Sukta 65
Sukta 9.65
Ascribed to Soma Pavamāna seers (Mandala 9).
Soma Pavamāna.
Likely Jagatī (not metrically verified from input).
ଏହି ପବମାନ ସୋମ ସୂକ୍ତରେ ସୋମଙ୍କ ଜୀବନ୍ତ ଧାରାକୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ସେ ଚାପାଯାଇ, ଛାଣାଯାଇ, ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଅନ୍ତି; ରାଜସି ଶକ୍ତି ଭାବେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗତି କରି ମାନବ ମନରେ ପ୍ରେରିତ ସ୍ପଷ୍ଟତା ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି। ପଦ୍ୟଗୁଡ଼ିକରେ ପୁନଃପୁନଃ ସୋମଙ୍କ ‘ସ୍ୱଜନ’—ଚାପ ପଥର, ଜଳ ଓ ଶୁଦ୍ଧିକରଣର ଧାରା—ତାଙ୍କୁ ଆଗେଇ ନେବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରୁଥିବା ଚିତ୍ରିତ; ଯେପରି ତାଙ୍କର ଶୁଦ୍ଧ ପ୍ରବାହ ଯଜମାନ ଓ ସମୁଦାୟକୁ ରୟି (ସମୃଦ୍ଧି), ସୁରକ୍ଷା ଓ ଉନ୍ନତି ପ୍ରଦାନ କରେ।
Mantras
Mantra 1
हिन्वन्ति सूरमुस्रयः स्वसारो जामयस्पतिम् । महामिन्दुं महीयुवः ॥
ତେଜସ୍ବୀ ଭଗିନୀମାନେ ଓ ସ୍ୱଜନମାନେ ସୂରକୁ ଆଗେଇ ଧକ୍କା ଦେଉଛନ୍ତି; ନିଜ ସ୍ୱାମୀକୁ ହାଙ୍କି ଚଳାଉଛନ୍ତି। ସେମାନେ ମହାନ୍ ଇନ୍ଦୁକୁ—ବିଶାଳ ଆନନ୍ଦକୁ—ମହିମାମଣ୍ଡିତ କରନ୍ତି।
Mantra 2
पवमान रुचारुचा देवो देवेभ्यस्परि । विश्वा वसून्या विश ॥
ହେ ପବମାନ ସୋମ, ବହୁମୁଖ ରୁଚିର ଦୀପ୍ତିରେ ଦୀପ୍ତ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବ ଭାବେ ପ୍ରବାହିତ—ସମସ୍ତ ବସୁ ନେଇ ଆମ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କର।
Mantra 3
आ पवमान सुष्टुतिं वृष्टिं देवेभ्यो दुवः । इषे पवस्व संयतम् ॥
ହେ ପବମାନ ସୋମ, ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୁସଂଗଠିତ ସ୍ତୁତି ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣତାର ବୃଷ୍ଟି ନେଇ ଆସ; ଆମ ଇଷା ପାଇଁ—ସଂୟତ ଓ ସଠିକ୍ ଦିଗରେ ନିୟୋଜିତ—ତୁମେ ପବିତ୍ର ହୋଇ ପ୍ରବାହିତ ହେଉ।
Mantra 4
वृषा ह्यसि भानुना द्युमन्तं त्वा हवामहे । पवमान स्वाध्यः ॥
ତୁମେ ନିଜ ପ୍ରକାଶ-କିରଣରେ ବୃଷଭ; ଦ୍ୟୁମନ୍ତ ତୁମକୁ ଆମେ ଆହ୍ୱାନ କରୁ—ହେ ପବମାନ ସୋମ, ସ୍ୱାଧ୍ୟ, ନିଜ ଅନ୍ତର୍ବଳରେ ସମର୍ଥ।
Mantra 5
आ पवस्व सुवीर्यं मन्दमानः स्वायुध । इहो ष्विन्दवा गहि ॥
ଆମ ପାଖକୁ ପବିତ୍ର ହୋଇ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅ, ସୁବୀର୍ୟ—ପୂର୍ଣ୍ଣ ବୀରବଳ ନେଇ; ଗତିରେ ଆନନ୍ଦିତ, ସ୍ୱାୟୁଧ—ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ସଜ୍ଜ—ହେ ଇନ୍ଦୁ, ନିଶ୍ଚୟ ଏଠାକୁ, ଆମ ଭବନର କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆସ।
