୍ୟମରେ ନିଜକୁ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି। ସୋମ ‘ତିନି ଦୀପ୍ତିମାନ ଲୋକ’କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଉଠେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ-ସଦୃଶ ପ୍ରେରଣାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ଆଲୋକ ଓ ପ୍ରାଣଶକ୍ତିକୁ ଆଗକୁ ଧକ୍କା ଦିଏ। ଶେଷରେ, ମଧୁର ଓ ପ୍ରବଳ ଧାରାକୁ ସାଧାରଣ ଯଜ୍ଞ-ସ୍ଥାନରେ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଏ—ଋତ (ସତ୍ୟ/ନିୟମ) ପାଇଁ ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ପାନ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ।
Mantras
Mantra 1
प्र निम्नेनेव सिन्धवो घ्नन्तो वृत्राणि भूर्णयः । सोमा असृग्रमाशवः ॥
ଢାଳ ତଳକୁ ନଦୀମାନଙ୍କ ପରି ଆଗକୁ ଧାଉଥିବାଭଳି, ଶୀଘ୍ର ସୋମମାନେ ଆଗେଇ ଝଟିକା ମାରନ୍ତି; ବୃତ୍ରାଣି—ବାଧାମାନଙ୍କୁ ଘ୍ନନ୍ତଃ—ଘାତ କରି, ଭୂର୍ଣୟଃ—ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ବଳରେ ଧାଉଛନ୍ତି, ମୁକ୍ତ ପ୍ରବାହକୁ ଅଟକାଇଥିବା ବନ୍ଧନକୁ ଭାଙ୍ଗିଦିଅନ୍ତି।
Mantra 2
अभि सुवानास इन्दवो वृष्टयः पृथिवीमिव । इन्द्रं सोमासो अक्षरन् ॥
ଅଭିଷୁତ ସୋମବିନ୍ଦୁମାନେ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ବର୍ଷା ପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦିଗକୁ ବହିଯାନ୍ତି; ସୋମମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଧାରାବାହି ହୁଅନ୍ତି।
Mantra 3
अत्यूर्मिर्मत्सरो मदः सोमः पवित्रे अर्षति । विघ्नन्रक्षांसि देवयुः ॥
ଅତ୍ୟୂର୍ମି, ମତ୍ସର ଓ ମଦସ୍ୱରୂପ ସୋମ ପବିତ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ ବହେ; ଦେବୟୁ ହୋଇ ରକ୍ଷାମାନଙ୍କୁ ଭଙ୍ଗ କରେ।
Mantra 4
आ कलशेषु धावति पवित्रे परि षिच्यते । उक्थैर्यज्ञेषु वर्धते ॥
ସେ କଳଶମାନଙ୍କୁ ଧାଉଛି; ପବିତ୍ରରେ ସବୁଦିଗରେ ଢାଳାଯାଉଛି; ଉକ୍ଥ ଓ ଯଜ୍ଞମାନଙ୍କରେ ସେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି।
Mantra 5
अति त्री सोम रोचना रोहन्न भ्राजसे दिवम् । इष्णन्त्सूर्यं न चोदयः ॥
ହେ ସୋମ! ତୁମେ ତିନି ଦୀପ୍ତିମୟ ଲୋକକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱେ ଆରୋହଣ କର, ଦ୍ୟୁଲୋକରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଅ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ପ୍ରେରକ ହୋଇ ତୁମେ ଆଗକୁ ଚାଲାଅ—ଅନ୍ତର୍ଜ୍ୟୋତିକୁ ତାହାର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନେଇଯାଅ।
Mantra 6
अभि विप्रा अनूषत मूर्धन्यज्ञस्य कारवः । दधानाश्चक्षसि प्रियम् ॥
ବିପ୍ର ଋଷିମାନେ ଓ ବାଣୀର କାରବମାନେ ଯଜ୍ଞର ମୂର୍ଧା—ଶିଖର ଦିଗକୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱଗାନ କରନ୍ତି। ପ୍ରିୟ ଆନନ୍ଦକୁ ଧାରଣ କରି ସେମାନେ ତାହାକୁ ଦର୍ଶନରେ (ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟିରେ) ନିହାଳନ୍ତି।
Mantra 7
तमु त्वा वाजिनं नरो धीभिर्विप्रा अवस्यवः । मृजन्ति देवतातये ॥
ସେଇ ଶକ୍ତିମାନ ବାଜିନ ସୋମକୁ ନରମାନେ—ବିପ୍ର, ସହାୟତାକୁ ଆକାଂକ୍ଷୀ—ନିଜ ଧୀମାନସରେ ପରିଶୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ଯେପରି ସେମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଦେବତାତି (ଦିବ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ) ଜନ୍ମ ନେଉ।
Mantra 8
मधोर्धारामनु क्षर तीव्रः सधस्थमासदः । चारुॠताय पीतये ॥
ମଧୁର ଧାରାକୁ ଅନୁସରି ତୁମେ ବହୁଛ; ତୀବ୍ରଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଯଜ୍ଞର ସାଧାରଣ ସଦସ୍ଥାନରେ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କର। ଋତ (ସତ୍ୟ-ନିୟମ) ପାଇଁ ମନୋହର, ଦେବମାନଙ୍କ ପାନ ପାଇଁ (ତୁମେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଉ)।
Frequently Asked Questions
The hymn praises Soma Pavamāna—Soma juice in the act of purification as it flows through the filter and becomes fit for offering and drinking by the gods.
Rivers show Soma’s rushing, cleansing force that breaks blockages; the Sun image shows Soma’s power to shine, ascend, and drive forward light and life-energy.
It means Soma is aligned with ṛta—truth, right order, and harmony—so the offering supports clarity, balance, and the proper movement of sacred power in the rite.
Ask anything about Sukta 17 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.