Mantra 6
यदद्भिः परिषिच्यसे मृज्यमानो गभस्त्योः । द्रुणा सधस्थमश्नुषे ॥
ଯେତେବେଳେ ଜଳଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ଚାରିପଟେ ଛିଟାଯାଏ ଏବଂ ଦୁଇ ହାତରେ ଶୁଦ୍ଧ କରାଯାଏ, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ଦୃଢ଼ ଆସନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅ—ସେଇ ସ୍ଥିର ଆଧାରକୁ, ଯେଉଁଠାରେ ଆନନ୍ଦ ବସିପାରେ।
Mantra 7
प्र सोमाय व्यश्ववत्पवमानाय गायत । महे सहस्रचक्षसे ॥
ସୋମଙ୍କୁ—ପବମାନ, ସ୍ୱୟଂ-ଶୁଦ୍ଧ ହେଉଥିବାଙ୍କୁ—ଅନେକ ଅଶ୍ୱର ବେଗ ସମ ଗୀତରେ ଗାଅ; ମହାନ, ସହସ୍ରଚକ୍ଷୁ (ହଜାର ଚକ୍ଷୁବାନ), ସର୍ବଦର୍ଶୀଙ୍କୁ।
Mantra 8
यस्य वर्णं मधुश्चुतं हरिं हिन्वन्त्यद्रिभिः । इन्दुमिन्द्राय पीतये ॥
ଯାହାଙ୍କର ବର୍ଣ୍ଣ ମଧୁ-ସ୍ରାବକ, ହରି (ତାମ୍ର-ସୁବର୍ଣ୍ଣ) ଅଟେ—ଅଦ୍ରି (ପୀଡନ-ପଥର)ଦ୍ୱାରା ଯାହାଙ୍କୁ ପ୍ରେରିତ କରନ୍ତି; ସେଇ ଇନ୍ଦୁକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାନାର୍ଥେ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି।
Mantra 9
तस्य ते वाजिनो वयं विश्वा धनानि जिग्युषः । सखित्वमा वृणीमहे ॥
ହେ ବାଜିନ (ବିଜୟୀ, ବଳବାନ) ତୁମ ପ୍ରତି—ଆମେ, ସମସ୍ତ ଧନ ଜିତିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ, ସଖିତ୍ୱକୁ ବରଣ କରୁ; ସୋମ-ଶକ୍ତି ସହ ନିଷ୍ଠ ସାଙ୍ଗତ୍ୟ।
Mantra 10
वृषा पवस्व धारया मरुत्वते च मत्सरः । विश्वा दधान ओजसा ॥
ହେ ବୃଷା (ସୋମ), ଧାରାରୂପେ ବହି ତୁମେ ନିଜକୁ ପବିତ୍ର କର; ମରୁତ୍-ଶକ୍ତିକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ହେଅ। ତୁମ ଓଜସାରେ ସର୍ବକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ତୁମେ—ଆମ ମଧ୍ୟରେ ବଳରେ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ସ୍ଥାପିତ କର।
Mantra 11
तं त्वा धर्तारमोण्योः पवमान स्वर्दृशम् । हिन्वे वाजेषु वाजिनम् ॥
ହେ ପବମାନ ସୋମ, ସ୍ୱର୍ଦୃଶ (ପ୍ରକାଶମୟ ଲୋକମାନଙ୍କ ଦର୍ଶକ) ତୁମକୁ ଆମେ ପ୍ରେରଣା ଦେଉଛୁ—ଦୁଇ ପାତ୍ରରେ ଅନ୍ତର୍ଧାରକ ଭାବେ। ହେ ବାଜିନ (ବାଜର ବିଜେତା), ସମୃଦ୍ଧିର ଯୁଦ୍ଧମାନେ ତୁମକୁ ଗତିମାନ କରୁଛୁ।
Mantra 13
आ न इन्दो महीमिषं पवस्व विश्वदर्शतः । अस्मभ्यं सोम गातुवित् ॥
ହେ ଇନ୍ଦୁ, ମହା ପୋଷଣ ନେଇ ଆମ ପାଖକୁ ବହିଆସ; ହେ ବିଶ୍ୱଦର୍ଶତ ସୋମ (ସର୍ବତ୍ର ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ପ୍ରକଟ), ଆମ ପାଇଁ ଗାତୁବିତ୍—ଯଥାର୍ଥ ଗତିପଥମାନଙ୍କର ଜ୍ଞାତା ଓ ଖୋଜିବାଳା—ହେଅ।
Mantra 14
आ कलशा अनूषतेन्दो धाराभिरोजसा । एन्द्रस्य पीतये विश ॥
ହେ ଇନ୍ଦୁ (ସୋମ), କଳଶମାନେ ବଳଭରା ଧାରାମାନଙ୍କ ସହ ତୁମକୁ ଏଠାକୁ ଡାକୁଛନ୍ତି; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାନାର୍ଥେ ପ୍ରବେଶ କର—ଆମ ଭିତରର ଶକ୍ତି ଶୁଦ୍ଧ ଆନନ୍ଦରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉ।
Mantra 15
यस्य ते मद्यं रसं तीव्रं दुहन्त्यद्रिभिः । स पवस्वाभिमातिहा ॥
ଯାହାର ତୀବ୍ର, ମଦକର ରସକୁ ଅଦ୍ରି (ପିଷଣ-ପାଥର) ଦ୍ୱାରା ଦୋହାଯାଏ—ହେ ସୋମ, ତୁମେ ପବିତ୍ର ହୋଇ ପ୍ରବାହିତ ହେଉ; ଆମ ଭିତରର ବିରୋଧୀ ବଳମାନଙ୍କୁ ନାଶ କରୁଥିବା ହେଉ।
Mantra 16
राजा मेधाभिरीयते पवमानो मनावधि । अन्तरिक्षेण यातवे ॥
ରାଜା—ପବମାନ ସୋମ—ମେଧାମାନଙ୍କ (ପ୍ରେରିତ ବିବେକମାନଙ୍କ) ସହ ଅଗ୍ରସର ହୁଏ; ସେ ମନରେ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରେ ଏବଂ ଅନ୍ତରିକ୍ଷମାର୍ଗେ ଯାତ୍ରା କରେ—ପୃଥିବୀବନ୍ଧ ସ୍ୱଭାବ ଓ ଦୀପ୍ତ ଉଚ୍ଚତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗତିଶୀଳ।
Mantra 17
आ न इन्दो शतग्विनं गवां पोषं स्वश्व्यम् । वहा भगत्तिमूतये ॥
ହେ ଇନ୍ଦୁ, ଆମ ପାଖକୁ ଆସ—ଶତଗୁଣ ବୃଦ୍ଧି ନେଇ; ଗବାଂ (କିରଣ-ଗୋ)ର ପୋଷଣ ଏବଂ ସୁଶ୍ୱ୍ୟମ୍ (ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଶ୍ୱଶକ୍ତି/ତୀବ୍ର ବେଗ) ସହିତ। ଆମ ସହାୟତା ପାଇଁ ଭଗ (bhaga)ର ବିଭକ୍ତ ସୌଭାଗ୍ୟ ବହି ଆଣ।
Mantra 18
आ नः सोम सहो जुवो रूपं न वर्चसे भर । सुष्वाणो देववीतये ॥
ହେ ସୋମ, ଆମ ପାଖକୁ ସହୋ (ବଳ) ଓ ଜୁଭୋ (ତୀବ୍ର ପ୍ରେରଣା) ଆଣ; ବର୍ଚ୍ଚସ ପାଇଁ ରୂପ ପରି ଦୀପ୍ତି ଆଣ। ସୁଷ୍ୱାଣ (ଗୁଞ୍ଜିତ/ଧ୍ୱନିତ) ହୋଇ, ଦେବବୀତୟେ—ଦେବମାନଙ୍କ ଜୟ ଓ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ—ପ୍ରବୃତ୍ତ ହୁଅ।
Mantra 19
अर्षा सोम द्युमत्तमोऽभि द्रोणानि रोरुवत् । सीदञ्छ्येनो न योनिमा ॥
ହେ ସୋମ, ଅର୍ଷା—ଅତି ଦ୍ୟୁମତ୍ତମ (ସର୍ବାଧିକ ଦୀପ୍ତିମାନ) ହୋଇ, ଦ୍ରୋଣମାନଙ୍କ ଉପରେ ରୋରୁବତ୍ (ଘୋଷ କରି) ପ୍ରବାହିତ ହୁଅ। ଶ୍ୟେନ (ବାଜ) ଯେପରି ନିଜ ଯୋନି (ନିଡ଼/ନିବାସ)ରେ ବସେ, ସେପରି ତୁମ ଧାମରେ ନିବିଡ଼ ହୁଅ।
Mantra 20
अप्सा इन्द्राय वायवे वरुणाय मरुद्भ्यः । सोमो अर्षति विष्णवे ॥
ଅପ୍ସୁ (ଜଳମଧ୍ୟେ) ସୋମ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ, ବାୟୁ ପାଇଁ, ବରୁଣ ପାଇଁ, ମରୁଦ୍ଗଣ ପାଇଁ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ ପାଇଁ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ।
Mantra 21
इषं तोकाय नो दधदस्मभ्यं सोम विश्वतः । आ पवस्व सहस्रिणम् ॥
ହେ ସୋମ, ଆମ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ପୋଷକ ଶକ୍ତି ସ୍ଥାପନ କରି, ଆମକୁ ସର୍ବଦିଗରୁ ଦାନ କର; ସହସ୍ରଗୁଣ ସମୃଦ୍ଧି ନେଇ ଆମ ପାଖକୁ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅ।
Mantra 22
ये सोमासः परावति ये अर्वावति सुन्विरे । ये वादः शर्यणावति ॥
ଯେ ସୋମରସ ପରାବତ ଅଞ୍ଚଳରେ ପୀଡ଼ିତ ହୁଏ, ଯେ ଅର୍ବାବତ ଅଞ୍ଚଳରେ ପୀଡ଼ିତ ହୁଏ, ଏବଂ ଯେ ଶର୍ୟଣାବତରେ ଅଛି—ସେ ସମସ୍ତେ ଏକ ଅର୍ପଣରୂପେ ଏକତ୍ର ପ୍ରବାହିତ ହେଉନ୍ତୁ।
Mantra 23
य आर्जीकेषु कृत्वसु ये मध्ये पस्त्यानाम् । ये वा जनेषु पञ्चसु ॥
ଯେ (ସୋମ-ଶକ୍ତିମାନେ) ଋଜିକ କ୍ଷେତ୍ରମାନେ, ସତ୍ୟ-ପ୍ରେରଣାର ଦୀପ୍ତ ମାଠମାନେ କ୍ରିୟାଶୀଳ; ଯେମାନେ ଆମ ସତ୍ତାର ନିବାସ-ସ୍ତରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ; ଏବଂ ଯେମାନେ ପଞ୍ଚଜନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ (ଆମ ପ୍ରକୃତିର ପାଞ୍ଚ କ୍ରମରେ) ଚଳନ କରନ୍ତି—ସେମାନେ ଅନ୍ତର୍ସହାୟକ ରୂପେ ଆମ ପାଖରେ ପ୍ରକଟ ହେଉନ୍ତୁ।
Mantra 24
ते नो वृष्टिं दिवस्परि पवन्तामा सुवीर्यम् । सुवाना देवास इन्दवः ॥
ଦେବ-ପ୍ରସବରେ ଦିବ୍ୟ ସେହି ବିନ୍ଦୁମାନେ (ଇନ୍ଦବଃ) ଦ୍ୟୌର ପାରରୁ ଆସୁଥିବା ବୃଷ୍ଟିକୁ ଆମ ପାଇଁ ପବିତ୍ର କରୁନ୍ତୁ; ଏବଂ ସେମାନେ ସୁବୀର୍ୟ—ଆତ୍ମାର ବିଜୟୀ, ସତ୍ୟ-ବୀର୍ୟ ଶକ୍ତି—ଆମ ଭିତରେ ଆଣୁନ୍ତୁ।
Mantra 25
पवते हर्यतो हरिर्गृणानो जमदग्निना । हिन्वानो गोरधि त्वचि ॥
ହରିତ-ପ୍ରେରିତ ହରି—ସେ ଦୀପ୍ତ ସୋମ—ପବିତ୍ର ହୋଇ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ; ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କ ଅଗ୍ନି-ଇଚ୍ଛା ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ; ଗୋର ତ୍ୱଚା ଉପରେ, ସେଇ ଆବରଣ ଉପରେ, ଆଗକୁ ପ୍ରେରିତ ହୁଏ—ଗୁପ୍ତ ଆଲୋକକୁ ମୁକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ।
Mantra 26
प्र शुक्रासो वयोजुवो हिन्वानासो न सप्तयः । श्रीणाना अप्सु मृञ्जत ॥
ପ୍ର ଶୁକ୍ରାସୋ ବୟୋଜୁବୋ ହିନ୍ୱାନାସୋ ନ ସପ୍ତୟଃ—ଜୀବଶକ୍ତିରେ ବେଗବାନ ଦୀପ୍ତମାନମାନେ, ସାତ ଅଶ୍ୱ ପରି ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ଆଗେଇ ଯାଆନ୍ତି। ଅପ୍ସୁ ଶ୍ରୀଣାନା—ଜଳମଧ୍ୟରେ ମିଶି—ସେମାନେ ଶୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି ଏବଂ ଆମ ଅସ୍ତିତ୍ୱର ଧାରାମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି।
Mantra 27
तं त्वा सुतेष्वाभुवो हिन्विरे देवतातये । स पवस्वानया रुचा ॥
ତଂ ତ୍ୱା ସୁତେଷ୍ୱାଭୁବୋ ହିନ୍ୱିରେ ଦେବତାତୟେ—ହେ ସୋମ, ସୁତ ଅର୍ପଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାବଳୀମାନେ ଆମ ଭିତରେ ଦେବତ୍ୱର ଉଦୟ ପାଇଁ ତୁମକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଅନ୍ତି। ସ ପବସ୍ୱ ଅନୟା ରୁଚା—ଏହି ରୁଚି, ଏହି ଆଲୋକରେ ତୁମେ ନିଜକୁ ଶୁଦ୍ଧ କର।
Mantra 28
आ ते दक्षं मयोभुवं वह्निमद्या वृणीमहे । पान्तमा पुरुस्पृहम् ॥
ଆ ତେ ଦକ୍ଷଂ ମୟୋଭୁବଂ ବହ୍ନିମଦ୍ୟା ବୃଣୀମହେ—ଆଜି ଆମେ ତୁମର ଦକ୍ଷ, ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଯଥାର୍ଥ-ବିବେକଶକ୍ତିକୁ, ଏବଂ ତୁମର ବହ୍ନି—ଜ୍ୱଳନ୍ତ ବାହକ-ବଳକୁ—ବାଛୁ। ପାନ୍ତମା ପୁରୁସ୍ପୃହମ—ରକ୍ଷିତ, ବହୁ-ଆକାଙ୍କ୍ଷିତ—ଆମ ପାଖକୁ ଆସ।
Mantra 29
आ मन्द्रमा वरेण्यमा विप्रमा मनीषिणम् । पान्तमा पुरुस्पृहम् ॥
ଆମ ପାଖକୁ ଆଣ ଆନନ୍ଦମୟ (ମନ୍ଦ୍ର) ଓ ସର୍ବୋତ୍ତମ (ବରେଣ୍ୟ)ଙ୍କୁ; ଆମ ପାଖକୁ ଆଣ ପ୍ରେରିତ ଋଷି (ବିପ୍ର) ଓ ମନନଶୀଳ ଜ୍ଞାନୀ (ମନୀଷିଣ)ଙ୍କୁ—ରକ୍ଷିତ (ପାନ୍ତମ) ଓ ବହୁ-ଆକାଙ୍କ୍ଷିତ (ପୁରୁସ୍ପୃହ), ଆମ ପାଖକୁ ଆସ।
Mantra 30
आ रयिमा सुचेतुनमा सुक्रतो तनूष्वा । पान्तमा पुरुस्पृहम् ॥
ଆମ ପାଖକୁ ଆଣ ରୟି (ସମୃଦ୍ଧି/ଧନ)କୁ; ଆମ ପାଖକୁ ଆଣ ସୁଚେତୁ (ସ୍ପଷ୍ଟ-ଜାଗ୍ରତ ଚେତନା)କୁ। ହେ ସୁକ୍ରତୁ (ସଦ୍-ସଙ୍କଳ୍ପରେ ବଳବାନ), ଏହାକୁ ଆମ ତନୁମାନେ (ଶରୀରମାନେ) ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାପନ କର—ରକ୍ଷିତ (ପାନ୍ତମ) ଓ ବହୁ-ଆକାଙ୍କ୍ଷିତ (ପୁରୁସ୍ପୃହ), ଆମ ପାଖକୁ ଆସ।
Frequently Asked Questions
Soma Pavamāna—the Soma juice as it is pressed and purified, praised as a radiant, kingly power that strengthens gods and people.
In the ritual, Soma is strained through a filter to become fit for offering; the hymn also uses this as a symbol of inner cleansing—turning raw energy into clear awareness and discernment.
It asks for rayi (plenitude/abundance), sucetunā (clear-awakened consciousness), protection, and an uplifted, well-ordered life-force established in the body and mind.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.